-
Patronat LC -
Patronat LC
100 najlepszych książek XXI wieku według „Timesa”. Polacy będą zdziwieni
„The New York Times Book Review” właśnie opublikował listę 100 najlepszych książek ostatnich 25 lat. Stworzono ją na podstawie głosów ponad 500 pisarzy, poetów i krytyków. Co z Olgą Tokarczuk?
Pj Accetturo/Unsplash (zdjęcie ilustracyjne)
„Wielu z nas znajduje radość w spoglądaniu wstecz i podsumowywaniu swojego życia czytelniczego, dlatego też w »The New York Times Book Review« postanowiliśmy uczcić pierwsze 25 lat tego stulecia ambitnym projektem: pierwszą próbą wybrania najważniejszych, najbardziej wpływowych książek tej epoki”, czytamy w artykule „Timesa”, gdzie na początku tygodnia opublikowano pierwszą część listy 100 najlepszych książek XXI wieku. Każdego dnia odsłaniano kolejną dwudziestkę. Dziś wiemy już, które tytuły uznano za najlepsze.
Najlepsze książki XXI wieku
W głosowaniu udział wzięli tacy pisarze jak Stephen King, Bonnie Garmus, Marlon James, James Patterson czy Karl Ove Knausgård.
Pełną listę 100 najlepszych książek ostatniego ćwierćwiecza znajdziecie poniżej. Listę – z punktu widzenia polskiego czytelnika – ciekawą. Ponad 80 pozycji doczekało się bowiem polskiego przekładu.
To świetna wiadomość. Mamy jednak i złą: wśród setki najlepszych książek tej epoki nie znajdziemy polskich autorów.
100 najlepszych książek bez Olgi Tokarczuk
Na listę nie trafiła Olga Tokarczuk, choć nie można powiedzieć, by nie cieszyła się popularnością za oceanem. Przed dwoma laty donosiliśmy, że angielskie tłumaczenie „Ksiąg Jakubowych”, zaledwie dziesięć dni po pojawieniu się na amerykańskim rynku, trafiło na prestiżową listę bestsellerów „New York Timesa”. Książką „Prowadź swój pług przez kości umarłych” zachwyciła się z kolei Natalie Portman, która nazwała ją „baśniową polską powieścią”.
Warto wspomnieć też, że pod koniec ubiegłego roku Tokarczuk trafiła na listę 100 najlepszych książek literatury światowej niemieckiego tygodnika „Die Zeit”. „Bieguni”, których nazwano „niepowstrzymaną podróżą przez kraje i stany wewnętrzne, mity i baśnie”, znaleźli się tym samym obok dzieł Kafki, Bułhakowa czy Orwella.
Wyborowi „Timesa” można by zresztą zarzucić pewną amerykocentryczność. Podobne głosy pojawiły się już w mediach społecznościowych, gdzie zwracano uwagę na nadreprezentację amerykańskich autorów i autorek. Twórcom listy trzeba oddać jednak sprawiedliwość – pierwszą dziesiątkę zdominowali autorzy spoza Stanów Zjednoczonych.
Sprawdźcie, która książka wydana w XXI wieku zasłużyła zdaniem „Timesa” na miano tej najlepszej.
Ishiguro, Whitehead, Bolaño
Pierwszą dziesiątkę otwiera „Gilead” Marilynne Robinson, pierwsza część tetralogii o tym samym tytule, która wzięła swą nazwę od fikcyjnego miasteczka w stanie Iowa, a także fragmentu „Księgi Jeremiasza”. „Jeśli ta książka jest celebracją cichej przyzwoitości małomiasteczkowego życia (i głównego nurtu protestantyzmu) w latach pięćdziesiątych XX wieku, to jest to również bezlitosna krytyka tego, jak moralny zapał i religijna wizja ruchu abolicjonistycznego popadły, sto lat później, w samozadowolenie”, czytamy w artykule „Timesa”.
Oczko niżej znajdziemy noblistę. „Nie opuszczaj mnie” Kazuo Ishigury przenosi nas do ekskluzywnej szkoły z internatem. Z pozoru wszystko jest tu doskonałe. W Hailsham, pięknej placówce położonej w sercu angielskiej prowincji, uczniowie mogą rozwijać własną indywidualność, skupiać się na zajęciach kreatywnych i odkrywać artystyczną część swoich osobowości. Zakochują się i zawierają przyjaźnie. Odkrywają swoją seksualność. Hailsham mogłoby być rajem. A jednak coś tu nie gra. Już od pierwszych stron Ishiguro przemyślnie dawkuje nam niedopowiedzenia, półsłówka, dzięki którym natychmiast udziela się nam atmosfera tajemnicy. Utopijna mgiełka powoli opada, a spod niej wyłania się misternie skonstruowana dystopia. Dzięki książce tej, podkreśla „Times”, widzimy się w niesamowitym lustrze. „Sercem tej pięknej książki nie jest jednak satyra społeczna, ale głębokie współczucie”, czytamy.
„Sebald nie dożył publikacji swojej ostatniej powieści; zmarł na wrodzoną wadę serca w wieku 57 lat, kilka tygodni przed jej wydaniem. Ale cóż to za łabędzi śpiew: dyskursywne, marzycielskie wspomnienia Jacquesa Austerlitza, człowieka, który był kiedyś uchodźcą z kindertransportu w wojennej Pradze, wychowanym przez nieznajomych w Walii. Podobnie jak paryski dworzec kolejowy imienia swojego bohatera, książka jest cudem eleganckiej konstrukcji, nawiedzanej przez pamięć i ruch” – tak pisze „Times” o ósmej w zestawieniu książce „Austerlitz” W.G. Sebalda.
Miejsce siódme i „Kolej podziemna” Colsona Whiteheada. „Times” podkreśla, że powieść ta krwawi prawdą o niewolnictwie w sposób niespotykany, zarówno w beletrystyce jak i literaturze faktu. „Przedstawione przez Whiteheada ludzkie motywacje, emocje i relacje zadziwiają swoją złożonością”, zaakcentowano.
Tuż za pierwszą piątką uplasowała się powieść „2666” autorstwa Roberta Bolaño, o której w drugiej odsłonie naszego Literackiego alfabetu pisałem tak: „mamy tu do czynienia z testamentem wielkiego pisarza, ostatnią próbą mistrzowskiej wypowiedzi człowieka, który wiedział, że umiera, i – wbrew rozsądkowi – wziął się za projekt kolosalnych rozmiarów; próbą stworzenia powieści totalnej, a w zasadzie – przekroczenia gatunku powieściowego. Książka, która stanowiła główny wysiłek ostatnich pięciu lat życia Bolaña, cierpiącego przez zakażenie wątroby, to ostateczne podejście do tego, by przekroczyć próg, przekroczyć możliwości prozy i sprawić, by literatura – co do której roli miał pewne wątpliwości – torowała drogę w nieznane”. „Times” wskazuje z kolei: „Czytając ją, przechodzisz od bycia obserwatorem tornada do bycia porwanym w wir, a w końcu podejrzewasz, że sam możesz być tornadem”.
Najlepsze z najlepszych, czyli Top 5
Miejsce piąte przypadło „Korektom” Jonathana Franzena. „Dzięki satyrycznemu spojrzeniu na zdrowie psychiczne, samodoskonalenie i natychmiastową gratyfikację, komiczna powieść Franzena o rozpadzie rodziny jest dziś tak samo zjadliwie zabawna, jak wtedy, gdy została opublikowana, na przełomie tysiącleci”, podkreślają twórcy listy 100 najlepszych książek XXI wieku. Znakomita społeczno-obyczajowa panorama Ameryki ostatniego półwiecza.
„Znany świat” Edwarda P. Jonesa zdaniem „Timesa” zasłużył na miejsce czwarte. „Ta powieść o czarnoskórym farmerze, szewcu i byłym niewolniku, Henrym Townsendzie, jest humanitarną epopeją i zdumiewającym wyczynem przebiegłego amerykańskiego opowiadania historii”, podkreślono. Dzięki powieści Jonesa głębiej poznajemy funkcjonowanie wielowymiarowego świata stworzonego przez instytucję niewolnictwa.
Podium otwiera „W komnatach Wolf Hall”, pierwszy tom trylogii o Tomaszu Cromwellu autorstwa Hilary Mantel. Usprawiedliwiając swój wybór, twórcy listy zaznaczają: „Widzimy przeszłość tak, jak widzimy gwiazdy, niewyraźnie, przez matową, rozmytą zasłonę atmosfery, ale Mantel była jak teleskop orbitalny: Widziała historię z zimną, twardą, absolutną jasnością”.
Na miejscu drugim znajdziemy jedyną pozycję z pierwszej dziesiątki, której dotąd nie przetłumaczono na polski. Mowa o „The Warmth of Other Suns. The Epic Story of America’s Great Migration” Isabel Wilkerson. „Intymna, poruszająca, poprzedzona drobiazgowym researchem i obalająca mity książka Wilkerson, która szczegółowo opisuje Wielką Migrację czarnoskórych Amerykanów z południa na północ i zachód w latach 1915–1970, jest najbardziej istotnym i wciągającym dziełem historycznym ostatnich lat”, czytamy. I dalej: „książkę czyta się jak powieść. Wbija się w czytelnika niczym lokomotywa”. Pozostaje mieć nadzieję, że wkrótce doczekamy się polskiego przekładu.
Najlepsza zdaniem „Timesa” książka wydana w XXI wieku to „Genialna przyjaciółka” Eleny Ferrante, pierwszy tom tetralogii o tym samym tytule. To pseudonim włoskiej powieściopisarki lub włoskiego powieściopisarza o nieznanej oficjalnie tożsamości i międzynarodowej popularności. Co sprawiło, że ta właśnie powieść trafiła na szczyt listy? Zdaniem twórców listy: „»Genialna przyjaciółka« jest jednym z najlepszych przykładów tak zwanej autofikcji, kategorii, która zdominowała literaturę XXI wieku. Czytanie tej bezkompromisowej, niezapomnianej powieści jest jak jazda rowerem po żwirze: Jest szorstka, śliska i denerwująca, a wszystko to w tym samym czasie”.
100 najlepszych książek XXI wieku – pełna lista
100. „Drzewo dymu”, Denis Johnson
99. „How to be both”, Ali Smith (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
98. „Belcanto”, Ann Patchett
97. „Men We Reaped”, Jesmyn Ward (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
96. „Wayward Lives, Beautiful Experiments”, Saidiya Hartman (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
95. „Na szafocie”, Hilary Mantel
94. „O pięknie”, Zadie Smith
93. „Stacja Jedenasta”, Emily St. John Mandel
92. „Czas porzucenia”, Elena Ferrante
91. „Ludzka skaza”, Philip Roth
90. „Sympatyk”, Viet Thanh Nguyen
89. „Powrót”, Hisham Matar
88. „The Collected Stories of Lydia Davis” (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
87. „Trans i pół, bejbi”, Torrey Peters
86. „Frederick Douglass: Prophet of Freedom”, David W. Blight (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
85. „Sielanki”, George Saunders
84. „Cesarz wszech chorób”, Siddhartha Mukherjee
83. „Straszliwa zieleń”, Benjamín Labatut
82. „Czas huraganów”, Fernanda Melchor
81. „Pulphead”, John Jeremiah Sullivan (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
80. „Historia zaginionej dziewczynki”, Elena Ferrante
79. „Instrukcja dla pań sprzątających”, Lucia Berlin
78. „Septologia”, Jon Fosse
77. „Nasze małżeństwo”, Tayari Jones
76. „Jutro, jutro i znów jutro”, Gabrielle Zevin
75. „Drzwi na Zachód”, Mohsin Hamid
74. „Olive Kitteridge”, Elizabeth Strout
73. „The Passage of Power”, Robert A. Caro (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
72. „Czasy secondhand. Koniec czerwonego człowieka”, Swietłana Aleksijewicz
71. „Trylogia kopenhaska”, Tove Ditlevsen
70. „All Aunt Hagar's Children”, Edward P. Jones (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
69. „The New Jim Crow”, Michelle Alexander (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
68. „Przyjaciel”, Sigrid Nunez
67. „Far from the Tree”, Andrew Solomon (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
66. „We the Animals”, Justin Torres (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
65. „Spisek przeciwko Ameryce”, Philip Roth
64. „Wierzyliśmy jak nikt”, Rebecca Makkai
63. „Veronica”, Mary Gaitskill
62. „10:04”, Ben Lerner
61. „Demon Copperhead”, Barbara Kingsolver
60. „Heavy: An American Memoir”, Kiese Laymon (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
59. „Middlesex”, Jeffrey Eugenides
58. „Stay True”, Hua Hsu (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
57. „Za grosze. Pracować i (nie) przeżyć”, Barbara Ehrenreich
56. „The Flamethrowers”, Rachel Kushner (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
55. „Wyniosłe wieże. Al-Kaida i atak na Amerykę”, Lawrence Wright
54. „10 grudnia”, George Saunders
53. „Uciekinierka”, Alice Munro
52. „Sny o pociągach”, Denis Johnson
51. „Jej wszystkie życia”, Kate Atkinson
50. „Zaufanie”, Hernan Diaz
49. „Wegetarianka”, Han Kang
48. „Persepolis”, Marjane Satrapi
47. „Odruch serca”, Toni Morrison
46. „Szczygieł”, Donna Tartt
45. „Argonauci”, Maggie Nelson
44. „Piąta pora roku”, Nora K. Jemisin
43. „Powojnie: Historia Europy od roku 1945”, Tony Judt
42. „Krótka historia siedmiu zabójstw”, Marlon James
41. „Drobiazgi takie jak te”, Claire Keegan
40. „J jak jastrząb”, Helen Macdonald
39. „Zanim dopadnie nas czas”, Jennifer Egan
38. „Dzicy detektywi”, Roberto Bolaño
37. „Lata”, Annie Ernaux
36. „Między światem a mną”, Ta-Nehisi Coates
35. „Fun Home: Tragikomiks rodzinny”, Alison Bechdel
34. „Citizen: An American Lyric”, Claudia Rankine (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
33. „Zbieranie kości”, Jesmyn Ward
32. „Linia piękna”, Alan Hollinghurst
31. „Białe zęby”, Zadie Smith
30. „Śpiewajcie, z prochów, śpiewajcie”, Jesmyn Ward
29. „Siódmy samuraj”, Helen DeWitt
28. „Atlas chmur”, David Mitchell
27. „Amerykaana”, Chimamanda Ngozi Adichie
26. „Pokuta”, Ian McEwan
25. „Random Family”, Adrian Nicole LeBlanc (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
24. „Listowieść”, Richard Powers
23. „Kocha, lubi, szanuje”, Alice Munro
22. „Zawsze piękne. Życie, śmierć i nadzieja w slumsach Bombaju”, Katherine Boo
21. „Eksmitowani. Nędza i zyski w jednym z amerykańskich miast”, Matthew Desmond
20. „Erasure”, Percival Everett
19. „Cokolwiek powiesz, nic nie mów. Zbrodnia i pamięć w Irlandii Północnej”, Patrick Radden Keefe
18. „Lincoln w Bardo”, George Saunders
17. „Sprzedawczyk”, Paul Beatty
16. „Niesamowite przygody Kavaliera i Claya”, Michael Chabon
15. „Pachinko”, Min Jin Lee
14. „Kontury”, Rachel Cusk
13. „Droga”, Cormac McCarthy
12. „Rok magicznego myślenia”, Joan Didion
11. „Krótki i niezwykły żywot Oscara Wao”, Junot Díaz
10. „Gilead”, Marilynne Robinson
9. „Nie opuszczaj mnie”, Kazuo Ishiguro
7. „Kolej podziemna”, Colson Whitehead
6. „2666”, Roberto Bolaño
5. „Korekty”, Jonathan Franzen
4. „Znany świat”, Edward P. Jones
3. „W komnatach Wolf Hall”, Hilary Mantel
2. „The Warmth of Other Suns. The Epic Story of America's Great Migration”, Isabel Wilkerson (dotąd nieprzetłumaczone na polski)
1. „Genialna przyjaciółka”, Elena Ferrante
Tagi i tematy
![[QUIZ] Arcytrudny test o Harrym Potterze. Nie dla mugoli!](https://s.lubimyczytac.pl/upload/texts/20700/20798/20798_1720688214_grafika400x300.jpg)
komentarze [146]
Dorzucę jeszcze słowo choć temat już przebrzmiały. Wypowiadający się tu piszą o tendencyjności tego zestawienia, anglocentryczności i tak jest rzeczywiście. Amerykanie są bardzo egocentryczni, całkowicie zadurzeni w sobie, zamknięci na resztę świata. W przeciwieństwie do Polaków, którzy od prawieków po dziś dzień żyją według zasady "cudze chwalicie, swego nie znacie", a nie...
Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam więcej
