Michał Cetnarowski

Zarówno słuchając, jak i później czytając opinie, zastanawiałam się, jak ocenić to słuchowisko. I myślę, że należałoby zacząć od zdefiniowania, w jakich kategoriach można rozważać tego typu utwór. Z jednej strony "2084" otwarcie bazuje na "1984" Orwella, więc w tym kluczu należałoby to oceniać - a więc nie krytykowałabym tu sposobu przedstawiania świata i zdarzeń, a pochwaliła za trafne odzwierciedlenie narracji znanej z oryginału. Z drugiej strony wzięłabym pod uwagę fakt, że Orwellowski świat jest tutaj tylko fundamentem, pretekstem - a nie szablonem, pod który podkładamy unowocześnione realia. W związku z tym daleka byłabym od pisania, że Orwell to jest ponadczasowy, a to to tylko średnia kopia - bo Orwella od słuchowiska odróżnia wiele rzeczy. Skupmy się jednak na dwóch kluczowych: na świecie z 1949, kiedy to książka została wydana, i na oryginalnym przekazie. Świat sprzed prawie 80 lat to zupełnie inny świat niż ten, który znamy - również technologicznie. Cuda, które opisał wówczas Orwell, były popisem bujnej wyobraźni, odległą, nieuchwytną i przede wszystkim nieziszczalną fantazją, która rozpalała policzki czytelników. To było jak otwarcie drzwi do innego wymiaru. Jakie możliwości ma obecnie twórca treści futurystycznych czy antyutopijnych? No już na pewno nie takie imponujące. Jesteśmy na etapie, na którym już nie potrafimy sobie wyobrazić całkiem nowych technologii, które bazowałyby na czymś innym niż sztuczna inteligencja - bo to już się dzieje i pokazuje, że to właśnie jest przyszłość, że potrafi rozwijać się w zawrotnym tempie i chyba wszyscy zgodnie upatrujemy w niej źródła tego, co będzie. A więc w czymś, co już istnieje - dla wyobraźni pozostaje tylko to, co jeszcze SI może robić, choć i to nie wywołuje rumieńców ekscytacji. Bo żyjemy w takim dziwnym świecie, w którym nastał nagły bum technologiczny, który już na niewielu robi wrażenie. Druga kwestia to taka, że świat dystopijny był dla Orwella nie tyle clue sprawy, co tylko pretekstem dla (nie tak całkiem) zawoalowanej krytyki politycznej. W "2084" siła ciężkości spoczęła na świecie przyszłości jako takim, z big-techami jako nieodłącznym elementem krajobrazu, wmieszanymi w przepychanki o dominację globalną. W ten sposób próbuję powiedzieć, że współczesny świat jest tak pełen bodźców i nowości, które kiedyś uchodziły za nieziszczalny futuryzm, że napisanie historii podobnego kalibru co "1984" automatycznie wywoła dużo mniej emocji niż oryginał. Niezależnie od jakości. Zatem w kategoriach okołoorwellowskich oceniłabym słuchowisko dość wysoko - umiejętnie nawiązuje do dzieła klasyka, celnie wskazuje problemy przyszłości współczesnych ludzi, a do tego ma mnóstwo subtelnych odniesień, których odnajdywanie było czystą przyjemnością. A czy da się ocenić "2084" jako samodzielny utwór? Ano pewnie się da, pytanie tylko, czy się powinno. Jeśli można - przydzieliłabym punkty za wizję świata przyszłości. Może nie ze wszystkimi ideami się zgadzałam, ale większość zdecydowanie do mnie przemówiła. Natomiast odjęłabym punkty za formę - dziś pisze się już inaczej, więcej czasu antenowego poświęca na rozterki bohaterów, ich przeszłość, która staje się kluczem do zrozumienia teraźniejszych zachowań. Chętnie weszłabym głębiej w ten świat i lepiej poznała postaci, ale ponownie - wtedy ta historia byłaby dużo mniej orwellowska. Na co chcę zwrócić jeszcze uwagę to realizacja słuchowiska. Podział na role, profesjonalizm lektorów, dźwięki tła - to wszystko zasługuje na najwyższą pochwałę. Niesamowicie przyjemny w odbiorze audiobook. Czy da się to jakoś zwięźle podsumować? Chyba tylko tak, że ocena tej historii będzie zależała od tego, czego w niej szukamy. Mnie przekonała, choć bez fajerwerków.