Carmilla

Arcydzieło grozy do wchłonięcia w jeden przyjemny wieczór. Twór swojej epoki w najlepszym wydaniu

Arcydzieło grozy do wchłonięcia w jeden przyjemny wieczór. Twór swojej epoki w najlepszym wydaniu

Sama historia współczesnemu czytelnikowi może zdawać się naiwna i choć jest to gatunek powieści grozy (to jedna z pierwszych w tym nurcie!) nie będzie ona trzymać w napięciu. Należy pamiętać, że aktualnie jesteśmy bardzo przebodźcowani emocjami i atakowani silną narracją z każdej strony, czy to w social mediach, czy to w kinie i współczesnej literaturze. Jednak w 1872 roku temat wampiryzmu i relacja dwóch kobiet osadzone w odizolowanym zamczysku były zdecydowanie nowatorskie i budzące emocje.
Sama nie uważam, że jest to relacja czysto miłosna, ja ją odbieram raczej jako relację opartą na obsesji i manipulacji, by karmić się energią życiową młodej kobiety.
To opowieść o tajemniczej kobiecie wampie, która dziwnym zbiegiem okoliczności pojawiła w gotyckim austriackim zamku zamieszkałym przez młodą kobietę i jej ojca.
Książka jest idealna na jeden wieczór, została wydana przed "Draculą" Stokera i widać jego duże inspiracje "Carmillą", więc jeśli ktoś jest fanem wampirów to warto sięgnąć po tę nowelkę dla samego zapoznania się z pierwowzorami 🖤

Sama historia współczesnemu czytelnikowi może zdawać się naiwna i choć jest to gatunek powieści grozy (to jedna z pierwszych w tym nurcie!) nie będzie ona trzymać w napięciu. Należy pamiętać, że aktualnie jesteśmy bardzo przebodźcowani emocjami i atakowani silną narracją z każdej strony, czy to w social mediach, czy to w kinie i współczesnej literaturze. Jednak w 1872 roku...

Krótka,ciekawa historia, która czyta się ekspresowo.

Krótka,ciekawa historia, która czyta się ekspresowo.

Doceniam przełomowość tej powieści i jej rolę w przecieraniu ścieżek dla innych książek korzystających z motywów wampirycznych, natomiast zakończenie jest nieco rozczarowujące... całe dobrze zbudowane napięcie jest zmarnowane przez mało porywające rozwiązanie akcji w moim odczuciu, ale mimo wszystko polecam przeczytać tego klasyka i mieć go na swojej półce!

Doceniam przełomowość tej powieści i jej rolę w przecieraniu ścieżek dla innych książek korzystających z motywów wampirycznych, natomiast zakończenie jest nieco rozczarowujące... całe dobrze zbudowane napięcie jest zmarnowane przez mało porywające rozwiązanie akcji w moim odczuciu, ale mimo wszystko polecam przeczytać tego klasyka i mieć go na swojej półce!

Zanim sięgnęłam po tę książkę, nie miałam pojęcia czym jest gotycka literatura. Sięgnęłam po nią z czystej ciekawości, no bo ciekawe jak ktoś przedstawił ten świat 150 lat temu? Sprawdziłam i przepadłam! Krótka historia do połknięcia w max 2-3 godziny.

Zanim sięgnęłam po tę książkę, nie miałam pojęcia czym jest gotycka literatura. Sięgnęłam po nią z czystej ciekawości, no bo ciekawe jak ktoś przedstawił ten świat 150 lat temu? Sprawdziłam i przepadłam! Krótka historia do połknięcia w max 2-3 godziny.

Lubię gotyckie powieści. Mają w sobie coś bardzo odróżniającego je od dzisiejszych książek. Zwłaszcza horrory. Czyta się naprawdę szybko. Nie ma przestojów, ani dialogów o niczym. Autor wykorzystał idealnie każde słowo nie marnując naszego czasu. Polecam koneserom gatunku.

Lubię gotyckie powieści. Mają w sobie coś bardzo odróżniającego je od dzisiejszych książek. Zwłaszcza horrory. Czyta się naprawdę szybko. Nie ma przestojów, ani dialogów o niczym. Autor wykorzystał idealnie każde słowo nie marnując naszego czasu. Polecam koneserom gatunku.

Teatr Sensacji „Kobra” był kultowym cyklem sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych. 70 lat temu 6 lutego 1956 ruszyła machina sensacyjnej kobry, początkowo spektakli na żywo(wartkiej akcji towarzyszyły więc czasem niepożądane atrakcje, jak na przykład zapadnięty fotel pod Andrzejem Łapickim albo atak kaszlu Tadeusza Plucińskiego, dopiero od 1962 roku przedstawienia rejestrowano na taśmach.) i trwała do 1993 i ponownie od 2013. W latach 50. i 60. XX wieku jeden z najpopularniejszych polskich programów telewizyjnych(oczywiście był jeden kanał, potem dwa). W tym czasie 95 % widzów śledziło "Kobrę" i ulice wyludniały się w Polsce. Inicjatorką cyklu była redaktorka TVP - Illa Genachow, czwartek, legendarny wąż z czołówki zaprojektowany przez Eryka Lipińskiego, animacja Witolda Giersza, muzykę skomponował Francis Poulenc.
Zaczeło się od „Zatrutych liter” Agathy Christie po „Było dziesięciu Murzynków” (dzisiaj tytuł "Było.ich dziesięciu" po 2020 roku oficjalnej zmianie prawnuka pisarki).
Był to fenomen telewizji: oglądalność sięgała 95% widzów, a w 144 spektaklach padło… 400 trupów. Wśród filarów „Kobry” był Józef Słotwiński - „polski Hitchcock”, twórca ponad 100 spektakli. Cykl miał też swoje odmiany: sensacyjną i fantastyczną - i był prawdziwym „oknem na świat” w socrealizmie peereelu. Scenografia, rekwizyty, kostiumy, charakteryzacja i nazewnictwo rodem z zachodu, brytyjskie klimaty czy amerykańskie.
Na ekranie pojawiały się największe gwiazdy polskiego teatru i filmu, m.in. Krzysztof Chamiec, Edmund Fetting, Edward Dziewoński, Wiesław Gajos, Roman Wilhelmi, Emil Karewicz, Irena Kwiatkowska, Aleksandra Śląska, Andrzej Łapicki i inni. W jubileuszowym 2026 roku Teatr Telewizji pokaże premiery: „Wnuczkę Picassa” Juliusza Machulskiego oraz „Wszystko czerwone” Joanny Chmielewskiej w reżyserii Krystyny Jandy.

"Rzeczywistość nas męczyła, nudziła, mierziła", przyznawał Janusz Majewski, tłumacząc popularność czwartkowych wieczorów z "Kobrą".
Zainteresowanie zbrodnią i występkiem było dla władzy podejrzane, więc w przypadku "Kobry" wskutek interwencji funkcjonariuszy Komitetu Centralnego po 1960 roku zmniejszono liczbę premier – kryminalne czwartki emitowano nie cztery, a dwa razy w miesiącu. W treść sztuk ingerowała też niekiedy cenzura.


70 LAT TEATRU SENSACJI KOBRA

"Carmilla" to gotycka nowela irlandzkiego pisarza Josepha Sheridana Le Fanu, opublikowana po raz pierwszy w latach 1871–1872 na łamach czasopisma "The Dark Blue". Fundamentalne dzieło, które w historii literatury grozy, wpłynęło na późniejszą postać wampira w popkulturze, w tym na słynnego "Draculę" Brama Stokera o 25 lat (1897)
Narracja rozgrywa się w XIX-wiecznej Styrii i opowiada historię młodej kobiety, która jest ścigana przez wampirzycę Carmillę. Carmilla jest prekursorką uważana w opowieści o wampirach wszech czasów i spopularyzowałatrop lesbijskiego wampira.
Historia opowiadana jest przez Laurę, młodą kobietę mieszkającą z ojcem w odludnym zamku w Styrii. Ich życie zmienia się, gdy po wypadku powozu trafia do nich tajemnicza i piękna Carmilla. Między dziewczętami nawiązuje się intymna, niepokojąca więź.
Le Fanu w nowatorskim stylu łączy grozę i motyw wampirzycy lesbijki z subtelnym erotyzmem, tajemnicą , zjawiskami paranormalnymi i psychologicznym napięciem.


"Carmilla" głęboko zdefiniowała gatunek powieści o wampirach i ogólnie gotycki horror, ugruntowując pozycję Le Fanu jako czołowego pisarza tego gatunku. Nowela wywarła bezpośredni wpływ na późniejszych autorów horrorów i kryminałów, takich jak Bram Stoker , MR James , Henry James i inni. Ze względu na swoją popularność, dzieło zostało umieszczone w antologiach , a od końca XIX wieku było szeroko adaptowane do filmów , oper, gier wideo, sztuk halloweenowych , komiksów, kreskówek, radia i innych mediów. Współczesność inspiruje i adaptacje kinowe, teatralne, musicalowe, performance.
"Carmilla" była wielokrotnie wznawiana, także jako samodzielne dzieło i propagowane było w prywatnych publikacjach osób LGBT.

W Polsce najbardziej znaczącym wydaniem książki "Carmilla" autorstwa Josepha Sheridana Le Fanu jest edycja jubileuszowa z 2024 roku, opublikowana przez wydawnictwo Uroboros. Publikacja jubileuszowa z okazji 50. rocznicy pierwszego polskiego wydania z 1974 roku, które było z kolei wydarzeniem wiekopomnym po 102 latach od wydania anglojęzycznej wersji z 1872 roku.

Powieść gotycka vel romans grozy /literatura grozy pojawia się głównie na przełomie XVIII i XIX wieku w Anglii, z czasem w całej Europie. Elementami definiującymi to tajemnicza, upiorna i gęsta atmosfera narracji, stan odczuwalnego poczucie lęku, strachu, napięcia, grozy w nawiedzonych budowlach (średniowieczne gotyckie zamki , ruiny, posiadłości z rodzinnymi cmentarzami). Bohaterowie reprezentują cechy, pozytywnego niewinnego, dobrego i negatywnego z pierwiastkiem tajemnicy i demonizmu(pułapki, śmierć, choroba, szaleństwo, klątwa). Powieść gotycka była modyfikacją powieści sentymentalnej XVIII wieku. Wywarła znaczny wpływ na rozwój literatury romantycznej, a także horroru. Stanowiła również istotny element współczesnego prądu kulturalnego zwanego gotycyzmem.

Za wyznacznik i wzorzec gatunku uważa się "Zamczysko w Otranto" z 1764 roku (wydanie polskie 1974 roku) autorstwa Horacego Walpole’a. Pierwszy prawdziwy sukces powieść gotycka odniosła autorstwa Ann Radcliffe "Italczyk". Do najbardziej znanych utworów tego nurtu należą "Mnich" Matthew Gregory’ego Lewisa, "Frankenstein" Mary Shelley. Elementy powieści gotyckiej są zauważalne w "Wichrowych wzgórzach" Emily Brontë. W Polsce powieść gotycką zainicjowała w XIX wieku Anna Mostowska, uprawiał ją także Zygmunt Krasiński. Popularność powieści gotyckiej zanikła jednak z początkiem XX wiek.

W XX wieku hiszpańscy cenzorzy zezwolili na import „Carmilli” z Argentyny w 1941 roku i wznowienie jej w latach 60. i 70. XX wieku bez konieczności redakcji. Cenzorzy nie uznali erotycznych elementów fabuły ani zamieszczonych w książce ilustracji z nagimi kobietami. Alberto Lázaro twierdzi, że cenzorzy nie dostrzegli lesbijskich wątków książki. Lázaro twierdzi, że okazywanie uczuć między kobietami raczej nie było postrzegane jako seksualne lub romantyczne w Hiszpanii i Anglii aż do 2 połowy XX wieku, w przeciwieństwie do podobnych okazywania uczuć między mężczyznami
W kwietniu 2025 roku rząd Białorusi wpisał książkę na listę publikacji drukowanych zawierających wiadomości i materiały informacyjne, których dystrybucja mogłaby zaszkodzić interesom narodowym Białorusi.

Spektakl w Telewizyjnym Teatrze Sensacji Kobra - Horror "Carmilla" z premierą 13 listopada 1980 roku. Reżyseria i adaptacja Janusza Kondratiuka. Przekład Macieja Kozłowskiego. Scenografia Henryka Wańka.

Obsada:
Izabela Trojanowska (w roli tytułowej Carmilli)
Monika Stefanowicz (jako Laura)
Leon Niemczyk (jako Ojciec)

Spektakl zapadł w pamięć widzów ze względu na mroczny klimat oraz odważną, jak na tamte czasy, kreację Izabeli Trojanowskiej. 

Obsada:

Tomasz Grochoczyński
Barbara Rachwalska 
Anna Milewska
Zofia Rysiówna
Jerzy Łapiński
Piotr Grabowski
Włodzimierz Preyss
Zbigniew Koczanowicz
Eugeniusz Priwieziencew
Jerzy Bończak.

Teatr Sensacji „Kobra” był kultowym cyklem sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych. 70 lat temu 6 lutego 1956 ruszyła machina sensacyjnej kobry, początkowo spektakli na żywo(wartkiej akcji towarzyszyły więc czasem niepożądane atrakcje, jak na przykład zapadnięty fotel pod Andrzejem Łapickim albo atak kaszlu Tadeusza Plucińskiego, dopiero od 1962 roku...

Fantastycznie napisane, ponadczasowe. Do czytania na różne sposoby: w sensie dosłownym, mitologicznym, erotycznym, energetycznym, psychologicznym. Wszystkie są uprawnione i mają swój urok.

Wszystkie do mnie przemawiają, najbardziej chyba dwa ostatnie - spokojnie można czytać tę historię jako spotkanie z promieniującą nienaturalnym albo nadnaturalnym wdziękiem istotą narcystyczną, która najpierw uwodzi, a potem wypija wszystkie soki z ofiary i wreszcie znika, aby powtórzyć dokładnie ten sam schemat z kolejną osobą.

Fantastycznie napisane, ponadczasowe. Do czytania na różne sposoby: w sensie dosłownym, mitologicznym, erotycznym, energetycznym, psychologicznym. Wszystkie są uprawnione i mają swój urok.

Wszystkie do mnie przemawiają, najbardziej chyba dwa ostatnie - spokojnie można czytać tę historię jako spotkanie z promieniującą nienaturalnym albo nadnaturalnym wdziękiem istotą...

Książka uważana za klasykę i protoplastę zaintersowania wampirami w literaturze co stawia dla niej wysoką poprzeczkę. Książkę napisano 150 lat temu i choć zawiera wiele atmosferycznych i kwiecistych opisów to sam sposób prowadzenia narracji raczej nie przetrwał próby czasu. Kilka ciekawych pomysłów odnośnie postaci wampirów i "praw" rządzących funkcjonowaniem stworzeń nocy niestety nie ratuje banalnej wręcz fabuły, której ciekawsze zwroty akcji wyczuwalne są z bardzo daleka. Według opisu od wydawcy ma ukazywać "zmysłowość i relację miłosną dwóch kobiet" ale ja tego wgl nie odczułem. Na plus piękne ilustracje, które podkręcają odbiór i klimat

Książka uważana za klasykę i protoplastę zaintersowania wampirami w literaturze co stawia dla niej wysoką poprzeczkę. Książkę napisano 150 lat temu i choć zawiera wiele atmosferycznych i kwiecistych opisów to sam sposób prowadzenia narracji raczej nie przetrwał próby czasu. Kilka ciekawych pomysłów odnośnie postaci wampirów i "praw" rządzących funkcjonowaniem stworzeń nocy...

https://my-opinion-of-books.blogspot.com/2026/03/wampirzyca-uwodzicielka.html

Klasyka literatury gotyckiej i "wampirycznej"... Szczerze przyznam, że nie wiem sam, czego się spodziewałem, ale na pewno nie tego, co zastałem w fabule. Krótko podsumowując: zawiodłem się.

Chociaż, czy to dobre określenie? Może po prostu miałem za duże wyobrażenia i oczekiwania, zapominając, że książka została napisana ok. 150 lat temu, i że czytelnik wtedy był inny. No i czasy. Teraz prawdopodobnie Carmilla wyglądałaby całkiem inaczej... Hm, kto wie? Czy to nie stanowi jej uroku, że w książce nie ma wielu widowisk scen, szczegółów, dużo dzieje się poza kartami książki?

Właśnie... Fabuła jest zarazem enigmatyczna i pisana, tak, że czytelnik może szybko wpaść na część rzeczy. Nie ma tam niespodzianek - z punktu widzenia współczesnego czytelnika. Ba, są rzeczy, które zdają się głupotą (niepołączenie części zbiegów okoliczności). Ma się ochotę potrząsnąć bohaterami szczególnie w jednym momencie... Może wtedy fabuła rozwinęłaby się w ciekawszym kierunku?

Ale no właśnie... Ja w swoim życiu przeczytałem już sporo książek o wampirach (+filmy i seriale). Mało kiedy postać wampira i historia wokół niego mnie zaskoczy (zaciekawi - owszem). Zdaję mi się, że szybko rozpoznam, że ktoś w fabule jest wampirem (zwłaszcza, że często w opisie nie kryje się tego). Jednak jestem w stanie zrozumieć, że kilkadziesiąt lat temu, ta fabuła mogła zaintrygować. Zwłaszcza, kiedy wampiry nie były tematem na porządku dziennym, a potworem z ludowych opowieści. Czytelnik mógł się wczuć w tę atmosferę mroku.

Zwłaszcza, że to powieść napisana w narracji pierwszoosobowej, gdzie główną bohaterką jest kobieta; występuje wampirzyca i między bohaterkami jest więź romantyczna.

Aczkolwiek nie wiem do teraz, czy ich relację można nazwać romantyczną. Czy tam było jakieś uczucie czy tylko czar wampira? W popkulturze duża część wampirów ma moc, która sprawia, że wampir może uwieść człowieka. Ma swój urok i wcześniej wspomniany czar. Człowieka ciągnie to tej zagadki. Nie ma znaczenia jakiej jest płci. Często zauroczenie/zakochanie jest mylone właśnie z tym czarem.

Jedno muszę na koniec jeszcze dodać. To co najbardziej spodobało mi się w książce, a mianowicie ukazanie postaci wampira/wampirzycy. Opis trochę odbiega od tego, co znamy. Stworzenia ukazane w książce nie boją się słońca i nie wyróżniają się bardzo wśród ludzi. Jest jeszcze kilka rzeczy, ale to już zostawiam dla tych, którzy będą chcieli sięgnąć po książkę.

Dużym minusem wg. mnie, jest nie rozwinięcie wątku matki Carmilli oraz pewnej osoby trzeciej z otoczenia kobiety.

https://my-opinion-of-books.blogspot.com/2026/03/wampirzyca-uwodzicielka.html

Klasyka literatury gotyckiej i "wampirycznej"... Szczerze przyznam, że nie wiem sam, czego się spodziewałem, ale na pewno nie tego, co zastałem w fabule. Krótko podsumowując: zawiodłem się.

Chociaż, czy to dobre określenie? Może po prostu miałem za duże wyobrażenia i oczekiwania, zapominając,...