Nasza strona internetowa wykorzystuje cookies (pol.: ciasteczka)

W celu sprawnego i szybkiego działania serwisu, zapewnienia wygody podczas jego przeglądania, dostosowywania funkcjonalności do indywidualnych potrzeb użytkowników, a także w celach statystycznych oraz reklamowych, używamy informacji zapisanych za pomocą cookies. Korzystanie z serwisu jest równoznaczne ze zgodą użytkownika na stosowanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz tutaj.

Maria Janion

Polska historyczka i krytyczka literatury, eseistka, znawczyni polskiego oraz europejskiego romantyzmu, profesorka Instytutu Badań Literackich PAN, feministka. Wychowawczyni wielu pokoleń polskich h... Polska historyczka i krytyczka literatury, eseistka, znawczyni polskiego oraz europejskiego romantyzmu, profesorka Instytutu Badań Literackich PAN, feministka. Wychowawczyni wielu pokoleń polskich humanistów: pisarzy, publicystów, naukowców, wykładowców akademickich, dziennikarzy, wydawców i nauczycieli.
Do 1945 roku mieszkała w Wilnie, gdzie ukończyła szkołę powszechną i spędziła wojnę. Podczas okupacji radzieckiej uczyła się w szkole średniej, a kiedy do miasta wkroczyli Niemcy, zaczęła uczęszczać na tajne komplety gimnazjalne. Należała do działającego przy AK podziemnego ZHP i była łączniczką. Po wojnie w ramach tzw. akcji repatriacyjnej przyjechała wraz z rodziną do Bydgoszczy.

W 1945 roku zdała eksternistycznie maturę w Toruniu. Jesienią rozpoczęła studia polonistyczne na Uniwersytecie Łódzkim. Od 1946 roku uczęszczała na prowadzone przez Stefana Żółkiewskiego studium krytycznoliterackie tygodnika "Kuźnica", a od 1947 zaczęła w piśmie tym publikować artykuły i recenzje. W 1947 roku zapisała się do Akademickiego Związku Walki Młodych "Życie", a w 1948 została członkiem zespołu redakcyjnego tygodnika "Wieś". W tym samym roku opublikowała w 2. numerze "Twórczości" pierwszą większą rozprawę naukową napisaną wspólnie z Tadeuszem Drewnowskim pt.: "Zagadnienie fikcji literackiej ze stanowiska socjologicznej teorii literatury". W 1948 roku została zatrudniona w Instytucie Badań Literackich PAN na stanowisku asystenta i pracowała w nim aż do przejścia da emeryturę w 1996 roku. W 1949 roku wstąpiła do PZPR, (z której została wykluczona w roku 1979). W tym samym roku przeniosła się do Warszawy, w której mieszka do dziś.

W 1951 roku uzyskała magisterium na Uniwersytecie Warszawskim, w roku akademickim 1951/1952 pracowała tam jako asystent. Tytuł zastępczyni profesora otrzymała w 1954 roku, a w 1955, w IBL – stopień kandydatki nauk filologicznych na podstawie pracy "Lucjan Siemieński, poeta romantyczny", której promotorem był Stefan Żółkiewski. W 1957 roku pełniła funkcje sekretarza naukowego w IBL, w 1957 uzyskała tytuł docentki i od tego czasu do dziś uczestniczy w pracach Rady Naukowej Instytutu. W 1957 roku zaczęła pracować w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku. Od tego czasu zaczęło się jej wieloletnie kursowanie między Warszawą a Trójmiastem. W 1963 otrzymała tytuł profesorki nadzwyczajnej. W 1964 roku została kierowniczką Pracowni Dziejów Form Artystycznych w Literaturze Polskiej, a w 1968 – Zakładu Historii Literatury XIX wieku. Od 1966 roku uczestniczy w pracach Komitetu Nauk o Literaturze PAN (później Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej PAN). Na fali represji marcowych w roku akademickim 1968/1969 została zwolniona z pracy w WSP – władze były szczególnie zaniepokojone jej rosnącym wpływem na młodzież akademicką. Jej wykłady, akcentujące rewolucyjny, wolnościowy aspekt romantyzmu, nieulegające oficjalnej wykładni a także kwestionujące tradycyjne odczytania literackiego kanonu zachęcały studentów do niepokornego, oryginalnego i odważnego myślenia o polskiej literaturze oraz kulturze, co nie mogło się podobać ówczesnym decydentom. Kiedy jednak sytuacja się nieco uspokoiła, po utworzeniu Uniwersytetu Gdańskiego podjęła pracę w tamtejszym Instytucie Filologii Polskiej. W 1973 roku uzyskała tytuł profesorki zwyczajnej. W 1974 zaczęła prowadzić seminaria na Studium Doktoranckim IBL. Od 1979 roku do jego rozwiązania w 1983 należała do Związku Literatów Polskich.

W latach 70. Maria Janion zaangażowała się w działalność podziemną – była m.in. jednym z członków założycieli nielegalnego Towarzystwa Kursów Naukowych. Zaczęła krytyczniej podchodzić do narzucanych odgórnie interpretacji i wartościowania polskiej literatury dawnej oraz współczesnej a także do polskiego kultu wojny, żołnierza, bohaterstwa, militarnych zrywów, martyrologii. W 1976 roku opublikowała studium "Wojna i forma", poświęcone właśnie wydanemu "Pamiętnikowi z powstania warszawskiego" Mirona Białoszewskiego, interpretując go jako tekst pokazujący wojnę i powstanie z cywilnej, odmitologizowanej, nieheroicznej perspektywy, co spotkało się z silną krytyką. Oskarżano ją o to, że podobnie jak sam pisarz, szarga narodowe świętości. Jej niezależne sądy, wzrastający autorytet wśród studentów i pracowników naukowych oraz związek z opozycją polityczną sprawił, że stała się persona non grata dla ówczesnych władz. Gdy rozpoczął się solidarnościowy zryw, Janion podpisała list 64 intelektualistów z TKN-u, popierający strajki, apelujący wszakże o działania „bez rozlewu krwi”. W 1981 roku wystąpiła na Kongresie Kultury Polskiej, którego obrady przerwało wprowadzenie stanu wojennego. Apelowała, by ten wielki narodowy zryw, na razie kierujący się głównie emocjami, przekuć w wielką pracę intelektualną. Stan wojenny wstrząsnął nią głęboko.

W latach 80. kontynuowała pracę naukową oraz dydaktyczną, ciągle zawieszona między Gdańskiem i Warszawą. Była twórczynią i współredaktorką serii "Transgresje" – siedem tomów antologii polskich i zagranicznych prac naukowych, tekstów literackich oraz zapisów dyskusji prowadzonych na gdańskich seminariach wyszło w latach 1981-1988. W 1981 podjęła wykłady na Uniwersytecie Warszawskim. W 1982 roku w ramach represji politycznych została zwolniona z Uniwersytetu Gdańskiego. Ponownie zatrudniono ją tam w roku akademickim 1983/1984. Seminaria w Gdańsku prowadziła do roku akademickiego 1989/1990, od tego czasu zajęcia odbywały się już tylko w Warszawie, w ramach Studium Doktoranckiego IBL i umowy z Uniwersytetem Warszawskim. Tuż przed przełomem 1989 roku związała się z nieformalnym stowarzyszeniem opozycyjnym "Reforma i Demokracja".

W latach 90. została członkinią Stowarzyszenia na Rzecz Humanizmu i Etyki Niezależnej, należała też przez pewien czas do Solidarności Pracy i do Unii Pracy. Od 1989 roku należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, a od 1991 do Polskiego PEN Clubu. W 1990 została członkinią czynną Polskiej Akademii Umiejętności, w 1991 członkinią korespondentką, a w 1998 – rzeczywistą Polskiej Akademii Nauk. W 1994 roku otrzymała doktorat honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego. Od 1997 do 2004 roku uczestniczyła w pracach jury Nagrody Literackiej Nike, w latach 2000-2004 była jego przewodniczącą. Od 1992 do czerwca 2010 roku kontynuowała otwarte dla wszystkich seminaria, tym razem pod auspicjami Szkoły Nauk Społecznych przy Instytucie Socjologii i Filozofii PAN. Chociaż z regularnych wykładów zrezygnowała, dalej współpracuje z SNS-em i spotyka się ze studentami. W 1996 roku, na swoje siedemdziesięciolecie, otrzymała od uczniów tom "Romantyzm. Janion. Fantazmaty" pod redakcją Doroty Siwickiej oraz Marka Bieńczyka. W 2006 roku zarówno w Warszawie, jak i Krakowie przyjaciele, dawni i obecni uczniowie niezwykle hucznie obchodzili 80. urodziny Marii Janion. Z ofiarowanych jej z tej okazji tekstów powstała imponująca "Księga Janion" (Gdańsk, 2007) w opracowaniu Zbigniewa Majchrowskiego i Stanisława Rośka, zawierająca także szczegółową bibliografię jej prac przygotowaną przez Alicję Szałagan, listę doktoratów i prac magisterskich, których była promotorem, "Drzewo Janion", wkładkę z rysunkiem pokazującym wszystkich uczniów oraz uczniów tychże, a także tekst wygłoszony przez Jerzego Pilcha w trakcie obchodów jubileuszu zorganizowanych w Warszawie, w grudniu 2006 roku, w siedzibie "Gazety Wyborczej".

Od 1989 roku Maria Janion aktywnie uczestniczy w życiu społecznym i politycznym odrodzonej Polski. Jest zaangażowana w odrodzenie polskiego feminizmu, zarówno w sensie ruchu intelektualnego, jak i aktywności społecznej. Walczy z przejawami rasizmu, antysemityzmu, homofobii i mizoginii. Wspiera swoim nazwiskiem oraz autorytetem inicjatywy, które w jej opinii zmierzają do uczynienia z Polski państwa prawdziwie demokratycznego, obywatelskiego, otwartego na wielość poglądów i postaw.

źródło opisu: Wikipedia

źródło zdjęcia: Wikipedia

pokaż więcej
Data urodzenia:
24 grudnia 1926

Płeć:
kobieta

Miejsce urodzenia:
Mońki

Oficjalna strona:
Przejdź do strony www

Tematyka:
eseje, krytyka literacka i literaturoznawstwo

Wszystkie Poza moją biblioteczką W mojej biblioteczce Pokaż książki znajdujące się:
Bohater, spisek, śmierć. Wykłady żydowskie
Bohater, spisek, śmierć. Wykłady żydowskie
Maria Janion

7,48 (27 ocen i 2 opinii)
Bohater, spisek, śmierć. Wykłady żydowskie
Autor:
Maria Janion rekonstruuje fakty, przybliża literackich bohaterów, wreszcie przygląda się stereotypom. Szkicuje barwne losy Berka Joselewicza i przedstawia wysiłki Mickiewicza na rzecz utworzenia Legi...
czytelników: 101 | opinie: 2 | ocena: 7,48 (27 głosów)
Czas formy otwartej
Czas formy otwartej
Maria Janion

8,8 (5 ocen i 0 opinii)
czytelników: 26 | opinie: 0 | ocena: 8,8 (5 głosów)
Czy będziesz wiedział co przeżyłeś
Czy będziesz wiedział co przeżyłeś
Maria Janion

7,45 (22 ocen i 1 opinii)
Czy będziesz wiedział co przeżyłeś
Autor:
W zbiorze esejów "Czy będziesz wiedział co przeżyłeś" Maria Janion stawia na osobowość, która wie, co przeżywa, ponieważ to na niej opiera się autentyczna kultura i demokracja. Książka inspirująca. Pi...
czytelników: 104 | opinie: 1 | ocena: 7,45 (22 głosy)
Do Europy - tak, ale razem z naszymi umarłymi
Do Europy - tak, ale razem z naszymi umarłymi
Maria Janion

6,59 (17 ocen i 0 opinii)
Do Europy - tak, ale razem z naszymi umarłymi
Autor:
Studia Marii Janion dotyczące polskiej tożsamości narodowej.
czytelników: 75 | opinie: 0 | ocena: 6,59 (17 głosów)
Dzieci (tom 1 i 2)
Dzieci (tom 1 i 2)
Maria Janion, Stefan Chwin

8 (5 ocen i 0 opinii)
czytelników: 26 | opinie: 0 | ocena: 8 (5 głosów)
Fascynacje folklorystyczne. Studia poświęcone pamięci Heleny Kapełuś
Fascynacje folklorystyczne. Studia poświęcone pamięci Heleny Kapełuś
Anna Engelking, Maria Janion, Dorota Simonides, Wojciech Józef Burszta, Katia Michajłowa, Magdalena Kapełuś, Piotr Kowalski, Jerzy Sławomir Wasilewski, Jan Mirosław Kasjan, Dionizjusz Czubala, Teresa Brzozowska-Komorowska, Agata Skrukwa

0 (0 ocen i 0 opinii)
Fascynacje folklorystyczne. Studia poświęcone pamięci Heleny Kapełuś
A. Engelking, M. Kapełuś (wyd.) Zofia Stefanowska, Słowo wstępne; Magdalena Kapełuś, Helena Kapełuś (21 V 1927-8 IX 1999); Magdalena Kapełuś, Bibliografia Heleny Kapełuś; Magdalena Kapełuś, Prace o H...
czytelników: 6 | opinie: 0 | ocena: 0 (0 głosów)
Galernicy Wrażliwości
Galernicy Wrażliwości
Maria Janion, Stanisław Rosiek

7,79 (14 ocen i 0 opinii)
Galernicy Wrażliwości
Publikowane w tym tomie materiały - studia, szkice tłumaczenia, dyskusje - to plon prowadzonych od kilku lat Na Uniwersytecie Gdańskim przez prof. dr Marię Janion konwersatoriów. Każdy z tomów serii "...
czytelników: 70 | opinie: 0 | ocena: 7,79 (14 głosów)
Gorączka romantyczna
Gorączka romantyczna
Maria Janion

7,18 (61 ocen i 2 opinii)
Gorączka romantyczna
Autor:
Seria: Klasyka Światowej Humanistyki
"Gorączka romantyczna" czytamy we "Wprowadzeniu" Marii Janion to fantastyka i przeżycie kosmosu, to tragizm i rewolucja, to frenezja i niepodległość, to przede wszystkim odkrycie n...
czytelników: 223 | opinie: 2 | ocena: 7,18 (61 głosów)
Honor Bóg Ojczyzna
Honor Bóg Ojczyzna
Maria Janion

9 (2 ocen i 0 opinii)
Honor Bóg Ojczyzna
Autor:
Publikacja poświęcona relacjom polsko-żydowskim i Marcowi 1968 roku, traktowanemu jako ostatni etap wspólnej historii Polaków i Żydów, została zainspirowana konferencją Żydowski Marzec 1968-2008 współ...
czytelników: 17 | opinie: 0 | ocena: 9 (2 głosy)
Humanistyka poznanie i terapia
Humanistyka poznanie i terapia
Maria Janion

7,2 (5 ocen i 0 opinii)
Humanistyka poznanie i terapia
Autor:
Przedstawiona publikacja usiłuje odpowiedzieć na pytanie o to, jak wyłaniały się i kształtowały poszczególne istotne problemy humanistyki, jak rozumiano jej cele, w jakiej mierze uprawnione są obydwie...
czytelników: 23 | opinie: 0 | ocena: 7,2 (5 głosów)

Wywiad z autorem

Chciałbyś zadać pytanie swojemu ulubionemu autorowi?
Dołącz do grupy „Rozmowy z autorami” i zaproponuj pytania, my zorganizujemy wywiad.

Dyskusje o autorze

43
1159
2568
Tylu naszych czytelników chce przeczytać książki tego autora.
Tyle osób przeczytało książkę tego autora.
Tyle książek tego autora znajduje się w naszej bazie.

Fani autora (72)

Czytelnicy (1159)

Cytaty tego autora (4)
lista cytatów dodaj cytat
Powiązane treści
Czytanie w wannie to banał, czyli anatomia czytelnika

O intymności, uzależnieniu i radości czytania; personalizowaniu książek i grzechach czytelników; krytyce literackiej, ułomnościach rynku wydawniczego w Polsce i ważnej roli tłumacza, o festiwalu w Szczebrzeszynie - opowiada Justyna Sobolewska.


więcej
Dotknięci boskim palcem

Lektura „Boskich i nieznośnych” może skłonić do sięgnięcia po twórczość Anny Janko. W tekstach pojawiają się, choć z rzadka, jej wiersze, inspirowane twórczością podziwianych przez nią poetów lub im dedykowane.


więcej
więcej powiązanych treści
zgłoś błąd zgłoś błąd