-
Artykuły
Wielka Wiosenna Wyprzedaż w Matras.pl: tysiące książek nawet 80% taniej
1 -
Artykuły
Jon Frederickson i jego książka „Kłamstwa, którymi żyjemy”, czyli o poznaniu samych siebie oczami psychoterapeuty
2 -
Artykuły
Czytelnicy wybrali Książki Roku 2025. Oto zwycięzcy
97 -
Artykuły
Czytamy w weekend. 13 marca 2026
512
-
Patronat LC -
Patronat LC
Forza Italia! Czyli literatura po włosku
Pizza, pasta, Mediolan, Roma, carbonara, tiramisu, Ferrari, prosciutto; Bonucci, Chiellini, Mancini i Donnarumma. Włochy, kolebka europejskiej motoryzacji, mody i designu, architektury, strzelanych i wspaniale bronionych w finale Mistrzostw Europy rzutów karnych. A nade wszystko literatury!
Dla tych, których po niedzielnym finale jeszcze trzymają emocje i chcą (chociaż mentalnie) pozostać we Włoszech, polecam top 5 książek wprost ze słonecznej Italii. Ich znak rozpoznawczy to akcja porywająca jak parady włoskiego bramkarza i napięcie budowane przez autorów, które porównać można chyba tylko z finałowym konkursem jedenastek niedzielnego meczu. Odniesienia piłkarskie są tutaj jak najbardziej na miejscu, wszak obok dobrego jedzenia, wina i szeroko rozumianego „la dolce vita”, to właśnie piłka nożna jest dla Włochów najważniejsza, jest ogniwem łączącym całe rodziny i sąsiadów; Sycylijczyków z Piemontczykami, wyznawców Berlusconiego z jego zaciekłymi przeciwnikami. I chyba jeden tylko Włoch nie poddawał się temu futbolowemu szaleństwu. Był nim Umberto Eco, od którego najsłynniejszej powieści „Imię Róży” zacznę to zestawienie.
„Imię róży”, Umberto Eco (Wyd. Noir sur Blanc)
Ale chociaż Umberto Eco nie był wyznawcą piłki nożnej, to od poruszania tego tematu nie uciekł. W jednym z felietonów napisanych dla dziennika „L'Espresso”, a w Polsce dostępnym w tomie „Zapiski na pudełku od zapałek” twórca zaznaczył, że choć „zna i docenia walory tej szlachetnej gry” i „z przyjemnością i zainteresowaniem patrzy na dobry mecz w telewizji”, to „na stadiony nie chodzi z tego samego powodu, z jakiego nie ważyłby się spać nocą na mediolańskim Dworcu Centralnym”. Na szczęście dla nas, czytelników, zamiast umartwiać się na włoskich stadionach, Umberto Eco wolał pisać! Jego najsłynniejszą powieścią, jest „Imię róży”; słynną również filmową adaptacją z 1986 roku w reż. Jeana-Jacques’a Annauda z Seanem Connerym w roli brata Wilhelma z Baskerville.
Tematem powieści jest zagadka tajemniczej śmierci jednego z mnichów w opactwie Benedyktynów w północnych Włoszech, Uczestniczący w rozwikływaniu intrygi Anglik Wilhelm orientuje się, że wyjaśnienia mrocznego sekretu należy szukać w klasztornej bibliotece. Bogaty księgozbiór, w którym nie brak dzieł uważanych za niebezpieczne, mieści się w salach tworzących labirynt. Intruz może tam łatwo zabłądzić, a nawet – jak krążą słuchy – postradać zmysły.
„Imię róży” należy dzisiaj do literackich arcydzieł XX wieku.
„Ojciec chrzestny”, Mario Puzo (wyd. Albatros)
Innym wielkim tuzem literatury rodem z Italii, unieśmiertelnionym przez, z pewnością, równie wielki film jest Mario Puzo. Spod jego palców wyszedł cykl powieściowy „Ojciec chrzestny”, na podstawie którego Francis Ford Coppola nakręcił wspaniałą trylogię filmową, z genialnymi rolami Ala Pacino i Marlona Brando. Trylogię, która na stałe wpisała się w kinematograficzne dziedzictwo świata, jednocześnie będąc niedoścignionym wzorem dla przyszłych filmów, utrzymanych w klimacie kina gangsterskiego.
Sama powieść zaliczana jest do najwybitniejszych powieści XX wieku. I chociaż można się zastanawiać, czy Mario Puzo – mieszkający w Nowym Jorku potomek rodziny włoskich imigrantów – powinien być zaliczany do literatury włoskiej czy amerykańskiej, to w „Ojcu chrzestnym” widzę więcej Italii, niż Ameryki.
Vito Corleone jest Ojcem Chrzestnym jednej z sześciu nowojorskich rodzin mafijnych. Sprawuje rządy żelazną ręką, a ci, którzy nie podporządkowują się jego decyzjom, nie mogą liczyć na łaskę. To człowiek honoru, ale zarazem tyran i szantażysta, który wśród wrogów wzbudza strach, a wśród przyjaciół – zasłużony, choć nie całkiem bezinteresowny, szacunek.
Kiedy odmawia uczestnictwa w nowym, niezwykle opłacalnym interesie – handlu narkotykami – wchodzi w ostry konflikt z cosa nostrą. Przyszłość rodziny może uratować tylko najmłodszy syn Vita, Michael, bohater wojenny, który z brudnymi interesami nie chciał mieć nic wspólnego. Czy okaże się godnym następcą Ojca Chrzestnego?
„Genialna przyjaciółka”, Elena Ferrante (wyd. Sonia Draga)
Pytań związanych z „włoskością” autorki nie ma za to w przypadku Eleny Ferrante. Są za to pytania o... samą tożsamość pisarki, która jest nieznana. Jak dotąd nie wiadomo, kim jest ukrywająca się pod pseudonimem twórczyni (a może twórca?); nie wiemy nawet, czy „Genialną przyjaciółkę” napisała jedna osoba, czy może na przykład literacki duet. Rozważań, dociekań i dziennikarskich śledztw w tej sprawie było wiele, żadne z nich nie zakończyło się powodzeniem i oficjalnym potwierdzeniem, kim jest Elena Ferrante. Acz pewne jest jedno: pisane przez włoszkę książki porywają miliony czytelników. Jak dotąd, sprzedały się w blisko 6 milionach egzemplarzy i zostały przełożone na ponad 40 języków świata!
Sześćdziesięcioletnia Elena Greco dowiaduje się, że Lila, jej przyjaciółka z czasów dzieciństwa, zniknęła bez śladu. Elena przypuszcza, że przyjaciółka wprowadziła w życie swoje odwieczne pragnienie zniknięcia ze świata, w którym żyła, usunąwszy przedtem wszelkie ślady swego istnienia. Chcąc znaleźć wytłumaczenie dla tego gestu, Elena postanawia opowiedzieć niezwykłą historię ich przyjaźni. I tu rozpoczyna się podróż w przeszłość, która przeniesie czytelnika w lata pięćdziesiąte ubiegłego wieku, na przedmieścia Neapolu.
„Genialna przyjaciółka” to niezwykła opowieść o przyjaźni i dążeniu do wyrwania się z rzeczywistości zdominowanej przez biedę, ciemnotę i przemoc.
„Wyznanie”, Domenico Starnone (wyd. Pauza)
W tym zestawieniu znalazło się również miejsce dla powieści, która dopiero się ukaże na polskim rynku.
Kiedy skromny nauczyciel Pietro wplątuje się w romans ze swoją dawną uczennicą, nie spodziewa się, że pewne wyznanie poczynione Teresie może zaważyć na całym jego życiu. Śledzimy losy bohatera przez kolejne dekady, w trakcie których poznaje swoją przyszłą żonę, rodzą im się dzieci, a Pietro staje się znany w środowisku akademickim za sprawą napisanej przez siebie książki. Czy Teresa zdradzi jego tajemnicę?
Nie jest przypadkowym również fakt, że nazwisko „Starnone” znalazło się tuż pod „Ferrante”. Jedna z plotek głosiła, że to właśnie urodzony nieopodal Neapolu pisarz i dziennikarz „po godzinach” pisze pod pseudonimem Elena Ferrante. Sam autor „Wyznania” jednak stanowczo dementuje te pogłoski.
Angielski przekład pierwszej powieści Domenico Starnone, „Sznurówek”, był nominowany do Natinal Book Award.
„Kształt wody”, Andrea Camilleri (wyd. Noir sur Blanc)
Na koniec zostawiliśmy klasyczny włoski kryminał. Jego autorem jest zmarły przed dwoma laty włoski pisarz Andrea Camilleri. Jego cykl o uwielbianym we Włoszech komisarzu Salvo Montalbano, obdarzonym niebagatelnym poczuciem humoru i z pasją rozsmakowującym się w sycylijskich potrawach, sprzedał się w ponad 30 milionach egzemplarzy na całym świecie. Włoska stacja Rai wyprodukowała na podstawie książek Camilleriego popularny serial. „Kształt wody”, wznowiony przez wydawnictwo Noir sur Blanc to pierwszy tom tego cyklu.
W Vigacie zostaje odnalezione ciało inżyniera Luparello, lokalnej osobistości. Według orzeczenia biegłych przyczyną śmierci był atak serca spowodowany „przedawkowaniem” uciech erotycznych. Komisarz Montalbano, pomimo nacisków, ociąga się z zamknięciem śledztwa, i to nie tylko dlatego, że denat uchodził za człowieka ostrożnego i raczej wstrzemięźliwego. Pewne osoby zachowują się dziwnie, a w pobliżu zwłok odnajdują się zagadkowe przedmioty. Wszystko to najwyraźniej świadczy, że ktoś próbuje skompromitować inżyniera. Potwierdza to śledztwo komisarza, odkrywające coraz to nowe, niespodziewane tropy.
O jakie książki rozszerzylibyście tę listę? Koniecznie napiszcie w komentarzu!
komentarze [27]
Cieszy mnie ta dyskusja, bo akurat w tym roku postanowiłam zapoznać się bliżej z literaturą włoską i już widzę nowe nazwiska, które mnie zaciekawiły - Tabucchi, Baricco, Gadda. Teraz czytam Gepard na zmianę z Sycylijski mrok i Czerwony śnieg na Etnie
Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam więcej
