Wyzwanie czytelnicze LC

Inne umysły. Ośmiornice i prapoczątki świadomości

Wydawnictwo: Copernicus Center Press
7,15 (47 ocen i 16 opinii) Zobacz oceny
10
4
9
1
8
14
7
10
6
15
5
3
4
0
3
0
2
0
1
0
Edytuj książkę
szczegółowe informacje
tytuł oryginału
Other Minds: The Octopus and the Evolution of Intelligent Life
data wydania
ISBN
9788378864035
liczba stron
280
język
polski
dodał
LubimyCzytać

"Kiedy nurkujesz w oceanie, zanurzasz się w początek każdego z nas". - P. Godfrey-Smith Mimo że ssaki i ptaki są powszechnie uważane za najmądrzejsze stworzenia na Ziemi, najnowsze badania dowodzą, że wyższa inteligencja pojawiła się na bardzo odległej gałęzi drzewa życia. Mowa o głowonogach, a przede wszystkim ośmiornicach, jednych z najbardziej zadziwijących zwierząt zamieszkujacych oceany....

"Kiedy nurkujesz w oceanie, zanurzasz się w początek każdego z nas". - P. Godfrey-Smith
Mimo że ssaki i ptaki są powszechnie uważane za najmądrzejsze stworzenia na Ziemi, najnowsze badania dowodzą, że wyższa inteligencja pojawiła się na bardzo odległej gałęzi drzewa życia. Mowa o głowonogach, a przede wszystkim ośmiornicach, jednych z najbardziej zadziwijących zwierząt zamieszkujacych oceany. Są inteligentne, ciekawskie, mają zdolność uczenia się, odróżniania kształtów i rozpoznawania ludzi. Potrafią odkręcić słoik, pluć w żarówkę, by zgasić światło, znaleźć wyjście z labiryntu i brawurowo uciec z niewoli. W zdolności do kamuflażu nie mają sobie równych; w ciągu niespełna sekundy mogą upodobnić się do koralowca, kępki wodorostów czy piaszczystego morskiego dna. Jak to możliwe, że stworzenia obdarzone takimi zdolnościami wyewoluowały w linii tak radykalnie różnej od naszej?
Peter Godfrey-Smith zabiera nas w podróż przez oceany – zarówno te współczesne, jak i archaiczne – w poszukiwaniu prapoczątków świadomości. Opierając się na najnowszych badaniach naukowych oraz własnych podwodnych obserwacjach, odkrywa tajemniczy i fascynujący świat innych umysłów, pozwalając nam zrozumieć naturę naszych własnych.

"Zwięzły i elegancki przewodnik po ewolucji, świadomości i biologii morskiej". - Psychology Today

"Fascynujące i często zachwycające! "– The Times

Książka znalazła się na liście 10 najlepszych tytułów popularnonaukowych tygodnika „Publishers Weekly” w 2016 roku

Finalistka The Royal Society Book Prize 2017

 

źródło opisu: Copernicus Center Press 2018

źródło okładki: Copernicus Center Press 2018

pokaż więcej

Brak materiałów.
Trwa wyszukiwanie najtańszych ofert.
Już teraz nowa funkcja: pakiety. Dowiedz się więcej jak kupić kilka książek w najlepszej cenie >>>
Fragment książki

Oficjalna recenzja
brzanka książek: 725

Bliskie spotkanie z obcą inteligencją

Mają trzy serca, które pompują zielononiebieską krew. Ich duży układ nerwowy może rywalizować pod względem zdolności poznawczych z niejednym ssakiem. Ich oczy czujnie obserwują, mackowate ciała z przyssawkami wciąż dokonują analizy chemicznej otoczenia. Potrafią w sekundę zmienić kolor, fakturę i kształt swojego ciała. Nie, nie mówimy tu o kosmitach z najnowszej książki science fiction, a o… ośmiornicach.

Wysłaliśmy ludzi na Księżyc, nasłuchujemy sygnałów z odległych galaktyk w poszukiwaniu inteligentnych form życia, chcemy terraformować Marsa, a tak naprawdę nie zdajemy sobie sprawy, co kryje się w głębinach tuż obok. Do tej pory zbadaliśmy mniej niż 5% obszaru oceanu. Biolodzy morscy ciągle odkrywają nowe, niezwykłe gatunki zamieszkujące wodne otchłanie. Czy wśród mieszkańców oceanu znajdują się inteligentne istoty? Czy są nimi ośmiornice?

Na te pytania stara się odpowiedzieć pisarz i filozof nauki Peter Godfrey-Smith. Swą niezwykłą podróż w poszukiwaniu obcych inteligencji zaczyna od przedstawienia drzewa życia i wyjaśnienia, kiedy rozeszły się drogi prowadzące do stworzenia homo sapiens i współczesnych głowonogów, po czym przechodzi do ewolucji umysłu i stawia pytania o narodziny świadomości.

„Inne umysły” zostały napisane tak, jak książka popularnonaukowa napisana być powinna – wprowadzenie i krótki wykład z ewolucji prostym i niezwykle obrazowym językiem na początek. Potem mnóstwo anegdot o zachowaniach ośmiornic oraz powołanie się na liczne eksperymenty. To wszystko...

Mają trzy serca, które pompują zielononiebieską krew. Ich duży układ nerwowy może rywalizować pod względem zdolności poznawczych z niejednym ssakiem. Ich oczy czujnie obserwują, mackowate ciała z przyssawkami wciąż dokonują analizy chemicznej otoczenia. Potrafią w sekundę zmienić kolor, fakturę i kształt swojego ciała. Nie, nie mówimy tu o kosmitach z najnowszej książki science fiction, a o… ośmiornicach.

Wysłaliśmy ludzi na Księżyc, nasłuchujemy sygnałów z odległych galaktyk w poszukiwaniu inteligentnych form życia, chcemy terraformować Marsa, a tak naprawdę nie zdajemy sobie sprawy, co kryje się w głębinach tuż obok. Do tej pory zbadaliśmy mniej niż 5% obszaru oceanu. Biolodzy morscy ciągle odkrywają nowe, niezwykłe gatunki zamieszkujące wodne otchłanie. Czy wśród mieszkańców oceanu znajdują się inteligentne istoty? Czy są nimi ośmiornice?

Na te pytania stara się odpowiedzieć pisarz i filozof nauki Peter Godfrey-Smith. Swą niezwykłą podróż w poszukiwaniu obcych inteligencji zaczyna od przedstawienia drzewa życia i wyjaśnienia, kiedy rozeszły się drogi prowadzące do stworzenia homo sapiens i współczesnych głowonogów, po czym przechodzi do ewolucji umysłu i stawia pytania o narodziny świadomości.

„Inne umysły” zostały napisane tak, jak książka popularnonaukowa napisana być powinna – wprowadzenie i krótki wykład z ewolucji prostym i niezwykle obrazowym językiem na początek. Potem mnóstwo anegdot o zachowaniach ośmiornic oraz powołanie się na liczne eksperymenty. To wszystko okraszone szczyptą humoru, tylko szczyptą, by było smacznie i strawnie, a nie żenująco.

Ta książka zmusza do myślenia i zadawania pytań. Gdy zagłębiamy się w kolejne rozdziały, zaczynamy odrywać się od swojej homocentryczności i widzieć ludzkość jako jeden ze wspaniałych tworów ewolucji. A co najważniejsze, dostrzegać, że są inne, nierzadko wspanialsze jej twory.

O tym, jak mogą być niezwykłe, przeczytacie chociażby w rozdziale o kamuflażu i sposobie zmiany koloru skóry. Mogę tylko zdradzić, że ośmiornice są mistrzami w dopasowywaniu barwy ciała do otoczenia, mimo że są daltonistami! Jak więc to robią? Wytłumaczenie jest tak niesamowite, że nie zamierzam tu o nim pisać. Koniecznie musicie przeczytać o tym sami!

Czytając, przypomniałam sobie jeden z moich ulubionych cytatów z „Błękitnej kropki” Carla Sagana: Zdajemy się żądać dla siebie uprzywilejowanej pozycji nie z racji naszych dokonań, lecz z racji naszego istnienia, z racji bodaj samego faktu, że jesteśmy ludźmi i urodziliśmy się na Ziemi. Można by to określić mianem antropologicznej pychy.

„Innych umysłów” nie da się czytać szybko. A to dlatego, że strona po stronie pojawiają się idee, które każą przystanąć, zastanowić się, poszukać w innych książkach i Internecie dodatkowych informacji (no dobrze, przyznaję, dużo czasu schodzi również na oglądanie śmiesznych filmików z ośmiornicami w roli głównej. Ale nie da się nie sięgnąć do YouTube'a, kiedy czytacie o ośmiornicy otwierającej słoik od środka czy plującej strumieniem wody na eksperymentatorów. PS. Fraza klucz to octopus can open a jar).

Peter Godfrey-Smith kończy swą niezwykłą opowieść o ośmiornicach dość refleksyjnie – rozdziałem o umieraniu. Próbuje wyjaśnić, jaki ewolucyjny sens ma tworzenie sporego układu nerwowego u zwierząt, które żyją 2 do 4 lat. Opisuje również swoje spotkania (autor nurkuje i jego relacje są wielkim plusem tej książki) z umierającymi, a właściwie rozpadającymi się mątwami.

Ośmiornice od zawsze wydawały mi się kosmitami wysłanymi, by podbić Ziemię, ale nieopatrznie wylądowały w oceanie i tam im się spodobało na tyle, że zostały. Popatrzcie na Kanga i Kodosa z The Simpsons, najeźdźców z Nowego początku czy Wielkiego Przedwiecznego Lovecrafta – ośmiornice to urodzeni obcy. Wyciągają jedną (zawsze jedną) mackę w kierunku obserwujących ich ludzi, by ich poznać. A czy Wy chcecie poznać tych inteligentnych obcych?

Agnieszka Zienkowicz

pokaż więcej

Dodaj dyskusję
Dyskusje o książce
pokaż wszystkie
Sortuj opinie wg
Opinie czytelników (432)
 Pokaż tylko oceny z treścią
książek: 1118
Zuba | 2018-09-30
Przeczytana: 26 września 2018

Kampania marketingowa tej książki przedstawia ją niemalże jak zbiór ciekawostek o zaskakujących zachowaniach ośmiornic, które potrafią więcej, niż byśmy się spodziewali po głowonogach tak różnych od innych inteligentnych organizmów, zwłaszcza naszych własnych. To mylny obraz treści "Innych umysłów". Zasadniczo książka traktuje o ewolucji umysłu i świadomości począwszy od najprostszych organizmów, ze szczególną uwagą poświęconą ośmiornicom i innym głowonogom, a skończywszy na rozważaniach o biologicznym sensie starzenia się i śmierci. Anegdoty o ośmiornicach odkręcających słoiki stanowią promil książki.

Momentami czytało mi się tę pozycję z trudem. Peter Godfrey-Smith jest przede wszystkim filozofem nauki i kiedy narracja skupia się na rozważaniach teoretycznych jak to jest być bezkręgowcem, jak czuje meduza, czym jest lub nie jest umysł, brnęłam przez tekst. Z drugiej strony właśnie te fragmenty oceniam po lekturze za najbardziej istotne i ciekawe. Po co organizmom system...

książek: 750
magfre | 2019-01-06

O czym są "Inne umysły"? Okładka i podtytuł sugerują, że o ewolucji świadomości oraz ośmiornicach. Można powiedzieć, że o tym właśnie jest. Z grubsza. Jak na filozofa przystało, nie mogło również zabraknąć rozważań natury filozoficznej, które harmonijnie wplecione są w opowieść biologiczną. Według mnie te rozmyślania decydują o tym, że książka ta wyróżnia się spośród innych pozycji popularnonaukowych. To, ogólnie mówiąc, takie połączenie biologii oraz filozofii, czyli coś innego niż zwykle; nie tylko fakty naukowe, czy niepotwierdzone teorie, ale i zaduma, refleksja, próba zrozumienia otaczającej nas natury, a także nas samych.

Wychodząc od ewolucji materii, autor stara się zrozumieć w jaki sposób ze zlepku komórek, które tworzą ciało (materię) wyłoniła się świadomość i inteligencja. Czemu służy układ nerwowy? Jakie były pierwsze zwierzęta, u których pojawił się jakiś rodzaj subiektywnego doświadczenia? Jak mogło wyglądać ich życie? Czy złożona myśl wymaga obecności języka? Jaka...

książek: 1884

"Chemia życia jest oparta na wodzie."

Już nie pamiętam, kiedy ostatni raz czytałam jakąś książkę z gatunku tych naukowych. Utarło się, że napisane one są w sposób nużący i w żaden sposób nie mogą człowiekowi sprawić radości z czytania. Już w momencie, gdy po raz pierwszy zobaczyłam ten tytuł wiedziałam, że to coś, co po prostu muszę mieć na swojej półce i szybko poznać historię ośmiornic, które na tyle zainteresowały autora, że zaczął wgłębiać się w ich przeszłość na tyle głęboko, że dokopał się do prapoczątków świadomości. Nigdy wcześniej nie interesowały mnie te zwierzęta i nie miałam z nimi żadnej styczności. Ba, byłam nawet przekonana, że mątwa i ośmiornica to to samo. W tym momencie aż mi głupio z powodu mojej ignorancji, a zarówno jedne jak i drugie głowonogi wylądowały na liście moich ulubionych zwierząt.

Utarło się, że to ssaki z ludźmi na czele są najinteligentniejszymi stworzeniami na Ziemi. Okazuje się jednak, że inteligencja pojawiła się na bardzo odległej od nas...

książek: 731
brzanka | 2018-09-03
Przeczytana: 02 września 2018

Jedna z ciekawszych książek, które przeczytałam w ostatnim czasie. Co kilka stron musiałam sobie robić przerwę na opowiedzenie tego, o czym właśnie czytałam, wszystkim, którzy chcieli (lub też nie chcieli) mnie słuchać. Zawsze uważałam, że ośmiornice i mątwy to jakieś kosmiczne stworzenia, a "Inne umysły" tylko mnie w tym utwierdziły. Naprawdę świetna książka!

książek: 175
Nesseus | 2018-11-24
Przeczytana: 16 listopada 2018

Książką zainteresowałem się, dzięki kilkustronicowej próbce dostępnej do przeczytania i głównym czynnikiem jaki mnie tam zauroczył były psikusy i problemy stwarzane przez same ośmiornice wobec naukowców, na pewno też jakiś wpływ miała moja fascynacja wielkim Cthulhu.
Autor przeprowadza czytelnika przez ewolucję organizmów naszej planety, zaczynając od początków życia - stworzeń jednokomórkowych, późniejszą ewolucję wielokomórkowców, aż do dzisiejszych organizmów, niejednokrotnie próbuje uargumentować zmiany wprowadzane przez ewolucję, nie tylko u głowonogów, ale też u innych gatunków.
Pan Godfrey-Smith potrafił zainteresować mnie swoimi rozważaniami na tematy uważane wcześniej przeze mnie za dosyć nudne, przy czym zdarzył się jeden dosyć krótki fragment, którego nie byłem w stanie zrozumieć i czułem się jak dziecko we mgle.
Książka nieraz wprawiła mnie w rozbawienie, ale także w smutek, jednak autor te smutne emocje potrafi szybko zgasić racjonalnie argumentując takie a nie inne...

książek: 463
Hubert | 2018-12-22
Przeczytana: 22 grudnia 2018

Każdy, kto chociaż odrobinę się interesuje ośmiornicami wie, czym są. Najinteligentniejsze z bezkręgowców, na dodatek z układem nerwowym, który wyewoluował zupełnie inaczej niż ten kręgowców (wystartował z innej gałęzi, niemal od zera), a mimo to z zaskakująco podobnymi do ludzkich zachowaniami.

Zła jednak wiadomość dla tych podnieconych wizją opisu i analizy owych niemalże kosmicznych umysłów (porównanie nie jest wcale takie bez sensu - nasze umysły mają tyle wspólne z umysłami kosmitów, co i ośmiornic - wyewoluowały wszak niezależnie). Otóż jest tego w omawianej pozycji stosunkowo niewiele (chociaż jest w zadowalającej dawce, pozostawiającej jednak pewien niedosyt). Sporo za to jest o fizjologii tych zwierząt, ich ewolucji, sporo też filozoficznych rozważań, które - przyznaję uczciwie - stanowią dla mnie najmniej wartościową część książki.

Oj, nie lubię tego. Dezorientujący, nie do końca oddający treść książki tytuł + natrętna kampania marketingowa. A ja po raz kolejny łyknąłem...

książek: 464
Michał Głowacz | 2018-10-15

Książka dobra, ale równocześnie książka, po której spodziewałem się więcej. "Inne umysły" to solidna dawka wiedzy z dość oryginalnego (przynajmniej w mojej ocenie) trójkąta: kognitywistyka - neurologia - ewolucjonizm. Autor poświęca zatem dużo uwagi ewolucji zwierząt na Ziemi, cofając się aż do fauny prekambryjskiej, ze szczególnym uwzględnieniem ewolucji, budowy i roli układu nerwowego. Spekuluje również na temat możliwości postrzegania świata i komunikacji u posiadaczy układów nerwowych innych niż ludzkie.

Autor snując narrację niby cały czas ma na uwadze ośmiornice (oraz - w nieco mniejszym stopniu - kałamarnice i mątwy), ale po lekturze "Innych umysłów" nie wiem, czy z czystym sumieniem mógłbym określić ten tytuł mianem książki o ośmiornicach, a chyba właśnie na książkę stricte o ośmiornicach miałem nadzieję kupując tę pozycję. Nawet jednak pomijając moje oczekiwania (w końcu to już jest sprawa wybitnie indywidualna, na którą autor książki nie ma żadnego wpływu), "Innym...

książek: 91
Maja | 2018-09-14
Na półkach: Posiadam, Przeczytane

Ta książka nie jest referatem biologicznym, o nie! Stawia na głowie wszystko co myślałam o życiu i świadomości - czy jesteśmy jedyni, wyjątkowi, ważniejsi niż inne zwierzęta? Nie! Bo w odmętach oceanu, na naszej własnej planecie kryją się prawie OBCY, którzy powstali w innych warunkach, mają inną historię, inne układy nerwowe, zmysły i doświadczenia a żyją równolegle i w dodatku możemy się nimi komunikować! To dosłownie jak znaleźć się na innej planecie i porozmawiać z kosmitą! Od kilku dni moim największym marzeniem jest spotkać się z ośmiornicą... to chyba najlesza rekomendacja tej książki.

książek: 283
eubz | 2019-01-05
Na półkach: Przeczytane
Przeczytana: 05 stycznia 2019

W książce Inne Umysły głównie ślizgamy się po dwóch tematach. Pasji badania ośmiornic (lub szerzej głowonogów) i z filozoficznymi dywagacjami w materii ogólnie myślenia. Obie te rzeczy jak czytałem w przedmowie mają uzupełnić tezę książki, że na drodze ewolucji mózg został stworzony dwa razy (może więcej) w odrębnych procesach biologicznych, a jako przykład tegoż, są stawiane ośmiornice właśnie, które swój genom oderwały od naszego około 600 mln lat temu. Od tego czasu ścieżka życia ssaków i mięczaków szła własnym rytmem, a przecież tak człowiek jak ośmiornica mózgi mają. Dodatkowym magnesem by sięgnąć po tę pozycję jest temat inteligencji tych zwierząt (np. słynne doświadczenia z odkręcaniem słoika).

Mamy tu, zatem do czynienia z wiedzą wpadającą do zbioru filozofia - świadomość, uczucia, myśl itp i do zbioru nauki przyrodnicze - biologia, ewolucja czy klimat. Obiecywano, że oba te tematy stworzą spójną całość, czego z niecierpliwością oczekiwałem. Ba! Sam autor pisze, że "w...

książek: 48
x64joxer | 2018-09-26
Na półkach: Przeczytane

Książkę mogę polecić z czystym sumieniem każdemu zainteresowanemu ewolucją.

Autor przedstawia historię ewolucyjną ośmiornic zaczynając od pierwszych zwierząt. W tym kontekście omawia układ nerwowy ośmiornic i porównuje je z mózgami ssaków. Porusza takie tematy jak wyjątkowość w myśleniu człowieka i jakie presje selekcyjne mogły by pchnąć ośmiornice w tym kierunku.
Dowiemy się również jakie są czynniki przyczynowe starzenia się organizmów wielokomórkowych.

Jedyną wadą jaką widzę to że książka mogła by być trochę bardziej obszerna.

zobacz kolejne z 422 
Przeczytaj także

Moja Biblioteczka
Jeżeli chcesz dodać książkę do biblioteczki, wybierz półkę, oceń lub napisz opinię.
Przeczytane
loading
Powiązane treści
Umysł narodził się w morzu

Mają trzy serca, błękitną krew i widzą... skórą. Niektóre mierzą zaledwie 1,5 cm, rozpiętość ramion innych może sięgać nawet 10 metrów. Są inteligentne, ciekawskie, mają zdolność uczenia się, odróżniania kształtów i rozpoznawania ludzi. Potrafią odkręcić słoik, pluć w żarówkę, aby zgasić światło, znaleźć wyjście z labiryntu i brawurowo uciec z niewoli. O kim mowa? 


więcej
Czytamy w weekend

"Inne umysły", "Rdza" i "Anatomia miłości i zdrady" - te tytuły pojawiły się w weekendowym zestawieniu naszego zespołu. Część użytkowników lubimyczytać.pl już w poniedziałek powróci do szkolnych lektur i jesteśmy przekonani, że czekacie na nie z niecierpiliwością. Przecież hasło "lubimy czytać" zobowiązuje do zdobywania szerokich czytelniczych horyzontów. Z jakimi tytułami spędzicie pierwszy weekend września?


więcej
więcej powiązanych treści
zgłoś błąd zgłoś błąd