Wielka księga Marsa. Wszystkie obsesje na punkcie Czerwonej Planety
Dla mnie seria „#nauka” wydawana przez Uniwersytet Jagielloński, a ostatnio przez utworzone przez nich wydawnictwo „bo.wiem” jest w tej chwili najlepszą serią książek popularnonaukowych w Polsce. Po każdą pozycję z tej serii sięgam bez zastanowienia i zawsze to jest wspaniała lektura. Na wielkie uznanie zasługuje sposób wydania tej książki, w twardej oprawie, pełna barwnych ilustracji, zdjęć, archiwalnych materiałów prasowych, które same w sobie stanowią interesujący dodatek, z których możemy czerpać wiedzę. Układ materiałów w książce, różna kolorystyka stron i wyeksponowanie ciekawych cytatów i informacji uatrakcyjnia jej czytanie. Książka nosi podtytuł „Wszystkie obsesje na punkcie Czerwonej Planety”, czyli jak przez wieki zmieniało się nasze postrzeganie tej planety.
Zainteresowanie Czerwoną Planetą sięga tysiące lat wstecz, już starożytni Egipcjanie nazwali ją:”Ta Czerwona”, a Chińscy astronomowie zobaczyli „ognistą gwiazdą” i uznali ją jako znak „zguby, rozpaczy, wojny i morderstwa”. Jednak gdy, w 1877 roku włoski astronom odkrył, że planeta Mars jest pokryta osobliwą linearną strukturą i określił je, jako kanały, myśląc o kanałach naturalnych. Natomiast w tłumaczeniu na język angielski oznaczało kanały sztuczne. Później inni astronomowie to potwierdziły i wielu z nich zaczęła wierzyć, że jest to niezbity dowód na istnienie życia pozaziemskiego. Dla mnie było szokiem, że największe umysły tamtych lat opowiadali się za życiem na Marsie i istnieniu inteligentnych Marsjan. Ciekawe, uważali, że Marsjanie są na wyższym poziomie rozwoju niż Ziemianie. Oczywiście tę dyskusję podgrzewała prasa. W 1906 roku profesor Edward S. Morse po miesięcznej obserwacji Czerwonej Planety w obserwatorium orzekł, że Mars jest bezsprzecznie zamieszkały. Tesla i Marconi wykryli sygnały pochodzące z Marsa. Aleksander Graham Bell chciał rozszerzyć swoją działalność o Marsa. Ilość różnych teorii, jakie obiegały świat, wygłaszane przez największych uczonych, teraz nas szokuje. Największe umysły tej epoki opisywały dokładnie wygląd Marsjan, chociaż do ich wyglądu nie byli zgody. W swoim testamencie z 1891 roku madame Clara Gouget Guzman pozostawiła francuskiej Akademii Nauk sto tysięcy franków „do przekazania, bez względu na narodowość, pierwszej osobie, która znajdzie sposób na komunikację z jakąś gwiazdą – mam tu na myśli wysłanie sygnału do gwiazd i otrzymanie odpowiedzi na ów sygnał, z wyłączeniem planety Mars, ponieważ jest ona wystarczająco dobrze znana.” Nagroda ta w 1969 już została wypłacona. Gdy w połowie XIX wieku powstał spirytualizmu, w centrum ich zainteresowania znaleźli się Marsjanie. Szwedzki wynalazca i naukowiec Emanuel Swedenborg spotkał się z Marsjanami. W latach dwudziestych XX wieku nijaki doktor Hugh Mansfield Robinson porozumiewał się telepatycznie z wielkouchą, mierzącą blisko dwa metry Marsjanką imieniem Oomaruru. Konwersacja ta trafiła na nagłówki gazet na całym świecie. Nie było to jedyne medium, które prowadziło konwersacje z Marsjanami. W 1930 roku większość naukowców odeszła już od pozaziemskich geniuszy, to jedna wciąż panowało przekonanie istnieniu roślinności i wody na Marsie.
Przy takim zainteresowaniu Marsem musiał on podbić popkulturę. Ciekawy jest rozdział na temat książek i filmów, jakie powstawały O Marsie i Marsjanach. Większość z nas książkę H.G.Wellsa „Wojna światów”, choć to nie jedyna jego książka na temat Marsa. Mało kto wie, że w 1898 roku pojawiła się napisana przez innego autora kontynuacja, w której Ziemianie dokonują podboju Marsa i zemsty. Wiemy o zamęcie w USA, które wywołało nadane przez radio słuchowisko na podstawie „Wojny światów”. Mało, kto wie, że 12 lutego 1949 roku w Ekwadorze, gdzie też nadano adaptację, tej powieści, jednak nie uprzedzając radiosłuchaczy, że to jest fikcja. W wyniku paniki zginęło 15 ludzi. Oczywiście gdy mowa o Marsjanach od razu nasuwa się temat UFO. Tak więc i tej sprawie autor poświęca rozdział.
Wszystkie marzenia spełzły, gdy statek kosmiczny ” JPL Mariner 4” 14 lipca 1065 roku znalazł się na orbicie Marsa i przesłał zdjęcia. Chociaż na podstawie tych zdjęć też snuto różne dziwne teorie. Rozpoczęła się nowa era poznawania Marsa, którą możemy śledzić. Cały czas trwa dyskusja na temat życia na Marsie. Jest to o tyle ważne, że Traktat o przestrzeni kosmicznej zabrania „niekorzystnych zmian w środowisku Ziemi wynikających z wprowadzenia materii pozaziemskiej.” Czyli mógłby być problematyczny powrót z Marsa. W 1976 Viking 1 musiał być wysterylizowany, aby nie zabić marsjańskie życie. Interesujące są też dyskusje o możliwości długiego przebywania ludzi w kosmosie przy braku grawitacji lub jak na Marsie przy obniżonej grawitacji. Od tak prozaicznych, ale niezwykle ważnych tematów jak wydalanie W 2016 ogłoszono konkurs o opracowanie łatwiejszych i bezpieczniejszych sposobów zachowania regularności wypróżnień w przestrzeni kosmicznej, gdy astronauci muszą przez dłuższy czas przebywać w skafandrach. Ważnym tematem jest też prokreacja i seks w mikrograwitacji. Możemy też przeczytać o planach kolonizacji Marsa.
Nie jest to typowa literatura popularnonaukowa, gdyż oprócz wiedzy dostarcza nam też rozrywki. Mnie ta książka zafascynowała, bo o wielu sprawach nie miałam pojęcia, a jednocześnie czytając ją, świetnie się bawiłam i nie raz w duchu się zaśmiewałam. Autor napisał książkę, która uczy i bawi, połączył intelekt z humorem w idealnych proporcjach. Każdy znajdzie coś dla siebie.
Książka z Klubu Recenzenta serwisu nakanapie.pl.
Patronat 
Szukamy ofert...
OPINIE i DYSKUSJE o książce Sprzedam dinozaura. Paleontolodzy, kolekcjonerzy i przemyt skamielin
Moja fascynacja dinozaurami nie była zwykłym dziecięcym zauroczeniem; to była prawdziwa, żarliwa młodzieńcza miłość. Godzinami potrafiłam wpatrywać się w ryciny przedstawiające diplodoki, a nazwy takie jak parazaurolof czy deinonych brzmiały dla mnie bardziej swojsko niż imiona kolegów z podwórka. Wtedy świat paleontologii wydawał mi się czystą, romantyczną nauką o odkrywaniu tajemnic przeszłości. Książka Paige Williams, Sprzedam dinozaura. Paleontolodzy, kolekcjonerzy i przemyt skamielin, brutalnie, choć fascynująco, weryfikuje te marzenia, obnażając mroczne, komercyjne zaplecze świata skamielin. Moja ocena to mocne 7/10.
W centrum tej reportażowej opowieści stoi Eric Prokopi, człowiek, którego można by nazwać „komercyjnym paleontologiem”. Williams z reporterską precyzją śledzi jego losy, skupiając się na sprawie szkieletu Tarbosaurus bataar – bliskiego krewniaka słynnego T-Rexa. Prokopi kupuje kości w częściach, pieczołowicie je składa, konserwuje i wystawia na aukcji w Nowym Jorku za astronomiczne kwoty. Problem pojawia się w momencie, gdy o swoje dziedzictwo upomina się Mongolia, z której skamielina została nielegalnie wywieziona.
Głównym atutem książki jest ukazanie głębokiego rozłamu w środowisku osób kochających prehistorię. Z jednej strony mamy naukowców, dla których każda kość wyjęta z kontekstu stratygraficznego (miejsca znalezienia) traci 90% swojej wartości badawczej. Z drugiej strony poznajemy kolekcjonerów i handlarzy, którzy twierdzą, że gdyby nie ich prywatna inicjatywa i fundusze, wiele skamielin po prostu zgniłoby w ziemi, nigdy nie ujrzawszy światła dziennego.
Williams świetnie kreśli tło prawne i polityczne tego procederu. Pokazuje, jak czarny rynek skamielin oplata glob – od pustyni Gobi, przez marokańskie warsztaty rzemieślnicze, aż po luksusowe domy aukcyjne, gdzie gwiazdy Hollywood licytują czaszki drapieżników jako modne dodatki do salonu. Autorka nie ocenia Prokopiego w sposób jednoznaczny; rysuje portret człowieka z pasją, który pogubił się w labiryncie niejasnych przepisów i własnej ambicji.
Paige Williams pisze z ogromną swobodą, łącząc język naukowy z tempem thrillera prawniczego. Reportaż jest gęsty od faktów, ale dzięki narracyjnemu zacięciu nie nuży. Autorka potrafi sprawić, że opis procesu preparacji kości staje się niemal tak ekscytujący jak scena pościgu.
Dlaczego zatem „tylko” 7/10? Momentami książka wpada w zbyt drobiazgowe dygresje dotyczące procedur celnych i administracyjnych, co nieco wyhamowuje impet opowieści. Również liczba bohaterów drugoplanowych może czasem wprowadzać mętlik w głowie czytelnika.
Sprzedam dinozaura to lektura obowiązkowa dla każdego, kto kiedykolwiek marzył o odnalezieniu własnego tyranozaura. To otrzeźwiające spojrzenie na to, jak kapitalizm potrafi zawłaszczyć nawet historię zapisaną w kamieniu sprzed 70 milionów lat. Paige Williams udowadnia, że w dzisiejszym świecie nawet kości potrafią krzyczeć – szczególnie gdy w grę wchodzą wielkie pieniądze.
Moja fascynacja dinozaurami nie była zwykłym dziecięcym zauroczeniem; to była prawdziwa, żarliwa młodzieńcza miłość. Godzinami potrafiłam wpatrywać się w ryciny przedstawiające diplodoki, a nazwy takie jak parazaurolof czy deinonych brzmiały dla mnie bardziej swojsko niż imiona kolegów z podwórka. Wtedy świat paleontologii wydawał mi się czystą, romantyczną nauką o...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCiekawa lektura, chociaż według mnie gdyby została nieco okrojona z niektórych wątków lub szczegółów które bezpośrednio nie dotyczą tematu, byłaby jeszcze lepsza. Zdecydowanie na plus łatwy i przystępny język, dzięki temu jest przyjemna w odbiorze nawet dla laików.
Ciekawa lektura, chociaż według mnie gdyby została nieco okrojona z niektórych wątków lub szczegółów które bezpośrednio nie dotyczą tematu, byłaby jeszcze lepsza. Zdecydowanie na plus łatwy i przystępny język, dzięki temu jest przyjemna w odbiorze nawet dla laików.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZ punktu widzenia zbieraczy, kolekcjonerów, pasjonatów i paleontologów pozycja niemal obowiązkowa. Dla czytelników mniej zajmujących się tą tematyką książka może być momentami nudna.
Z punktu widzenia zbieraczy, kolekcjonerów, pasjonatów i paleontologów pozycja niemal obowiązkowa. Dla czytelników mniej zajmujących się tą tematyką książka może być momentami nudna.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toako dziecko, ku wielkiemu utrapieniu moich rodziców i innych dorosłych, wolałam dinozaury od lalek. Mój gumowy Tyranozaur w trakcie zabawy odgryzł głowę lalki Barbie, a gdy w przedszkolu śpiewaliśmy jakąś wersję piosenki ,,Kaczor Donald farmę miał'' dodałam, że ,,na niej Iguanodony hodował'' i musiałam potem tłumaczyć pani przedszkolance, że takie stworzenia naprawdę istniały. Nie uwierzyła mi.
,,Sprzedam dinozaura'' jest fantastyczną i porywającą opowieścią o zamiłowaniu do skamielin. O zamiłowaniu, które może się zacząć tak niewinnie, jak to moje i skończyć mniej więcej w ten sam sposób - na kupowaniu przypinek i naklejek z Triceratopsami, i na rozmawianiu z dzieciakami o dinozaurach; ale też o zamiłowaniu, które może przekształcić się w pasję i w sens życia. W pasję, która nie zawsze jest zgodna z obowiązującym prawem...
Bo też samo prawo jest jakby nieadekwatne wobec tego, z czym mamy do czynienia - do kogo należy znaleziony właśnie szkielet Tyranozaura? Do rdzennych ludów Ameryki, które żyły na tej ziemi, zanim została im odebrana? Do jej nowego właściciela? A co w sytuacji, w której ten właściciel zrzekł się prawa do ziemi, żeby dostać ulgę podatkową? Czy wtedy właścicielem szkieletu jest Stan w którym go znaleziono? Ale co z ludźmi, którzy na niego trafili? Którzy go odkopali i zakonserwowali, nawet jeśli nie byli ,,prawdziwymi paleontologami'', a amatorami skamielin? Czy oni mają jakieś prawa do dinozaura?
Porusza też Paige Williams w swojej książce bardzo ważną stronę etyczną takiej pasji - do kogo właściwie należy szkielet zwierzęcia zmarłego miliony lat temu? Czy nie powinien być dziedzictwem ludzkości? Ale co w takiej sytuacji z kosztami, które ponieśli pasjonaci skamielin po to, żeby na niego trafić, żeby go odkryć, odkopać, zabezpieczyć, zakonserwować i przenieść w nowe miejsce?
Czy nauka, jaką jest paleontologia, nie powinna być lepiej finansowana? Czy naukowcy, którzy obruszają się, że kości wydobyte przez amatora (który w końcu jednak zna się na swojej pracy) są gorsze od tych, które oni mogliby wydobyć (ale tego nie zrobili, bo musieli pisać wnioski o dofinansowanie, którego albo nie dostali, albo dostali tylko jego ułamek) mają rację czy są po prostu krótkowzroczni i zamknięci w swoich małych naukowych światach?
Czy w ogóle domy aukcyjne powinny sprzedawać kości dinozaurów?
,,Sprzedam dinozaura'' to historia pasji - to wielowątkowa opowieść o dinozaurach, o ludziach, którzy poszukują ich pozostałości, o nauce, jej rozwoju i o etyce zawodowej. To też naprawdę świetnie rozplanowana i dobrze rozpisana pozycja, która rzuca nowe światło na zagadnienia związane z handlem skamieniałościami - i to niezależnie od tego czy będzie to czaszka Pterodaktyla czy ząb Megalodona.
To również książka w której można znaleźć naprawdę wiele fascynujących ciekawostek - jak to ile pełnych szkieletów Tyranozaura znajduje się na świecie, albo to, dlaczego jeden z nich dostał na imię Sue. Chociaż ostatecznie przecież nie wiemy czy Sue była tyranozaurzycą.
Lekturę szczerze polecam wszystkim tym, których kiedyś zafascynował ,,Park Jurajski'' i którzy mieli (albo mają!) swoje ukochane dinozaury. To książka, która przeniesie nas w czas dzieciństwa i przypomni nam z jakim zachwytem pochłanialiśmy kolejne informacje o tych prehistorycznych stworzeniach.
*książkę otrzymałam z Klubu Recenzenta serwisu nakanapie.pl
ako dziecko, ku wielkiemu utrapieniu moich rodziców i innych dorosłych, wolałam dinozaury od lalek. Mój gumowy Tyranozaur w trakcie zabawy odgryzł głowę lalki Barbie, a gdy w przedszkolu śpiewaliśmy jakąś wersję piosenki ,,Kaczor Donald farmę miał'' dodałam, że ,,na niej Iguanodony hodował'' i musiałam potem tłumaczyć pani przedszkolance, że takie stworzenia naprawdę...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo wartościowa książka , szczególnie jeśli kogoś interesuje świat kolekcjonerów w tym przypadku mamy fascynującą opowieść o pasjonacie skamielin.
Bardzo wartościowa książka , szczególnie jeśli kogoś interesuje świat kolekcjonerów w tym przypadku mamy fascynującą opowieść o pasjonacie skamielin.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZ punktu widzenia geologa, mogę powiedzieć że książkę czyta się dobrze, informacje pojawiające się są raczej rzetelne i dobrze przetłumaczone. Fabuła niestety usypia, może dlatego że jest mnóstwo niepotrzebnych opisów
Z punktu widzenia geologa, mogę powiedzieć że książkę czyta się dobrze, informacje pojawiające się są raczej rzetelne i dobrze przetłumaczone. Fabuła niestety usypia, może dlatego że jest mnóstwo niepotrzebnych opisów
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMam bardzo mieszane uczucia związane z tą książką. Miałem świadomość, że nie będzie poświęcona paleontologii jako nauce w wersji popularnej tylko tym jak się skamielinami handluje, to jednak za dużo było o samym handlu. Niepotrzebne dużo, przez co miałem wrażenie (jak napisał poprzednik),że treść została rozmyta przez zbyt długie i nic nie wnoszące dygresje. Jak do tej pory najsłabsza pozycja z raczej świetnej serii „mundis”. Najciekawsze były może wątki z Mongolią w tle, Mongolią jako ziemią dinozaurów. Reszta jest niebywale rozwleczona – coś jak skrzyżowanie powieści obyczajowej z nie-do-końca-wiem czym. Chyba nie polecam.
Mam bardzo mieszane uczucia związane z tą książką. Miałem świadomość, że nie będzie poświęcona paleontologii jako nauce w wersji popularnej tylko tym jak się skamielinami handluje, to jednak za dużo było o samym handlu. Niepotrzebne dużo, przez co miałem wrażenie (jak napisał poprzednik),że treść została rozmyta przez zbyt długie i nic nie wnoszące dygresje. Jak do tej...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCiekawa, choć rozwodniona opowieść. Autorka opisując konteksty i tworząc portrety bohaterów, nieco zapomina, że dobrze byłoby trzymać się głównego tematu, jakim jest handel skamielinami i przemyt dinozaurów.
CAŁA RECENZJA: https://mira-bell.blogspot.com/2023/05/sprawiedliwosci-stao-sie-zadosc.html
Ciekawa, choć rozwodniona opowieść. Autorka opisując konteksty i tworząc portrety bohaterów, nieco zapomina, że dobrze byłoby trzymać się głównego tematu, jakim jest handel skamielinami i przemyt dinozaurów.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCAŁA RECENZJA: https://mira-bell.blogspot.com/2023/05/sprawiedliwosci-stao-sie-zadosc.html
Dobra, sporo się dowiedziałem, ale mogłaby być o 1/3 cieńsza, co najmniej. Za dużo obyczajowych wstawek z życia bohatera. Dobrze że znalazło się miejsce dla pionierów i pionierek paleontologii, szkoda że nie ma wiele, a właściwie nic o Wojnie o Kości, ale przynajmniej wiem jakie zasłony miał Prokopi w domu i po kim belkę nad kominkiem, cha cha, bardzo to ciekawe ;]
Dobra, sporo się dowiedziałem, ale mogłaby być o 1/3 cieńsza, co najmniej. Za dużo obyczajowych wstawek z życia bohatera. Dobrze że znalazło się miejsce dla pionierów i pionierek paleontologii, szkoda że nie ma wiele, a właściwie nic o Wojnie o Kości, ale przynajmniej wiem jakie zasłony miał Prokopi w domu i po kim belkę nad kominkiem, cha cha, bardzo to ciekawe ;]
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWiem, że ta książka nie miała być o odkryciach nowych gatunków dinozaurów a o problemie szmuglowania skamielin, o konflikcie pomiędzy naukowcami a zbieraczami i handlarzami skamieniałości. Natomiast otrzymaliśmy w bonusie zbyt dużo bzdurnych i nic nie wnoszących informacji typu - kto był w co ubrany, jakie bransoletki nosił, jakimi samochodami jeździł lub co lubiła albo też nie żona szmuglera itp....
Wiem, że ta książka nie miała być o odkryciach nowych gatunków dinozaurów a o problemie szmuglowania skamielin, o konflikcie pomiędzy naukowcami a zbieraczami i handlarzami skamieniałości. Natomiast otrzymaliśmy w bonusie zbyt dużo bzdurnych i nic nie wnoszących informacji typu - kto był w co ubrany, jakie bransoletki nosił, jakimi samochodami jeździł lub co lubiła albo też...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to