Asurito Sagishi

(Niezbyt) cnotliwy aferzysta

Zaglądając na stronę wydawnictwa Principium można dowiedzieć się, że oferta zakłada też i nakłonienie Czytelnika by powracał do lektury. "Asurito Sagishi" jest historią do jakiej chętnie można powrócić, tak jak z satysfakcją czytało się po raz wtóry ciekawszy zeszyt z serii "Ewa wzywa 07", horror Mastertona czy opowiadanie s-f mniej znanego autora. Określiłbym książkę jako przystającą do wizji alternatywnych ale nie mającą zbyt wiele wspólnego z science fiction nie licząc pewnych irracjonalnych przesłanek, które ową detective story wyróżniają. Postać głównego bohatera, jakim jest prywatny detektyw Michał Stawiński nie została osadzona w realiach future polis ale ogłada i nawyki miło przywołują pamięć takich postaci jak Rick Deckard (pamiętny "Łowca androidów" w ekranizacji Ridleya Scotta z wiekopomną kreacją Harrisona Forda) lub Owen Yeats, którego stworzył Eugeniusz Dębski (m.in. "Flashback"). Rozerotyzowany łowca i zarazem znajdujący się nieustannie w opałach prywatny detektyw Mariusza Zielkego jest zatem wbrew pozorom postacią, która nie wydaje się być zaledwie repliką ikonowych bohaterów. Wcale nie poczytuję na minus czasu i miejsca jaki autor poświęcił akcji "Asurito Sagishi" i nie utyskuję, iż nie zaprawia swojej dość humorystycznej opowieści futurologią i technokratycznym mesjanizmem. Ot, książeczka o jakich przywykło się mawiać, że są w sam raz by wziąć ze sobą w podróż lub poświęcić odrobinę czasu przed pójściem do łóżka. Tempo w jakim Michał Stawiński tropi kolejne skandale i afery jest zaiste wartkie, a nawet porywające. Współczesna Warszawa jest dla detektywa miejscem wiecznych nieporozumień pomiędzy gangsterami, człapiących za obiektem swoich zainteresowań agentów, przeżartych korupcją policjantów i wielu innych postaci jakie zostały w dowcipny sposób potraktowane przez autora na wzór karykatury i groteski. Pamiętając, że Mariusz Zielke zdobył uznanie jako dziennikarz, którego talent dostrzegalny jest na polu nazywanym dziennikarstwem śledczym przyznaję, że całość pozostawia wrażenie kompozycji nazbyt mało czytelnej, że wskażę na słabo uwypuklony wątek przewodni. Historia jawi się jakby zbiór kilkunastu szkicowo przedstawionych przygód, które łączy kilku pomniejszych bohaterów, udana jedna lub dwie ucieczki z większych kłopotów w jakie nieustannie wpada Stawiński oraz właściwa i najważniejsza część, która stała się zaledwie epizodem sprawiającym również wrażenie zbytnio oderwanego fragmentu. Epizodyczność utworu znaczonego chaosem zawiera w swojej szalenie zabawnej formie tę zaletę, że pozwala wierzyć w spotkanie z literaturą o sporej dozie sensacji i fikcji skrywającej pewne elementy rzeczywistości, które są historią współczesną. Osoby prezydenta naszego kraju, oficerów służb specjalnych i wojskowych oraz przeróżnych ludzi interesu oraz złoczyńców pokaźniejszego formatu odnajdujemy w odniesieniu do postaci rzeczywistych jak też miejsc i zdarzeń autentycznych. Ogólny koncept jak wspomniano jest pewnym przerysowaniem, "krzywym zwierciadłem", fantazją co przesądza o komiksowości "Asurito Sagishi".

Książka doczekała się swojej odrębnej wersji wydanej pod tym samym tytułem jako komiks. Nie miałem jeszcze przyjemności zapoznać się z edycją "obrazkową". Z recenzji i zapowiedzi wiadomo, że komiks jest odrębny o tyle, że zawiera inny finał, a pewne fragmenty zostały przedstawione w zmienionej postaci.

Wartość "Asurito Sagishi" oceniam jako przeciętną ale bynajmniej nie jest kawałkiem nijakiej prozy. Niesłusznym byłoby postrzeganie takiego pisarstwa jako kompozycji dwuwymiarowej w której kilkoro bohaterów żyje swoim życiem, a pozostające w oddali tło jest tylko pospiesznie wprowadzoną i od lat używaną dla wielu potrzeb dekoracją czy elementem scenografii. Szkoda, że nieodłączne bohaterki detektywa (Magda, Ivo i Weronika) nie stały się osobami obdarzonymi przez Zielkego większą swobodą oraz bez nawoływania do seksistowskich odruchów skłaniałbym się aby wątki erotyczne i ta warstwa osobowości owych pań miała odrobinę większą rację bytu. Łotrzykowski charakter detektywa jaki poznajemy przy okazji jego obcowania z kobietami zanadto przesłania partnerki. O wiele rzadziej występującym w książce i nie mającym zbyt wiele wspólnego z erotyką jest niebezpieczny Profesor. Świetnie oddana postać przybywająca znikąd, z tła, z innego wymiaru. Jakby archetypiczne dla literatury i przez moment opalizujące w treści spotkanie z jednym ze zbrodniarzy "Tajnego agenta" Conrada. Zdecydowanie najmniej wnosząca humoru postać. Zarazem niebywale potrzebna książce.

Zagmatwana intrygami i kłopotami książka budzi nadzieję na kolejne podobne i co raz lepsze utwory autora. Zielke wyraźnie oswabadza się z dziennikarskiego rzemiosła, acz w "Asurito Sagishi" niemal słychać trzaskającą seriami migawkę aparatu fotograficznego i szelest kartek pokrywanych piekielnym ogniem codziennych brudów, spisków, łapówek i zła wszelakiego powszedniego. Wydawać by się mogło, że autor pisząc książkę pozostawał w "mieście" Warszawa wczesnych lat 90-tych ubiegłego wieku i nakreślał zaniechaną satyrę czy dowcipny esej o tym jak będą przedstawiać się owe realia za lat około 20. Kontury takiego perspektywicznego założenia nasuwają się na myśl w zetknięciu z bohaterami, którzy zdają się nam być skądś znajomi.