Czy ludzkość wciąż ma szansę? Przeczytaj i dołącz do grupy tych, dzięki którym przetrwamy.
Pogłoski o śmierci wielkich narracji okazały się przesadzone. Opowieści wciąż organizują nam świat – problem w tym, że przestały dawać sobie z nim radę. W przypadku wyjątkowo niebezpiecznych wyzwań, jak kryzys klimatyczny czy wzrost nierówności, prowadzą nas wprost ku zagładzie.
Marcin Napiórkowski, semiotyk kultury, autor szeroko komentowanych książek Mitologia współczesna i Turbopatriotyzm, w swej najnowszej publikacji zastanawia się nad naszymi opowieściami o przyszłości. Analizuje w tym celu najgłośniejsze w ostatnich latach prace naukowe i popularyzatorskie, społeczne debaty, a nawet... poradniki dietetyczne.
Wnioski? Naszymi umysłami rządzi opozycja – technooptymizm kontra technopesymizm. Pierwszy proponuje naiwną wiarę w postęp bez zastrzeżeń, drugi – powrót do wyidealizowanej przeszłości lub ponury katastrofizm. Czy istnieje inne wyjście? Autor przekonuje, że tak. Krok po kroku, z lekkością i dowcipem pokazuje, jak wyznawcy obu wielkich narracji mylili się w kluczowych kwestiach dotyczących ekologii, medycyny, rewolucji agrarnej i rozwoju technologii.
Naprawić przyszłość to jednak nie tylko fascynująca lektura o opowieściach, ale też praktyczna instrukcja tego, jak nie dać się złapać w pułapki przebrzmiałych sposobów tłumaczenia świata. I jak opowiadać o nim tak, aby ludzkość miała szanse na przetrwanie.
Szukamy ofert...„Opowiadajmy o przyszłości. Dzielmy się opowieściami. Mylmy się i uczmy się na błędach. Stawajmy na ramionach gigantów także po to, by wypatrzeć jednorożce. W błyskawicznie zmieniającym się świecie pozwólmy, by zmieniały się także nasze opowieści. Nie bądźmy ich bezwolnymi narzędziami. Niech to one staną się użytecznymi narzędziami w naszych rękach”.
Wielu ludzi uważa, że świat zmierza w złym kierunku. Mocną cezurą była pandemia koronawirusa i wojna w Ukrainie. Nagle na własne oczy zobaczyliśmy, że świat może się zmienić z dnia na dzień i to na gorsze. Uświadomiliśmy sobie, że pewnego dnia możemy się obudzić w całkiem innej rzeczywistości – epidemii i wojny. Okazało się, że przyszłość nie zawsze oznacza tylko rosnący dobrobyt czy nieustanny postęp.
Chociaż czujemy się bezradni wobec tych dramatycznych wydarzeń, to przecież przyszłość świata leży w naszych rękach. Czy jest jeszcze nadzieja na lepszą przyszłość? Czy można naprawić świat? Wokół tych wielkich pytań została osnuta najnowsza książka Marcina Napiórkowskiego pod tytułem „Naprawić przyszłość. Dlaczego potrzebujemy lepszych opowieści, żeby uratować świat”. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Literackiego. Autor jest semiotykiem i profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.
Powiem szczerze, że mam z tą pozycją pewien problem. Moim zdaniem dla wielu może być ona zwyczajnie niezrozumiała, jest też zbyt obszerna. Zostały w niej zawarte streszczenia licznych, ważnych dla autora książek – jednak wydaje się, że jest ich za dużo.
Bez wątpienia autor poruszył ważny temat. Jego zdaniem przyszłość świata stała się zakładnikiem dwóch wielkich obozów. Jeden z nich wierzy w postęp i technikę, która przyniesie ludzkości jeszcze wyższy stopień rozwoju. Drugi wręcz przeciwnie, chce powrotu do przeszłości. Jest to jednak przeszłość wyidealizowana, niemająca wiele wspólnego z rzeczywistością. Autor dystansuje się od obydwu skrajnych poglądów, chociaż uważny czytelnik może zauważyć, z którym jest mu bardziej po drodze. Czy jednak na postawioną diagnozę znalazł jakieś lekarstwo? Co według niego powinniśmy zrobić, aby naprawić przyszłość?
Recenzowana książka składa się z trzech części. Pierwsza z nich charakteryzuje dwie opowieści. Sprowadzają się one do pytań: czy postęp jest niemożliwy? oraz czy postęp jest gwarantowany? Czym charakteryzuje się polityka nicnierobienia czy paniki? Dlaczego we współczesnym świecie jest tak silnie obecna negacja dokonań nauki?
Dwa plemiona to fragment traktujący o humanistach i ludziach techniki. Czy potrafią się ze sobą w ogóle porozumieć? Czy analfabetyzm matematyczny jest powodem do wstydu? Czy inżynierowie powinni ufać tylko liczbom?
Ostatnia część publikacji opowiada o czterech żywiołach opowieści. Marcin Napiórkowski stara się wytłumaczyć czytelnikom, jak działają opowieści. W jaki sposób upraszczają rzeczywistość? Jak wygląda wojna narracji? Co wspólnego z tym wszystkim mają Żółwie Ninja? Jak podróżuje informacja?
Warto dodać, że autor w zakończeniu stara się zaproponować swoje pomysły na lepsze opowieści o przyszłości. Czy mu się to udało? Czy we współczesnym spolaryzowanym świecie jest możliwy jakikolwiek konsensus?
„Naprawić przyszłość. Dlaczego potrzebujemy lepszych opowieści, żeby uratować świat” to rozważania o tym, jak odzyskać kontrolę nad opowieściami. Jest to jednak książka trudna w odbiorze, momentami jej lektura była dla mnie nużąca. Dla zainteresowanych tematem.
Wojciech Sobański
Inżynierowie badają, jaki jest świat. Humaniści starają się zrozumieć, jak widzą go ludzie.
Jeżeli humaniści pozostaną wyłącznie ludźmi przeszłości, którzy swą główną misję widzą w hamowaniu zmian, to kto zadba o przyjazny człowieko...
Rozwiń
OPINIE i DYSKUSJE o książce Naprawić przyszłość. Dlaczego potrzebujemy lepszych opowieści, żeby uratować świat
🚀 Opowieść, która łata dziury w jutrze 🚀
📖 Napiórkowski przekonuje, że przyszłość nie zaczyna się od danych ani od technologii – zaczyna się od opowieści. To one mobilizują albo paraliżują, nadają sens i kształtują decyzje. Czytając, miałem wrażenie, że autor nie tyle „opisuje świat”, co aktywnie uczy, jak przejąć nad nim narracyjną kontrolę.
🎭 Styl - ironia, kpina, drobne szyderstwa – to narzędzia, które czasem ocierają się o przesadę, ale trudno inaczej mówić o naszych zbiorowych iluzjach. Taki język działa jak bezpiecznik: zamiast nudnego wykładu, dostajemy żywą, rytmiczną opowieść.
⚖️ Co zagrało ⚖️
🔹 Rozbicie wielkiej opozycji: technooptymizm kontra technopesymizm. Oba skrajne, oba zbyt proste.
🔹 Świetny pomysł fact-tellingu – bo same fakty to za mało, potrzebujemy faktów splecionych z narracją.
🔹 Uświadomienie, że „jutro” może być równie obce jak „wczoraj”.
🪓 Ale… 🪓
🔸 Ironia bywa nachalna i czasem podcina wagę argumentu.
🔸 I jeszcze to słowo „humaniści”… Ja bym ich raczej nazwał filozofami. To brzmi szerzej i bardziej uniwersalnie – pokazuje, że chodzi nie o strażników przeszłości, ale o tych, którzy potrafią łączyć naukę ścisłą z refleksją o sensie i przyszłości. Humanista brzmi jak archiwista, filozof – jak most między danymi a znaczeniem.
🌍 Wniosek 🌍
To książka nie tyle o przyszłości, co o prawie do jej opowiadania. Kto pisze scenariusz jutra, ten realnie zmienia świat. Dlatego warto czytać Napiórkowskiego – żeby nauczyć się rozpoznawać cudze narracje i pisać własne.
📚 Ocena: 9/10 – kupuję ten kierunek, choć z poprawką na nadmiar ironii. A zamiast humanistów – filozofowie.
💡 Napiórkowski mówi ‘humaniści’, ja słyszę ‘filozofowie’. Bo w moim odczuciu chodzi nie tylko o ludzi od literatury i pamięci, ale o tych, którzy potrafią połączyć sens z nauką i nadać przyszłości kierunek.
🚀 Opowieść, która łata dziury w jutrze 🚀
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to📖 Napiórkowski przekonuje, że przyszłość nie zaczyna się od danych ani od technologii – zaczyna się od opowieści. To one mobilizują albo paraliżują, nadają sens i kształtują decyzje. Czytając, miałem wrażenie, że autor nie tyle „opisuje świat”, co aktywnie uczy, jak przejąć nad nim narracyjną kontrolę.
🎭 Styl - ironia, kpina,...
Zaskakująco bezstronne i zarazem wszechstronne ujęcie współczesnego świata. Pułapki dualizmu w różnych aspektach życia i braku wspólnego języka. Tragizm analfabetyzmu ścisłowców i ignorancji humanistów, przepaści dzielącej techno- optymistów i pesymistów, prawych i lewych... Wszystkich, Nas Wszystkich.
Zaskakująco bezstronne i zarazem wszechstronne ujęcie współczesnego świata. Pułapki dualizmu w różnych aspektach życia i braku wspólnego języka. Tragizm analfabetyzmu ścisłowców i ignorancji humanistów, przepaści dzielącej techno- optymistów i pesymistów, prawych i lewych... Wszystkich, Nas Wszystkich.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPolski Harari? Dlaczego nie! Dużo z tej książki wyniosłem, jeszcze więcej niosę dalej w świat opowiadając o niej i ideach w niej zawartych. Na tym etapie życia jest to dla mnie game changer.
Polski Harari? Dlaczego nie! Dużo z tej książki wyniosłem, jeszcze więcej niosę dalej w świat opowiadając o niej i ideach w niej zawartych. Na tym etapie życia jest to dla mnie game changer.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka wybitnego autora. Czy wiecie, że jest o nie tylko autorem książek z zakresu współczesnej mitologii, w ktorych rozprawia się z tym, w jaki przekonujemy sami siebie do słuszności własnych przekonań? Jest też pomysłodawcą i współtwórcą musicalu 1989, który zdobył serca widzów i jest z powodzeniem grany w teatrze Słowackego. Może to nie do końca recenzja książki, a samego autora, ale powiem tak- facet ma niecałe 40 lat, napisał już chyba z 8 książek, habilitował się w wieku 30 lat. Podejrzewam, że jeszcze niejedną książką nas zaskoczy (a w sumie to wcale).
Książka wybitnego autora. Czy wiecie, że jest o nie tylko autorem książek z zakresu współczesnej mitologii, w ktorych rozprawia się z tym, w jaki przekonujemy sami siebie do słuszności własnych przekonań? Jest też pomysłodawcą i współtwórcą musicalu 1989, który zdobył serca widzów i jest z powodzeniem grany w teatrze Słowackego. Może to nie do końca recenzja książki, a...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo mąda i wyważona książka. W dość przystępny sposób opisana sytuacja świata z wysokopoziomowego punktu widzenia i nakreślona droga wyjśvia z dwubiegunowego impasu.
Równowaga przede wszystkim :)
Bardzo mąda i wyważona książka. W dość przystępny sposób opisana sytuacja świata z wysokopoziomowego punktu widzenia i nakreślona droga wyjśvia z dwubiegunowego impasu.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toRównowaga przede wszystkim :)
Kolejna, niezwykle frapująca książka Autora, wobec której nie sposób przejść obojętnie. Rozpala wyobraźnię i skłania do głębokiego przemyślenia naszej niewesołej przyszłości z nadciągającą nieuchronnie katastrofą klimatyczną. Tak na prawdę, to ona już tu jest - kolejne miesiące przynoszą doniesienia o rekordach mierzonych temperatur. W jaki sposób skonstruować naszą narrację o przyszłości, by zapobiec nieuchronnemu? A przynajmniej spowolnić, złagodzić, ujarzmić nadciągające widmo planetarnej zagłady? W spolaryzowanej rzeczywistości cywilizacji późnego kapitalizmu mamy dwie kuszące oferty - odrzucenie postępu jako źródła nieszczęść (wyrzeczenie, surowość, życie w zgodzie z naturą) lub wiara w mądrość ludzkiego umysłu, zdolnego do niewyobrażalnych wynalazków zmieniających bieg historii. Napiórkowski szeroko pisze o kryzysie opowieści, która konstruowałaby naszą przyszłość, w jakimś bardziej pozytywnym wymiarze. To poniekąd cena, jaką płacimy za postęp. I nasz ewolucyjny bagaż dźwigany od chwili zejścia z drzewa. Człowiek jest zdolny do logicznego myślenia w takim samy stopniu, w jakim pozostaje zwierzęciem, kierowanym instynktami, hormonami i biologicznymi uwarunkowaniami. Kiedy byłem małym chłopcem, mój ojciec opowiadał mi taką historię - "wiesz w jaki sposób Brazylia w ciągu jednego roku zlikwidowała analfabetyzm? Pele (brazylijski piłkarz wszech czasów) napisał i wydał autobiografię." To jest sens narracji, w którą chcielibyśmy wierzyć i za którą chcielibyśmy podążać. Naiwna wiara w świat możliwy do opowiedzenia w taki sposób, nie przynosi jednak żadnych konkretnych rozwiązań. Bo też i przynieść nie może, jeśli postęp postrzegamy jako proces coraz większej złożoności relacji, wiedzy, współzależności.
Kolejna, niezwykle frapująca książka Autora, wobec której nie sposób przejść obojętnie. Rozpala wyobraźnię i skłania do głębokiego przemyślenia naszej niewesołej przyszłości z nadciągającą nieuchronnie katastrofą klimatyczną. Tak na prawdę, to ona już tu jest - kolejne miesiące przynoszą doniesienia o rekordach mierzonych temperatur. W jaki sposób skonstruować naszą...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWażna lekcja, my sami wypływamy na swoją przyszłość poprzez wyobrażenie sobie jej.
Ważna lekcja, my sami wypływamy na swoją przyszłość poprzez wyobrażenie sobie jej.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo dobra książka - zawiera tak dużo interesujących konceptów, że aż trudno mi wybrać jeden jako przykład. Ale zdecydowanie pomaga odświeżyć swój pogląd na to jak powinniśmy myśleć o sobie i o ludziach z drugiej strony spolaryzowanego świata. Polecam, zwłaszcza, że od Kodu Kapitalizmu autora się odbiłem - tu okazuje się że autor umie pisać językiem który zrozumie zwykły śmiertelnik 🙂
Bardzo dobra książka - zawiera tak dużo interesujących konceptów, że aż trudno mi wybrać jeden jako przykład. Ale zdecydowanie pomaga odświeżyć swój pogląd na to jak powinniśmy myśleć o sobie i o ludziach z drugiej strony spolaryzowanego świata. Polecam, zwłaszcza, że od Kodu Kapitalizmu autora się odbiłem - tu okazuje się że autor umie pisać językiem który zrozumie zwykły...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNiezła książka, ale dosyć wtórna. Duża gadania, trochę konkretów. Wprawdzie autor się od tego odżegnuje, ale od razu czuć inspirację Hararim.
Niezła książka, ale dosyć wtórna. Duża gadania, trochę konkretów. Wprawdzie autor się od tego odżegnuje, ale od razu czuć inspirację Hararim.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo dobra książka, napisana przez profesora ale całkowicie nie naukowym językiem. Przystępnie tłumaczy ścierające się dwa poglądy na świat i w jaki sposób można je pogodzić dla naszej przyszłości. Świetna książka w szczególności dla tych którzy interesują się po prostu światem.
Bardzo dobra książka, napisana przez profesora ale całkowicie nie naukowym językiem. Przystępnie tłumaczy ścierające się dwa poglądy na świat i w jaki sposób można je pogodzić dla naszej przyszłości. Świetna książka w szczególności dla tych którzy interesują się po prostu światem.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to