Rozmowy z katem

Kazimierz Moczarski spędził w więzieniu Mokotowskim 10 lat 8 miesięcy i 13 dni, z czego 255 dni spędził w celi razem z generałem SS J. Stroopem. Było to 255 dni rozmów szczególnie na temat wojny, na temat tego, co się wydarzyło. Kazimierz Moczarski jest człowiekiem niesamowicie silnego charakteru. Człowiekiem niezłomnym, odważnym i honorowym. Przez dwa lata był przesłuchiwany na wszelkie sposoby, aby go wreszcie złamać. Dręczyciele nie byli w stanie złamać Moczarskiego, dlatego właśnie umieścili go w jednej celi z generałem SS. Te 255 dni obfitowały w rozmowy, które miałam możliwość przeczytać.

Bałam się, że nie znajdę słów, by napisać recenzję tej książki. Bo początkowo naprawdę ich nie miałam. Nie miałam pojęcia, jakich słów użyć, by opisać swoje uczucia podczas czytania "Rozmów z katem". Początkowo wszystko mi się mieszało, lecz teraz słowa niemal same cisną mi się na język.

Przez większą część książki poznajemy przeszłość Stroopa, jego pięcie się do władzy po SS-owskich szczeblach. Poznajemy niemalże każdy szczegół z jego życia, tak doskonale zapamiętany przez Moczarskiego podczas rozmów z generałem. I powoli pniemy się dalej. Od zdobycia władzy przez Hitlera, po rozpoczęcie tej okrutnej akcji, jaką było wytępienie Żydów, znęcanie się nad Polakami oraz jeńcami wojennymi. Byłam w szoku, gdy Stroop opisywał te czyny, których dokonał. Nie mogłam pojąć, jak może on z taką nonszalancją wypowiadać się o popełnionych zbrodniach, morderstwach. Za każdym razem, gdy czytam, książkę, która opisuje okrucieństwo Niemców podczas II wojny światowej, nie mogę pojąć, że ludzie byli w stanie czegoś takiego dokonać. Dlaczego to zrobili? Bo byli lepsi? Nie, przepraszam... Bo UWAŻALI SIĘ za lepszych? Czystość ras, wyższość... Co za bzdura. Ludzie są i powinni być równi.

Sięgnęłam po tę książkę, bo chciałam spojrzeć na te wydarzenia z innej strony. Historię tę znam tylko z wierzchu, z tego, czego uczono mnie w szkole, dlatego chciałam poznać więcej. Chciałam dowiedzieć się, jak wyglądała druga strona medalu. Jestem pod wrażeniem tego, jak wiele zniósł Moczarski. Przesiedział we więzieniu 10 lat. Za co? Za niewinność. Imponuje mi również jego pamięć, że tak doskonale zapamiętał rozmowy ze Stroopem. Dzięki takim ludziom jak autor tej książki możemy żyć w wolnym kraju. Powinniśmy im za to dziękować.

Niezmiernie wyrazisty portret psychologiczny Jürgena Stroop'a - niemieckiego nazisty, ślepo wyznającego totalitaryzm, rasizm i antysemityzm, realizującego ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej przy użyciu wszelkich dostępnych środków i metod.

Człowiek niezachwianie zakochany w przywódcach hitlerowskich Niemiec i w samych Niemczech. Wierzący w wyższość jednego narodu nad innymi, w wyniku czego starający się za wszelką ceną wyglądać na nordyka, zakrywając nawet zbyt szerokie, według niego, czoło aby dosięgnąć ideału. Stale utrzymujący, że Żydzi nie mają poczucia honoru i godności, że nie są pełnymi ludźmi, że mają inną krew, tkanki, kości i myśli niż Europejczycy, przede wszystkim nordycy. Wysługujący się swoim 8-letnim(!) synem do dozorowania pracy więźniów, ubranym w mundur SS, uzbrojonym w sztylet i nabity karabinek. Potępiający modlitwę za słabych i potrzebujących, uznający jedynie pacierz za triumfatorów. Uradowany pierwszymi kwiatami wiosny w momencie przeobrażenia getta warszawskiego w pustynię gruzu za jego rozkazami.

Człowiek doszczętnie przesiąknięty od dzieciństwa szowinizmem, propagandą germańską, kultem zwycięzców oraz nazizmem zakorzenionym w odwiecznej historii narodu niemieckiego.

Na szczęście Żydzi jednak swoimi skłonnościami samobójczymi w chwili gdy skierowana w nich była niemiecka artyleria za każdym razem udowadniali prawdziwe najwyższe wartości życia i rozsypywali ideologię antysemityzmu.

Każdy Czytelnik na pewno zwróci uwagę na niesamowitą pamięć Kazimierza Moczarskiego, który pamięta każde zdanie wymienione z owym zbrodniarzem wojennym, potrafi powtórzyć wszystkie daty i nazwiska z życia Stroop'a. Jak sam Moczarski tłumaczy siedząc w więzieniu i oczekując kary śmierci nie uważał się za normalnego człowieka, miał bowiem cały układ nerwowy na wierzchu, był maksymalnie skoncentrowany na opowiadaniach kata, z którym przyszło mu żyć w zamkniętych czterech ścianach. Podjął także próbę wyłuskania możliwie pełnej prawdy o życiu zbrodniarza, rozłożeniu jego osobowości na włókna.

Powinniśmy być wdzięczni Moczarskiemu za upór w dążeniu do tego i za tak piękne świadectwo prawdy, które nam Czytelnikom przekazuje.

Jeden smutny wniosek, który się nasuwa po przeczytaniu książki.
Jürgen Stroop nigdy, ani przez 6 lat i 10 miesięcy więzienia ani przed Sądem podczas rozprawy ani też w czasie najszczerszych wyznań w celi, nie przyznał, że żałuje swoich poczynień. Całkowita eliminacja go ze społeczeństwa ludzkiego- kara śmierci była więc zupełnie zasłużona. Lecz czym jest jedno życie za życia prawie 62 tysięcy...

Kazimierz Moczarski, żołnierz Armii Krajowej, dziennikarz i prawnik został osadzony po II wojnie światowej w więzieniu mokotowskim przez komunistyczne władze. Trafił do jednej celi z wysokim rangą oficerem SS - Jürgenem Stroopem. Odpowiedzialnym za śmierć milionów ludzi, likwidatorem getta warszawskiego, podczas jego powstania w 1943 roku.

W oczekiwaniu na wyrok Moczarski wysłuchuje historii życia Stroopa. SS- mann nie zataił historycznych faktów, dzięki temu książka jest oparta na faktach. Można się dowiedzieć co, jak i dlaczego przyczyniło się do rozwoju nazizmu u Stroopa. Niewątpliwie było do zamiłowanie do wojskowego drygu, rozkazów i ślepego fanatyzmu, którego kat getta warszawskiego nie wyparł się do ostatnich chwil życia.

Niesamowita pamięć Moczarskiego daje nam możliwość zapoznania się z 'bliska' z wieloma wydarzeniami o których nie mamy pojęcia. Autor zapamiętał nawet takie szczegóły jak ruchu, gesty, mimikę twarzy swoich towarzyszy więziennych. Bowiem w celi przebywał też drugi gestapowiec, Gustaw Schielke - niemiecki policjant.

Powyższą książkę czytałam ok. 3 razy. Ostatni raz przed maturą. Za każdym razem sprawia we mnie niesamowite wrażenie. Przecież równie dobrze autor mógłby się załamać z powodu aresztowania, niesłusznych zarzutów i popaść w marazm. Jednak nie zrobił tego. Pokazał jak wielką odwagę ma człowiek, który nawet po stanięciu oko w oko z ludobójca ma chęć wysłuchania co skłoniło Stroopa do takich działań.

Czytając ma się wrażenie uczestniczenia w tych rozmowach. Często szczególnie niezatajonych i wypranych z uczuć. Polecam książkę każdemu, kto jest zainteresowany postacią zbrodniarza "od tej drugiej strony". Mi ten tytuł zapadł głęboko w pamięć, stając się jednym z ulubionych.

Kazimierz Moczarski (ur 21 lipca 1907r zmarł 27 września 1975r w Warszawie)- dziennikarz, pisarz żołnierz AK , Szef Biura Informacji i Propagandy. W 1949 roku aresztowany i osadzony w więzieniu na warszawskim Mokotowie. Spędził tam dokładnie 10 lat 8 miesięcy i 13 dni. Podczas pobytu tam przez jakiś czas ( dokładnie 255 dni) przebywał w jednej celi z likwidatorem warszawskiego getta generałem
Jürgenem Stroopem., który oczekiwał na wykonanie wyroku śmierci. Moczarski namówił gestapowca na zwierzenia czyli tytułowe rozmowy. Po latach zostały one spisane. Możemy je przeczytać w niniejszej książce. Oprócz generała wraz z autorem w jednej celi przebywał również niemiecki policjant
Gustaw Schielke, Obecność takich a nie innych współwięźniów sprawiła , że pisarz postanowił stworzyć owe dzieło. Pokazał mechanizmy i sposoby postępowania nazistów. W utworze tym zostały nakreślone pełne portrety psychologiczne hitlerowców . Moczarski w rozmowach pyta o dotychczasowe życie oraz o to jak generał wspinał się po kolejnych szczeblach kariery. Na kartach książki widzimy jak kształtowała się osobowość kata. Stroop został w tym utworze jako człowiek zafascynowany ideologią faszystowską, ktoś kto gotowy był spełnić każde nawet najbardziej okrutne polecenia. Wszystko to robił dla jednego człowieka, którego określa się jako największego zbrodniarza w historii ludzkości. Chodzi oczywiście o Adolfa Hitlera. Na uwagę zasługuje niesamowita pamięć autora. Mężczyzna pomimo iż podczas długich rozmów nie miał ze sobą nic na czym mógłby zapisać istotne fakty i tak doskonale je zapamiętał. Każde słowo, gest czy reakcja rozmówcy zostały potem szczegółowo opisane. W książce nie brakuje danych statystycznych , które też niełatwo przyswoić. Przed wydaniem książki zawarte w niej fakty zostały w miarę możliwości zweryfikowane. Pan Kazimierz miał bowiem dostęp do dokumentów procesowych zarówno polskich jak i amerykańskich. "Rozmowy z katem " to niesamowita powieść w, której autor postanowił zrobić coś czego wielu się boi . Szczerze rozmawiając z zbrodniarzem pokazał , że taki człowiek wykonując swoje zdania nie zwraca uwagi na to , że krzywdzi innych. Wtedy przestaje on być sobą. Na kilka chwil staje się bezwzględnym i pozbawionym jakichkolwiek uczuć katem. Natomiast pisarz jawi się tutaj jako osoba , której nie sposób złamać , prawdziwy patriota. Jego siła charakteru jest godna pozazdroszczenia. Na uznanie zasługuje także to , że autor choć zapewne zdawał sobie sprawę z konsekwencji swojej decyzji postanowił ujawnić bolesną i trudną prawdę na temat hitlerowskich zbrodni.
Książka niełatwa , ale warta przeczytania. Wstrząsająca momentami przerażająca lecz prawdziwa Niemiecki generał ukazany jako syn, mąż, ojciec i egzekutor wykonujący rozkazy wielkiego wodza Utwór ten to rzetelna relacja mająca charakter studium psychologicznego. Przewracając jej kolejne strony ma okazję "poznać" kogoś kto niejednokrotnie wypełniał zadania niczym automat nie zważając na to co się dzieje wokół. Jeśli szukamy odpowiedzi na pytanie Jak rodzą się i działają zbrodniarze tutaj na pewno ją znajdziemy. Bardzo bardzo dobra literatura. Po takie pozycje warto sięgać. Książka robi ogromne wrażenie .Nie można obok niej przejść obojętnie, ponieważ po jej przeczytaniu człowiek jeszcze długo zastanawia się dlaczego tak okrutne czyny w ogóle są możliwe.
PS: W 2007 r w ramach Teatru Telewizji wyemitowano adaptację Rozmów w reżyserii Macieja Englerta. W role Kazimierza Moczarskiego i Jürgena Stroopa wcielili się Andrzej Zieliński oraz Piotr Fronczewski.

Na pewno niejedna osoba zadaje sobie pytania, dotyczące strasznych wydarzeń, jakie miały miejsce podczas II wojny światowej – rzezie, unicestwianie, mordowanie, gazowanie … „Jak można było skłonić takie masy żołnierzy do tak nieludzkich czynów? Czym były te brutalne, bezlitosne istoty? Skąd się wzięły? No bo chyba nie są ludźmi, takimi jak ja?”. Kazimierz Moczarski daje nam odpowiedzi na te pytania. On, oficer AK ląduje w jednej celi ze swoim znienawidzonym wrogiem – generałem SS. Obaj ze świadomością, że niebawem umrą, w swych wielogodzinnych rozmowach nie muszą niczego ukrywać. Moczarski przechodzi torturę emocjonalną, lecz jednocześnie jest to dla niego sposób, by oderwać się od rzeczywistości więziennej, by zrozumieć prześladowcę tylu istnień. Z rozmów tych wyłania nam się ludzka - nieludzka twarz Stroopa. Poznajemy go jako syna, męża… i żołnierza, któremu wpajano nienawiść do Żydów i Polaków, systematycznie wyzuwano z moralności i szkolono w mordowaniu na skalę masową. To straszne, jak opowiada o łapankach, morderstwach, szturmach, jakby to było to coś normalnego, na porządku dziennym. Dla niego takie było… i to jest najgorsze. Książka, aby pośrednio stanąć twarzą w twarz z naszym historycznym wrogiem… i aby wiele zrozumieć.