Mózg chce więcej. Dopamina naturalny dopalacz
Daniel E. Lieberman Michael E. Long
Dopamina, czyli C8H11NO2 to samodzielny neuroprzekaźnik działający w obwodowym, jak i ośrodkowym układzie nerwowym. Czym jednak tak naprawdę jest i w jaki sposób wpływa na nasz mózg? Co z popularnym mitem definiującym dopaminę jako „hormon szczęścia”? Na te pytania oraz wiele innych stara się odpowiedzieć książka „Mózg chce więcej. Dopamina. Naturalny dopalacz”. Jej autorami są Daniel Z. Lieberman i Michael E. Long. Daniel Lieberman to amerykański lekarz psychiatra oraz wykładowca na George Washington University, a Michael Long jest m.in. pisarzem, scenarzystą i mówcą publicznym. Jest to ich pierwsza wspólna książka. Oryginalne wydanie ukazało się w księgarniach w 2018 roku pod tytułem „The Molecule of More”. Wydanie polskie zostało opublikowane w 2019 roku przez Wydawnictwo JK w przekładzie Jarosława Irzykowskiego. Według początkowych rekomendacji autorzy „z biografii neuroprzekaźnika uczynili zajmującą lekturę”, a celem książki jest lepsze zrozumienie człowieczeństwa poprzez „pojęcie potęgi i grozy dopaminy”.
Książka składa się z siedmiu głównych rozdziałów oraz obszernego wprowadzenia, które zawiera przegląd kluczowych koncepcji związanych z dopaminą m.in. przewijające się przez całą książkę „Cząsteczki chemiczne, kojarzone z tym, co jest na dole.” nazwane przez autorów „związkami tu i teraz (TiT)”. Zawartość książki została szczegółowo przedstawiona w spisie treści: od pierwszego rozdziału o miłości, poprzez narkotyki, panowanie, twórczość i szaleństwo, politykę, aż po postęp i harmonię. Tak szeroki przekrój tematów pokazuje, że autorzy chcieli objąć wszystkie obszary życia, w których dopamina odgrywa ważną rolę.
Pierwszy rozdział poświęcony jest miłości. Autorzy przyglądają się w nim, jak dopamina napędza procesy zakochania i pożądania. Przez cały rozdział przywoływana jest jedna anegdota, na podstawie której wyjaśniane są kolejne mechanizmy, co znacząco ułatwia zrozumienie bardziej skomplikowanych procesów. Wprowadzony został tu termin „błąd przewidywania nagrody”. Autorzy odpowiadają na pytania, dlaczego miłość słabnie, tłumaczą mechanizm zauroczenia oraz chemiczne klucze do długotrwałej miłości. Zauważają, że w początkowej fazie związku wszystko wydaje się ekscytujące, a dopamina zalewa mózg nowością i możliwościami. Gdy jednak zanikają niespodzianki, poziom dopaminy spada, miłosna euforia gaśnie, a związek wymaga innych neuroprzekaźników TiT, takich jak oksytocyna, wazopresyna i endorfiny. W rozdziale o uzależnieniach (rozdział drugi) autorzy omawiają mechanizmy działania narkotyków, używek oraz uzależnień, takich jak pornografia czy gry wideo. Podkreślają, że substancje psychoaktywne potrafią skutecznie stymulować obwód pragnienia i tym samym silnie uzależniać (parafrazowane). Dla ułatwienia zrozumienia czytelnikowi przedstawiony zostaje również rysunek wizualizujący opisywane procesy. Szczególnie zapadł mi w pamięć cytat: „Jak wciągnę kreskę, czuję się jak nowy człowiek. A pierwsze, czego chce ten nowy, to kolejna kreska”. Idealnie ilustruje on fakt, że dopamina nie pozwala na zaspokojenie pragnienia, zawsze domaga się więcej, napędzając uzależnienie. Daniel Z. Lieberman i Michael E. Long podsumowują ten rozdział stwierdzeniem, że używki wywołują nieustający głód substancji, co dobrze oddaje jeden z podtytułów tego rozdziału „Pragnienie jest trwałe, a szczęście ulotne”. W rozdziale zatytułowanym „Panowanie” autorzy pokazują dwie role dopaminy. Pierwszą z nich jako funkcja motywacyjna (dopamina jako kluczowe źródło motywacji do osiągania celów): „Dopamina pragnienia nakłania nas do tego, byśmy chcieli różnych rzeczy. Jest źródłem czystego pragnienia: dopomina się o więcej.” Druga to zaskakująco wytrwałość i samodyscyplina, umożliwiające planowanie i działanie. W rozdziale o twórczości i szaleństwie autorzy zauważają, że osoby o mocno „dopaminergicznym” temperamencie są zwykle bardzo kreatywne i poszukujące nowości. „Sztuka i nauka mają ze sobą więcej wspólnego, niż przypuszcza większość ludzi, gdyż jedno i drugie napędza dopamina.” Jednak nie jest to bez swoich niebezpieczeństw: „...podwyższona aktywność dopaminergiczna może przyćmić systemy TiT, ograniczając zdolność do wchodzenia w relacje z innymi ludźmi i poruszanie się po realnym, doczesnym świecie.” W części poświęconej polityce Daniel Z. Lieberman i Michael E. Long analizują związki pomiędzy cechami osobowości, a poglądami politycznymi. Twierdzą, że konserwatyści i liberałowie kierują się różnymi motywacjami: liberałowie są napędzani dopaminą wyobrażeniem lepszej przyszłości oraz chęcią zmian. Cytując: „Postępowcy są idealistami wykorzystującymi dopaminę do tworzenia wyobrażeń świata o wiele lepszego niż ten, w którym obecnie żyjemy.”. Z kolei konserwatystom bliższy jest stabilny porządek, co autorzy wiążą z silnym układem TiT. Kolejny rozdział zatytułowany „Postęp” autorzy opisują wpływ dopaminy na wielkie migracje i rozwój cywilizacji. W skrócie, według nich dopamina jako mechanizm nagradzania ryzyka mogła odegrać kluczową rolę w przetrwaniu naszych przodków, którzy wędrowali do nieznanych krain. Ostatni rozdział „Harmonia” ma charakter poradnikowy i próbuje odpowiedzieć na pytanie, jak zrównoważyć działanie dopaminy i neuroprzekaźników TiT. W tej części autorzy zachęcają do stosowania prostych technik wspierających koncentrację tu i teraz (TiT).
Książka Liebermana i Longa opatrzona jest bogatą bibliografią, a autorzy odwołują się do wielu prac z neurobiologii, psychologii i ewolucji. Dodatkowo po każdym rozdziale zachęcają czytelników do dalszej lektury. Obietnice złożone we wprowadzeniu (zwłaszcza te dotyczące rzucania nowego światła na wcześniej zadane pytania) zostały spełnione. Autorzy dostarczają nie tylko licznych anegdot i przykładów, ale także argumentów opartych na badaniach, choć w przypisach mogłyby pojawić się dokładniejsze dane umożliwiające samodzielną weryfikację przez czytelnika. Książka została napisana w sposób przystępny. Autorzy unikają żargonu naukowego, a przy wprowadzaniu bardziej skomplikowanych pojęć każdorazowo je objaśniają. Lektura jest stosunkowo lekka i przyjemna dzięki licznym przykładom z życia codziennego, co skłania do refleksji nad własnymi motywacjami i decyzjami. Pewnym problem tej książki jest jednak skłonność do nadmiernego uwydatniania roli dopaminy, przez co czytelnik może odnieść wrażenie, że stanowi ona niemal uniwersalne wyjaśnienie wszelkich zjawisk od miłości, uzależnień, twórczości, politykę itd. Pewnym ograniczeniem rozdziału poświęconego polityce jest to, że został on silnie osadzony w realiach amerykańskich, przez co traktowałabym go raczej jako analizę konkretnego przypadku. Mimo to książkę oceniam bardzo pozytywnie jako interesujące wprowadzenie do omawianej tematyki.
Szukamy ofert...
Opinie i dyskusje o książce Otoczeni przez idiotów. Jak dogadać się z tymi, których nie możesz zrozumieć
Bardzo dobry, praktyczny poradnik psychologiczny. Ciekawy, dobrze się czyta. Polecam
Bardzo dobry, praktyczny poradnik psychologiczny. Ciekawy, dobrze się czyta. Polecam
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJako Niebieski z domieszką Zielonego uważam że jest to ciekawy i solidny poradnik relacji międzyludzkich :) Najbardziej podoba mi się że autor jest obiektywny, rzeczowy i konkretny. Nie stygmatyzuje ani też nie faworyzuje żadnego koloru, sam się nie zdradza ze swoją przynależnością, a każdemu kolorowi obrywa się podobnie; w bardzo dużym uproszczeniu i w mojej interpretacji Czerwoni to aroganccy cholerycy ze skłonnością do rządzenia innymi i łatwo wpadający w złość, Żółci to niezorganizowane i zakochane w sobie paple dążące do obecności w centrum zainteresowania, Zieloni to ot, tacy sobie jak większość ludzi ale nieskłonni do zmian czy nawet podjęcia działania, nadmiernie bojący się ryzyka i nieskorzy do wychodzenia przed szereg, zaś Niebiescy przedstawieni jako osoby powolne zbyt skupiające się na szczegółach, za bardzo wszystko analizujące na czym cierpią relacje międzyludzkie czy chociażby projekt w pracy. Każdy z kolorów ma też oczywiście swoje zalety a clou brzmi że najlepszy zespół do pracy to ten, w którym znajdują się przedstawiciele wszystkich kolorów. Książka napisana przystępnym językiem, z konkretnymi przykładami z życia i dużą dawką humoru; fachowy język jest przeplatany zabawnymi historiami prezentującymi zachowania poszczególnych kolorów. Autor jest też obiektywny jeśli chodzi o objętość książki jaką poświęca poszczególnym kolorom; mam wrażenie że o każdym jest mniej więcej podobnie dużo treści. Schemat naprzemienny czyli kolejno: Czerwony, Żółty, Zielony, Niebieski i tak w praktycznie każdym rozdziale również działa na korzyść bo nie czyta się dłuższy czas o jednym kolorze przez co lektura jest ciekawsza. Książka którą można polecić każdemu, bo właściwie każdego dotyczy
Jako Niebieski z domieszką Zielonego uważam że jest to ciekawy i solidny poradnik relacji międzyludzkich :) Najbardziej podoba mi się że autor jest obiektywny, rzeczowy i konkretny. Nie stygmatyzuje ani też nie faworyzuje żadnego koloru, sam się nie zdradza ze swoją przynależnością, a każdemu kolorowi obrywa się podobnie; w bardzo dużym uproszczeniu i w mojej interpretacji...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka napisana przystępnym językiem w ciekawy sposób opisuje różne typy charakterów. Wiedza ta przyda się każdemu w codziennym życiu gdyż daje wskazówki dlaczego dany typ osobowości zachowuje się w ten a nie inny sposób, dzięki czemu można uniknąć wielu niepotrzebnych nieporozumień. Bardzo dobry pomysł na prezent.
Książka napisana przystępnym językiem w ciekawy sposób opisuje różne typy charakterów. Wiedza ta przyda się każdemu w codziennym życiu gdyż daje wskazówki dlaczego dany typ osobowości zachowuje się w ten a nie inny sposób, dzięki czemu można uniknąć wielu niepotrzebnych nieporozumień. Bardzo dobry pomysł na prezent.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTa książka to pułapka, czyta się dobrze, widzisz w niej siebie i znajomych ale później zdajesz sobie sprawę, że jest pełna uproszczeń i selekcji
Ta książka to pułapka, czyta się dobrze, widzisz w niej siebie i znajomych ale później zdajesz sobie sprawę, że jest pełna uproszczeń i selekcji
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJęzyk do czytania jest prosty i przyjemny w czytaniu.
Język do czytania jest prosty i przyjemny w czytaniu.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWysłuchane, ciekawe, moze nie przełomowe i na pewno jest niewielu ludzi którzy są jednym kolorem ale warto dla poszerzenia horyzontów
Wysłuchane, ciekawe, moze nie przełomowe i na pewno jest niewielu ludzi którzy są jednym kolorem ale warto dla poszerzenia horyzontów
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka poruszająca różnie typy osobowości, wg. autorskiego podziału Ericksona. Jest on prosty w zrozumieniu, szczególnie dla osób nie związanych z psychologią. Jednak od czasu jego powstania upłynęło dużo wody i powstały lepsze, bardziej precyzyjne narzędzia.
Mimo to polecam. Całość ma przyjemną, spójną formę, a liczne anegdoty i przykłady pozwalają w łatwy sposób przyswoić zamysł autora.
Książka poruszająca różnie typy osobowości, wg. autorskiego podziału Ericksona. Jest on prosty w zrozumieniu, szczególnie dla osób nie związanych z psychologią. Jednak od czasu jego powstania upłynęło dużo wody i powstały lepsze, bardziej precyzyjne narzędzia.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMimo to polecam. Całość ma przyjemną, spójną formę, a liczne anegdoty i przykłady pozwalają w łatwy sposób...
Od wieków kością niezgody między nami są różnice charakterów. Pół biedy jeśli wywoływały tylko chwilowe nieporozumienia gdy jakiś choleryk zdenerwował się na powolne tempo flegmatyków. Czasami jednak konflikty eskalują tak bardzo, że zdarza się nazywanie innych idiotami. W tym właśnie świetle tytuł tej książki wydaje się mieć sens. Autor proponuje podział ludzi na cztery kolory, które odpowiadają nie tyle naszym temperamentom, co podejściu do innych osób i do problemów. Prosty podział, ale czy skuteczny? Przekonajmy się.
Thomas Eriksen jest wieloletnim doradcą i coachem. W książce „Otoczeni przez idiotów” zebrał swoje obserwacje i wnioski na temat różnych typów ludzi i podzielił ich na cztery grupy. Każdy z nas jest jakimś kolorem: czerwonym, żółtym, zielonym lub niebieskim albo ich mieszanką. Każdy inaczej podchodzi do zadań i relacji z innymi, inaczej reaguje na stres. Autor proponuje proste rozwiązania, jak podchodzić do danego koloru, mówić jego językiem i dogadać się, żeby zyskać jego sympatię lub osiągnąć porozumienie w pracy. Jakim kolorem jesteś i jak możesz to wykorzystać? Jak zrozumieć zachowanie innych kolorów? Jak dogadać się z każdym mimo ogromnych różnic?
„Otoczeni przed idiotów” to chwytliwy tytuł, mistrzowska zagrywka marketingowa. Kilka lat temu bardzo popularna książka psychologiczna, lub raczej podejmująca tematy psychologiczne. Trzeba bowiem zaznaczyć od razu, że autor nie jest psychologiem i podejmuje się tematu na podstawie własnych obserwacji. Widać to od razu po liczbie anegdot i przykładów z własnej praktyki coachingowej. Przechodząc jednak do samego przekazu książki, muszę stwierdzić, że nie jest to nic odkrywczego. Bazuje raczej na dostępnych od setek lat próbach klasyfikacji ludzkich charakterów. Autor rozwija te koncepcje na podstawie własnych spostrzeżeń i we wielu miejscach muszę mu przyznać rację, bo trafił w punkt. Szybko znalazłem swój własny kolor, a raczej ich mieszankę. No właśnie, tutaj dochodzimy do bardzo poważnej, moim zdaniem, wady tej książki. Opis dotyczy czterech kolorów, ale około 90% z nas ma w sobie wiele z nich. Szybki eksperyment na rodzinie i znajomych to dobitnie pokazał, sam autor również to przyznał, a mimo tego jego wskazówki tyczą się tylko "czystych" barw. To nieco komplikuje sprawę i miałem wrażenie, że opisani są sztuczni ludzie, a nie prawdziwi. Od strony technicznej książka prezentuje się bardzo dobrze. Dużo elementów graficznych pozwala szybko znaleźć interesujące fragmenty i łatwo zapamiętać. Czyta się ją wybitnie szybko i dobrze, można ją skończyć w kilka dni i mieć niedosyt. Brakowało mi jeszcze jednej rzeczy: odniesień do życia prywatnego zamiast życia zawodowego. Większość treści odnosi się do pracy w zespołach.
Poradnik „Otoczeni przez idiotów” ma na celu nauczyć nas nawigować pośród innych ludzi, ale nie do końca ten cel został osiągnięty. Autor zaproponował podział charakterów na cztery kolory i je dokładnie opisał, ale tacy ludzie w praktyce raczej nie istnieją. Niemniej jednak można wyciągnąć z książki dużo wiedzy o sobie i ludziach ze swojego otoczenia, bo analizy są w większości trafne i oparte na praktyce. Treść nie jest może naukowa, ale też nie wszystko jest wyssane z palca. Książka jest bardzo wciągająca i momentami zaskakuje chociażby „poradami”, jak zestresować innych. Jest krótka i pozostawia wrażenie, że temat jest rozgrzebany, ale nie wyczerpany. Zwłaszcza, że skupia się na radzeniu sobie z „idiotami” w życiu zawodowym, a niewiele mówi o przyjaźniach i związkach. Tak, czy inaczej, warto przeczytać, ale z przymrużeniem oka.
Ocena: 6,3/10
Od wieków kością niezgody między nami są różnice charakterów. Pół biedy jeśli wywoływały tylko chwilowe nieporozumienia gdy jakiś choleryk zdenerwował się na powolne tempo flegmatyków. Czasami jednak konflikty eskalują tak bardzo, że zdarza się nazywanie innych idiotami. W tym właśnie świetle tytuł tej książki wydaje się mieć sens. Autor proponuje podział ludzi na cztery...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNiezbyt odkrywcza, operująca banałami, wyolbrzymiona. Można z niej jednak wyłuskać interesujace zagadnienia, przydatne w codziennym życiu. Bardzo denerwowało mnie przedstawianie historii tak, aby aż do przesady podkreślić daną cechę określonego typu osobowości. Przykładowo niebieski musi być geniuszem z doskonałą pamięcią, mówiącym bez emocji cyferkami albo definicjami wziętymi ze słownika. Uwaga - jestem niebieska, dokładna i bardzo dbam o szczegóły, a jednak nie na tyle żeby spytana o to jak spałam podawać parametry faz snu, godzinę zaśnięcia, przebudzeń i ostatecznego wstania z łóżka...
Niezbyt odkrywcza, operująca banałami, wyolbrzymiona. Można z niej jednak wyłuskać interesujace zagadnienia, przydatne w codziennym życiu. Bardzo denerwowało mnie przedstawianie historii tak, aby aż do przesady podkreślić daną cechę określonego typu osobowości. Przykładowo niebieski musi być geniuszem z doskonałą pamięcią, mówiącym bez emocji cyferkami albo definicjami...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMocno przehejpowana książka, dłużyła mi się. Może to świadczy o moim czerwono -żółtym stylu myślenia?
Mocno przehejpowana książka, dłużyła mi się. Może to świadczy o moim czerwono -żółtym stylu myślenia?
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to