Czarne dziury, czyli uwięzione światło

Świetna książka. Oczywiście, co nieco się w fizyce zmieniło od tego czasu, ale sposobu opowiadania o trudnych rzeczach naprawdę można Georgeowi Gamowowi pozazdrościć. Dopiero po ukończeniu książki dowiedziałam się, że jest jej nowe opracowanie wydane przez Centrum Kopernika. Nosi tytuł "Nowy świat Pana Tompkinsa", a uwspółcześnił ją Rusell Stannard. Jeśli wpadnie mi w ręce na pewno porównam.

Genialne wyjaśnienie wszystkich zawiłości tzw. "naukowego bełkotu" ze Star Trek. Fajnie było się dowiedzieć, że twórcy tego uniwersum starali się tak wiernie odwzorować prawa fizyk., Ze skutkiem oczywiście różnym... Mimo to kilka informacji już dziś nieco nieaktualnych (od lat 90 jednak trochę się w nauce zmieniło),ale to jak najbardziej zrozumiałe. Nie rozumiem tylko, skąd akurat takie polskie tłumaczenie książki p.t. "Physics of Star Trek"... Przecież to całkowicie zmienia postać rzeczy!

Rozmyślając ostatnimi czasy, wraz z rytmem najnowszych odkryć związanych z faktycznym istnieniem czy też - inaczej to ujmując - potwierdzeniem fizycznego istnienia Czarnych Dziur, które to jako zjawiska kosmiczne można by określić swego rodzaju ,,kosmiczną bolączką” bądź ,,Odkurzaczem nadproduktywności Wszechśwata”, natchnęła mnie pewna myśli i zarazem chęć nakreślenia pewnego wniosku: Wszechświat jest paradoksem ,,przez wielkie p". A dlaczego? Przede wszystkim nasz Kosmos, a raczej Wszechrzecz stanowi niewyobrażalnie rozległe i, co z przykrością to stwierdzam, nudne ,, miejsce". Powiedziałbym, że przypomina on bardziej jakąś meta płaszczyznę bez granic, nazwijmy to z braku lepszego określenia: ,,zamkniętych ram terytorialnych". Mówiąc o Wszechświecie, jako o ,,miejscu” należy mieć na myśli Kosmos jako ,,arcy-rozległe coś”, co stanowi ,,miejsce" aczkolwiek w innym, nie klasycznym ujęciu i rozumieniu tego słowa, o zupełnie innej kategorii rozumowania. Z drugiej strony, my istoty ludzkie, miejmy nadzieję, również obce inteligentne cywilizacje bądź struktury społeczne istot, żyjemy w miejscu pięknym, osobliwym, funkcjonującym w sposób tak anormalny, że to, co się w nim ,,odbywa”, przydarza, rozwija, opisuje; to, jak każda nawet najmniejsza cząstka odnajduje tu swe miejsce i zastosowanie, jakby w konkretny, określony sposób (Wszechświat antropiczny; Wszechświat superdeterministyczny),każe nam sądzić, że żyjemy w Kosmosie o super zorganizowanej naturze, uporządkowanej na każdym poziomie egzystencji i ,,szkieletu” - od mikroskali kwantów do makroskali zjawisk nam ludziom doświadczalnych. Czy zatem z powyższych akapitów stanowiących odpowiednio solidne i stonowane wejście tudzież wstęp do pewnych rozważań nad Czarnymi Dziurami i jednocześnie do dalszego niniejszego ustępu związanego ściśle z recenzją publikacji popularnonaukowej z gałęzi rozległej i fascynującej wiedzy kosmologicznej, wynika, że ta przypadkowość i chaos – wypadkowe i procesy stojące za ,,Wielkim Wybuchem/Odbiciem", które to mogłyby być przed tym kosmologicznym zjawiskiem, jak i po nim, mogły by pójść w odstawkę? Czy w związku z tym wraz z aktem wyłonienia się Wszechświata z ,,niczego" bądź z ,,nicości", naukowcy mogą mówić o ,,nieuporządkowaniu w nicości"? Czy wirtualne cząstki, pola, spontaniczne fluktuacje - w rozumieniu ,,przed-wszechświatowym" - można by określić chaosem, jako tym nieuporządkowanym, przypadkowym związkiem/relacją w tymże wirtualnym pre-świecie? A może przyjmijmy zasadę, że każde prawdopodobieństwo, przypadek, spontaniczność, to reguła uporządkowanego od prapoczątków aż do teraz Wszechświata? Jak w tym wszystkim odnajdują się Czarne Dziury oraz Wszechświaty Niemowlęce, jak wpisują się one w proces wyłonienia, ewolucji i adaptacji Wszechświata? Ku rozumieniu tego typu, jak określiłem wcześniej, ,,bolączek informacyjnych” przychodzi genialny umysł świętej pamięci Stephena Hawkinga, jednego z najwybitniejszych fizyków i kosmologów w dziejach ludzkości. Jego odkrycia na polu naukowym Czarnych Dziur, w tym niesłabnącego istotą swego wyłonienia się odkrycia ,,promieniowania Hawkinga” są w bezmiar, w sposób nieokreślony kluczowe dla ewolucji nauk ścisłych i odkrycia kolejnej karty, którą Wszechświat przed nami skrywa, że nie można choćby i ze strony fascynata – geeka nauki – odstawić ów temat na bok i o tym zapomnieć. Ba!, Hawking pracami nad kosmicznymi głodomorami tak zjednał sobie serca ludzi – w tym swoją walecznością, pięknym i potężnym umysłem mimo uporczywego i nieznośnego kalectwa – że nie da się nie sięgnąć po jedną z jego ważniejszych prac skierowanych do szerszego grona czytelników, ukierunkowaną na Czarne Dziury właśnie. I mimo iż książka ta ma swoje lata, niedługo minie 30 lat od daty jej światowej premiery, to tym co zawiera, z jaką intuicją zostało to niniejszym zapisane, również w jakim stylu, jak rozważnie kartka po kartce, rozdział po rozdziale zostało wszystko to w całości zaprojektowane, dorównuje niezwykłości i geniuszowi współczesnym bestsellerom w literaturze popularno-naukowej poświęconej tej tematyce. Zanim przejdę do omówienia tudzież zrecenzowania "Czarne Dziury i Wszechświaty Niemowlęce", bo o tej publicystyce mowa, chciałbym pochylić się nad pewnym zagadnieniem, które bardzo mocno ,,uczepiło się” Czarnych Dziur, o którym to warto wspomnieć chociażby ze względu na fakt iż nie tak dawno poprzez długi ,,proces fotograficzny” potwierdzono, jakby to powiedział Hubert Urbański prowadzący ,,Milionerów”, ostatecznie i definitywnie trwanie w naszej Wszechrzeczy kosmicznego ekstremum jakim jest Czarna Dziura. I tym zagadnieniem jest tak zwany ,,paradoks informacyjny", związany z wpadaniem i wydostawaniem się z Czarnych Dziur informacji; przeczy on temu, że Wszechświat da się opisać, ukształtować, odkryć prawami fizyki. Że jedynie te prawa, które wyrażają czym jest to, co nas otacza, jest jedynie czubkiem góry lodowej, której cała materia skryta jest bardzo głęboko pod powierzchnią. Sam świętej pamięci Stephen Hawking odniósł się do tego paradoksu, twierdząc, że skoro Czarna Dziura potrafi manipulować informacją do niej ,,wpadającą", to może ludzie powinni podważyć naturę informacji i relacji, których doświadczają na co dzień. Bo może nasze wspomnienia, ba, cała przeszłość, która nas spaja, mogła by ulec dezinformacji, stać się w ten sposób iluzją, wypaczającą spójne obiektywne pojęcie Wszechświata. Tak między innymi sam siebie zapyta czytelnik niniejszej pozycji, po jej przeczytaniu. Paradoks Informacyjny ,,galaktycznych odkurzaczy” daje nam pewną myśl, której nie warto się wstydzić, by o niej gdzieś napomknąć gdy zajdzie taka potrzeba: bardzo, ale to bardzo realne jest to, że nasza rzeczywistość – ów fundament, w którym jesteśmy zanurzeni - to nic innego jak tylko: wypaczenie... funkcjonującego w ultra-dziwny sposób brzegu Czarnej Dziury. Objętość, której doświadczamy natomiast - głębia, tak zwany wymiar 3D nadający przestrzeni wyrazu, czy pierwiastka tego, czym w ujęciu człowieka przestrzeń być powinna - wywodzi się właśnie z tego właśnie brzegu, będąc jej ,,skutkiem”/,,pochodną”. O ironio ,,Zasada Holograficzna" nie jest wcale pozbawiona sensu! Choć na pierwszy rzut oka może się wydawać inaczej. Hawking w "Czarnych Dziurach i Wszechświatach Niemowlęcych" udowadnia, że horyzont zdarzeń takiego kosmicznego bytu zachowuje się jak płaska powierzchnia generująca trójwymiarowy obraz, analogicznie do niewielkiej płytki na tyle karty kredytowej. Pola na brzegu Czarnej Dziury mają tak wysmakowaną strukturę, że stanowiłyby według założeń tejże Zasady/Teorii reprezentację całego Wszechświata. I weź tu obejmij tak niepokojąco realne, z wydźwiękiem miażdżącym nasze kilku tysiącletnie rozumowanie o rzeczywistości, zagadnienie; weź dokonaj tego tym wątłym ludzkim gąbczastym umysłem! Trzeba by przetunelować swoją świadomość do innego wymiaru czy osiągnąć inny stan jaźni/umysłu, aby nie tyle co zrozumieć ,,Zasadę Holograficzną", ale zdać sobie sprawę z tego, co dla ,,Homo Sapiens Sapiens" i innych inteligentnych istot oznacza. Tak właśnie – zarówno na fali ekscytacji, i jakiegoś niepojęcia – reaguje osoba chwytająca za treść tejże publikacji, tworu pisanego przystępnym językiem, jakby to powiedział Hawking ,,bez żadnych umieszczanych równań, które mogły by zniechęcić czytelników, bo tak każe wydawca”. Problemem w przypadku niniejszym omawianej książki Hawkinga jest to, czy bardziej chwalić i doceniać ją za wartości merytoryczne i treść, które ze sobą niesie, które to są częściowo adekwatne (częściowo, gdyż w temacie prac, którym poświęcał się śp. Hawking zaszły już bardzo duże zmiany, wprowadzono nowe poprawki, a baza informacji na dobre została zaktualizowana),bo nakreślone prawie trzy dekady temu, czy prawić ku niej peany, oceniać bardzo, ale to bardzo pozytywnie raczej za tą drugą jej stronę: za ogrom inspiracji, odwagi i tytanicznej niezłomności autora, która niszczy pojęcie ,,kalectwa” w przypadku Hawkinga, które to cechy sprawiły, że ów uczony osiągnął przez wiele dziesięcioleci życia z tą chorobą po prostu.... ogrom: od napisania "Krótkiej historii Czasu" czy omawianej publikacji, aż po odkrycie, że ,,czarne dziury nie są czarne”, i próbę nauczenia świata, że teoria ,,Czasu Urojonego” i ,,Sumy po historiach” są tak samo bardzo ważne dla zrozumienia powstania Wszechświata, jego obecnej i przyszłej ewolucji i rewolucji, jak klasyczny ,,Wielki Wybuch” czy w Kosmologii ,,Inflacja”. Nie możemy oceniać, a tym bardziej, negatywnie przyjmować tej pracę brytyjskiego fizyka, głównie za to, że powstała te ,,entej lat temu” w stosunku do aktualnego stanu wiedzy ludzkości w dziedzinach ścisłych, w tym astronomii, astrofizyki i kosmologii. Pan Hawking nadając książce takiego a nie innego tonu, nie stroniąc przy tym od żartów (pewien ,,suchy żart”, który może naprawdę zwalić z nóg, znalazł się gdzieś w okolicach ¾ objętości pracy i dotyczy on Inflacji Wszechświata na jego wczesnym etapie rozrostu i porównania takowej inflacji do Inflacji w ekonomii współczesnych państw). Profesor przemawiał do nas w języku prostym, ale i profesjonalnym, wyprzedzał on tym samym swoją epokę, wiedząc, że odbiorcą książek mogą być zwykli laicy, jak i specjaliści mu podobni nie tylko obecnie, ale i za wiele dekad w przód. Zresztą sama konstrukcja tytułu "Czarne dziury i Wszechświaty Niemowlęce" w pewien sposób to potwierdza: Hawking nakierowuje nasze myślenie, zdolności łączenia informacji i wyciągania wniosków, tak, aby przedstawiony przez niego problem/zagadnienie było zrozumiane, i aby w razie czego ,,zwykłego Kowalskiego, pracującego w piekarni” zarazić szukaniem z własnej inicjatywy rozleglejszej wiedzy w takim a nie innym obszarze.

Znakomita pozycja, do której często wracam. Czytając, czuć ducha przygody - jak to autor napisał - ducha Corteza, Kolumba ( a według mnie i Cook'a ). Dobrze przetłumaczona, świetnie opisana od strony naukowej - do niczego nie da się tam przyczepić od strony merytorycznej. Oczywiście nauka, a zwłaszcza odkrycia na Marsie poszły bardzo mocno do przodu - 14 misji sond kosmicznych od 1996 roku robią swoje. Wydaje mi się, że w sporej mierze wciąż jest aktualna. Sprawnie opisany rys podboju ( tak właśnie ) Czerwonej Planety. Istotnie, tak jak zauważyli koledzy, książka skierowana jest przede wszystkim do amerykańskiego czytelnika - swego rodzaju reklamą planu misji kosmicznych. Stąd sporo odwołań do finansowania ( np. opis tworzenia instalacji do lokalnej produkcji paliwa na Marsie za jedyne 47 000 dolarów :) ). Pomijając te fragmenty, to solidny kawałek wiedzy, nie tylko dla fana sci-fi. Jest nawet propozycja kalendarza, który obowiązywałby na Marsie. Dla entuzjasty lotów w kosmos - pozycja obowiązkowa. Tym bardziej, że wcześniej czy później trzeba się będzie ruszyć z trzeciej skały za słońcem :). A Robert Zubrin jest jednym z pionierów wytyczających drogę.

Książka wydaje się być napisana stosunkowo przystępnym językiem jak na tę tematykę, niemniej czyta się dość topornie. W bardzo dużym skrócie autor rzuca tezę, że to czy wszechświat będzie się wiecznie rozszerzał czy też w końcu dojdzie do pewnego punktu i zacznie wędrówkę w drugą stronę, zależy od tzw. gęstości krytycznej Wszechświata. Jako, że tego typu rozważania często dotykają sfery filozoficznej czy wręcz mistycznej, Pan Weinberg pozwala sobie na komentarze z zakresu naszego pochodzenia co jest dużym atutem książki. Poszczególne rozdziały opisują kolejne fazy Wszechświata od tzw. chwili zero z wyszczególnieniem konkretnego okresu w jakim się odbywały. Dużym plusem jest dodatek w postaci słowniczka pojęć, który przystępnie wyjaśnia hasła z tekstu a także suplement matematyczny.

Wciągająca i nieaktualna. Nieaktualność nie ujmuje tej pozycji. Pozostaje migawką stanu świadomości z czasu wydania dzieła. Sam ś.p. autor pomimo marzeń o kontakcie mocno stąpał po Ziemii, co w tej publikacji da się dostrzec. Tylko z dwoma jego "tejkami" bym się nie zgodził. Nie mniej dobrze oczami świadka w samym centrum wydarzeń wszystko to odnotować.

Kiedy zaczynałem czytać tę książkę nie spodziewałem się, że może być aż tak ciekawa...a jednak. Autor w bardzo interesujący i zajmujący sposób opisuje zagadnienia z nauki jaką jest geologia, która nie jest pierwszoplanową jeśli chodzi o miejsce wśród literatury popularno-naukowej. Tym bardziej książka ta zasługuje na wyróżnienie.

Niełatwo czyta się tę "Kosmologię". Przegląd dokonań fizyki teoretycznej nie jest co prawda przegadany i nie ma w nim formalizmów. Jednakowowoż, kiedy się już za tę książkę chwyta, to trzeba nieco odświeżyć elementarium relatywistyki, pojęcia i terminologię Kosmologii. Dobrze jest przyjąć też dawkę teorii kosmologicznych usiłujących tłumaczyć z czego i z skąd się Wszechświat począł. Wszystko u mnie szło całkiem dobrze (nadążałem) do entropii, a ściślej mówiąc do entropii Wszechświata. Tu poległem i musiałem ten rozdział powtórzyć ze dwa razy nim dotarłem do sedna wywodu Autora - geometrii naprzemiennej oświetlającej ponoć drogę ku teorii wszystkiego (unifikacji grawitacji i pozostałych już oddziaływań, które fizyka już uważa za okiełzane). Od geometrii już było tuż-tuż do przedstawienia autorskiego pomysłu na wskazanie, kto we Wszechświecie rządzi. Oczywiście, że Planck. To początek i koniec, a na tym nie koniec. Znajdziecie to już jednak w książce sami. Podpowiem tylko, że najbardziej wywracające głowę jest pojęcie bezczasu (tak, czas może nie istnieć - przynajmniej w teorii, o której przeczytacie). Książka ma swoje lata i daje się to odczuć, bo od roku wydania (2001) fizyka teoretyczna pokonała spory dystans ku kwantowej grawitacji mającej tłumaczyć nasz Wszechświat w skali kosmologicznej. Jeśli więc skusicie się na tę książkę, to na niej skończyć przygody z Kosmologią i Fizyką po prostu nie wolno.

Fizyka i matematyka w jednej książce - sam rarytas. Książka napisana jest ciekawie, przystępnym językiem. I choć nauka od czasu napisania książki poszła do przodu, to czyta się pasjonująco. Chciałabym doczekać rozstrzygnięć w dziedzinie hiperprzestrzeni i choć wiem że mnie to nie będzie dane, to tli się we mnie iskierka nadziei, że ludzkość zmądrzeje na tyle, aby przetrwać i pójść dalej drogą nauki, a nie samozagłady.

Początkowe rozdziały są świetne. Autor w niesamowity sposób tłumaczy teorię względności i mechanikę kwantową. Czytało się to lekko i z dużym zaciekawieniem – naprawdę miałem poczucie, że ta lektura otwiera mi umysł na to, jak działa świat. Za tę część dałbym najwyższą notę. Niestety, im dalej w las, tym trudniej. Kiedy zaczęła się teoria strun, poczułem, że autor trochę mnie „zgubił”. Dla kogoś, kto nie siedzi głęboko w fizyce, te koncepcje to na razie czysta abstrakcja, którą trudno sobie wyobrazić. Przez to końcówka książki była dla mnie sporym wyzwaniem i nie wciągnęła mnie już tak bardzo. Podsumowanie: Daję 7/10. Warto przeczytać choćby dla samej pierwszej połowy.

Michio Kaku w intrygujący i jak sam to określa „elegancki” sposób opisuje nam rolę, istotę oraz prawdopodobieństwo istnienia światów równoległych. Niesamowicie ciekawa książka, która uzasadnia nam, że wszystko jest możliwe oraz ciąg zdarzeń ze sobą połączonych jest wyłącznie determinizmem naszych działań, a wszelkie przypadki są wyłącznie naszą niewiedzą. A to wszystko opowiedziane i wytłumaczone przez wybitnego fizyka i futurologa, który jest autorem słynnej teorii strun, którą również nam tłumaczy. Polecam, przede wszystkim osobom, które obejrzały serial Dark, gdyż ta lektura będzie niczym innym jak pogłębieniem tej wiedzy. Książka czasami trudna i zawiła daje niesamowitą satysfakcję z jej przeczytania. Polecam 👍

Nieodmiennie pozostaję pod ogromnym wrażeniem edukacyjnej i popularyzacyjnej działalności Stephena Hawkinga. Próbuje on w sposób prosty, anegdotyczny wytłumaczyć tematy niezmiernie skomplikowane, albo przynajmniej przybliżyć teorie, które są abstracyjne dla większości ludzi (w tym mnie 😁). I chcąc odnieść się bardziej do tego jaka i dla kogo jest ta książka- nie jest to rozprawa, z ktorej zdobędziemy drobiazgową wiedzę, która w sposób wystarczający i pełny objaśni zagadnienia fizyczne, od tego jest naprawdę ogrom literatury ściśle naukowej. Hawking i Mlodinow sprawiają, że fizyka może być podczytywana w metrze, w poczekalni, dla przyjemności, rozrywki. I to jest najwspanialsza rzecz na świecie, najlepszy prezent dla nauki, bo może ktoś straszony fizyką, że jest taka okropna, może ktoś, kto trafił na kijowego nauczyciela nagle otworzy się na świat nauki, a może po prostu odkryje nową pasję. Jak dla mnie świetna pozycja.

Witam. Przeczytana dawno temu ale zamierzam do niej wrócić w najbliższym roku. To będzie ciekawe bo od tego czasu duża się zmieniło. Nie śledzę szczegółów ale co chwile powstają nowe teorie\hipotezy grzebiące swoje poprzedniczki. Duża część badań okazuje się być niewiarygodna, wykopaliska sfałszowane i biznes się kręci. Oprócz kwestii naukowych zapamiętałem opisy potyczek grup naukowców na sympozjach. To będzie zapewne fajne przeżycie wrócić do "rękopisu". W przenośni ale po przeczytaniu kartki odlatywała ona od reszty i mam teraz zbiór kilkuset kartek w okładce. Prawie jak rękopis xD. Pozdr. P.

Książka niewątpliwie bardzo ciekawa, ale trochę już nieaktualna, nauka - głównie w zakresie badań nad ewolucją i paleontologia w ostatnich latach bardzo się zmieniła, trzeba jednakże docenić wiedzę autora, ciekawe historie o wymieraniu zwierząt, jak również o współczesnych dziejach przetasowania gatunków, polecam

Sięgnąłem z rozpędu i nostalgii do P. Daviesa (dobrze wspominam jego “Boga i nową fizykę”),nagle zorientowałem się że czytam utwór z pierwszej połowy lat 90. W każdym innym gatunku literatury to nic, ale tutaj… większość czasu musiałem porównywać od razu informacje z Wikipedią (nota bene powstała w 2001). To, co było ciekawe, to jak niektóre pomysły czy nadzieje się zestarzały, a inne funkcjonują sobie nadal. Wydanie z komentarzem współczesnym - to byłoby coś! Bo sam esej dość fascynujący.

Fantastycznie czytało się opis wydarzeń przedstawiający krok po kroku, historię odkrycia budowy cząstek DNA. Nie zabrakło także realiów tamtejszych czasów i wejrzenia w świat naukowców, ich sposobu myślenia, stylu pracy, osobistych niechęci a także kryjącej się gdzieś w murach laboratoriów konkurencji i rywalizacji.

Teorie fizyczne zebrane i uporządkowane zgodnie z chronologią kolejnych odkryć naukowych. Dla mnie lektura tej książki stanowiła pewne przypomnienie zagadnień z okresu szkoły i studiów, jednakże uzupełnione ciekawymi wątkami dotyczącymi życia samych twórców owych teorii. Nie jest to jednak podręcznik fizyki - teorie są przedstawione dosyć ogólnie, bez podawania szeregu wzorów potrzebnych do głębszej analizy zagadnienia. Nie jest to zatem pozycja, której lektury mogłyby się obawiać osoby nie będące miłośnikami nauk ścisłych

Przystępnie napisana książka o teorii kwantowej, bardzo dobrze dobrane "analogie" ze świata makroskopowego. Jedna z łatwiejszych do zrozumienia w tej tematyce. Książka nie mówi wyłącznie o teorii kwantowej, bo wiele rozdziałów jest m.in. o szczególnej i ogólnej teorii względności.

Im dalej jestem od szkoły, tym częściej łapię się na tym, że przychodzą mi do głowy "wielkie" pytania, takie, które teoretycznie powinny zaświtać już w głowie dziecka. Ale nie świtają, bo głowa ta jest zawalona podstawą programową. W każdym razie, jednym z takich pytań jest to o pochodzeniu masy. Jest tak wielkie, że aż banalne - kto by się nad tym zastanawiał? Przecież to oczywiste... na tyle, że Wilczek poświęcił na to zagadnienie całą książkę, która w części części jest listą pytań... na które wciąż nie mamy odpowiedzi. Natomiast odpowiedź Wilczka na pytanie o pochodzenie masy czy też, jak sam zaznacza, na pochodzenie 95% masy (zwykłej, starej, dobrej, znanej masy, która stanowi podobno raptem 5% masy wszechświata - za resztę odpowiadają czarna materia i czarna energia, które w rzeczywistości nie są czarne, tylko przezroczyste...),otóż odpowiedź ta, podobnie jak wszystkie rozważania tłumaczące kwestie "poboczne", a pomagające zrozumieć samą odpowiedź, jest, cóż, tak szalona, że aż ciężko w nią uwierzyć. A jednocześnie tak pociągająca i - tu brawa dla autora - z małymi wyjątkami tak przystępnie opisana, że ciężko w nią nie uwierzyć. Fakt, że całą istotę elektrodynamiki kwantowej da się wyrazić na paru rysunkach stworzonych, zdawałoby się, ręką dziecka (nie dziwi teraz, że Feynman, poza tymi diagramiami, odpowiada również za "metodę Feynmana" do uczenia się). Fakt, że masa powstaje z bezmasowych gluonów i kwarków o bardzo niewielkiej masie. Fakt, że powstajemy z niczego i w dużej mierze jesteśmy wypełnieni niczym (na co wskazuje stosunek wielkości atomu do wielkości jego jądra). Wszystko to sprawia wrażenie, że świat jest znacznie mniej realny, niż nam się wydaje. Kto wie, może kiedy naukowcom uda się odpowiedzieć na pytania stawiane przez Wilczka (i pewnie jeszcze parę innych),świat, jaki znamy, zniknie, a grający w grę zwaną Życiem gracz przejdzie do kolejnego poziomu. Fizyka zdaje się właśnie tym - grą typu escape room, w której z pomocą poszlak naukowcy starają się odtworzyć reguły rządzące światem.