Uprawa roślin południowych metodą Miczurina

"Sońka" Ignacego Karpowicza to jedyna książka, do której wracam od wielu lat i niezmiennie mam z tego ogromną przyjemność. Aż się prosi podsumować tę pieść, za Stanisławą Rychter, słowem wyśmienita. Konstrukcja powieści nawiązuje do konceptu wiersza "Ocalony" Różewicza. Najpierw poznajemy tytułową bohaterkę jako dziwną i straszna wiedźmę, trochę szeptuchę, a na końcu widzimy tę samą kobietę jako kogoś niezwykłego; kogoś za kim ciągnie się pasmo traum wojennych i wielu krzywd doznanych od ludzi. Podmiot liryczny-Ocalony, który ma 24 lata, ocalał prowadzony na rzeź, jest tak samo umocowany w utworze; ostry i kanciasty, choć finalnie okazuje się być silnym i dobrym człowiekiem, bardzo doświadczonym przez życie. Historia Sońki zabiera nas w podróż nieznaną, choć w dzisiejszych niespokojnych czasach, niestety znów możliwą i prawdopodobną. Dzięki niej nawiązujemy relację z ta niezwykłą kobietą. To książka doskonała, w której każde słowo ma znaczenie, nie jest zbędne, nie stanowi ozdobnika, nadaje głęboki sens tej historii. Choć nie jestem fanką audiobooków, to słuchowisko z doskonałymi lektorami, muzyką białoruską i bałałajką, mnie zachwyciło; wracam do niego corocznie, podczas urlopów, podróży, a przy zmianach telefonów znowu wgrywam ją od nowa. Podzielę się jeszcze jednym spostrzeżeniem; po tej lekturze poczytałam Karpowicza... i mam wrażenie, że to inny Karpowicz; tego innego niż od Sońki zupełnie nie polubiłam, nie zachwycił mnie. "Sońka" stała mi się bardzo bliska. Bardzo polecam tę lekturę.

Lubiącym poezję - zdecydowanie polecam. Lubiącym niebanalną literaturę współczesna - również. Książka w formie poematu zmusza do myślenia, wywołuje dużo emocji. Bywa ciężka psychicznie ale to zaleta. Nie można temu utworowi zarzucić wtórności. Dla mnie literacki przełom. Pozwolił mi zrozumieć wiele zjawisk. Przełomowy poemat o genezie zła, jaskrawa krytyka libertynizmu. Mało kto zauważa, że twórczość Dominiki Dymińskiej to diss na antykulture. Szacun dla niej za to. Z pewnością nie zawuaża tego konserwatyści - a szkoda. W nurcie konserwatyzmu awangardowego „Danke” to wg mnie lektura obowiązkowa. W niszowym gatunku literatury roboczo przeze mnie zwanym „Ku przestrodze”/„skąd to się wzięło” istnieją książki, do których wraca się wielokrotnie - za każdym razem czytając je z innej perspektywy. „Danke” Dominiki Dyminskiej po raz pierwszy czytałam w 2017 roku, głównie pod kątem lewicowej hipokryzji. „Mieso” Dominiki Dyminskiej przeczytałam tylko raz, dopiero w 2021 roku i okazało się, ze to była właściwa kolejność - pierwsza książka wyjaśniała druga mocno, pokazując, dlaczego główna bohaterka dokonywała takich a nie innych wyborów (o ile to był efekt zamierzony, ze te książki się uzupełniają). Zatem zaraz po tym przeczytałam „Danke” drugi raz - również w 2021 roku - pod innym kątem. Przede wszystkim - w świetle pozytywnego buntu przeciwko antykulturze (i bzdurom). Skupiłam się na zrozumieniu zamiast moralizatorstwa/szufladkowania. Obydwie książki są skrzywdzone przez zniechęcające redakcyjne streszczenia (blurb’y) - ale po Wydawnictwie Krytyki Politycznej trudno by było czegoś innego się spodziewać. Tytuł „Słowami można wszystko” - sugerowany kiedyś przez autorkę - też byłby trafny dla „Mięsa”. W "Danke" ta myśl znajduje swoje uzupełnienie i konkluzję.

Nierówny zbiór. Fantastyczne eseje o mistrzach zestawione z niewiele odkrywającymi recenzjami współczesnej prozy. Te drugie wypadają w tym zestawieniu bardzo niekorzystnie właśnie przez genialność pierwszych tekstów w zbiorze. Choćby dla esejów początkowych (o Sienkiewiczu, Kraszewskim, obu tekstach o Prusie),a także dla zamykającym zbiór tekście o Johnie Donnie warto po tę książkę sięgnąć. Pozostałe można przejrzeć, lecz bardziej by zebrać sobie rekomendacje lekturowe, aniżeli z powodu jakości tekstów.

Ciekawe czytelnicze doświadczenie. Surrealistyczna opowieść bez ładu i składu. Wariackie, absurdalne opowieści dziadka, przybysz nie wiadomo skąd, który szuka nie wiadomo czego i odjeżdża nie wiadomo dokąd, mały Karolek, tajemniczy Jasiek, egzotyczna sprzątaczka... Dziewczynki, które początkowo sprawiają wrażenie normalnych postaci, w gruncie rzeczy są równie nierealne jak pozostali bohaterowie tej przedziwnej książki (z samymi blokami włącznie). Choć nie brakuje tu opisów rzeczywistości lat 90, to dość szybko czytelnik orientuje się, że ma do czynienia z zupełnie innym, iście metafizycznym światem.

Rewelacja. Niewielka, można powiedzieć, że prawie broszurowa książeczka, ale długo zostaje w pamięci. Jest to zbiór krótkich opowiadań, skrawków codziennego życia. Niebanalne. Nawet sposób narracji bardzo odpowiada tamtemu okresowi. Chyba porównałabym to do zapisków z pamiętnika, ale takiego pamiętnika, gdzie zapisujemy tylko te najważniejsze wydarzenia. Bardzo polecam.

„Ja – skoruń, chodząca lewizna, próżniak, matołek”. Tak widział się syn wyrosły „między dwoma zwichrowanymi drzewami”. Ojcem – zwykłym wieśniakiem, sołtysem, sadownikiem, ateistą, nauczycielem majster-klepką o twardych, szybkich rękach i duszy buntownika a matką - byłą pielęgniarką, pobożną i zasadniczą kobietą. Oboje nie wyobrażali sobie życia „gdzie indziej niż tu, w zakolu Wisły, na jabłkowych wzgórzach, z których widać Wierzbiniec, gminne miasteczko o czerwonych dachach”. Ojcowiźnie gospodarza obejścia. Wybrali miejsce, ale nie czas. Lata 80. ubiegłego wieku pełne marnoty według ojca, bo „gdzie nie popatrzysz, tam marnie, i to marnota naprawdę najmarniejsza z marnych, koślawa, śmierdząca: sklepy puste, wszystko na kartki, głupiego »malucha« dostać trudno, nie mówiąc o ciągniku”. W wiecznej kłótni z rodzonym bratem, których konflikt przenosił się na jakość życia wszystkich wokół. Tajemnice rodzinne te podziały pogłębiały. Spojrzenie jego trzynastoletniego syna, tytułowego skorunia, obserwującego relacje dorosłych i zmaganie się bliskich z życiem, który próbował je na swój nastoletni sposób rozwikłać, by wpasować się w nie i znaleźć wśród nich własne miejsce, to nie tylko lekcje życia w jego dojrzewaniu czy retrospekcje dziejów rodziny pozwalające zrozumieć postawy ojca, stryja i matki. To również przepiękna, choć bolesna opowieść o emocjach. Autor niezwykle czule opowiadał o brutalizmie życia nieustannie zaskakującego niewiadomymi, z którymi trzeba było sobie radzić. Dokonywać piekielnie trudnych wyborów, licząc się z ich dotkliwymi skutkami. Łagodnie przekonywał o bezkompromisowej naturze jego nurtu nie do końca tylko pięknym, pomyślnym, szczęśliwym i stałym w radości. Przynoszącym zrozumienie o złych wyborach, by ratować dobro. Niekoniecznie korzystne dla innych. Każdy z bohaterów wyrazisty i charakterystyczny tworzył środowisko tak dobrze oddające zróżnicowanie wiejskie w PRL-u, w którym powojenny awans klasowy chłopa pomimo upływu dekad nie do końca jeszcze odciął korzenie od pochodzenia. W którym ich dzieci jeszcze nosiły w sobie umiłowanie ojcowizny rozumianej dopiero w sytuacjach granicznych. Dla którego „jednemuś zabójcą, drugiemu bratem, jednemuś zbawcą, drugiemu katem”. A wszystko to ujęte w przepięknych, plastycznych obrazach. Urzekających opisami ziemi sandomierskiej, gdzie „pola wznosiły się jak szata skrojona ze zblakłych zieleni”, a wzgórza „mieniły się zielenią sadów i żółcią ściernisk” brzemienne ludzkim życiem. Tak dobrze znanych mi z powieści „Robinson w Bolechowie” i „Golem”. naostrzuksiazki.pl

To jedna z tych książek, które odbiorcy nie pozostawią obojętnym. Albo zapała miłością i doceni kunszt autora, albo zapieje oburzeniem i pod kanapę ciśnie. Należę do tej pierwszej grupy szczęśliwców, którzy uważają, że reportażysta nie tylko świetnie zilustrował nowe typy mieszczan, lecz dodatkowo pozwolił, aby przemówili własnymi słowami. To właśnie oni – ci nowobogaccy z patodeweloperki, ci rozwiedzeni ojcowie, ci nałogowcy wszelkiej maści i autoramentu opisują nam swoją rzeczywistość. Przez to, że robią to w stylu im bliskim, z zachowaną specyfiką wyrażania się i doboru słów czytelnik ma wrażenie zanurzenia w środowisku. Wręcz namacalnie może się poczuć członkiem danej społeczności. Autor pokaże odchodzący świat powstańców warszawskich, odsłoni kulisy branży wykończeniowej, a nawet dziennikarstwa. Jaki obraz wyłania się z tych opowieści? Ano taki, jak sugeruje tytuł, w końcu dysforia, to przeciwieństwo euforii, a nasze społeczeństwo niekoniecznie lubi się cieszyć. Polecam.

Historia Joli, dziewczyny dorastającej w rozbitej rodzinie. Czasy PRL. Ojciec nie interesuje się rodziną. Brat Joli żyje własnym życiem, matka Joli nie żyje, a mąż ledwo, co ją rozumie. Topienie smutków w alkoholu. Wódki trzeba... Jest lepsza od chleba. Zbyszek kieliszek przyda Ci się. Nie wiem, dlaczego, ale zawsze jak ktoś łapie doła musi sięgnąć właśnie po procenty. Nie lepiej przewałkować temat ze specjalistą? Nie ma się czego wstydzić. Fakt, faktem, że gdy mama i tata się rozstają, cierpią dzieci. Syndrom dzieciaka niekochających się rodziców. Taka osoba nie umie normalnie żyć, żyje jak na autopilocie. Nie ma wpływu na swoje życie, czy warto? Moim zdaniem to żaden wstyd szukać pomocy u specjalistów.

Felietony zabawne, błyskotliwe i na różne tematy, mimo parakulinarnej konwencji, która mnie akurat trochę przeszkadzała. Taka forma jednak trochę narzuca, ogranicza, czasem jest nawet jakby doklejona do treści felietonu. Nie będę jednak dalej wybrzydzać, bo mi się podobało.

Wznowiona po dziesięciu latach książka Zofii Zaleskiej zawiera dwanaście rozmów z tłumaczkami i tłumaczami. W ostatnich latach częściej zaczęto mówić o ich pracy, choć wydaje się, że wciąż pozostają w cieniu autorów. Tymczasem, gdyby nie oni, nie poznalibyśmy tylu wspaniałych książek. Raczej niewiele jest osób, które mogą czytać w oryginale, szczerze im tego zazdroszczę. Książka Zaleskiej jest dla mnie fascynującym spojrzeniem na pracę tak wybitnych postaci, jak m.in. Ireneusz Kania, Małgorzata Łukasiewicz, Anna Wasilewska, Jan Gondowicz. Wymieniam tych czworo, bo przyznaję, że rozmowa z nimi sprawiła mi chyba największą radość. Małgorzatę Łukasiewicz znam ze wspaniałych przekładów W.G. Sebalda, którego proza w ostatnim czasie mnie zachwyciła. Ireneusz Kania to świetny rozmówca, poliglota; czytałam i mam "Muttavali. Wypisy z ksiąg starobuddyjskich" z jego znakomitymi komentarzami. Anna Wasilewska pasjonująco opowiada o dziejach "Rękopisu znalezionego w Saragossie" Jana Potockiego. Z kolei Jan Gondowicz z humorem prowadził mnie po różnych ciekawostkach językowych. Zna, jak mówi, "jakieś sto tysięcy słów" i nie daje się zaskoczyć pytaniem o megaron czy robron. Czyta się te rozmowy, nie tylko te wyróżnione przeze mnie, jakby się podglądało trudną pracę, ale i zabawę z językiem. Poszukiwanie właściwych słów wymaga sięgania do najrozmaitszych słowników, często tych sprzed wieków, nie wszystko da się bowiem znaleźć w Internecie. Ciekawe są tytuły wywiadów, które trochę oddają stosunek rozmówców do przekładu, np. "Na huśtawce", "Czary-mary w języku", "Wyrywanie wątroby", "Co robi zdanie", "Tłumaczenie jest rozwiązywaniem krzyżówek". Bohaterowie rozmów często podkreślają potrzebę dbania o język. Jerzy Jarniewicz mówi: "Namysł nad językiem jest po prostu namysłem nad naszym byciem w świecie, to rewers i awers tej samej monety". Wiele tu pięknych i mądrych zdań, chciałoby się je zapamiętać. Polecam tę książkę, po niej z pewnością uważniej spojrzymy na nazwisko autorki czy autora przekładu czytanego przez nas utworu.

Reportaż o nieznanych faktach z Podlasia z czasów gomułkowskich dotyczący objawień nieuznanych przez Kościół. Nie jest nowością, że na wiejskim Podlasiu wiara była „wierzona do kwadratu”. 14-letnia dziewczynka z biednej rodziny twierdzi, że ukazała jej się Maryja z przesłaniem, przestrogą dla ludzi. I tu rozwija się cały wachlarz różnych postaw, rodziny, sąsiadów, kościoła parafialnego i kurii, oraz wielostopniowego aparatu politycznego. I tak władza komunistyczna nie mogła dopuścić, aby maryjna histeria rozlała się na cały kraj poprzez ośmieszanie, blokowanie dróg dojazdu, aresztowania. Proboszcz był przymuszany przez zwierzchników i komunistów do potępienia cudu. A ludzie, jak to ludzie wymyślali różne pomówienia, siali plotki, oskarżali rodzinę o wzbogacenie się „na cudzie”. „Cud wyzwolił emocje. Chociaż nie takie, o jakie Matka Boska prosiła ustami Jadwigi Jakubowskiej”. A sama dziewczynka najbardziej w tym wszystkim zagubiona, wyśmiewana w szkole, nie spełniła swoich marzeń o wykształceniu gastronomicznym a jej dorosłe życie było pełne wstydu i cierpienia. Jedyne co jej pozostało to skromność i kierowanie się zasadami wiary. W 2014 Jadwiga Jakubowska udzieliła wywiadu autorowi reportażu.

Osobiście nie przepadam za tematami z ludowych mitologii. Ale tak książka - choć jest zanurzona w wierzeniach afrykańskich- jest także czymś więcej. Jest w niej coś z mitów,coś z szamanizmu, coś z bajek , coś z ezoterycznej symboliki. Próba "zobaczenia " ludzkiego zła i rozdwojenia , zwierzę jako konieczny składnik towarzyszący podwójnej tożsamości. A jednocześnie autor traktuje te -trudne przecież tematy- z lekkością,a perspektywa jeżozwierza jet często zabawna. Największą zaleta książki jest jej oryginalność tematyczna i styl, który bardzo dobrze odzwierciedla formę gawędy i monologu

Siódemka. Z pozycji Kielc najważniejsza droga regionu. Z tego samego względu od dawna zainteresowany byłem przeczytaniem książki, o której wiedziałem tylko tyle, że akcja jest osadzona przy tej szosie. Nie miałem wcześniej do czynienia z żadną książką Szczerka, więc nie wiedziałem czego się spodziewać, a jednak mimo to miałem nadzieję na więcej udziału siódemki w "Siódemce". Tymczasem jest to zaledwie trasa, którą pokonuje narrator, dużo więcej jest tu narracji w stylu "Polactwa" Ziemkiewicza oraz antypolskiego kosmopolityzmu. W moim szczerym i nieliterackim odczuciu treść wygląda tak, jakby autor miał dobry pomysł na książkę, ale dla animuszu zażył jakiegoś narkotyku, i przez to przygody robią się coraz bardziej głupawe. Ewentualnie rzeczywiście tak było, na zasadzie co mi się napisze jak się sztachnę. Trzecia alternatywa to celowe pisanie akcji żeby tak to właśnie wyglądało, bohater z kolejnymi dawkami pewnych środków przeżywa coraz bardziej piekielne historie. Pisząc jakąś analizę literacką, od biedy dałoby się wyciągnąć morał z tej książki, żeby nie ćpać. Mimo to polecam - jeśli ktoś ma dystans i lubi cięty humor bez ceregieli, nie polecam - jeśli ktoś ma głębsze uczucia religijne i wrażliwą wyobraźnię. Łaciny podwórkowej się nie czepiam, gdyż... samemu mi się w głowie wyrywają co jakiś czas, a książka jest pisana z pozycji głowy narratora, mówiącego w myślach do siebie.

książka wpadła mi w ręce w księgarni - takczytam, kosztowała dychę, nabyłem, bo wcześniej przeczytałem Miedzę i bardzo mi się podobała. to opowieść o wsi, to opowieść o domu zamieszkałym przez babcię, dziadka oraz wnuka, to w zasadzie opowieść wnuka, który ich obserwuje i snuje domysły próbując odgadnąć ich świat. a ich świat jest pełen magii, wierzeń ludowych i zabobonów. dziadek wciąż coś szepta pod nosem, w swoim specjalnym notesie notuje zjawiska atmosferyczne, a jak czuje się źle chodzi na #Podkrzywdzie. babcia nie mówi nic tylko wszystkiemu się z boku przygląda. jest jeszcze stójkowy zamiast plebana. Andrzej Muszyński nie zawodzi warsztatem, czyta się sprawnie i szybko. historia rozwija się dobrze do ostatniego rozdziału oraz epilogu, w którym następuje zwrot i cała magia znika. autor chyba nie miał pomysłu na zakończenie i po najmniejszej linii oporu jakoś domknął tę książkę. a wydawało się, że perypetie bohaterów zaskoczą. nic bardziej mylnego. nie mniej jednak bardzo polecam Podkrzywdzie, powieść przenosi czytelnika w baśniowy świat okolic Pustyni Błędowskie skąd wywodzi się autor.

Nie zgadzam się z opiniami, że jest to jakaś wyszukana krytyka społeczna. Nie znajdziemy tu wyszukanych tez, czy odkrywczych spostrzeżeń. Raczej typowe uwagi wobec późnego kapitalizmu. Aleeeee To co gra pierwsze skrzypce, to forma! Szukając pop-analogii, to taki Rick and Morty w wersji książkowej. Humor, absurd, wulgaryzm czy seksualizacja wychodzą poza skalę, jak gdyby autor próbował krzyczeć "Skoro to wszystko wiemy to czemu nic z tym nie robimy?" Żeby nie bylo, ze to taki konceptualny eksperyment, uważam że książka jest świetna. Autor ma poczucie humoru, nie rzuca flakami na lewo i prawo, tu wszystko jest wyważone, potrafi rozbawić nieoczekiwanym obrotem spraw, a w innym momencie nagle zmienić ton przypominając, że to o nas. Czy Merka zmienił świat? Nie bardzo. Czy Merka zapewnił mi kilka godzin dobrej rozrywki? A i owszem 😊

cieniutka książeczka, która może się spodobać (szczególnie warszawiakom),nie usypiając czytelnika przedwcześnie monotonią... spokojne rytmem, przejrzyste treścią (głównie opisową, przeplataną z rzadka mocniejszymi kontrapunktami rodzajowych scenek) spacery po ulicach miasta - miasta, w którym się żyje, obserwuje i przemierza je własnymi szlakami, z suczką Myszką, bojącą się burzy... :)

Świetny manifest-nie manifest Dehnela, który trochę bawi się z czytelnikiem, słuchaczem, przemawiając ustami człowieka przepełnionego misją, na pozór szalonego, ale przedstawiającego swoje argumenty "za" i "przeciw" zaskakująco spójnie. Wszystko w świecie mieszczańskiej Austrii, nie Austro-Węgier, jak myślałem na początku, rzecz jest nowsza, Krivoklat zaczyna w latach 80 XX wieku, jego spowiedzi-manifestu słuchamy w czasach relatywnie współczesnych. Mamy więc człowieka, który za życiową misję postawił sobie niszczenie obrazów kwasem siarkowym. Siarkowym, nie solnym. Obrazów, i to nie "dzieł", a "arcydzieł". Dlaczego? Wszystkiego się dowiemy podczas długiego, ale z pewnością nie nudnego monologu tytułowego bohatera. W internecie twierdzą że nawiązania do Bernharda, że krytyka tego i owego, nie wiem, nie czytałem, może by wypadało. Ale książka Dehnela broni się sama, i to jak.

“Boże ciało” Jana Komasy w wersji retro i do tego w kresowym płaszczu. I od filmu o pięć lat starsze. A jeszcze na podstawie historii prawdziwej - sprzed dwóch bez mała stuleci… Słuchamy oto lamentu matki Makryny Mieczysławskiej - przeoryszy klasztoru bazylianek w Mińsku - słanego do uszu arcybiskupa poznańskiego, a opisującego jej dramatyczne losy (prześladowania cerkiewno-carskie, poniżania i tortury, wygnania i liczne golgoty) toczące się na dawnych Kresach Rzeczypospolitej (obecnie pod rosyjskim zaborem) i na rubieży walk prawomyślnej cerkwi prawosławnej (no, nie do końca, bo przecież nie w rycie staroobrzędowym, a po reformach patriarchy Nikona) z jej unickim odłamem (nie mającym się wówczas - jak zaświadczają historycy - wcale za dobrze ani w dziedzinie teologii, ani moralności). Równocześnie zaś śledzimy również pierwszoosobową narrację dotyczącą wdowy po carskim kapitanie-moczymordzie z Wilna i w pewnym momencie orientujemy się, że jakieś drobiazgi z jednej opowieści przenikają do narracji równoległej… Finalnie zaś poznamy jeszcze i historię żydowskiej biedoty wileńskiej i wywodzącej się z niej ubożuchnej dziewuchy, przygarniętej “dla ratowania duszy” przez zakonnice, preparujące służki dla szlacheckich dworów… Historia XIX-wiecznej natchnionej kresowej religijnej hochsztaplerki jest dziś dość powszechnie znana, więc nic tu nie spojleruję. O ile jednak katolicko-narodowa (głównie zresztą emigracyjna) narracja uczyniła z tej prorokini i cudotwórczyni jeden z elementów mesjanistyczno-narodowej mitologii, to po ujawnieniu całej tej mistyfikacji (już w XX wieku) postać popadła we wstydliwe i skrzętnie pielęgnowane zapomnienie. Jacek Dehnel wyciąga tego trupa z szafy narodowych mitów i stawia przed nami w pełnej jego trupiej krasie. I czyni to zaprawdę mistrzowsko. Dostajemy bowiem nie tylko kawał soczystej Literatury o zacięciu narodowo-łotrzykowskim, co również wgląd w naszą narodową i słowiańską duszę, jątrzące zapytanie o stosunek do rodzimej mitologii, przypomnienie wreszcie (nic to, że nie do końca chlubnych) jej przedstawicieli. Prawem twórcy literatury miesza historie prawdziwe i twórcze swe historii uzupełnienia; prawdę z mitem i jeszcze już zupełnie fabularnymi dywagacjami, nie potwierdzającymi się w materiałach historycznych. Dobrze się Makryna odnajduje w emigracyjnym środowisku paryskim, dobrze i wśród samych Francuzów (głównie jednak za aktywną pomocą protektorów, gdyż sama - jako prostaczka - nie potrafiła wypowiadać się poprawnie w żadnym języku, również po polsku ani rusińsku). A trzeba przyznać, że konkurencja między szaleńcami w tej epoce i tym miejscu silna, bo i zwariowani poeci, i natchniony obłędem Towiański… Ale sam książę Czartoryski nie taki znów głupi; inni być może również dość prędko orientują się w niejasnym charakterze opowieści o prześladowanej mniszce. Dobrze nam Dehnel i te narodowe mity dekonstruuje, choć tu już ostrożniej, z jakimś lekko nabożnym szacunkiem. A zorientowani w literaturze odnajdą tu mnóstwo odniesień do również ze szkół znanych poezyi i nie tylko; im kto więcej w szkołach czytywał, tym więcej romantycznych tropów dostrzeże… Piękna proza karmiąca się wcześniejszymi wytworami ducha. Swoją zaś drogą jawi nam się dehnelowska Makryna jako udana emanacja self-made-(wo)mana, która bierze własny swój los i własną historię we własne dłonie i sama steruje swym obrazem w oczach współczesnych. Inna sprawa, czy budowana narracja nie przerasta jej nieco, czy trochę się gdzieś z tych dłoni nie wymyka (czy przewidziała, że będzie musiała zdawać relację przed papieżem?)? Na pewno słusznie przywraca jej postać Dehnel z magazynu wstydliwych mitów narodowych i jednak przywraca godność tej postaci. Mówi o niej ironicznie, ale też pokazuje, że wszystkie swe razy otrzymała, wszystkie blizny ma prawdziwe, wypiła swój kielich goryczy do dna, a czy z ręki Moskala czy mężowskiej podany, to już mniejsza o to. Bardzo to wchodzi w duch feministyczny; bardzo mąci nam łatwość osądu postaci fałszywej zbawczyni narodu… Zresztą narodowe mity dekonstruuje tu Jacek Dehnel w iście mistrzowski sposób, bo do wiedzy dziś już niemal pewnej o głównej dramatu postaci dodaje wiele swojej autorskiej inwencji literackiej. Prowadzi więc bohaterkę jej europejskim szlakiem tułaczym i stawia na jej drodze równie prawdziwe postaci w zaistniałych faktycznie spotkaniach. Ale już treści rozmów, nawet z papieżem, Norwidem czy Mickiewiczem (“wierszopisem kudłatym”),to czysta odautorska literacka licentia poetica. Jest też postać matki Makryny - o czym zaświadczają relacje świadków i dokumenty historyczne - swoistym konstruktem epoki i proto-celebrycką odpowiedzią na emigracyjne zapotrzebowanie na taką postać. Na taką okaleczoną personifikację równie okaleczonej Ojczyzny, na taką martyrologiczną odpowiedź na towiańskie przeanielenie, na jej triumfalny zmartwychwstańczy pochód południem Francji w drodze do Rzymu. Jest też - być może - nieudaną wiadomością słaną księciu Czartoryskiemu do Paryża przez litewskich Tyszkiewiczów (a nieudaną, bo uzyskującą własny głos, własną bujającą opowieść i swój autonomiczny blask)? Powieść jest też apoteozą kresowości, odmalowaną słowem (gwara!),kartografią i klimatem miejsc, które w XX wieku nie wyglądały już “jak za cara” (byłem jako dziecko w latach 80-tych w wymienianych tu Smorgoniach i Mołodecznie - wiem, co mówię). Widzę, że wielu czytelników język zmęczył, czy wręcz pokonał; dla mnie jest on raczej wyrazem mistrzowskiego zagłębienia się Pisarza w materię którą bada, twórczo przekształca i wreszcie przeobraża w słowo na papierze. No i trzeba jeszcze przyznać, że jak mało kto potrafią się chrześcijany między sobą ładnie bawić; o zabawach protestantów z katolikami wiemy wiele, mniej zaś o tych między prawosławnymi moskiewskimi, a unickimi. Jakoś więc wierzono w świecie o popach (biskupach nawet!) osobiście razami karzącymi mniszki celem ich nawrócenia… Wprawdzie nie wszystkie winy Makryna w swych konfabulacjach przypisuje tym, którym powinna, to jednak sumarycznie - coś z rzeczy podobnych w tym czasie i tych stronach się dziewało… Książka po wielokroć przesuwana na dalszą pozycję w czytelniczej poczekalni (nie wiem czego się bałem: książki samej, czy głupiej fascynacji kolejnym - dotychczas szczęśliwie niepoznanym - Pisarzem i kolejnych potencjalnych pozycji dorzucanych na półkę “do przeczytania”?). I tak się zresztą dzieje - już zaopatrzyłem się w kolejne pozycje Autora i już je na półeczkę “do przeczytania”... Samego zaś Pisarza - już po piwerwszej lekturze - stawiam na półce obok nazwisk takich jak Szostak, Huelle, Chwin. Ma coś Dehnel pociąg do stylistyki ikony; tu okładka doskonała, współgra z treścią książki bez mała genialnie! A jest jeszcze i kolejna ikona, tym razem z wpisanym nań samym Autorem, na innej jeszcze książce, którą właśnie dorzuciłem na rosnącą górę pozycji wstydu i marzeń…

"Życiorysta" to nie książka dla każdego, na pewno znajdą się tacy których język i sposób opisu może zbulwersować. Mnie nic takiego nie spotkało, książkę czytało się wyśmienicie, opisane postacie, których życiorysy same w sobie są interesujące poprzez sposób opisu autora tym bardziej interesujące. Polecam każdemu kto lubi biografie i to nietuzinkowe.

Dla nowej twarzy i dla niewielkiej, niepozornej książki. To zbiór urwanych form z codzienności, na którą patrzy dziecko. Własną rodzinę widzi jako bycie, trwanie tu. Tylko prababka tak naprawdę żyje. Stara schorowana kobieta z alzheimerem i demencją, stara której wydaje się że jest dzieckiem i czasem z walizką i w kapciach staje w ogrodzie i czeka na pociąg. Stoi przy torach, ktore istnieją tylko w jej glowie by po trwaniu w miejscu wrócić do domu. może czeka na śmierć? Moze pociąg mija jej stację bo to nie jej czas? Dziecko trzyma kamień w kieszeni i próbuje mu dać życie, nakarmić go by zyl. A o co w tym świecie chodzi...czy on ma jakiś sens? Czytalam o progu, o szafie-skrytce prababki, o płaczu do wewnątrz i smutku na leżaku obok. Strony tej książki zaprzątają umysł w bardzo dziwny sposób. Najpierw chciałam zrozumieć więcej niż moglam, jakbym sama sobie narzucała intelektualne wyzwanie, jakbym chciała znaleźć drugie dno. Ale tu chyba nie zawsze o to chodzi. To nasz świat, ja jestem dorosła a patrzy na mnie dziecko, wokoło którego toczy sie ten sam świat lecz jakby inny. Trudno szybko przejść, trudno trzasnąć drzwiami, a może latwiej ubrać się w sukienkę trumnę? Smutne, nie dla każdego choć każdy zrozumie Bronkę inaczej. Dlatego nie ocenię