Nasza strona internetowa wykorzystuje cookies (pol.: ciasteczka)

W celu sprawnego i szybkiego działania serwisu, zapewnienia wygody podczas jego przeglądania, dostosowywania funkcjonalności do indywidualnych potrzeb użytkowników, a także w celach statystycznych oraz reklamowych, używamy informacji zapisanych za pomocą cookies. Korzystanie z serwisu jest równoznaczne ze zgodą użytkownika na stosowanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz tutaj.

Igor Newerly

Wybitny prozaik, autor powieści i opowiadań, a także słuchowisk radiowych i scenariuszy filmowych. Urodził się 24 marca 1903 roku w Białowieży, zmarł 19 października 1987 w Warszawie. Biografią Newerl... Wybitny prozaik, autor powieści i opowiadań, a także słuchowisk radiowych i scenariuszy filmowych. Urodził się 24 marca 1903 roku w Białowieży, zmarł 19 października 1987 w Warszawie.
Biografią Newerlego można by obdzielić kilka osób, przynajmniej jeśli chodzi o ilość wykonywanych zawodów i życiowych pasji. Bywał stolarzem i szklarzem, myśliwym i kajakarzem, socjologiem i dyrektorem zakładu produkcyjnego, stenografem i redaktorem pism. Zawodowym pisarzem został dopiero w drugiej połowie życia.

Wnuk Josefa Nevrli, przybysza z Czech, zarządzającego carskimi lasami w Puszczy Białowieskiej, syn rosyjskiego oficera Mikołaja Abramowa. Po śmierci ojca, który zmarł ratując tonącego, matka powtórnie wyszła za mąż za rosyjskiego oficera (zostanie w roku 1938 rozstrzelany w Penzie jako kontrrewolucjonista). W latach 1911-15 mieszkali w koszarach w Jabłonnie, gdzie chłopiec wskutek wypadku na placu ćwiczeń stracił prawą nogę (chodził odtąd z protezą, ale prowadził sportowy, aktywny tryb życia). W roku 1915 wobec zbliżania się armii niemieckiej rodziny urzędników i wojskowych ewakuowano w głąb Rosji. W ten sposób Newerly spędził dzieciństwo i młodość w Penzie, Saratowie i Kijowie, był tam świadkiem rewolucji i wojny domowej. W roku 1920 ukończył szkołę średnią w Symbirsku, w latach 1920-23 studiował prawo na uniwersytecie kijowskim. Z tego okresu pochodzi sporządzony przez niego stenograficznie zapis świadectw żołnierzy i oficerów brygady gen. Kotowskiego.

Aresztowany przez NKWD (1923), został skazany na pobyt pod dozorem w Odessie. Powtórnie aresztowany, dzięki fortelowi wymknął się z transportu do łagru i pod koniec roku 1924, zagrożony aresztowaniem, przedostał się nielegalnie do Polski. Trafił do polskiego więzienia w Ostrogu nad Horyniem, ale został zwolniony po interwencji wujów. Po pobycie u jednego z nich, w leśniczówce Tocznabiel, zamieszkał w Warszawie, utrzymując się z dorywczych prac do czasu, aż założył jednoosobowe biuro stenograficzne "Esperto". Współpracował z wydawaną w Polsce emigracyjną ("białą") prasą rosyjską.

W roku 1926 poznał Janusza Korczaka i został jego sekretarzem, a następnie przejął po nim redakcję eksperymentalnego pisma, tworzonego dla dzieci przez dzieci ("Mały Przegląd"). W latach 1928-32 studiował na wydziale nauk społecznych i politycznych Wolnej Wszechnicy Polskiej (uczęszczał m.in. na seminarium prof. Ludwika Krzywickiego). W roku 1930 poślubił Barbarę Szejnbaum (1908-73), wychowanicę Domu Sierot na ul. Krochmalnej, która była wówczas nauczycielką śpiewu w szkole RTPD na Żoliborzu i współzałożycielką oraz główną aktorką żoliborskiego teatru dla dzieci "Baj"; po wojnie występowała m.in. w Teatrze Polskiego Radia, zorganizowała tez archiwum Janusza Korczaka (obecne Korczakianum). 17 maja 1933 roku urodził im się jedyny syn, późniejszy dramaturg i prozaik Jarosław Abramow-Newerly.

Pod koniec lat trzydziestych Igor Newerly był redaktorem tygodnika "WoTuM - Wolna Trybuna Młodych". Pisał w tym czasie powieść Nurt pod chłopskim brzegiem (zaginiona).

Z chwilą wybuchu II wojny światowej Newerly przekwalifikował się na szklarza - zatrudniony w Społecznym Przedsiębiorstwie Budowlanym, biegał pomimo protezy po piętrach warszawskich kamienic, zastępując wypadłe wskutek bombardowań szyby nowymi. W latach 1940-42 był kierownikiem młodzieżowych zakładów stolarskich Rady Głównej Opiekuńczej na Żoliborzu. W roku 1942 założył Spółdzielnię Pracy Stolarsko-Zabawkarską. Równocześnie prowadził działalność konspiracyjną, uczestniczył w wytwarzaniu broni dla potrzeb podziemia. Aresztowany przez gestapo w nocy z 8 na 9 stycznia 1943 roku, został osadzony na Pawiaku. Po kilku dniach wywieziono go na Majdanek, gdzie był więziony do likwidacji obozu (1944). Stamtąd trafił do Oświęcimia, a w grudniu 1944, po "marszu śmierci", do obozu Sachsenhausen-Oranienburg. Stąd został przetransportowany do Bergen-Belsen, gdzie doczekał wyzwolenia obozu przez Anglików (1945). Przez kilka miesięcy mieszkał w "polskim miasteczku" w Bardowick k. Lüneburga, gdzie prowadził warsztat stolarski i brał udział w redagowaniu polskojęzycznej prasy lokalnej. Potem przez wyspę Sylt dotarł do Szczecina, gdzie 28 listopada 1945 zarejestrował się w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym.

Po wojnie Newerly wstąpił do PPS (1947), a po zjednoczeniu tej partii z PPR został członkiem PZPR (1949).

W roku 1946 Newerly był, wraz z żoną i innymi osobami, założycielem Komitetu Uczczenia Pamięci Janusza Korczaka (później zwanego Komitetem Korczakowskim) - do roku 1966 pełnił w nim funkcję wiceprzewodniczącego.

Otrzymał zadanie zorganizowania przy Robotniczym Towarzystwie Przyjaciół Dzieci tzw. Instytutu Produkcji - zakładu, w którym wedle specjalnie pod kątem dziecka opracowanych wzorów wytwarzano zabawki, pomoce szkolne, meble i ubrania. W poszukiwaniu niezbędnych maszyn Newerly jeździł na Ziemie Zachodnie (zdarzało mu się stawać w obronie molestowanych niemieckich kobiet i dzieci). Wedle opublikowanego w "Biuletynie RTPD" (1948) artykułu Newerlego założony na terenach na północ od linii kolejowej (adres: Felińskiego 1) Instytut Produkcji miał się przekształcić w Instytut Kultury Materialnej Dziecka - placówkę badawczą, dysponującą radą naukową, biblioteką, muzeum i wydającą własne czasopismo. Wkrótce jednak po inauguracji Instytutu Produkcji Newerlego odsunięto od tej pracy, a on, zachęcony sukcesem cyklu słuchowisk radiowych, jakie pisał nocami po pracy w Instytucie Produkcji, zdecydował się na karierę pisarską.

Członkiem Oddziału Warszawskiego ZLP został w roku 1950. (W roku 1964 został wybrany na przewodniczącego Oddziału Warszawskiego ZLP, w roku 1972, 46 głosami do 64, przegrał z Jarosławem Iwaszkiewiczem rywalizację o fotel prezesa ZLP.)

W latach 1947/48 Newerly był redaktorem tygodnika dla młodzieży "Świat Przygód".

W roku 1949 przełożył i adaptował dla Teatru Dzieci Warszawy sztukę E. Ciurupy Ulica Anny Rudenko, w której główną rolę grała jego żona.

W latach 1952-54 Newerly był z ramienia ZG ZLP Opiekunem Kół Młodych Literatów. Do jego podopiecznych należeli Piotr Guzy, Jan Himilsbach, Marek Hłasko (który napisał o Newerlym wiersz), Włodzimierz Odojewski, Józef Ratajczak.

Książką, która utrwaliła wizerunek Newerlego w powszechnej świadomości jako pisarza lewicowego była powieść Pamiątka z Celulozy.

Od połowy lat pięćdziesiątych Newerly mieszkał przez część roku ze swą partnerką życiową, tłumaczką z języka rosyjskiego, Zofią Cybulską w miejscowości Zgon na Mazurach (obecnie dom nosi nazwę Mazurski Dom Pracy Twórczej Igora Newerlego 1957-1987, a tablica głosi, że tutaj "żył, odpoczywał i tworzył swoje niezapomniane utwory Igor Newerly, pisarz oczarowany urodą Mazur"). W Zgonie powstało Leśne Morze i Wzgórze Błękitnego Snu. Newerly angażował się też, bez powodzenia, w sprawę zatrzymania Mazurów w Polsce (głównym jego sojusznikiem był w tym zakresie założyciel Mazurskiego Uniwersytetu Ludowego w Rudziskach Pasymskich Karol Małłek, 1898-1969).

W połowie lat sześćdziesiątych Newerly zaangażował się w sprawę poprawy warunków bytowych pisarzy i ograniczenie samowoli cenzury, czego owocem był tzw. "memoriał Newerlego" (zob. niżej), zignorowany przez władze.

W roku 1966 pisarz oddał legitymację członka PZPR.

Newerly wielokrotnie występował w obronie pisarzy i działaczy prześladowanych przez władze komunistyczne z powodów politycznych (rotmistrza Witolda Pileckiego, Melchiora Wańkowicza, Stefana Niesiołowskiego i innych działaczy organizacji "Ruch", Jacka Kuronia, którego zatrudnił jako prywatnego sekretarza, Marka Nowakowskiego).

Igor Newerly był laureatem licznych nagród i odznaczeń: nagrody Polskiego Radia w konkursie na opowiadanie (1949), nagrody państwowej II stopnia (1950), nagrody państwowej I stopnia (1952), krzyża kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski (1953), krzyża komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski (1954), złotej odznaki honorowej Zasłużony dla Warmii i Mazur (1965), krzyża komandorskiego z gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1982), przyznawanego przez Instytut Yad Vashem medalu Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata (1983), przyznanej przez niemieckie towarzystwo korczakowskie nagrody im. Korczaka (1986), przyznanej przez Komitet Kultury Niezależnej nagrody "Solidarności" (1986).

Newerly zmarł na wylew 19 października 1987 roku w Warszawie. Jest pochowany na Powązkach.

źródło opisu: http://culture.pl/pl/tworca/igor-newerly

pokaż więcej
Data urodzenia:
24 marca 1903

Data śmierci:
19 października 1987

Płeć:
mężczyzna

Miejsce urodzenia:
Zwierzyniec k. Białowieży

Oficjalna strona:
brak danych

Tematyka:
powieści (wojna, obozy pracy)

Wszystkie Poza moją biblioteczką W mojej biblioteczce Pokaż książki znajdujące się:
Archipelag ludzi odzyskanych
Archipelag ludzi odzyskanych
Igor Newerly

6,31 (13 ocen i 2 opinii)
Archipelag ludzi odzyskanych
Autor:
Seria: Biblioteka Prasy
Książka składająca się z trzech części. Pierwsza jest gawędą o wędrówce Igora (tu występuje sam Newerly) z bezprizornym Kubą. Wówczas czytelnik poznaje historię Mazur, wyjaśniona jest kwestia mazursko...
czytelników: 44 | opinie: 2 | ocena: 6,31 (13 głosów)
Chłopiec z Salskich Stepów
Chłopiec z Salskich Stepów
Igor Newerly

6,42 (205 ocen i 11 opinii)
Chłopiec z Salskich Stepów
Autor:
Powieść opisuje wspomnienia z czasów obozowych Włodzimierza Iljicza Diegtiarewa spisane po wielu latach przez Igora Newerlego w 1948 r. Książka ma mieć charakter biograficzny, gdyż opisuje dzieje głów...
czytelników: 487 | opinie: 11 | ocena: 6,42 (205 głosów) | inne wydania: 3
Leśne morze
Leśne morze
Igor Newerly

7,25 (83 ocen i 15 opinii)
Leśne morze
Autor:
Jedna z najpiękniejszych książek autora „Wzgórza błękitnego snu” przenosi nas do Chin czasów II wojny. Ale samej wojny tu prawie nie ma. Od świata oddziela bohaterów tytułowe „leśne morze”: dzika i ws...
czytelników: 253 | opinie: 15 | ocena: 7,25 (83 głosy) | inne wydania: 1
Pamiątka z Celulozy
Pamiątka z Celulozy
Igor Newerly

5,55 (55 ocen i 9 opinii)
czytelników: 177 | opinie: 9 | ocena: 5,55 (55 głosów) | inne wydania: 4
Rozmowa w sadzie piątego sierpnia. O chłopcu z bardzo starej fotografii
Rozmowa w sadzie piątego sierpnia. O chłopcu z bardzo starej fotografii
Igor Newerly

6,85 (13 ocen i 1 opinii)
Rozmowa w sadzie piątego sierpnia. O chłopcu z bardzo starej fotografii
Autor:
Kunszt tej książki polega na tym, że w pozornie potocznej rozmowie, gdzie padają luźne pytania i odpowiedzi, kryje się żelazna konstrukcja. I to ona pozwoliła Autorowi w sposób zwięzły przemycić najwa...
czytelników: 37 | opinie: 1 | ocena: 6,85 (13 głosów)
Wzgórze Błękitnego Snu
Wzgórze Błękitnego Snu
Igor Newerly

7,8 (172 ocen i 31 opinii)
Wzgórze Błękitnego Snu
Autor:
Ostatnia powieść wybitnego pisarza, osnuta wokół niezwykłych losów Bronisława Najdarowskiego, zesłanego w 1905 roku na Syberię za próbę zamachu na cara. Po czterech latach katorgi, Najdarowski rozpocz...
czytelników: 418 | opinie: 31 | ocena: 7,8 (172 głosy) | inne wydania: 1
Za Opiwardą, za siódmą rzeką...
Za Opiwardą, za siódmą rzeką...
Igor Newerly

8 (9 ocen i 1 opinii)
czytelników: 24 | opinie: 1 | ocena: 8 (9 głosów)
Zostało z uczty bogów
Zostało z uczty bogów
Igor Newerly

6,94 (133 ocen i 21 opinii)
Zostało z uczty bogów
Autor:
Wspomnienia pisarza z młodości spędzonej w Rosji czasów rewolucji i wojny domowej.
czytelników: 292 | opinie: 21 | ocena: 6,94 (133 głosy) | inne wydania: 3
Żywe wiązanie
Żywe wiązanie
Igor Newerly

5,93 (14 ocen i 2 opinii)
Żywe wiązanie
Autor:
Centralną postacią książki Igora Newerlego (1903-1987) jest Janusz Korczak, ale nie jest to powieść biograficzna, lecz pełna dygresji refleksyjna opowieść o wielkim pedagogu i ludziach z nim związany...
czytelników: 38 | opinie: 2 | ocena: 5,93 (14 głosów)

Wywiad z autorem

Chciałbyś zadać pytanie swojemu ulubionemu autorowi?
Dołącz do grupy „Rozmowy z autorami” i zaproponuj pytania, my zorganizujemy wywiad.

Dyskusje o autorze (3)

9
754
792
Tylu naszych czytelników chce przeczytać książki tego autora.
Tyle osób przeczytało książkę tego autora.
Tyle książek tego autora znajduje się w naszej bazie.

Fani autora (32)

Czytelnicy (754)

Cytaty tego autora (10)
lista cytatów dodaj cytat
zgłoś błąd zgłoś błąd