
Titanic. Pamiętna noc

- Kategoria:
- reportaż
- Format:
- papier
- Tytuł oryginału:
- A Night to Remember
- Data wydania:
- 2016-04-08
- Data 1. wyd. pol.:
- 2016-04-08
- Liczba stron:
- 288
- Czas czytania
- 4 godz. 48 min.
- Język:
- polski
- ISBN:
- 9788326823428
- Tłumacz:
- Maria Zawadzka-Strączek
Najważniejsza książka poświęcona tragedii Titanica, bez której nie byłoby słynnego filmu Jamesa Camerona, po raz pierwszy w polskim wydaniu.
Walter Lord przenosi nas na pokład tonącego statku, opisując minuta po minucie poruszającą historię walki o przetrwanie ponad dwóch tysięcy pasażerów.
Opowiada przebieg dramatycznej nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku z perspektywy mostku kapitańskiego, salonów pierwszej klasy i kajut pasażerów tłoczących się na najniższych pokładach.
Autor towarzyszy ofiarom katastrofy od chwili zderzenia statku z górą lodową aż do ich śmierci lub szczęśliwego ocalenia w szalupach ratunkowych, pokazuje akty heroicznej odwagi i tchórzostwa. Pełna emocji opowieść pozwala czytelnikowi poczuć się jednym z pasażerów legendarnego transatlantyku, który miał być niezatapialny.
Kup Titanic. Pamiętna noc w ulubionej księgarni
W naszej porównywarce znajdziesz książki, e-booki i audiobooki z najpopularniejszych księgarń internetowych. Niektórzy partnerzy przygotowują dla użytkowników naszego serwisu specjalne rabaty, dlatego warto kupować książki przez lubimyczytać.pl. Oferty są prezentowane w trzech kategoriach: „Oferta dnia” (promocje partnerów),„Polecane księgarnie” (sprawdzeni partnerzy handlowi, z którymi współpracujemy na podstawie umów) oraz „Pozostałe”. W każdej kategorii kolejność prezentacji zależy od ceny produktu przekazanej przez księgarnie lub dostawcę porównywarki. Lubimyczytać.pl nie prowadzi sprzedaży i nie uczestniczy w procesie zakupowym po przekierowaniu na stronę sklepu. Mimo że dokładamy starań, aby wszystkie linki i informacje były aktualne, nie mamy wpływu na ewentualne nieścisłości cenowe, błędne przekierowania lub zmiany w ofertach księgarni. Jeśli zauważysz nieprawidłowość, prosimy o zgłoszenie jej na adres: admin@lubimyczytac.pl. Dzięki Twojej informacji możemy jeszcze lepiej dbać o jakość działania naszej porównywarki.
Oficjalne recenzje książki Titanic. Pamiętna noc
Koniec wyobrażeń
Co niezwykłego (i kuszącego zarazem) jest w tragedii i legendzie Titanica, że do dziś pamiętna noc z 14 na 15 kwietnia 1912 roku rozpala wyobraźnie wielu? Co takiego wpłynęło na fakt, że zatonięcie statku „niezatapialnego” jest jedną z najbardziej znanych morskich tragedii? Czy po hollywoodzkiej superprodukcji Camerona (zresztą reżyser traktował książkę Waltera Lorda, jako wykładnie wiedzy na temat katastrofy, a sam autor był konsultantem filmu) warto jeszcze sięgać po książkę z 1955 roku? A no warto i to bardzo. I choć publikacja nie odpowiada na pytania dotyczące popularności tematu (choć tu jest przecież kilka oczywistości),to książkę „Titanic. Pamiętna noc” należy znać. A należy znać dlatego, że to kawał przyzwoitej literatury non-fiction – rzetelnie i precyzyjnie dopracowanej, gdzie godzina po godzinie został przedstawiony przede wszystkim dramat pasażerów, gdzie nacisk został położony głównie na fakty – nie zaś na domysły i spekulacje, a tych w kontekście Titanica było i nadal jest, co nie miara.
Na wszystkich (…) łodziach mogło się zmieścić tysiąc sto siedemdziesiąt osiem osób. A w niedzielną noc na pokładzie „Titanica” znajdowało się dwa tysiące dwieście siedem osób.
Wspaniała boazeria, żyrandole, witraże. Doskonała kuchnia i nienaganna garderoba. Technika i wirtuozeria inżynieryjna. Jasny i klarowny podział na klasy. Wydawać by się mogło, że nic nie miało prawa zakłócić spokoju pasażerów dziewiczego rejsu podziwianego na całym świecie Titanica, będącego własnością angielskiego towarzystwa okrętowego White Star Line. Transatlantyk, okrzykniętym przez właścicieli i prasę na całym świecie mianem niezatapialnego, nie miał możliwości pójść na dno. O tym przekonani byli wszyscy i ta pewność spowodowała, że w początkowych minutach tragedii pasażerowie i załoga bagatelizowali sytuacje, żartując, że lód zalegający na pokładzie wykorzystają do drinków. Mało tego, dla innych załóg statków usytuowanych w pobliżu oraz dziennikarzy z Nowego Jorku, myśl o katastrofie, była tak absurdalna, że długo nie mogli uwierzyć, że sprawa dotyczy właśnie tego konkretnego statku. Jednak stało się inaczej. Weber zaś, jak przystało na mistrza gatunku, skrupulatnie kreśli zarówno początkowe emocję, jak i te końcowe. Przedstawia ewakuację (coś dziś wydaje nam się zgoła niezrozumiałe, lecz pamiętajmy, że zatonięcie Titanica to także kres pewnej epoki),która następowała w kolejności: kobiety i dzieci przeważającej większości należące do pierwszej klasy, na końcu zaś mężczyźni. Który zaś z mężczyzn został odratowany, musiał się liczyć z piętnem hańby. Parafrazując słowa jednego z pasażerów: Pokażmy, na co stać brytyjskich dżentelmenów.
Katastrofa Titanica to krok milowy w nowelizacji prawa i zasad bezpieczeństwa morskiego. Od tego momentu, wszystkie statki muszą mieć tyle miejsc w łodziach ratunkowych, ile pasażerów przebywa na pokładzie etc., etc. Ponadto, tragedia Titanica to także pierwszy akord końca snu o potędze zrodzonego w wieku pary i telegrafu. Koniec, który przypieczętował zamach w Sarajewie. W poniedziałek 15 kwietnia o godzinie 2.20 świat przestał być bezpieczny i przewidywalny, a Lord w swojej książce, skrupulatnie utkanej z faktów i ludzkich dramatów, doskonale to pokazuje.
PS Nie mogłam się powstrzymać, ponieważ jestem wielką fanką podziękowań w książkach, żeby nie przytoczyć takiej odautorskiej perełki:
(…) A moja matka podjęła się żmudnego zadania weryfikacji – zadania, które zdecydowałaby się wziąć na swoje barki jedynie matka
Oceny książki Titanic. Pamiętna noc
Poznaj innych czytelników
1894 użytkowników ma tytuł Titanic. Pamiętna noc na półkach głównych- Chcę przeczytać 1 228
- Przeczytane 652
- Teraz czytam 14
- Posiadam 180
- Ulubione 29
- Chcę w prezencie 19
- 2018 18
- Literatura faktu 12
- 2019 9
- Historia 8





























OPINIE i DYSKUSJE o książce Titanic. Pamiętna noc
Rewelacyjnie napisana! Polecam.
Rewelacyjnie napisana! Polecam.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCzy ktoś uwierzy, że ta książka powstała jeszcze zanim znaleziono wrak legendarnego Titanica? Albo, że to właśnie narracja Lorda pozwoliła rozwiać mity i przedstawić jak najbardziej obiektywną relację z nocy 14 kwietnia 1912? Tak wiele sytuacji, uwiecznionych w filmie J. Camerona, znamy właśnie dzięki ogromowi pracy poświęconej tej zwięzłej, odzierającej ze złudzeń książce.
Historia Titanica od dziesiątek lat fascynuje i przeraża. Jest to obraz ludzkiej pychy, która musiała w końcu zostać ściągnięta na ziemię. Lord z wielkim zaangażowaniem przedstawia kontekst kulturowy i historyczny wypadku największego w ówczesnym świecie parowca. Niesamowicie ciekawe jest to, jak różne od współczesnego społeczeństwo tworzyło wielki, "niezatapialny" statek: szczyt ludzkiego rozwoju w epoce ogromnych przepaści klasowych.
Narracja książki jest czymś, co zasługuje na szczególne zainteresowanie. Jest lakoniczna, z perspektywy ciągle zmieniających się pasażerów. Każdy moment obserwujemy z kilkunastu par oczu i uszu, przez co ma się wrażenie bycia w ogniu wydarzeń. Skala katastrofy i zaniedbań jest niewyobrażalna: myślę, że to jest czynnik zawsze najbardziej szokujący. Ilość kwestii, która została zrobiona źle tej nocy, jest przez Lorda bezlitośnie obnażona. Stąd "Pamiętna noc", książka mająca ponad 70 lat, jest nadal najbardziej uderzającym emocjonalnie dziełem poświęconym Titanicowi.
Gorąco polecam tę książkę wszystkim zainteresowanym tą historią. Jest chyba najbardziej kompletnym i unikalnym jej przedstawieniem - opowiadanym niemal z pierwszej ręki.
~ recenzja oryginalnie opublikowana na Instagramie
Czy ktoś uwierzy, że ta książka powstała jeszcze zanim znaleziono wrak legendarnego Titanica? Albo, że to właśnie narracja Lorda pozwoliła rozwiać mity i przedstawić jak najbardziej obiektywną relację z nocy 14 kwietnia 1912? Tak wiele sytuacji, uwiecznionych w filmie J. Camerona, znamy właśnie dzięki ogromowi pracy poświęconej tej zwięzłej, odzierającej ze złudzeń...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCzy po sławnym filmie Jamesa Camerona „Titanic” taka książka może rzucić nowe światło na jego katastrofę? Okazuje się, iż tak, gdyż autor książki – Walter Lord zbierał materiały do niej w okresie, w którym żyło jeszcze sporo ocalałych pasażerów słynnego statku. Rozmawiał z 62 ocalałymi, w tym: z biednymi, bogatymi, pasażerami oraz członkami załogi. Sam moment katastrofy i to, co działo się tuż po niej przedstawione bardzo szczegółowo i chociaż autor starał się to opisać na „chłodno”, to jednak rekonstrukcja zdarzeń działa na wyobraźnię i wywołuje emocje. Statek tonął: „Rozświetlony od dziobu do rufy, przypominał zapadający się pod własnym ciężarem tort urodzinowy”. Również akcja ratunkowa dla rozbitków z Titanica ze strony statku Carpathia została przedstawiona z wielkim rozmachem, co jeszcze bardziej potęgowało atmosferę paniki, grozy, dezorientacji. Na końcu książki zamieszczono listę wszystkich pasażerów, zarówno ocalałych jak i tych, którzy zginęli. Sporo przedstawionych tu faktów było mi znanych właśnie z filmu Camerona, ale i tak uważam, że książkę warto przeczytać, gdyż zawiera szczegóły, których w wymienionym przeze mnie filmie nie znajdziemy.
Czy po sławnym filmie Jamesa Camerona „Titanic” taka książka może rzucić nowe światło na jego katastrofę? Okazuje się, iż tak, gdyż autor książki – Walter Lord zbierał materiały do niej w okresie, w którym żyło jeszcze sporo ocalałych pasażerów słynnego statku. Rozmawiał z 62 ocalałymi, w tym: z biednymi, bogatymi, pasażerami oraz członkami załogi. Sam moment katastrofy i...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toO najsłynniejszym i najbardziej fascynującym statku w dziejach.
Ta historia jest zupełnie jak grecka tragedia. Albo jak empiryczny dowód na słuszność praw Murphy'ego. Czytając naprawdę trudno jest się oprzeć wrażeniu, że wszystkie okoliczności sprzysięgły się przeciwko temu statkowi i znajdującym się na nim ludziom. I bardzo frustruje świadomość jak w gruncie rzeczy niewiele brakowało, aby wszystkich uratować albo nawet całkiem uniknąć katastrofy. Autor rekonstruuje wydarzenia bardzo wnikliwie, ale jednocześnie nie zanudza, a nawet udaje mu się budować swego rodzaju napięcie - momentami czyta się to niemal jak thriller, a przecież wiadomo jak się to wszystko skończy. Duże wrażenie wywiera też sama lista podróżujących - pasażerów i załogi, zajmująca ponad sześćdziesiąt stron.
O najsłynniejszym i najbardziej fascynującym statku w dziejach.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTa historia jest zupełnie jak grecka tragedia. Albo jak empiryczny dowód na słuszność praw Murphy'ego. Czytając naprawdę trudno jest się oprzeć wrażeniu, że wszystkie okoliczności sprzysięgły się przeciwko temu statkowi i znajdującym się na nim ludziom. I bardzo frustruje świadomość jak w gruncie rzeczy...
[...]
W miarę jak poznajemy kolejnych bohaterów, czekamy z zapartym tchem na dalszy rozwój wypadków. W międzyczasie przyjmujemy - właściwie mimochodem, nie do końca zdając sobie z tego sprawę - niezwykłą liczbę informacji o statku i jego pasażerach. Co ważniejsze, przywiązujemy się do tych ludzi i zaczynamy się zastanawiać : Kto przeżyje ?
Przez całą książkę towarzyszy nam jeszcze jedno pytanie :
Co zrobiłbym w tej sytuacji ?
W konsekwencji przestajemy być wyłącznie obserwatorami, śledzącymi losy bohaterów i wydarzenia, do jakich doszło tamtej pamiętnej nocy - stajemy się uczestnikami rozpaczliwej i poruszającej szamotaniny, walki o miejsce w szalupie.
*Nathaniel Philbrick
𝐙 𝐂𝐘𝐊𝐋𝐔 "𝐎𝐂𝐀𝐋𝐈Ć 𝐎𝐃 𝐙𝐀𝐏𝐎𝐌𝐍𝐈𝐄𝐍𝐈𝐀" !
Pozwoliłam sobie zacytować na wstępie fragment z "Wprowadzenia do wydania z okazji 50 rocznicy pierwszej publikacji "Pamiętnej nocy" Waltera Lorda, napisanej przez Nathaniela Philbrick'a. Zawiera wszystkie odczucia towarzyszące podczas czytania tej opartej na faktach, poruszającej relacji. Ale czy najlepsza ? Tutaj można by polemizować.
Trochę informacji dotyczących powstania. Oryginalny tytuł brzmi "𝗔 𝗡𝗶𝗴𝗵𝘁 𝘁𝗼 𝗥𝗲𝗺𝗲𝗺𝗯𝗲𝗿 (𝗧𝗶𝘁𝗮𝗻𝗶𝗰)", a książka non - fiction została opublikowana w listopadzie 1955 roku. Autorowi udało się przeprowadzić wywiady z 63 ocalałymi z katastrofy i wykorzystał fragmenty z książek, ich wspomnienia i artykuły, które napisali. Sam Walter Lord wspomina, że podróżował na RMS Olympic , siostrzanym statku Titanica , gdy był chłopcem, 13 lat po zatonięciu Titanica, a doświadczenie to sprawiło, że zaginiony liniowiec zafascynował go na całe życie. Co w konsekwencji doprowadziło do napisania tej w dużym stopniu fascynującej i poruszającej książki.
Nawet nie próbuję znaleźć odpowiedzi na pytanie znajdujące się w powyższym cytacie, bo nie wiem jak bym się zachowała w tak ekstremalnej sytuacji. W każdym razie znalezienie się w tak traumatycznej sytuacji może wywołać w człowieku przeróżne emocje, a w związku z tym i różne skrajne, reakcje.
𝗣𝗢𝗟𝗘𝗖𝗔𝗠 - 𝐂𝐙𝐘𝐓𝐀𝐉𝐂𝐈𝐄 - 𝐖𝐀𝐑𝐓𝐎 !
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
𝐃𝐋𝐀 𝐂𝐈𝐄𝐊𝐀𝐖𝐒𝐊𝐈𝐂𝐇 :
*Nathaniel Philbrick - jest amerykańskim autorem historycznym, laureatem National Book Award i finalistą Nagrody Pulitzera .W 1978 roku Philbrick został pierwszym amerykańskim żeglarzem akademickim Uniwersytetu Browna, który zdobył tytuł All-American.
**W 1986 roku Lord napisał swoją kolejną książkę, 𝑻𝒉𝒆 𝑵𝒊𝒈𝒉𝒕 𝑳𝒊𝒗𝒆𝒔 𝑶𝒏 , po odnowionym zainteresowaniu tą historią po odkryciu wraku Titanica przez Roberta Ballarda .
Książka została dwukrotnie zaadaptowana na potrzeby filmu. 𝗣𝗶𝗲𝗿𝘄𝘀𝘇𝗮 𝗽𝗿𝗼𝗱𝘂𝗸𝗰𝗷𝗮 "𝑨 𝑵𝒊𝒈𝒉𝒕 𝒕𝒐 𝑹𝒆𝒎𝒆𝒎𝒃𝒆𝒓" (𝟏𝟗𝟓𝟔),została wystawiona jako adaptacja na żywo i wyświetlona 28 marca 1956 r. przez telewizję NBC , a sponsorowana przez Kraft Foods w ramach programu Kraft Television Theatre. Została opisana jako „największa, najbardziej wystawna, najdroższa rzecz tego rodzaju” podjęta do tego momentu, z 31 dekoracjami, 107 aktorami, 72 rolami mówionymi, 3000 galonami wody i kosztująca 95 000 dolarów (1 098 720,9 dolara według obecnych cen).
𝗗𝗿𝘂𝗴ą 𝗮𝗱𝗮𝗽𝘁𝗮𝗰𝗷ą był brytyjski dramat z 𝟏𝟗𝟓𝟖 𝒓𝒐𝒌𝒖 "𝑨 𝑵𝒊𝒈𝒉𝒕 𝒕𝒐 𝑹𝒆𝒎𝒆𝒎𝒃𝒆𝒓", z udziałem Kennetha More'a , który jest nadal powszechnie uważany za „ostateczną filmową opowieść tej historii”. Film powstał po tym, jak jego ostateczny reżyser, Roy Ward Baker , i jego producent, urodzony w Belfaście William MacQuitty, obaj nabyli egzemplarze książki – Baker w swojej ulubionej księgarni, a MacQuitty od swojej żony – i zdecydowali się na uzyskanie praw do filmu. MacQuitty faktycznie widział wodowanie Titanica 31 maja 1911 roku i nadal żywo pamięta to wydarzenie. Poznał Lorda i zaprosił go na pokład produkcji jako konsultanta. Film odbiega zarówno od książki, jak i telewizyjnej adaptacji NBC, skupiając się na centralnej postaci, drugim oficerze Charlesie Lightollerze , granym przez More'a. Jego zakończenie odzwierciedla światowo-historyczny temat Lorda o „świecie zmienionym na zawsze”.
𝑑𝑜𝑑𝑎𝑡𝑘𝑜𝑤𝑒 𝑖𝑛𝑓. 𝑧 𝑖𝑛𝑡𝑒𝑟𝑛𝑒𝑡𝑢 𝑖 𝑤𝑖𝑘𝑖.
[...]
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toW miarę jak poznajemy kolejnych bohaterów, czekamy z zapartym tchem na dalszy rozwój wypadków. W międzyczasie przyjmujemy - właściwie mimochodem, nie do końca zdając sobie z tego sprawę - niezwykłą liczbę informacji o statku i jego pasażerach. Co ważniejsze, przywiązujemy się do tych ludzi i zaczynamy się zastanawiać : Kto przeżyje ?
Przez całą książkę towarzyszy nam...
Świetnie napisana relacja z ostatnich dwóch godzin Titanica. Autor wykonał kawał dobrej pracy. Zderzenia są opisane co do przecinka. Mam wrażenie jakbym tam była i uczestniczyła w tym tragicznym wydarzeniu. Opisy są bardzo wnikliwe i szczegółowe. Uwielbiam zaczytywać się w temacie Titanica więc dla mnie była to kolejna świetna książka. Polecam bo wiele wyjaśnia.
Świetnie napisana relacja z ostatnich dwóch godzin Titanica. Autor wykonał kawał dobrej pracy. Zderzenia są opisane co do przecinka. Mam wrażenie jakbym tam była i uczestniczyła w tym tragicznym wydarzeniu. Opisy są bardzo wnikliwe i szczegółowe. Uwielbiam zaczytywać się w temacie Titanica więc dla mnie była to kolejna świetna książka. Polecam bo wiele wyjaśnia.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toOd kiedy w dzieciństwie obejrzałam po raz pierwszy film Titanic, ten statek i katastrofa mnie fascynują. Na początku po prostu ze względu na historię miłosną. Ale im byłam starsza tym bardziej interesowałam się tym, jak wyglądało i jak się zmieniło życie amerykańskich i brytyjskich wyższych sfer. XIX w. i początek XX. to zdecydowanie moje ulubione okresy historyczne.
Autor porusza w książce również te interesujące mnie tematy, ale nie dlatego jest taka dobra. Jest po prostu napisana jak świetna powieść. Autor spotkał się z ponad 60 ocalałymi z Titanica. Na podstawie ich wspomnień napisał opis katastrofy co do minuty.
Zdecydowanie zgadzam się z tym, że to najważniejsza książka poświęcona tej tragedii. Dowiedziałam się wielu ciekawostek i do tego czytało się ją wspaniale. (pochłonięta w jeden dzień ;) ) Jeśli również interesujecie się tym tematem i jeszcze nie czytaliście to mega polecam! Oczywiście uprzedzam, że ciężko ją znaleźć, ale jest pewnie w bibliotekach, podobnie jak mój egzemplarz ;)
Od kiedy w dzieciństwie obejrzałam po raz pierwszy film Titanic, ten statek i katastrofa mnie fascynują. Na początku po prostu ze względu na historię miłosną. Ale im byłam starsza tym bardziej interesowałam się tym, jak wyglądało i jak się zmieniło życie amerykańskich i brytyjskich wyższych sfer. XIX w. i początek XX. to zdecydowanie moje ulubione okresy historyczne.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAutor...
Bardzo ciekawa książka, opisująca domniemany przebieg jednej z najsłynnieszych morskich tragedii.
Tekst jest próbą zebrania świadectw pasażerów ocalałych w katastrofie Titanica, uporządkowania ich oraz zasygnalizowania, które z nich mogą być jedynie rozdmuchanymi plotkami, niepopartymi żadnymi faktami.
Dla osób, które chciały by poznać dramatyczną historię TItanica jest to pozycja obowiązkowa.
Bardzo ciekawa książka, opisująca domniemany przebieg jednej z najsłynnieszych morskich tragedii.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTekst jest próbą zebrania świadectw pasażerów ocalałych w katastrofie Titanica, uporządkowania ich oraz zasygnalizowania, które z nich mogą być jedynie rozdmuchanymi plotkami, niepopartymi żadnymi faktami.
Dla osób, które chciały by poznać dramatyczną historię TItanica jest...
Bardzo rzetelny i drobiazgowy obraz ostatnich chwil Titanica, ale także kilka trafnych uwag i charakterze społecznym. Autor poświęcił też dużą uwagę temu, co zwykle się pomija - temu, co działo się w szalupach ratunkowych i całej akcji na Carpathii. Czyta się wspaniale!
Bardzo rzetelny i drobiazgowy obraz ostatnich chwil Titanica, ale także kilka trafnych uwag i charakterze społecznym. Autor poświęcił też dużą uwagę temu, co zwykle się pomija - temu, co działo się w szalupach ratunkowych i całej akcji na Carpathii. Czyta się wspaniale!
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toW sumie to taka podstawowa lektura dla „fanów tej tragedii”. Niezwykle przejmująca i starannie spisana opowieść bazująca na wywiadach z ocalałymi. Robi ogromne wrażenie. Bardzo wiele scen z filmu Camerona bazowało właśnie na tych relacjach. Na pewno jest to smutna ale i wciągająca lektura, która przeniesie czytelnika do zupełnie innej, dawno minionej epoki.
W sumie to taka podstawowa lektura dla „fanów tej tragedii”. Niezwykle przejmująca i starannie spisana opowieść bazująca na wywiadach z ocalałymi. Robi ogromne wrażenie. Bardzo wiele scen z filmu Camerona bazowało właśnie na tych relacjach. Na pewno jest to smutna ale i wciągająca lektura, która przeniesie czytelnika do zupełnie innej, dawno minionej epoki.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to