Mózg. Granica życia i śmierci
"Wszystko, co żyje, umiera bez wyjątku,
Lecz może i wraca, zacząć od początku.
(Bruce Springsteen)"
Jak to jest dobra książka! Chociaż tutaj także opis jest moim zdaniem nie do końca zgodny z treścią książki... bo ten "genialnie obmyślony sposób komunikacji" niekiedy jednak też zawodzi, co się okazuje na przykładzie innego pacjenta :) Generalnie można powiedzieć: jeśli uda się uzyskać "odpowiedzi", to znaczy że pacjent jest świadomy, jeśli się nie uda, to nie znaczy że na pewno świadomy nie jest. Poza tym książka wcale nie odpowiada na wypisane w opisie pytania! Ale je stawia, rozwija, są ciekawe rozważania na te tematy i jest to bardzo dobre! Szczerze powiedziawszy to spodziewałem się po książce zupełnie czegoś innego, może nawet jakichś ezoteryczno-duchowych relacji z pogranicza śmierci :P a tu jest czysta nauka i jestem rozczarowany - bardzo pozytywnie!
Początek był dla mnie troszkę ciężki do przebrnięcia (no i niektóre momenty potem też),bo autor wszystko dokładnie tłumaczy co jest momentami nużące (ale konieczne) i zdarzało się odpływać myślami, więc na pytanie czy to najbardziej pasjonująca książka jaką przeczytałem odpowiem: nie; czy zawsze lekka do czytania? Nie. Ale i tak WARTO!
Jednym z ciekawych zagadnień jest, czy odżywianie pacjenta za pomocą sondy jest częścią terapii czy nie? W końcu to nie respirator... Pewnie każdy pamięta głośną sprawę Terri Schiavo, też wtedy byłem za "zaprzestaniem podtrzymywania przy życiu" ale właśnie no dziś nie jestem już taki pewien czy to można nazwać podtrzymywaniem przy życiu... I nie chodzi o to, że ona mogła wyzdrowieć, bo zapewne nie, ale to jednak tylko odżywianie było - już bardziej humanitarnie byłoby chyba zastosować eutanazję wprost...
Książka stawia też inne ciekawe pytania, np.. w kwestii świadomości:
"Mogą zwrócić uwagę na nową zabawkę, ale z chwilą gdy zabawka znika im z pola widzenia, przestaje istnieć w ich świecie. Czy zatem jednomiesięczne niemowlęta są świadome? Czy „wiedzą”, że istnieją jako osoby i że istnieje świat zewnętrzny, z którym mogą wchodzić w interakcje, na który mogą wywierać wpływ i który może wpływać na nie? Jeżeli tak, to jaką formę może przybierać ta „wiedza”?
Krótko mówiąc, określenie, czy w pierwszym miesiącu życia świadomość występuje czy nie, wcale nie jest proste i, jak łatwo się domyślić, zdania są podzielone: niektórzy uważają, że tak, inni nie są tego pewni. W Brazylii w 2010 roku dyskutowałem na ten temat z Dalaj Lamą i otrzymałem taką samą odpowiedź, jaką słyszę od badaczy mózgu: „To zależy, co rozumiesz przez świadomość”. Otóż to! Które zdolności umysłowe zaświadczają o świadomości? Debbie była w stanie wykryć mowę, nie dowodziło to jednak w przekonujący sposób – przynajmniej według mnie – że była świadoma.
Nie każdy zgadza się z takim rozumowaniem. Popytajcie wśród znajomych, a bez wątpienia szybko znajdziecie kogoś absolutnie przekonanego, że jednomiesięczne dziecko jest świadome (być może sam tak uważasz). Proponuję pójść o krok dalej i spytać o płód. Czy on jest świadomy? Nawet najbardziej zatwardziali obrońcy tezy o występowaniu u człowieka świadomości mogą zacząć się łamać. Idźmy jeszcze dalej – a zygota, pojedyncza komórka powstała z połączenia plemnika i jajeczka, z której za dziewięć miesięcy urodzi się dziecko? Czy jest świadoma? Większość ludzi zgodzi się, że nie – częściowo dlatego, że zygota nie przejawia żadnych zdolności charakteryzujących noworodka. Poza tym nie wydaje się prawdopodobne, by organizmy jednokomórkowe były obdarzone świadomością.
Powstaje tutaj interesujące pytanie: kiedy w cyklu rozwojowym – od zygoty przez płód, noworodka, kilkulatka do dorosłego - pojawia się świadomość? Nie ma większego znaczenia, czy uważasz, że jednomiesięczne niemowlę (czy nawet płód) jest obdarzone świadomością. Jeżeli zgadzasz się, że zygota prawie na pewno jej nie posiada, natomiast zdrowy dorosły z pewnością tak, wówczas gdzieś między tymi dwoma skrajnymi etapami życia musi nastąpić moment osiągnięcia świadomości. Ale gdzie? Oczywistym i widowiskowym punktem zwrotnym byłby moment narodzin, ale jest wysoce nieprawdopodobne, aby noworodek kilka minut po przyjściu na świat był bardziej świadomy niż dziewięciomiesięczny płód na chwilę przed porodem."
I jeszcze jeden, dłuuugi cytat, ale muszę ;)
"Wydawałoby się, że jeśli osoba z ciężkim uszkodzeniem mózgu, uznawana za wegetatywną, nagle okazuje się zdolna zakomunikować swoją wolę odejścia z tego świata, to wolę tę należy uszanować, zezwalając jej na odejście. Czy człowiek znajdujący się w podobnej sytuacji nie ma ewidentnego prawa do zakończenia życia? Muszę jednak stwierdzić, że odpowiedź na to pytanie wcale nie jest tak oczywista.
Gdyby podeszła do ciebie zdrowa pod innymi względami osoba i oznajmiła, że chce umrzeć, czy twoją pierwszą reakcją nie byłoby zakwestionowanie jej stanu psychicznego? Albo przynajmniej jej trzeźwego osądu w danej chwili? Być może cierpi na depresję i nie jest w stanie podjąć zdroworozsądkowej decyzji. Ale nawet gdybyś potwierdził, że jest w pełni władz umysłowych, czy nie miałbyś odruchu, by sprawdzić, co powie następnego dnia i następnego tygodnia – czy przypadkiem nie zmieni zdania? Może akurat przechodzi trudny okres. Być może po pewnym czasie ten grobowy nastrój minie.
(…)
Tak czy tak, jakim prawem mielibyśmy oczekiwać większego społecznego przyzwolenia na przerwanie życia tylko dlatego, że ktoś znajduje się w szarej strefie świadomości? Czy komukolwiek należy pozwolić podjąć decyzję o własnej śmierci, bo takie jest jego życzenie? Nasza odpowiedź jako społeczeństwa na tego rodzaju pytania jest na ogół przecząca. Teraz jednak dysponujemy techniką, która pozwala wypowiedzieć się na ten temat samym pacjentom z szarej strefy. Wiedząc, że wielu z nich nie jest tym, na co wyglądają, powinniśmy bardzo głęboko zastanowić się, zanim podejmiemy w ich imieniu podobną decyzję.
Z badań przeprowadzonych przez Stevena Laureysa ze współpracownikami wynika, że życzenia, które dziś wydają nam się oczywiste („Nie pozwól, żeby utrzymywano mnie przy życiu w szarej strefie świadomości”),nie pokrywają się z tym, czego rzeczywiście sobie życzymy w razie spełnienia się czarnego scenariusza. Zespół Stevena przebadał 91 osób z zespołem zamknięcia – świadomych, ale zdolnych porozumiewać się jedynie za pomocą mrugania albo pionowych ruchów gałek ocznych. Poproszono je o udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące przebiegu ich choroby, aktualnego samopoczucia oraz postaw dotyczących życia i śmierci. Zmierzono też deklarowaną jakość życia na skali od +5 (odpowiednik najszczęśliwszych chwil sprzed choroby) do –5 (poziom najgorszych zaznanych doświadczeń). Wbrew temu, czego większość z nas mogłaby się spodziewać, pacjenci w większości (72 procent spośród tych, którzy udzielili odpowiedzi) oświadczyli, że są szczęśliwi. Co więcej, poziom szczęścia w tej grupie był wprost proporcjonalny do czasu, jaki upłynął od zapadnięcia na chorobę!
Choć większość z nas deklaruje, że nie chciałoby kontynuować życia z zespołem zamknięcia po uszkodzeniu mózgu, tylko 7 procent wszystkich ankietowanych przez Laureysa wyraziło życzenie poddania się eutanazji, co sugeruje, że nasze przewidywania swoich przyszłych życzeń na wypadek najgorszego są błędne. Przeciwnie, większość pacjentów z syndromem zamknięcia jest stosunkowo zadowolona z jakości życia – śmierć bynajmniej nie jest najczęstszym wyborem osób, które faktycznie doświadczyły tych stanów.
(…)
Wyniki tych badań podważają zdolność kogokolwiek z nas do należytej oceny naszych przyszłych życzeń na wypadek ciężkiego uszkodzenia mózgu. Czy zatem sporządzanie testamentu życia nie jest ryzykowne? Wyobraźmy sobie grozę sytuacji, w której – ponieważ wydaliśmy dyspozycję o niestosowaniu terapii podtrzymującej życie – pozostajemy w pełni świadomi w momencie wykonywania tego polecenia wbrew naszej (aktualnej) woli…"
- to jest właśnie powód, dla którego raczej nigdy nie wyrażę żadnej deklaracji co do siebie na taki wypadek :P
Reasumując: książka nie zawsze najłatwiejsza w czytaniu ale bardzo dobra!
[ https://intothegrayzone.com/mindreader/ - wideo autora z niektórymi przypadkami z książki ]
(czytana/słuchana: 1-5.10.2024)
5/5 [9/10]
Szukamy ofert...
OPINIE i DYSKUSJE o książce Dziedzictwo. Jak twoje geny wpływają na ciebie i jak ty wpływasz na swoje geny.
Bardzo ciekawa książka o genach I jak wpływają na nasze życie. Bardziej to opowieść o tym że genów nie da się zmienić ale by zyc lepiej styl życia pod dane geny. Był rozdział który mnie nie interesował więc jak go ominęłam to nic się nie stało i dalej miło się czytało. Więc fajna bo można czytać rozdziały które nas faktycznie interesują. Polecam
Bardzo ciekawa książka o genach I jak wpływają na nasze życie. Bardziej to opowieść o tym że genów nie da się zmienić ale by zyc lepiej styl życia pod dane geny. Był rozdział który mnie nie interesował więc jak go ominęłam to nic się nie stało i dalej miło się czytało. Więc fajna bo można czytać rozdziały które nas faktycznie interesują. Polecam
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPo przeczytaniu recenzji spodziewałam się czegoś bardziej konkretnego, a dostałam garść trochę chaotycznych informacji, głównie na temat różnych chorób genetycznych. Co gorsza, autor lubuje się w długich dygresjach, gdzie z trudem odnajdywałam główną myśl wywodu.
Po przeczytaniu recenzji spodziewałam się czegoś bardziej konkretnego, a dostałam garść trochę chaotycznych informacji, głównie na temat różnych chorób genetycznych. Co gorsza, autor lubuje się w długich dygresjach, gdzie z trudem odnajdywałam główną myśl wywodu.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPo pierwszych dwóch rozdziałach miałem ochotę rzucić ją w kąt ale trzeci rozdział okazał się fascynujący. Później znowu się męczyłem do mniej więcej ósmego rozdziału od którego zaczęła się najlepsza część całej książki... To pokazuje tylko, że książka jest bardzo "nierówno" napisana. Niektóre fragmenty niewiarygodnie wciągające a inne odrzucające, na przykład:
*Eksperymentując z myszami agouti, które są nosicielami genu dającego im puszyste i jasnopomarańczowe futerko, jak u misia Fazi z Muppetów, Jirtle i jego współpracownicy z Uniwersytetu Duke’a dokonali odkrycia, które w tamtym czasie było po prostu zdumiewające. Mianowicie, zmieniwszy jedynie dietę samic tuż przed zapłodnieniem – przez dodanie kilku składników odżywczych takich jak cholina, witamina B12 i kwas foliowy – naukowcy spowodowali, że potomstwo urodziło się mniejsze, z brązowymi cętkami na futrze i ogólnie bardziej przypominające zwyczajne myszy. Później badacze odkryli jeszcze, że osobniki z tego miotu są mniej podatne na nowotwory i cukrzycę.
Przy dokładnie tym samym DNA otrzymano całkowicie inne stworzenie. Różnica ta była po prostu kwestią ekspresji. W skrócie: zmiana w pożywieniu matki oznakowała DNA jej potomstwa sygnałem, aby wyłączyć gen agouti, a ten wygaszony gen z kolei został odziedziczony i przekazany następnym pokoleniom.* (rozdział 3)
A dalej w tym samym rozdziale...
*Spójrzmy na tę zmianę od strony genetyki. Przeciętnie u bliźniaka poddanego zastraszaniu gen kodujący białko pomagające przenosić neuroprzekaźnik serotoninę do neuronów, zwany SERT, ma znacząco więcej zmetylowanego DNA w regionie promotora. Uważa się, że ta zmiana zmniejsza ilość białka wytworzonego z genu SERT; to zaś oznacza, że im gen jest bardziej zmetylowany, tym mocniej jest wygaszony.*
Mam wrażenie, że jak autorowi zaczyna brakować argumentów to zaczyna odwoływać się do hermetycznego naukowego bełkotu przez co książka bardzo traci bo to w końcu literatura popularnonaukowa a nie podręcznik do genetyki. Tego typu przykładów jest znacznie więcej, np. rozdział 5:
*Podczas badań skoncentrowanych na genach pomagających w przyswajaniu witaminy C naukowcy odkryli, że warianty w genie transportera, zwanym SLC23A1, oddziałują na poziom witaminy C całkowicie niezależnie od diety*
Drugi element strasznie denerwujący to "przerywniki" w postaci historyjek zupełnie niezwiązanych z tematem książki. Potrafią mieć po kilka stron a każdy z nich może mieć wiele historii pobocznych, taki trochę strumień świadomości autora. Nie byłoby w tym nic złego gdyby nie dominowały w tak wielu miejscach. Dla odmiany wielokrotnie pojawiają sie w książce drobne ciekawostki, też niezwiązane z tematem, ale na tyle krótkie i fascynujące, że urozmaicają lekturę, np. skąd wzięło się określenie "Angole" w stosunku do Brytyjczyków albo co się dzieje z kośćmi astronautów po półrocznym pobycie na stacji kosmicznej.
Niektóre opowieści były tak nieprawdopodobne, że miałem wrażenie, że oglądam kolejny odcinek "Black Mirror" a nie czytam książkę opartą na prawdziwych przypadkach z życia, na przykład:
*Często moi przyjaciele i rodzina, szukając rady z zakresu tej szybko rozwijającej się dziedziny, zwracają się do mnie z takimi prośbami. David wcześniej wspomniał, że pragnie ożenić się z Lisą i stworzyć z nią rodzinę, przypuszczałem więc, że chciał skorzystać z możliwości poszerzonych, prenatalnych testów genetycznych. Te „genowe panele” można wykorzystać do zbadania, jakie ty i twoja partnerka / twój partner nosicie mutacje w setkach genów. W ten sposób pary otrzymują szybki wgląd w genetyczną kompatybilność. Wszyscy jesteśmy nosicielami garści recesywnych mutacji. Same w sobie są w większości nieszkodliwe, ale jeśli ty i twój partner / twoja partnerka macie ten sam źle działający gen, to z tego powstaje przepis na potencjalną, rodzicielską katastrofę genetyczną. O wiele więcej par korzysta teraz ze skriningu setek genów, zanim wejdą na drogę rodzicielstwa. Nie ma z tym dużo zachodu: po prostu trzeba napluć do fiolki, nadać ją pocztą i czekać na wyniki.* (rozdział 9)
Poza wszystkimi wymienionymi wadami uważam, że nie warto miejscami się przemęczyć z czytaniem i doczytać książkę do samego końca z wielu powodów - ze względu bardzo ciekawą tematykę, ogromną wiedzę, doświadczenie i dorobek naukowy autora - jest posiadaczem 25 patentów z dziedziny biotechnologii oraz wynalazcą pierwszego (?) antybiotyku działającego na lekooporne bakterie infekujące człowieka
Po pierwszych dwóch rozdziałach miałem ochotę rzucić ją w kąt ale trzeci rozdział okazał się fascynujący. Później znowu się męczyłem do mniej więcej ósmego rozdziału od którego zaczęła się najlepsza część całej książki... To pokazuje tylko, że książka jest bardzo "nierówno" napisana. Niektóre fragmenty niewiarygodnie wciągające a inne odrzucające, na...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJak na tak szeroki zakres tematyczny i wiele ciekawych zagadnień, książka wypadła dość słabo. Więcej w niej było nieistotnego tekstu wypełniającego przestrzeń między konkretnymi i przydatnymi informacjami.
Jak na tak szeroki zakres tematyczny i wiele ciekawych zagadnień, książka wypadła dość słabo. Więcej w niej było nieistotnego tekstu wypełniającego przestrzeń między konkretnymi i przydatnymi informacjami.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZnakomicie i szybko się czyta. Autor w bardzo ciekawy sposób opisuje tematykę. Bardzo pouczająca książka, która wyjaśnia jak niezwykle skomplikowany jest nasz organizm i jak zmiana w 1 genie może wpłynąc na całe ansze życie.
Znakomicie i szybko się czyta. Autor w bardzo ciekawy sposób opisuje tematykę. Bardzo pouczająca książka, która wyjaśnia jak niezwykle skomplikowany jest nasz organizm i jak zmiana w 1 genie może wpłynąc na całe ansze życie.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo interesuje mnie genetyka i z lubością "połknęłam" całą książkę. Napisana jest z humorem, interesująco, skomplikowane zagadnienia genetyczne przeplatają się z przykładami z życia wziętymi, przez co wydaje mi się, że będzie zjadliwa nawet dla laika (choć może być trochę ciężka). Autor umiejętnie też powiązuje ze sobą badania naukowe i ich przełożenie na medycynę praktyczną. Treść jest niezwykle wciągająca, na każdej stronie praktycznie są przypisy, odsyłające skąd taka informacja i gdzie szukać więcej informacji. Z chochlików redaktorskich znalazłam tylko jeden - na jednej stronie objaśnienia były zamienione kolejnością na dole strony :-) a poza tym tłumaczenie też jest rzetelne. Dowiedziałam się też z niej czegoś o sobie. Polecam - zwłaszcza osobom zafascynowanym genetyką.
Bardzo interesuje mnie genetyka i z lubością "połknęłam" całą książkę. Napisana jest z humorem, interesująco, skomplikowane zagadnienia genetyczne przeplatają się z przykładami z życia wziętymi, przez co wydaje mi się, że będzie zjadliwa nawet dla laika (choć może być trochę ciężka). Autor umiejętnie też powiązuje ze sobą badania naukowe i ich przełożenie na medycynę...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZ pewnym niepokojem sięgnąłem po książkę Moalema, bo wraz z coraz to bardziej niesamowitymi odkryciami epigenetyki, jednaj z najszybciej rozwijających się dziedzin współczesnej biologii, pojawia się całkiem sporo książek różnych oszołomów, bardzo często radykalnych zwolenników kreacjonizmu, twierdzących, że odkrycia epigenetyki podważają a nawet obalają taką czy inna teorię biologiczną z teorią Darwina na czele. To trochę tak, jakby twierdzić, że teorie Einsteina obalały Newtona a najnowsze odkrycia astronomii obaliły Kopernika. I takie obawy miałem też na początku lektury Moalema, zwłaszcza, że parę razy jakby chciał zdyskredytować osiągnięcia Mendla. Ale moje obawy bardzo szybko się rozwiały, mamy naprawdę świetną książkę popularnonaukową napisana przez fachowca, który wie, na czym polega popularyzacja. Rzeczywistość genetyczna jest o wiele bardziej skomplikowana, niż się choćby Crickowi i Watsonowi śniło. Okazuje się, że geny to nie „prosty” zapis niczym recenzja na LC, ale dynamiczny i elastyczny układ biochemiczny, który nie tyle jednoznacznie determinuje naszą przyszłość, ile zakreśla pewne ramy naszych – złych i dobrych – możliwości rozwoju i życia. To od środowiska zależy, czy unikniemy pewnych schorzeń, do których mamy genetyczne predyspozycje czy też sami sprawimy, że geny pokażą swoją niszczycielską stronę. Moalem, jako lekarz genetyk, w doskonały i czytelny sposób przedstawia nie tyle to, jak dokładnie na poziomie molekularnym funkcjonują geny, ale jak środowisko – to molekularne, ale i społeczne może spowodować genetyczne zmiany w naszych organizmach. Tym samym epigenetyka wreszcie zasypuje wieloletni, kompletnie idiotyczny spór o to, co nas kształtuje, geny czy środowisko.
Książkę czyta się doskonale. Żywy język, sporo osobistych dygresji, ale jednocześnie masa informacji, do których zrozumienia nie trzeba fachowego wykształcenia. Wystarczy, jeśli nie przysypialiśmy na lekcjach biologii w liceum. Przynajmniej w liceum, zanim pojawiły się gimnazja ;-). Nie ma tu szkolnego wykładu, czym jest gen i jak on działa, czym można już zanudzić każdego, kto choć trochę interesuje się biologią czy medycyną (nie mówiąc o posiadaniu kierunkowego wykształcenia) a z drugiej strony autor nie epatuje naukowymi szczególikami godnymi akademickiego podręcznika w większym stopniu niż jest to absolutnie niezbędne dla zrozumienia opisywanych przykładów zaskakującego działania niektórych genów. Tak powinno się pisać książki popularnonaukowe.
Jedyny poważny mankament książki to… jej niewielka objętość. Pozostawia po sobie nie tyle niedosyt, co pragnienie poszukania innych pozycji o tej tematyce.
Wielki plus dla wydawnictwa, że zdecydowało się wydać tytuł w Polsce w tak krótkim czasie od amerykańskiej premiery. Biorąc pod uwagę cykl wydawniczy, mamy na rynku dosłownie gorącą pozycję. Polecam!
Z pewnym niepokojem sięgnąłem po książkę Moalema, bo wraz z coraz to bardziej niesamowitymi odkryciami epigenetyki, jednaj z najszybciej rozwijających się dziedzin współczesnej biologii, pojawia się całkiem sporo książek różnych oszołomów, bardzo często radykalnych zwolenników kreacjonizmu, twierdzących, że odkrycia epigenetyki podważają a nawet obalają taką czy inna teorię...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka napisana w taki sposób aby osoba, która nie interesuje się medycyną i genetyka jest w stanie książkę przeczytać i ją zrozumieć.
Książka napisana lekko z polotem i humorem.
Książka napisana w taki sposób aby osoba, która nie interesuje się medycyną i genetyka jest w stanie książkę przeczytać i ją zrozumieć.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka napisana lekko z polotem i humorem.
Jest to pierwsza książka o genetyce, którą przeczytałam. Nie mam więc dużego doświadczenia, ale uważam, że zawiera wystarczającą ilość informacji dla ludzi nie związanych z medycyną, na temat genów.
Lekko, z polotem i humorem autor, który jest lekarzem genetykiem opisuje skomplikowaną strukturę genów a także ich wpływ na nasze zdrowie i choroby.
Czyta się bardzo przyjemnie i można wiele zrozumieć.
Polecam!
Jest to pierwsza książka o genetyce, którą przeczytałam. Nie mam więc dużego doświadczenia, ale uważam, że zawiera wystarczającą ilość informacji dla ludzi nie związanych z medycyną, na temat genów.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toLekko, z polotem i humorem autor, który jest lekarzem genetykiem opisuje skomplikowaną strukturę genów a także ich wpływ na nasze zdrowie i choroby.
Czyta się bardzo przyjemnie...