Ciężar atramentu

Język tej książki nie jest wybitny. Rachel Kadish drażni kliszami, które przyprawiają o mdłości. Mnóstwo niepotrzebnej dłużyzny, wątki ciągną się jak flaki z olejem...
Wiele razy próbowałam przebrnąć przez początek tej książki i w końcu dałam radę. I chyba nawet nie żałuję.
Fabularnie jest to historia o kobietach, których życia dzieli kilkaset lat. Obie kochały naukę, obie cierpiały z powodu nieszczęśliwej miłości oraz niesprawiedliwości, jaka je spotkała z powodu okrutnych (i głupich, bo okrucieństwo to następstwo braku zrozumienia) patriarchalnych władz (u Ester gmina żydowska, u Helen uczelnia, dyskryminująca ją ze względu na wiek i chorobę). Na duży plus zaliczam filozoficzne rozważania nad naturą oraz prawdziwość tej książki: niespełnienia bohaterów oraz piękne opisy przestrzeni. Na duży minus: objętość książki, bo można byłoby bardziej wyraziście, krócej, z większą dynamiką. Dwa miesiące się z tym tomem męczyłam. Ale zakończenie natchnęło mnie zadumą, podziwem dla kobiet, ich determinacji oraz poczuciem łączności z przodkiniami. Czyli warto przeczytać, choć ta lektura jest naprawdę specyficzna.

Język tej książki nie jest wybitny. Rachel Kadish drażni kliszami, które przyprawiają o mdłości. Mnóstwo niepotrzebnej dłużyzny, wątki ciągną się jak flaki z olejem...
Wiele razy próbowałam przebrnąć przez początek tej książki i w końcu dałam radę. I chyba nawet nie żałuję.
Fabularnie jest to historia o kobietach, których życia dzieli kilkaset lat. Obie kochały naukę,...

Rachel Kadish w swojej niezwykle ambitnej powieści „Ciężar atramentu” rzuca wyzwanie czasowi, łącząc współczesny Londyn z siedemnastowieczną metropolią trawioną przez zarazę. To literacka uczta dla miłośników historii, filozofii i herstorii, czyli dziejów widzianych z perspektywy kobiet, których głos przez wieki był systematycznie tłumiony. Przyznając tej książce ocenę 7/10, doceniam jej niesamowitą skrupulatność badawczą i pasję, z jaką autorka odtwarza dawny świat, choć jednocześnie wskazuję na pewne znużenie, jakie może wywołać jej objętość.

Akcja toczy się dwutorowo. W czasach współczesnych poznajemy Helen Watt, schorowaną historyczkę u progu emerytury, oraz Aarona Levy’ego, ambitnego, choć nieco aroganckiego doktoranta. Oboje zostają wezwani do starego domu pod Londynem, gdzie podczas remontu odnaleziono skrytkę z siedemnastowiecznymi dokumentami. Drugi wątek przenosi nas do lat 60. XVII wieku, gdzie poznajemy Ester Velasquez – młodą emigrantkę z Amsterdamu, która zostaje skrybą niewidomego rabina. Ester, obdarzona genialnym umysłem i nienasyconym głodem wiedzy, zaczyna potajemnie pisać listy pod męskim pseudonimem, wchodząc w polemikę z największymi filozofami tamtej epoki, w tym ze Spinozą.

Największą siłą „Ciężaru atramentu” jest sposób, w jaki Kadish opisuje miłość do wiedzy. Ester nie szuka romansu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu – jej największą namiętnością jest myśl, logika i poszukiwanie prawdy o Bogu oraz naturze wszechświata. Autorka z wielkim wyczuciem oddaje realia diaspory żydowskiej w Londynie, duszny klimat religijnych nakazów i niebezpieczeństwo, jakie groziło kobiecie pragnącej wyjść poza rolę żony i matki. Równolegle śledzimy wysiłki Helen i Aarona, którzy próbują zidentyfikować tajemniczego skrybę. Ten naukowy wyścig z czasem jest fascynujący, ponieważ pokazuje, jak martwe dokumenty mogą stać się kluczem do zrozumienia żywych emocji sprzed wieków.

Ocena „siedem” wynika z pewnego braku równowagi. Powieść jest potężna – liczy kilkaset stron gęstego, erudycyjnego tekstu. Choć wątek siedemnastowieczny jest absolutnie genialny, momentami współczesna część narracji wydaje się nieco słabsza i mniej angażująca. Helen i Aaron, choć ciekawi, nie zawsze dorównują charyzmie Ester. Dodatkowo, Kadish ma tendencję do bardzo szczegółowych opisów teologicznych sporów, które, choć merytorycznie nienaganne, mogą spowolnić akcję do tego stopnia, że mniej cierpliwy czytelnik poczuje się przytłoczony „ciężarem” tego atramentu. Niektóre partie tekstu aż prosiły się o mocniejsze cięcia redakcyjne, by nadać całości więcej dynamiki.

„Ciężar atramentu” to powieść ważna i piękna. Rachel Kadish przypomina nam, że historia nie jest zapisana raz na zawsze, a w archiwach wciąż czekają na odkrycie głosy tych, którzy zostali zmuszeni do milczenia. To książka o poświęceniu, jakie wiąże się z byciem wiernym sobie w czasach, które promują konformizm. Jeśli kochasz „Opętanie” A.S. Byatt lub „Imię róży” Umberto Eco, odnajdziesz w tej lekturze wiele satysfakcji. To solidne 7/10 – wymagająca, ale wynagradzająca wysiłek podróż do serca XVII-wiecznej filozofii i współczesnej samotności.

Rachel Kadish w swojej niezwykle ambitnej powieści „Ciężar atramentu” rzuca wyzwanie czasowi, łącząc współczesny Londyn z siedemnastowieczną metropolią trawioną przez zarazę. To literacka uczta dla miłośników historii, filozofii i herstorii, czyli dziejów widzianych z perspektywy kobiet, których głos przez wieki był systematycznie tłumiony. Przyznając tej książce ocenę...

Początkowo musiałam się "wgryźć" w czytanie tej książki- powoli się zaczyna, zdania bardzo rozbudowane, ale potem wciągnęła mnie ta historia 2 kobiet; to, że nieważne, w jakim wieku żyje człowiek, doświadczenia, uczucia, szukanie sensu życia powtarza się

Początkowo musiałam się "wgryźć" w czytanie tej książki- powoli się zaczyna, zdania bardzo rozbudowane, ale potem wciągnęła mnie ta historia 2 kobiet; to, że nieważne, w jakim wieku żyje człowiek, doświadczenia, uczucia, szukanie sensu życia powtarza się

Nie doczytałam. Początek mnie pokonał i jakoś mi się nie chciało. Ale mojej siostrze się podobała, więc 5 gwiazdek od niej.

Nie doczytałam. Początek mnie pokonał i jakoś mi się nie chciało. Ale mojej siostrze się podobała, więc 5 gwiazdek od niej.

Czyta się na ogół dobrze, choć zarówno autorka, jak i pani tłumacz dokonały wielu denerwujących wyborów stylistycznych (proszę się przygotować na to, że każdy bohater z jednym tylko wyjątkiem ma niebieskie oczy oraz "loczki").

Nie sięgnę po nią ponownie, ponieważ tajemnicę wyjawiono, językiem nie zachwycono, a propagandę postępowości można sobie było podarować.

Zakończenie sentymentalne i miałkie.

Czyta się na ogół dobrze, choć zarówno autorka, jak i pani tłumacz dokonały wielu denerwujących wyborów stylistycznych (proszę się przygotować na to, że każdy bohater z jednym tylko wyjątkiem ma niebieskie oczy oraz "loczki").

Nie sięgnę po nią ponownie, ponieważ tajemnicę wyjawiono, językiem nie zachwycono, a propagandę postępowości można sobie było...

Niestety przerósł mnie ten "ciężar" i rzuciłam około połowy.

Niestety przerósł mnie ten "ciężar" i rzuciłam około połowy.

Bardzo dobra książka, ale dosyć ciężka do czytania.

Bardzo dobra książka, ale dosyć ciężka do czytania.

Czy wiecie, co to jest gemuza? Ja też nie wiedziałam, dopóki nie przeczytałam powieści Rachel Kadish "Ciężar atramentu". Otóż jest to rodzaj skrytki w domach żydowskich, w których przechowywano święte pisma. Nie chodzi jednak tylko o pisma religijne typu Tora czy Talmud, lecz o każdy kawałek papieru, na którym zapisano imię Boga. A że w tradycji wyznawców religii mojżeszowej nawet listy prywatne rozpoczynano od wezwania imienia Jahwe, więc także tego typu dokumenty trafiały do gemuzy. Nie można ich było zwyczajnie wyrzucić, ale po zgromadzeniu stosownej ilości urządzano im uroczysty pogrzeb, paląc je, a popiół zakopywano w odpowiednio godnym miejscu. Takie gemuzy są niezwykle rzadko znajdowane, a jeszcze rzadziej zawierają cokolwiek, co miałoby historyczną wartość. Kiedy więc uda się na takie znalezisko trafić, stanowi to istny rarytas dla badaczy dziejów diaspory żydowskiej w Europie.

Odnalezienie gemuzy wypełnionej po brzegi prywatnym archiwum pewnego rabina mieszkajacego w Londynie w XVII w. stanowi więc punkt otwierający opowieść. Już samo wyobrażenie sobie, że Angole mogą prywatnie posiadać dom liczący ponad 400 lat i zdatny do zamieszkania, jest powodem szybszego bicia serca i pewnego rodzaju zawiści. Ich kultura materialna nie ucierpiała tak strasznie jak nasza w wyniku bezustannych wojen, rozbiorów i okupacji.

Zblazowane małżeństwo, które odziedziczyło taki starożytny dom w eleganckiej dzielnicy, postanawia urządzić w nim galerię sztuki nowoczesnej i przystępuje do remontu. Tak odkryta zostaje gemuza, której zawartość wypłasza im elektryka, gdy ten uznaje hebrajski za arabski i dochodzi do wniosku, że dom był siedzibą terrorystów. Na szczęście nowy właściciel kiedyś studiował historię i daje znać miejscowemu uniwersytetowi posiadającemu zakład hebraistyki.

Opowieść ta rozgrywa się na dwóch planach czasowych. Na tym z XXI w. towarzyszymy pani profesor i jej asystentowi w żmudnym procesie odczytywania dokumentów i składania z uzyskanych z nich informacji fascynującej historii; na drugim - obserwujemy koleje losów pewnej młodej Żydówki, sieroty przyjętej na wychowanie przez rabina.

Słów kilka o bohaterach. Pani profesor jest specjalistką od historii Żydów europejskich, ale raczej tych z zachodniej Europy, bo gdy czasem wygłosi jakąś opinię nt. ich pobratymców ze wschodu (czytaj: Rzeczypospolitej),to aż zęby bolą od jej ignorancji. Jest stara i schorowana, samotna i zgorzkniała, ponieważ dawno temu, jeszcze w młodości, przegapiła miłość, przestraszywszy się konieczności dokonania zbyt radykalnych wyborów (w świecie nauki zdarza się to kobietom bardzo często; niezwykle trudno bowiem pogodzić karierę z byciem żoną i matką). Praca nad zawartością gemuzy, która to zawartość okazuje się absolutną sensacją na skalę światową, będzie zwieńczeniem jej życia i jego łabędzim śpiewem. Dlatego za wszelką cenę (nawet kosztem zdrowia i życia) ściga się z czasem i konkurencją. Jej asystent jest trochę przypadkowy, utknął w swym rozwoju naukowym na źle dobranym temacie doktoratu, dziewczyna, z którą miał krótki romans, wyjechała do Izraela, a on nie wie czy ją kocha, czy tylko lubi. Tych dwoje nie przepada za sobą (pomijając różnicę wieku ok. 50 lat),oboje nadają na falach, które nie mają szansy nawet się przeciąć, o zgraniu nie ma w ogóle mowy, ale też nie potrafią oprzeć się urokowi odkrywania opowieści, która z każdym odcyfrowanym dokumentem staje się coraz bardziej fascynująca. No i jest jeszcze XVII-wieczna Żydówka. Dziewczyna wychowała się w Holandii, gdzie schronili się hiszpańscy Żydzi okrutnie prześladowani przez władze. Niderlandy stają się silnym ośrodkiem studiów religijnych, promieniującym na całą Europę. To stamtąd wyszedł wszak Baruch Spinoza, za swą odstępczą filozofię wyklęty przez pobratymców. Nic dziwnego, że gdy w Anglii w okresie restauracji Stuartów (bo akurat zmarło się Cromwellowi) odżywają religijne potrzeby tamtejszej stłamszonej diaspory, Żydzi proszą o przysłanie im rabina z Amsterdamu. Ten rabin jest ofiarą hiszpańskich prześladowań, w wyniku tortur stracił wzrok, a jego ciało stało się słabe i kruche. Bierze więc na wychowanie sierotę, a ta szybko staje się jego oczami i ręką - czyta mu i spisuje jego myśli. To nie jest sytuacja normalna. Skrybą rabina nie powinna być kobieta, to niezgodne z obyczajami i prawami religijnymi. Ale rabin, który rychło zauważa u dziewczyny nie tylko wielką miłość do wiedzy, ale i nieprzeciętny umysł, nie potrafi zabić w niej głodu myśli i słowa. Nie napiszę, jakie będą konsekwencje tej niecodziennej sytuacji, bo zdradziłabym zbyt wiele. Zapewniam tylko, że warto zdobyć książkę Rachel Kadish i ją przeczytać, choć to niezła cegła.

Jest to powieść bardzo feministyczna, ale autorka nie popełnia nigdzie błędu prezentyzmu: ona i jej bohaterowie doskonale zdają sobie sprawę, że niezależność i życie w niezgodzie z prawami i obyczajami epoki zawsze musi mieć wysoką cenę. Jest to też powieść o miłości, o różnych jej rodzajach. Uczucie kształtuje nasze życie, ale niekoniecznie musi być żywione do innego człowieka. Można kochać to, co się robi tak bardzo, że poświęca się temu w całości, kosztem innych ważnych wyborów. Mnie w tej opowieści urzekło najbardziej to, że przedstawiono w niej proces krytycznej pracy ze źródłem historycznym jako akt przywracania światu pamięci o dawno nieżyjących ludziach. Przypominania, że choć byli zapełnie od nas inni, to jednak tacy sami. Ja w swojej pracy robię dokładnie to samo, choć korzystam z nieco bardziej prozaicznych źródeł.

Historia kobiety-skryby silnie skojarzyła mi się także z cyklem opowiadań "Kirinyaga" Mike'a Resnicka, a zwłaszcza jednym z nich. Autor wymyślił sobie sztuczny świat odtwarzający rzeczywistość wielkich równin afrykańskich sprzed pojawienia się białego człowieka. Zamieszkują go ostatni Kikuju, którzy z premedytacją zdecydowali się żyć tak jak ich przodkowie. Przestrzegania plemiennych praw pilnuje tam wszechwładny szaman, który rozumie, że nie może być żadnych odstępstw od dawnych obyczajów, choćby niektórym wydawało się to okrutne. Ten system musi więc mieć swoje ofiary. Jedną z nich pada mała dziewczynka, która przez przypadek dobiera się do komputera szamana i zaczyna z jego pomocą zdobywać wiedzę. Czarownik odsuwa ją od źródła informacji, skazując na życie w zawieszeniu między prymitywizmem gwarantującym tożsamość kulturową, a wiedzą naukową narzucającą cywilizację białego człowieka. Mała nie wytrzymuje tego i odbiera sobie życie.

Koniecznie przeczytajcie książkę "Ciężar atramentu", aby przekonać się, jaki los wybierze dla siebie XVII-wieczna hebrajska feministka, która ponad wszystko pokochała wiedzę.

Czy wiecie, co to jest gemuza? Ja też nie wiedziałam, dopóki nie przeczytałam powieści Rachel Kadish "Ciężar atramentu". Otóż jest to rodzaj skrytki w domach żydowskich, w których przechowywano święte pisma. Nie chodzi jednak tylko o pisma religijne typu Tora czy Talmud, lecz o każdy kawałek papieru, na którym zapisano imię Boga. A że w tradycji wyznawców religii...

Wyjątkowo ciężka ... Przeczyatnie tej książki zajęło mi wiele tygodni. Myślę sobie, że ta książka nie była zła, że to raczej zbyt ciężka książka dla mnie. Trudna w czytaniu, długie zdania oraz ich szyk powodował, że miałam problemy ze zrozumieniem o czym czytam. Przeczytanie jej to wyzwanie. Być może to nie był dla mnie czas...może kiedyś do niej wrócę, gdy będę bogatsza i nieco inteligentniejsza.
Książka spodoba się bardzo wymagającym czytelnikom i miłośnikom historycznych powieści.

Wyjątkowo ciężka ... Przeczyatnie tej książki zajęło mi wiele tygodni. Myślę sobie, że ta książka nie była zła, że to raczej zbyt ciężka książka dla mnie. Trudna w czytaniu, długie zdania oraz ich szyk powodował, że miałam problemy ze zrozumieniem o czym czytam. Przeczytanie jej to wyzwanie. Być może to nie był dla mnie czas...może kiedyś do niej wrócę, gdy będę bogatsza i...

Trochę się namęczyłam podczas czytania. To baaardzo powolna historia. Zarówno ta historyczna jak i współczesna. Mam wrażenie po skończeniu czytania, że ta opowieść do niczego nie prowadziła. Że się ją czytało do samego czytania. Nie mogę powiedzieć, że ta książka była zła. Była taka nijaka. Tematycznie może nawet być, ale pewnie zapomnę o niej za miesiąc zupełnie. Zachęciła mnie okładka, ale jak widać nie zawsze warto dać się skusić kolorowej oprawie.

Trochę się namęczyłam podczas czytania. To baaardzo powolna historia. Zarówno ta historyczna jak i współczesna. Mam wrażenie po skończeniu czytania, że ta opowieść do niczego nie prowadziła. Że się ją czytało do samego czytania. Nie mogę powiedzieć, że ta książka była zła. Była taka nijaka. Tematycznie może nawet być, ale pewnie zapomnę o niej za miesiąc zupełnie. Zachęciła...