“Moje życie zamiast fantazji odgrywa wewnętrzne konflikty, podobnie jak Nowy Jork. Pasujemy do siebie”. Jedną z wartości tej książki, najbardziej zbliżonej do autobiograficznego eseju, jest to, że dużo tu Miasta, którego trudno mi zapomnieć, choć chyba nie chciałbym tam wrócić. Zwłaszcza teraz.
Bardzo to interesująca literatura, osobista w najlepszym tego słowa sensie i bardzo erudycyjna. Autorka flanuje po mieście, analizuje, rozmawia, wspomina, notuje scenki, do których N.Y.C. nadaje się idealnie.
I opisuje swoje, jak pisze “chwile istnienia” - jako nowojorczanka, choć była “dzieckiem imigrantów z klasy robotniczej którzy nie mieli czasu ani chęci poświęcać nam należytej uwagi”. Zaczynała wszak na Bronksie, skończyła czas na Manhattanie, co samo w sobie można uznać za tzw. sukces.
Mimo to, a może właśnie dlatego, z narracji nie wynika poczucie jakiegoś wielkiego osiągnięcia. Ona sama najwyraźniej to bagatelizuje, bo wie, co jest w życiu najważniejsze. Zarazem ma również poczucie jakiegoś braku, do pełni czegoś jednak zabrakło.
“Cały sens miasta polegał na tym, że łatwiej było w nim znieść samotność” - pisze Gornick, dla której Miasto jest więcej niż pocieszeniem.
“Co wieczór, gdy przed pójściem spać gaszę światło w moim salonie na piętnastym piętrze, doznaję przyjemnego wstrząsu na widok wznoszących się ku niebu rzędów rozświetlonych okien; otoczona przez nie czuję się tak, jakby obejmowała mnie gromada bezimiennych mieszkańców miasta. To mrowie ludzkich siedzib, zawieszonych jak moja w przestrzeni, to ukłon Nowego Jorku w stronę ponadjednostkowej więzi. Ukojenie płynące z tej przyjemności jest nie do opisania”.
I spacerom, i Miastu Autorka zawdzięcza bardzo wiele.
“Kiedy życie zaczyna mi się jawić jako suma niepowodzeń, idę spacerem na Times Square - plac będący domem najobrotniejszego magnesu społecznego na świecie – i tam szybko odzyskuję właściwą perspektywę”.
“W czasach, gdy zbliżałam się coraz bardziej do magnesu społecznego, nic tak nie koiło bólu i złości w sercu jak spacer przez miasto. Obserwując ludzi, którzy na pięćdziesiąt różnych sposobów próbują pozostać ludźmi, widząc różnorodność i pomysłowość technik przetrwania, czułam jak schodzi ze mnie napięcie”.
“Nigdy nie czułam się mniej samotna niż w trakcie samotnego spaceru zatłoczoną ulicą. (...) Chodziłam, by przewietrzyć umysł, zakosztować ulicznego życia, rozpędzić popołudniowe przygnębienie.”
Pisarka postrzega miejski, no dobra - nowojorski, tłum jako rodzaj wspólnoty, zwłaszcza po 11.09.2001.
“Po jedenastym września w mieście na długo zapanowała trudna do opisania atmosfera. Przez wiele tygodni Nowy Jork wydawał się nieobecny, zagubiony, wysiedlony. Ludzie chodzili półprzytomni, jak gdyby coś ich męczyło, ale nie umieli tego nazwać. (...) Jednocześnie utrzymywała się cisza jakby nie z tej ziemi”.
“Przystanęłam na wysepce pośrodku, jak każdy nowojorczyk. Spojrzałam w prawo, aby wypatrywać w sznurze samochodów przerwy, która pozwoli mi bezpiecznie przemknąć na czerwonym. Okazało się jednak, że nic nie jedzie; jak okiem sięgnąć, ani jednego auta. Stałam tak jeszcze przez chwilę zahipnotyzowana tą wielką i straszną pustką. Nie mogłam sobie przypomnieć, żebym kiedykolwiek - może tylko z wyjątkiem śnieżnych zamieci - widziała Broadway bez jadących samochodów”.
“Wszyscy jesteśmy na Piątej Alei z tego samego powodu, na tych samych prawach. Przemierzamy ulice światowych stolic od niepamiętnych czasów: aktorzy, urzędnicy przestępcy, dysydenci, uciekinierzy, nielegalni, geje z Nebraski, polscy intelektualiści, kobiety na krańcu czasu”.
Świetnie opisana przewijająca się przez całą książkę relacja z pewnym Leonardem, wzorowy to udano-nieudany związek w wieku średnim: “Żadna inna bliska znajomość nie dała mi takiego wglądu w zagadkową naturę zwyczajnych relacji między ludźmi”.
„Leonarda i mnie łączy polityka krzywdy. Płonie w nas jasnym ogniem głębokie przekonanie, że przyszliśmy na świat urządzony według niesprawiedliwych reguł. Naszym tematem jest życie, które nas ominęło. Oboje mierzymy się z pytaniem: gdyby ta nierówność nie istniała zawczasu – on jest gejem, ja kobietą osobną – czy sami byśmy ją sobie wymyślili, żeby mieć pożywkę dla swoich pretensji? Właśnie temu pytaniu poświęcona jest nasza przyjaźń. Ono ją definiuje – określa jej charakter oraz idiom…”
“– To czym ostatnio jest dla ciebie życie? - pytam.
– Kością stojącą w gardle - odpowiada.
– Ani nie mogę jej połknąć, ani wykasłać. Mogę tylko próbować się nie udławić”.
“W trakcie tych naszych dalekich spacerów nieraz ukradkiem zmieniał się charakter czasu i przestrzeni, Znikało pojęcie godzin. Ulice były jedną długą wstęgą ciągnącej się hen drogi, po której wędrowaliśmy bez przeszkód. Czas się rozrastał, zaczynał przypominać ten z dzieciństwa, nigdy się niekończący, a nie ten obecny, którego zawsze było za mało”.
Inne cytaty
“Oto mężczyzna usiłował mnie zmusić do czegoś, znaczy nie miałam ochoty [pewien rodzaj seksu - przyp. mój], i robił to w sposób, jakim nigdy by się nie posłużył wobec innego mężczyzny: próbował mi wmówić, że nie wiem czego chcę. (...) Uzmysłowiłam sobie, że mężczyźni należą do innego gatunku niż ja. Innego i obcego”.
“Nadal byłam córką swojej matki. Ona była teraz negatywem, a ja odbitką, lecz obie zostałyśmy same, bez tego właściwego (po rozwodzie)”.
“Przyjaźń dzieli się na dwie kategorie: taką, w której ludzie spotykają się ze sobą, bo potrzebują swojej energii i taką, w której ludzie potrzebują energii, żeby się spotkać.
“Różnice osaczyły nas niczym bujny gąszcz zarastający leśną polanę. Przyjaźń, będąca przez lata źródłem podniety, nagle wyczerpała się jako potrzeba. Jednym długim susem przeskoczyła z rozedrganego centrum na wyczerpane peryferia”.
“Dojrzałam do tego, by nie oczekiwać od przyjaciół rzeczy, których nie potrafią mi dać. Biorę każdą przyjaźń taką, jaka ona jest, bez dyktowania warunków”.
“– Mam tylko jeden problem z chrześcijaństwem. Dlaczego oni nienawidzą Żydów za Śmierć Chrystusa? Kobieta zwraca mu niemu twarz i mówi:
– A wie pan, że mnie też to zawsze zastanawiało. W końcu to Rzymianie go zabili. Dlaczego nie mają pretensji do Włochów?
“Przekonanie, że jesteśmy tym, do czego się przyznajemy, to wielkie złudzenie naszej kultury”.
“Przez całe życie porzucał wszystko z wyjątkiem kobiet”.
“Odbierałam przez skórę zbiorowy opór przed pójściem na dno”.
“Czuła się otępiona gadką szmatką, która dzień w dzień wypełniała jej uszy. To gorsze niż cisza, powiedziała. O wiele gorsze”.
“Najbardziej żywotną poza seksem formą więzi jest rozmowa”.
“Kończąc sześćdziesiąt lat, poczułam się tak, jakby ktoś mi powiedział, że mam przed sobą jeszcze tylko sześć miesięcy. W jednej chwili ucieczka w wyimaginowane jutro stała się przeszłością. Pozostał jedynie ogrom opustoszałej teraźniejszości. (...) Z bujaniem w obłokach skończyłam bez trudu, ale jak właściwie żyć w teraźniejszości, jeśli przez tyle lat się tego nie robiło?”.
“To gen anarchii, obecny w każdym człowieku, który urodził się w gorszej klasie, z gorszym kolorem skóry, z gorszą płcią – tyle że u niektórych pozostaje uśpiony, a u innych sieje spustoszenie – nikt nie wie tego lepiej niż ja”.
Czytając, miałem skojarzenia z „Przyjacielem ” - dość podobną książką innej nowojorczanki Sigrid Nunez, której pozostałe rzeczy też biorę na cel. A teraz czas na kolejną książkę Gornick, podobno jeszcze lepszą - słynne “Przywiązania”...
Szukamy ofert...
3007 
1262 
OPINIE i DYSKUSJE o książce Śmierć Viveka Ojiego
Książka napisana przez osobę pochodzącą z Nigerii, mieszkającą w USA. Autorka umieściła fabułę w swojej ojczyźnie, wśród ludzi pociągających się na co dzień językiem igbo (tak jak Chinua Achebe). Książka rozgrywa się współcześnie. Akwaeke Emezi nie kryje inspiracji „Kroniką zapowiedzianej śmierci Marqueza”, od którego zapożyczyła schemat fabularny.
Powieść posiada trzy przeplatające narracje – trzecioosobową wszechwiedzącego narratora oraz dwie pierwszoosobowe – kuzyna głównego bohatera – i jego samego - już nieżyjącego.
Mają one pozwolić czytelnikom na powolne odkrycie osobowości Viveka oraz okoliczności jego śmierci. A przy okazji życia – szczególnie intymnego – jego przyjaciół. Ciekawostką jest prezentacji osób z grupy Nigerwives – cudzoziemek (jak matka bohatera – Hinduska),które wyszły za Nigeryjczyków i miały z nimi dzieci.
Atutem książki jest sięgnięcie po tematykę związaną z osobami nieheteronormatywnymi, czyli LGBT i umiejscowienie ich problemów poza wschodnim wybrzeżem USA czy Kalifornią (czyli miejscami, gdzie najgłośniej się o tym mówi, a sytuacja takich osób jest lepsza niż w 95% krajów świata i reszcie ojczyzny Trumpa). Drugi to pewien „zwrot akcji” w końcówce, lekko zaskakujący, ale dobrze świadczący o pomysłowości osoby, która napisała książkę i pewne informacje o zwyczajach Nigeryjczyków z grupy Igbo.
Z kolei minusy to zdecydowany nadmiar przesłania, misyjności i dydaktyki, w tym pewne cukierkowo-infantylne rozstrzygnięcie wątpliwości jednej osoby. Taka amerykańska bajka nie pasująca do reszty powieści. Druga wada to przewidywalność. Łatwo się domyślić, które z przedstawionych osób należą do grup określanych skrótem LGBT i z którą literką są związane. Również nadreprezentacja tych osób w środowisku bohatera to kolejny niepotrzebny grzyb w barszczu. No i nadmierna koncentracja na życiu seksualnym tychże osób. Ma służyć wywołaniu pozytywnych emocji w stosunku do opisywanego środowiska, ale pokazuje jego członków jako osoby myślące tylko o tym, co definiuje ich jako przedstawicieli mniejszości. No i książka jest słaba edytorsko. Słowa z języka igbo nie są tłumaczone, podobnie jak szereg nazw własnych, nieznanych czytelnikowi.
Plusy jednakże przeważają, jak nie ilościowo, to „wagowo”. Gdyby powieść Akwaeke Emezi powstała w Nigerii a nie w USA, wówczas niewątpliwie brak ingerencji redaktorów wiedzących, co się dobrze sprzedaje tylko posłużyłby książce. Tylko czy wtedy ktoś przetłumaczyłby są na polski?
Przeczytane w ramach wyzwania styczniowego – książka z imieniem w tytule.
Książka napisana przez osobę pochodzącą z Nigerii, mieszkającą w USA. Autorka umieściła fabułę w swojej ojczyźnie, wśród ludzi pociągających się na co dzień językiem igbo (tak jak Chinua Achebe). Książka rozgrywa się współcześnie. Akwaeke Emezi nie kryje inspiracji „Kroniką zapowiedzianej śmierci Marqueza”, od którego zapożyczyła schemat fabularny.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPowieść posiada trzy...
E-book
" ... Kiedy ktoś stoi na ziemi ze świadomością, że pod stopami gniją kości jego dziecka, gniew i ego rozwiewają się jak pył na silnym wietrze."
Nie umiem trafniej ująć przesłania tej książki. Niech więc pozostanie cytat o niej stanowiący.
Kochajmy swoje dzieci. Bezwarunkowo i zawsze.
E-book
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to" ... Kiedy ktoś stoi na ziemi ze świadomością, że pod stopami gniją kości jego dziecka, gniew i ego rozwiewają się jak pył na silnym wietrze."
Nie umiem trafniej ująć przesłania tej książki. Niech więc pozostanie cytat o niej stanowiący.
Kochajmy swoje dzieci. Bezwarunkowo i zawsze.
Jeszcze dzisiaj nie jestem pewien dlaczego ta historia zrobiła na mnie takie wrażenie.
„Śmierć Viveka Ojiego” Akwaeke Emezi to książka wielu dobrze znana, ale ja miałem okazję przeczytać ją dopiero niedawno. Opowiada ona historię rozpadającej się rodziny, w której śmierć, zamiast jednoczyć, wszystko niszczy.
Vivek i Osita, dwóch kuzynów ze strony ojców mierzy się z własną seksualnością... wspólnie. Nie służy to jako prosty shock factor – Emezi świadomie stosuje ten zabieg aby jednocześnie pokazać miłość „przyszywanych” braci, ich wykluczenie, strach i samotność. Gdy jedynym człowiekiem przy którym możesz być sobą jest twój krewny, moralność staje się zamazana. Więcej, o moralności nie było nawet tutaj mowy! Ocena przysługuje czytelnikowi, Autorka pokazuje wyłącznie wewnętrzne konflikty.
Podobnie sprawa się ma z problemami małżeńskimi rodziców Viveka. Kavita, jego matka, chce za wszelką cenę ustalić co stało się z jego ukochanym jedynakiem. Jego ojciec Chika z kolei unika tematu, odczuwając nawet ulgę z powodu śmierci „odmiennego” syna i pochowania wraz z nim tajemnicy jego inności. Społeczne normy zwyciężają z rodzicielskimi odruchami u mężczyzny, pokazując niebezpieczeństwo toksycznego rozumienia męskości. Nawet zdrada Chiki w tak ważnym momencie jak śmierć dziecka pokazuje jego dziecinność – bardziej przejął się brakiem uwagi ze strony zrozpaczonej żony niż śmiercią syna. Rodzice wreszcie dowiadują się (połowicznej) prawdy – Vivek zginął w czasie zamieszek przemieniony w tajemniczą Nnemdi.
O tajemniczości słów parę, bo Emezi lubi nawiązywać do afrykańskiego folkloru i wierzeń. Imię Nnemdi miało uczcić babkę Viveka, zmarłą w dzień jego narodzin. Ostatecznie go nie otrzymał, bo nie urodził się dziewczynką. Babcia i wnuk mieli jednak tajemniczą bliznę na stopie, wskazując na ich duchowe połączenie i, być może, na dysfunkcję porządku świata.
Narracja poprowadzona z punktu widzenia różnych osób, nawet nieżyjącego Viveka i wszechwiedzącego narratora, pozwala na wielość ujęć i próby pozytywnego określenia kim był Vivek. Czy to się udało? Połowicznie. Bo zasadniczo nieistotne kim był, a nawet, dlaczego umarł. W słowach narratora: „[Przyjaciółki] same też ledwie go rozumiały, ale kochały go i to wystarczyło”.
Jest to książka piękna, zaskakująca i wciągająca. Było mi prawdziwie przykro, że się kończy. Szczerze polecam każdemu.
https://www.instagram.com/metakonteksty/
Jeszcze dzisiaj nie jestem pewien dlaczego ta historia zrobiła na mnie takie wrażenie.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to„Śmierć Viveka Ojiego” Akwaeke Emezi to książka wielu dobrze znana, ale ja miałem okazję przeczytać ją dopiero niedawno. Opowiada ona historię rozpadającej się rodziny, w której śmierć, zamiast jednoczyć, wszystko niszczy.
Vivek i Osita, dwóch kuzynów ze strony ojców mierzy się z...
dzieci trzeba kochać w każdej postaci.
dzieci trzeba kochać w każdej postaci.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toBardzo dobra i bardzo smutna książka. W pierwszym zdaniu dowiadujemy się, że Vivek nie żyje, a przez resztę książki rozwiązujemy zagadkę jak i dlaczego do tego doszło. Natomiast absolutnie nie jest to typowe murder mystery, tylko portret kilkunastu mniej lub bardziej istotnych dla historii postaci, samego Viveka i Nigerii z jej długą historią homofobii. Dobrze napisane i wciąga, więc ja to pochłonęłam w dwa dni. Ale gwiazdka przypis, że lektura może zaboleć w serce.
Bardzo dobra i bardzo smutna książka. W pierwszym zdaniu dowiadujemy się, że Vivek nie żyje, a przez resztę książki rozwiązujemy zagadkę jak i dlaczego do tego doszło. Natomiast absolutnie nie jest to typowe murder mystery, tylko portret kilkunastu mniej lub bardziej istotnych dla historii postaci, samego Viveka i Nigerii z jej długą historią homofobii. Dobrze napisane i...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCałkiem dobrze się czytało, tylko przeszkadzały mi liczne wtrącenia w afrykańskim języku Igbo, których po prostu nie rozumiałem. Wiem, że miało to podkreślić klimat Nigerii, ale mnie wytrącało z rytmu powieści.
Całkiem dobrze się czytało, tylko przeszkadzały mi liczne wtrącenia w afrykańskim języku Igbo, których po prostu nie rozumiałem. Wiem, że miało to podkreślić klimat Nigerii, ale mnie wytrącało z rytmu powieści.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to“Śmierć Viveka Ojiego” to powieść o tym jak wiele trzeba przejść, żeby być tym, kim się chce. I że nawet dla krótkiej chwili prywatnego tryumfu warto zaryzykować wszystko.
“Śmierć Viveka Ojiego” to powieść o tym jak wiele trzeba przejść, żeby być tym, kim się chce. I że nawet dla krótkiej chwili prywatnego tryumfu warto zaryzykować wszystko.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTo po prostu bardzo słaba ksiazka o bardzo trudnych i złożonych sprawach. Zaskoczyło mnie wiele decyzji autorki - zarówno tych, dotyczących warstwy fabularnej, jak i samej struktury. Wielka szkoda!
To po prostu bardzo słaba ksiazka o bardzo trudnych i złożonych sprawach. Zaskoczyło mnie wiele decyzji autorki - zarówno tych, dotyczących warstwy fabularnej, jak i samej struktury. Wielka szkoda!
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toVivek Oji nie żyje. Rodzice znaleźli jego martwe ciało tuż przed domem. Nie wiedzą, co się stało, ani kto przyniósł ich ukochane dziecko pod drzwi. Od tego momentu matka wypytuje znajomych syna, czy cokolwiek wiedzą o jego śmierci. Prawda jednak będzie bolesna i trudna do przełknięcia. I niemożliwa do zrozumienia bez poznania prawdziwej natury Viveka.
Jednocześnie Akwaeke Emezi opisuje dzieciństwo i młodzieńcze lata Viveka. Zarówno z jego perspektywy, jak i kuzyna - Osity. Ale i licznych przyjaciółek, które znają sekret Ojiego. Autorka interesująco przedstawiła relacje między znajomymi. Jak widać okres dojrzewania to nie tylko czas buntu, ale i kształtowania relacji społecznych opartych na okłamywaniu rodziców. I chociaż historia Viveka nie jest w żaden sposób oryginalna, to jednak odkrywanie własnej tożsamości w tak zacofanym państwie było dla niego doświadczeniem trudnym i bolesnym, co książka nieźle oddaje. Co prawda relacja między Vivekiem a Ositą to przesada nawet jak dla mnie, ale książka Emezi zasługuje na lekturę.
Vivek Oji nie żyje. Rodzice znaleźli jego martwe ciało tuż przed domem. Nie wiedzą, co się stało, ani kto przyniósł ich ukochane dziecko pod drzwi. Od tego momentu matka wypytuje znajomych syna, czy cokolwiek wiedzą o jego śmierci. Prawda jednak będzie bolesna i trudna do przełknięcia. I niemożliwa do zrozumienia bez poznania prawdziwej natury Viveka.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJednocześnie Akwaeke...
Bardzo interesująca opowieść o tożsamości, młodości, miłości. Akcja osadzona jest w Nigerii, wśród rodzin, w większości których jedno z rodziców jest obcokrajowcem. Nie jest to więc środowisko wyłącznie wywodzące się z kontynentu afrykańskiego, a dość międzynarodowe, mimo iż nie ma zbyt wiele mowy o tych innych narodowościach, ich kulturze etc.
Za to kultury afrykańskiej, szczególnie nigeryjskiej w tej książce jest pełno. To jak najbardziej na plus, natomiast uważam, że to naprawdę wielka szkoda, iż redakcja zrezygnowała z przypisów. Czytałam powieści azjatyckie, gdzie redakcja czy tłumacz nadodawali się przypisów, gdzie nawet połowa z nich tłumaczyła podstawowe terminy z danej kultury, np. czym jest sushi, ramen, gyoza, tatami albo kimchi. Gdzie tłumaczono na polski bubble tea.
Tymczasem ta powieść pozostaje hermetyczna dla czytelnika. Przecież wszelkie kultury afrykańskie są bardziej kulturowo oddalone od naszej - na informacje odnośnie kultury azjatyckiej (zwłaszcza japońskiej, koreańskiej i indyjskiej) można natknąć się, nawet ich nie szukając, jest ona w pewnym sensie viralowa, obecna w polskojęzycznym internecie, ale też ogólnie w anglojęzycznym. Nie można tego samego powiedzieć o kulturze afrykańskiej, świat nie interesuje się Afryką (ani Ameryką Południową),a co dopiero poszczególnymi państwami tego kontynentu. Czytelnik jest zmuszony albo do przerywania lektury i poszukiwań na własną rękę, albo do przyzwyczajenia się, że część tekstu pozostanie dlań obca, niedostępna.
Elementy kultury nigeryjskiej z jakiegoś powodu zostały umieszczone w oryginale, dlatego też powinny tam pozostać i w przekładzie, liczne potrawy nie powinny być tłumaczone jako gulasz wołowy czy potrawka warzywna - i nie były. Jednak byłoby miło, gdyby w przypisach dodano jakieś wyjaśnienia.
Z początku wszystko wygląda zwyczajnie, akcja toczy się wolno, ale od początku wiemy, że główny bohater nie żyje. Stopniowo poznajemy kolejne szczegóły, dowiadujemy się, że zginął w dniu zamieszek. Potem dowiadujemy się więcej i więcej. Nie będę spojlerować, napiszę tylko, że mimo pewnych podejrzeń, które czytelnik zaczyna mieć po poznaniu tego czy innego szczegółu, nie dowiaduje się on wszystkiego od razu, dalsze informacje doprowadzają go coraz bliżej rozwiązania, które zdradzają dopiero ostatnie strony. Z początku wydaje się, że Vivek może być gejem, ale potem krąży się wokół kwestii tożsamości, rozważa różne inne opcje.
Powieść czyta się bardzo szybko, wydaje się ona być napisana w dość zachodnim stylu. To dobra książka, poruszająca ważne tematy, ale jednak muszę przyznać, że za mało w niej było głównego bohatera. Może to być działanie celowe, zamierzone na ujawnienie wszystkiego pod koniec, całej tajemnicy. Jednak bohater wydaje się nazbyt zdystansowany, nie mamy wglądu w jego myśli, wnętrze, przemianę wewnętrzną - czy też odkrywanie siebie. Brakowało mi tu bardziej osobistej perspektywy bohatera.
Bardzo interesująca opowieść o tożsamości, młodości, miłości. Akcja osadzona jest w Nigerii, wśród rodzin, w większości których jedno z rodziców jest obcokrajowcem. Nie jest to więc środowisko wyłącznie wywodzące się z kontynentu afrykańskiego, a dość międzynarodowe, mimo iż nie ma zbyt wiele mowy o tych innych narodowościach, ich kulturze etc.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toZa to kultury afrykańskiej,...