Szukamy ofert...Tym, którzy stopniowo tracą wspomnienia, pozostaje tylko jedna droga ucieczki: ucieczka w przeszłość. Dla takich ludzi powstaje pierwsza klinika przeszłości, miejsce, gdzie wszystko, co ich otacza, pochodzi z epoki, w której zabłąkał się ich umysł. Wytchnienie dla chorych na Alzheimera szybko staje się kuszące również dla innych, rozczarowanych współczesnością. I tak przeszłość stopniowo wymyka się spod kontroli, początkowo zajmuje jeden pokój, później piętro, budynek, dzielnicę, miasto, aż w końcu całą Europę ogarnia gorączka powrotu do przeszłości. Pozostaje pytanie, jaką przeszłość wybrać. I jak nie powtórzyć jej błędów.
Georgi Gospodinow w „Schronie przeciwczasowym” tworzy dla nas świat na granicy między utopią a dystonią, bo raj jednych jest piekłem dla innych. Idee zwolenników powrotu do przeszłości są szczytne, dopóki nie zaplączą się w nie zadawnione urazy i polityka. Powieść Gospodinowa to równocześnie rozliczenie z przeszłością, krytyka teraźniejszości i przestroga na przyszłość.
Akcja rozgrywa się głównie w Szwajcarii, a momentami w Bułgarii i innych państwach Europy. Przez cały czas toczy się gra między autorem, bohaterami i czytelnikiem: kim jest tajemniczy Gaustyn, psychiatra geriatryczny, „bezdomny w czasie”? Czy głównemu bohaterowi/narratorowi uda się go odnaleźć, a jeśli tak, to w jakich czasach? A może poza czasem? W „Schronie przeciwczasowym” do końca nie wiadomo, kto kogo wymyśla.
Poza niecodziennym pomysłem książka urzeka zaskakującymi obserwacjami na temat postrzegania czasu i prób uchwycenia jego upływu. Znajdujemy tu przemyślenia na temat znaczenia słonecznych popołudni i tego, że brak nam słów, aby nazwać zapachy. Gospodinow skupia się na szczegółach: smaku chleba z solą, wspomnieniach ocalonych dzięki niewyraźnej fotografii. Pięknie pisze o starości, pokazując skrawki wspomnień ludzi, którzy tracą pamięć. Części poświęcone pacjentom kliniki przeszłości podobały mi się o wiele bardziej niż te, które mówiły o nowych, „chronologicznych” podziałach Europy. W powieści ciągle powraca motyw czasu, pamięci i zapomnienia. Do tego aż gęsto tu od intertekstualnych nawiązań do innych utworów. Gospodinow ma w sobie nie tylko coś z Prousta, ale też z Borgesa i Saramago. Przedstawia nam oryginalne pomysły opisane pięknym stylem, zachęcającym do zaznaczania kolejnych i kolejnych cytatów. Jego książka to doskonały schron przeciwczasowy dla tych, którzy chcą odetchnąć od szarej codzienności.
Agnieszka Kruk
Gieorgi Gospodinow to pisarz genialny w pełnym tego słowa znaczeniu. Przekonałem się o tym, czytając jego trzecią wydaną u nas powieść. „Schron przeciwczasowy” to bardzo rozległe i wielowątkowe studium pamięci jako organu, za pomocą którego przeżywamy czas. Przyszłości jeszcze nie znamy i nie wiemy jaka będzie, zaś teraźniejszość stale obraca się w przeszłość, więc tak naprawdę pewna jest tylko ta ostatnia. Czy można być „bezdomnym w czasie” tak jak Gaustyn? Wychodząc od indywidualnego sposobu rozumienia przeszłości, jej odzyskiwania i tracenia sięga po jej aspekt zbiorowy i tu zaczyna się dziać naprawdę wiele. Analiza naszego sposobu doświadczania czasu to krok ku nam samym, naszej ukrytej tożsamości. W powieści Gospodinowa literackie fantasmagorie współistnieją z dygresjami filozoficznymi, humor i smutek występują zaraz po sobie, a wszystko spowite jest duchem literackiej intuicji najwyższej próby. Gospodinow to pisarz potrafiący posługiwać się empatią , dzięki czemu doskonale udaje mu się opisywać całą złożoność świata. Jeszcze jedna taka powieść, a Nobel dla Bułgara może stać się rzeczywistością.
1692 
762 
Opinie i dyskusje o książce Schron przeciwczasowy
Lektura wymagająca, pesymistyczna, intelektualna i wysoce polityczna. Czasami nudna. Na pewno nie do przeczytania „na raz”. Często odkładam książkę i powracałam dopiero po paru dniach. Polecam, ale trzeba się nastawić, że to trudna lektura.
Lektura wymagająca, pesymistyczna, intelektualna i wysoce polityczna. Czasami nudna. Na pewno nie do przeczytania „na raz”. Często odkładam książkę i powracałam dopiero po paru dniach. Polecam, ale trzeba się nastawić, że to trudna lektura.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNiepokojąca i osobliwa. Warta przeczytania.
Niepokojąca i osobliwa. Warta przeczytania.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDelikatnie napisane, mocno zakcentowany niepokój o nasze dzisiejsze wybory.
Delikatnie napisane, mocno zakcentowany niepokój o nasze dzisiejsze wybory.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka początkowo wydawała mi się nużąca i czytałam ją z pewnym trudem, ale z czasem doszłam do wniosku, że jest jednak genialna. Po prostu może ja nie całkiem do niej dorosłam.
Książka początkowo wydawała mi się nużąca i czytałam ją z pewnym trudem, ale z czasem doszłam do wniosku, że jest jednak genialna. Po prostu może ja nie całkiem do niej dorosłam.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to"Od czego właściwie wyszedłem, co chciałem opowiedzieć ... ? Próbuję dokończyć książkę o utracie pamięci i... Spieszę się, żeby ją skończyć, zanim zapomnę, o czym właściwie jest. Ale jeśli wszystko, co piszę, się spełnia, muszę uciec w inną osobę."
Dla mnie ta powieść jest jak zagłębianie się w umyśle człowieka ogarniętego chorobą psychiczną — a zarazem kogoś, kto przeżył traumę 1939 roku, uznawanego przez niego za „koniec ludzkiego czasu”. To opowieść o człowieku owładniętym pragnieniem odnalezienia bezpiecznego miejsca w tym, co znane, i jednocześnie sparaliżowanym lękiem przed tym, co może przynieść przyszłość.
Pojawia się tu wiele wątków — zarówno osobistych, jak i metafizycznych: postać alter ego bohatera, motyw postępującej choroby Alzheimera, która niczym tytułowy schron staje się azylem, a zarazem osobliwą formą wyzwolenia. Równolegle rozwija się płaszczyzna politycznej dystopii, budowanej na narodowych resentymentach, tworzących przedziwne, chorobliwe konstrukcje — jakby mogły zrodzić się w umyśle szaleńca.
Wątek narodowo-europejski wydaje mi się już nieco wyolbrzymiony; mam wrażenie, że osłabia wcześniej subtelnie i ciekawie zarysowane problemy wyobcowania, kruchości pamięci oraz traumy i rozpadu jednostki — procesu, w którym, jak pisze autor, „ktoś wyłącza elektryczność w pokojach twojego własnego ciała”.
"Od czego właściwie wyszedłem, co chciałem opowiedzieć ... ? Próbuję dokończyć książkę o utracie pamięci i... Spieszę się, żeby ją skończyć, zanim zapomnę, o czym właściwie jest. Ale jeśli wszystko, co piszę, się spełnia, muszę uciec w inną osobę."
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDla mnie ta powieść jest jak zagłębianie się w umyśle człowieka ogarniętego chorobą psychiczną — a zarazem kogoś, kto przeżył...
Inteligentna ale nie przeintelektualizowana.
Inteligentna ale nie przeintelektualizowana.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWiele rozproszonych myśli, traumy pokoleniowe i ponadczasowe. Cały ten chaos nadbudowujący wewnętrzny chaos. Bardzo potrzebna powieść, która pozwala choć na chwilę zobaczyć świat z perspektywy osób tracących nie tylko pamięć, ale przede wszystkim resztki tożsamości.
Wiele rozproszonych myśli, traumy pokoleniowe i ponadczasowe. Cały ten chaos nadbudowujący wewnętrzny chaos. Bardzo potrzebna powieść, która pozwala choć na chwilę zobaczyć świat z perspektywy osób tracących nie tylko pamięć, ale przede wszystkim resztki tożsamości.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to"Kiedyś to było" u Gospodinowa niekoniecznie mówi o starych, dobrych czasach. Może być też o traumach, a i tak przeszłe oznacza dobrze znane, tak, że nic, tylko się w nim zadomowić. Pierwszy rozdział o rekonstruowaniu dekad genialny, łatwo wejść po nim w konwencję. Przy okazji niedaleko pada Bułgar od Polaka, zostaję w tej książce też dla żarcików!
"Kiedyś to było" u Gospodinowa niekoniecznie mówi o starych, dobrych czasach. Może być też o traumach, a i tak przeszłe oznacza dobrze znane, tak, że nic, tylko się w nim zadomowić. Pierwszy rozdział o rekonstruowaniu dekad genialny, łatwo wejść po nim w konwencję. Przy okazji niedaleko pada Bułgar od Polaka, zostaję w tej książce też dla żarcików!
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTo książka oparta na ciekawym i bardzo innowacyjnym pomyśle fabularnym, który wyróżnia ją na tle współczesnej prozy. Autor w oryginalny sposób łączy temat pamięci, nostalgii i lęku przed przyszłością. Ogromnym atutem jest styl — lekkie, klarowne i przyjemne w odbiorze pióro. Powieść czyta się łatwo, mimo że porusza poważne i niepokojące kwestie. To inteligentna lektura, która nie męczy, a jednocześnie zostawia przestrzeń do refleksji.
To książka oparta na ciekawym i bardzo innowacyjnym pomyśle fabularnym, który wyróżnia ją na tle współczesnej prozy. Autor w oryginalny sposób łączy temat pamięci, nostalgii i lęku przed przyszłością. Ogromnym atutem jest styl — lekkie, klarowne i przyjemne w odbiorze pióro. Powieść czyta się łatwo, mimo że porusza poważne i niepokojące kwestie. To inteligentna lektura,...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążka, która róbuje rozprawić się z czasem, który pomału nam wszystko odbiera.
Jednocześnie niczym Proustowska magdalenka przywołuje wspomnienia, które miało się wrażenie, że wyparowały z pamięci. Niestety im bliżej końca tym była cięższa w odbiorze, nie trafiając w nuty, które tak dobrze rezonowały na początku.
Książka, która róbuje rozprawić się z czasem, który pomału nam wszystko odbiera.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toJednocześnie niczym Proustowska magdalenka przywołuje wspomnienia, które miało się wrażenie, że wyparowały z pamięci. Niestety im bliżej końca tym była cięższa w odbiorze, nie trafiając w nuty, które tak dobrze rezonowały na początku.