Pierwszy Amerykanin. Zagadka studiów prekolumbijskich

Paul Herrmann posiadł nadzwyczajną zdolność - potrafi rozpalić do białości wyobraźnię i poruszyć każdy umysł! "Siódma minęła, ósma przemija. Przygody najwcześniejszych odkryć" czytałam niczym pasjonującą lekturę przygodową, gdzie piętrzące się bogactwo wiadomości podane jest w ogromnie atrakcyjnej formie. Nieprzebrany szereg fascynujących zagadkowych podróży geograficznych i historycznych autor wspaniale rozplątowuje, a przy tym stawiane tezy niesłychanie trzeźwo rozsądkwo, sprawnie i satysfakcjonująco argumentuje, uzupełniając opowieść licznymi cytatami z historycznych pism, listów i inkunabułów. Opierając się na wykopaliskach archeologicznych, zachowanych starych podaniach, rytach na kamieniach runicznych, dokumentach historycznych oraz legendach autor snuje opowieść o tym, jak w epoce kamiennej, 5000 lat p.n.e ożywione stosunki handlowe i rozległą żeglugę morską utrzymywały ówczesne ludy. Opowiada o podróżach marynarzy tajemniczych krain Tartessos i Knossos, ściśle związanych z przełomową produkcją i handlem brązem (już wówczas ludzie mieli skłonności kapitalistyczne do gromadzenia dóbr!). Z lektury dowiadujemy się o ekspedycjach morskich Egipcjan do historycznego Puntu (drodze morskiej liczącej 8000 km!),o biblijnym świadectwie wyprawy żydowskiego króla Salomona do Ofiru, wyprawach Fenicjan czy bardzo rzeczowe opisy Herodota o wyprawie faraona Necho wokół Afryki. Z lektury możemy dowiedzieć się także o pierwszym południowoeuropejskim przybyszu Piteasie, który widział zamarznięte wody Morza Północnego i dotarł do kraju bursztynu - Germanii. W książce Herrmann znakomicie opisuje kolonizację Grenlandii przez Wikingów i ich tragiczne dzieje oraz odkrycie Ameryki (Winlandii) na 500 lat przed Kolumbem! Jest tutaj mowa o hiszpańskich konkwistadorach, podróżach ekskluzywnymi chińskimi dżonkami z apartamentami, łazienkami i toaletami na wiele wieków przed współczesnymi statkami rejsowymi, o wielkiej przyjaźni wnuka Dżengis-chana z Marko Polo... Moi drodzy Czytacze... To zaledwie ułamek tego, co niesie ze sobą książka! Herrmann błyskotliwie rozprawia o niezliczonej rzeszy zagadnień związanych z pierwszymi, często pioniersko przecieranymi szlakami podróżników. Prowadzi nas w trzewia tak intensywnych przygód, że nie pozostaje mi nic innego, jak zachęcić Was do sięgnięcia po tę niewątpliwie wartościową książkę historyczną. Pomimo wydania jej w latach 50-tych XX wieku, moim zdaniem lektura trzyma wysoki poziom i nic a nic nie traci na jakości. Wspaniale bawi, fascynuje i uczy Jeśli podoba Wam się moja recenzja, to zapraszam po więcej: https://www.instagram.com/anemonenemorose/

Autor, 1898 - 1978 , podczas I WŚ służył w armii pruskiej (walczył m. in pod Verdun),ale zdezerterował i dołączył do oddziału powstańców wielkopolskich. Jego utwory były tłumaczone na wiele języków i zdobyły mu dużą popularność. Książka wydana ok. 60 - ąt lat temu, ale nie straciła na swojej aktualności. Pizarro, Inkowie to temat interesujący dla każdego i pomimo wielu opracowań, jestem przekonany, że tym nie będziesz rozczarowany. POLECAM !!!

Napisany bardzo ładnym językiem, starannie przeprowadzony wywód, krok po kroku analizujący Nowy Testament z punktu widzenia wiedzy naukowej. Jest to oczywiście ujęcie popularno-naukowe i sprzed już niemal pół wieku. Możliwe, że są tu jakieś uproszczenia, czy błędy, jednak ogrom krytycznych uwag, wobec tego, co większości z nas wydaje się prawdą jest porażający. Czemu ta książka nie jest lekturą - obok mitologii Parandowskiego?

Bardzo interesująca monografia brytyjskiego historyka, poświęcona chyba najsłynniejszej średniowiecznej nonkonformistycznej grupie religijnej, kontestującej stanowisko ówczesnego kościoła rzymskokatolickiego. Katarzy, zwani też albigensami, zaliczani byli ze względu na swą doktrynę do manichejczyków tudzież paulicjan, czyli tzw. herezji dualistycznych (nota bene greckie αἵρεσις (hairesis) znaczy tyle co wybierać),a więc zakładających istnienie dwóch bóstw – Boga – jako twórcy dobra i Szatana bądź jego odpowiednika, jako twórcy zła. Autor omawia zatem historię kształtowania się ruchu katarskiego (sami siebie nazywali chrześcijanami, wierzącymi lub dobrymi ludźmi),jego doktrynę (nigdy nie ustaloną w sposób ostateczny i wiążący),strukturę, rozwój, prześladowania i upadek. Jak każdy historyk badający to zjawisko Barber ma problem ze źródłami, pochodzą one bowiem niemal wyłącznie ze środowiska zwalczającego albigensów, czyli kościoła katolickiego, a przede wszystkim inkwizycji. Praktycznie nie zachowały się pisma „heretyków”. Według ocen Barbera katarzy w szczytowym okresie – na początku XIII wieku, stanowili co najwyżej między 10 a 20 % ogółu ludności Langwedocji. Mimo to cieszyli się dużą wolnością i szacunkiem bowiem, w odróżnieniu od kleru katolickiego, sami przestrzegali tego, czego nauczali innych a ponadto nie byli pazerni na dobra materialne. Uważali też (jak donatyści),że niegodni duchowni powinni utracić swój status, albowiem nie są uprawnieni do świadczenia posług religijnych. Stali zatem wyżej moralnie od ówczesnego kościoła katolickiego, czym przyciągali wiernych, z których przytłaczająca większość w owych czasach była niepiśmienna. Z opisu krucjaty wynika też, że tolerancja władców langwedockich wobec katarów była tylko pretekstem agresji. W 75% miejscowości, zdobytych przez pochodzących z północnej Francji krzyżowców, katarów nie było w ogóle, zaś większość ich małych ośrodków nie była zdobywana przez krzyżowców (zwanych przez miejscową ludność, wtedy mówiącą językiem okcytańskim … Francuzami). Chodziło o ziemie dla zdobywców i podporządkowanie tych terenów królowi Francji. Sam opis krucjaty nie przytłacza całej pracy. Przedstawione są wydarzenia przykładowe (praktyczne ludobójstwo na ofiarach krzyżowców),a całą chronologia jest przeniesiona do tabel. W jednym z ostatnich rozdziałów pojawiają się ostatni katarzy z początku XIV wieku, znani z „Montaillou – wioski heretyków” bracia Authie, Piotr Maury i inni. Wreszcie końcowy rozdział pokazuje kształtowanie się mitu katarsko-langwedockiego, prób nawiązania do ich legendy (Simone Weil, niektórzy protestanci na początku Reformacji) czy XX-wieczni pisarze. Szkoda, że autor nie mógł przytoczyć Zbigniewa Herberta, który w „Barbarzyńcy w ogrodzie” przedstawił romantyczną wizję walki ludności Langwedocji z krucjatą. Bardzo dobrze napisana i zredagowana książka.

Bardzo porządne kompedium wiedzy o historii zakonu templariuszy. Co prawda dość dużo tu szczegółów, ale bardzo dobrze i sensownie opisanych. Autor podchodzi do tematu z naukowym dystansem, doskonale radzi sobie ze źródłami naukowymi, analizuje je i segreguje według wiarygodności. Mierzy się także z teoriami spiskowymi na temat zakonu. Dodatkowo wskazuje, że nie wszystko w historii templariuszy może być w stu procentach wyjaśnione z powodu braku źródeł. Polecam miłośnikom historii.

Dzisiaj brzmi to wręcz niewiarygodnie, że był czas (wcale nie aż tak dawno temu),gdy archeologia nie istniała. Miejsca z pozostałościami pradawnych kultur służyły wtedy raczej jako kamieniołomy i najlepszą rzeczą, jaka mogła przydarzyć się jakiejś rzeźbie lub wazie, było postawienie jej w gabinecie osobliwości jakiegoś barokowego bogacza. Kurt Wilhelm Marek opisął w tej książce mozolny proces powstawania nowej dziedziny wiedzy. Zrobił to tak dobrze, że „Bogowie, groby i uczeni” (mimo oczywistej dezaktualizacji w stosunku do obecnego stanu wiedzy) ma nadal sporo do zaoferowania – zwłaszcza dla kogoś, kto pragnie jedynie poinformować się o historii archeologii i jej największych odkryciach. Polecam!

Czy jest ktoś, kto nie zna tej serii ? Nie uwierzę !!! Tzw. seria ceramowska, PIW - go, od nazwiska autora pierwszej książki z dłuuułgiej listy tego cyklu. Wydawana nieprzerwanie od 1958 r. Książki o tematyce historycznej, archeologicznej, z dziejów ludów minionych cywilizacji i ich kultury. Trudno wymienić wszystkie tematy, bo zakres jest ogromny. Od czasu, kiedy wysprzedałem moją młodzieżową biblioteczkę ( czego do teraz żałuję ,) kupuję te książki, dawniej jak się udało to w księgarni, częściej, naturalnie, jak też się udało, to w antykwariatach. Do tej pory jak zobaczę coś dla mnie ciekawego, to oczywiście nie odmówię sobie przyjemności kupna książki i jej przeczytania. Sam nie wiem ile ich już stoi u mnie na półkach, na pewno kilkadziesiąt, jest też mniejszy format tej serii. Możliwe, że niektóre opracowania są " słabsze ", ale pamiętaj, że to odczucie subiektywne. Serię mogę wszystkim polecić !!! Jestem przekonany, że każdy znajdzie temat, który go zainteresuje !!! 10 gwiazdek za całą serię. Inaczej bym nie mógł, dała mi tyle przyjemności !!! POLECAM !!!

Wyprawy Wikingów. Dawni Normanowie w Grenlandii i Ameryce Północnej Autor: Farley Mowat Moja ocena: 8/10 „Wyprawy Wikingów” to niezwykle interesująca książka, ukazująca mało znane w naszej części Europy dzieje podróży Normanów do Grenlandii i Ameryki Północnej. Choć polskie wydanie pochodzi z 1972 roku, lektura wciąż pozostaje świeża – autor posługuje się językiem zrozumiałym, narracja jest wciągająca i pozbawiona naukowego nadęcia, które często potrafi znużyć czytelnika. Książka została podzielona na trzy główne części oraz aneksy, które stanowią duży atut publikacji. To właśnie one pozwalają czytelnikowi głębiej zrozumieć zarówno realia życia Normanów, jak i sam kontekst wielkich wypraw oceanicznych. Dla mnie osobiście aneksy były jedną z najciekawszych części książki – nie tylko uzupełniały zasadniczą narrację, ale również nadawały jej dodatkową wiarygodność i szerzej rysowały obraz epoki. Na uwagę zasługuje sposób, w jaki autor odbrązawia postać Wikinga. Nie spotykamy tu utrwalonego w popkulturze wizerunku wojownika w hełmie z rogami, zapijającego się rumem, lecz ludzi odważnych, żądnych odkryć, a jednocześnie nieprzywiązujących się do nowo napotkanych ziem. Mowat pokazuje Normanów jako pionierów – podróżników, którzy stawiali czoło surowemu klimatowi, nieprzewidywalnym oceanom i trudom kolonizacji, często tylko chwilowej. Książka stanowi więc nie tylko opowieść historyczną, ale również refleksję nad ludzką odwagą, migracją i naturą odkryć. To publikacja, po którą zdecydowanie warto sięgnąć – zarówno ze względu na walory literackie, jak i bogactwo wiedzy, którą przekazuje. ** 23:23 * 02.10.2025 * 88/2025 *

Kolejna z bardzo dobrych pozycji wydana w ramach serii "Rodowody Cywilizacji". Jest to zbiór opowiadań poświęconych najbardziej znanym wydarzeniom i ludziom związanym z obszarem Morza Karaibskiego. Tym którzy z niego żyli, żeglując, handlując bądź rabując, oraz tym co przewinęli się przez jego wody odkrywając, eksplorując i szerząc wiedzę geograficzną o nieznanych do tej pory zakątkach świata. Morze Karaibskie dawało różnym śmiałkom zarówno możliwość szybkiego wzbogacenia się, jak i przeżycia wielu, często bardzo awanturniczych, przygód. Postacie takie jak Francis Drake, czy Kapitan Morgan, odcisnęły swoje piętno na tamtym obszarze, realizując jakże odmienne zadania oraz cele. Nie są oni zresztą jedynymi znanymi bohaterami historii Karaibów. Książka Arciniegasa to wprost kopalnia różnych anegdot, fascynujących wojaży oraz dramatycznych morskich zmagań, które wraz z znakomitą narracją autora tworzą książkę klasyczną w swoim przedmiocie. Książkę czyta się bardzo dobrze, tak jak najlepsze powieści przygodowe o tematyce żeglugi i morza.

Régine Pernoud, jedna z najbardziej znanych mediewistek XX wieku, znana ze swej skrupulatności źródłowej i z zamiłowania do odmitologizowywania Średniowiecza, podjęła w "Templariuszach" trud sprostowania wielu przekonań i legend, które od stuleci narosły wokół zakonu templariuszy. Książka ma formę zwięzłego studium popularnonaukowego, co nadaje jej charakteru przystępnego lecz nie trywialnego. Pernoud zaczyna od genezy zakonu: potrzebie ochrony pielgrzymów w Ziemi Świętej, chaosie pokoro-krucjatowym po 1099 roku oraz kontekście religijnym i militarnym, który doprowadził do założenia zakonu templariuszy około 1119–1120 roku. Autorka zaznacza, że idea i pierwotny mandat Zakonu były wyraźnie religijne i dobroczynne — ochrona pielgrzymów była zadaniem pierwszoplanowym, a dopiero z czasem templariusze rozwijali inne role. Kolejne rozdziały nieco mnie znużyły, ponieważ drobiazgowo omawiają życie wewnętrzne zakonu: strukturę organizacyjną, regułę (która była pewnym kompromisem między życiem religijnym a wojskowym),zwyczaje, codzienność, odzienie, rytuały przyjmowania nowych członków. Pernoud nie unika detali. Odrębna część poświęcona jest działalności gospodarczej, finansowej i architektonicznej. Autorka ilustruje, jak templariusze, dzięki hojności darczyńców i dzięki swoim własnym inwestycjom i zarządzaniu, stawali się właścicielami wielu komandorii, zarządzali majątkami, pełnili funkcje bankierskie, prowadzili działalność gospodarczą — co z jednej strony wzmacniało ich pozycję, z drugiej — budziło ambicje władców świeckich. Architektura, jak zauważa Pernoud, często bywała mitem: na przykład przekonanie, że wszędzie templariusze budowali okrągłe kościoły, jest przesadą; autorka wskazuje, że przypadków jest kilka, lecz nie stanowią reguły. Kulminacyjnym momentem jest owiany złą sławą proces i kasata zakonu — działania króla Francji Filipa IV („Filip Piękny”) oraz papiestwa. Autorka przedstawia je jako rezultat skomplikowanego splotu czynników: politycznych (potrzeba pieniędzy, długi króla),ambicji władzy świeckiej nad majątkami templariuszy, konfliktów między jurysdykcją papieską a królewską oraz słabości instytucjonalnych, a wreszcie oskarżeń o herezję i praktyki sabatu, które Pernoud uważa za wymyślone, wyolbrzymione lub zmanipulowane w trakcie procesu. Końcowa część dotyczy recepcji templariuszy po ich upadku — symboliki, legend, interpretacji ich dziejów przez kolejne pokolenia (ofiary tyranii?, tajemniczy zakon masoński?, spisek?, na pewno obiekt popularnych mitów). Tu Pernoud stawia na przywrócenie głosu dokumentom głosu (co zresztą można odczytać jako apel o odpowiedzialność historyków. Rzetelność źródłowa jest zresztą znakiem rozpoznawczym książek Pernoud. Badaczka zawsze opiera się na dokumentach - w tym przypadku archiwach, aktach procesów, przepisach zakonu. Jednocześnie – mimo że omawia trudne i czasem niewdzięczne kwestie (struktura zakonu, reguły, administracja, finanse, architektura),czyni to w sposób klarowny dla czytelnika. To, co wyróżnia tę pracę, to niechęć do mitów. Autorka często kontrastuje legendę z dokumentem, starając się rozróżnić, co da się z pewnością udokumentować, a co jest efektem późniejszych przekręceń, symboli, fantazji. Tego rodzaju podejście jest bardzo potrzebne w tematyce templariuszy, ponieważ wokół nich narosło wiele teorii spiskowych, mistycyzmu i sensacyjnych narracji. Oczywiście ze względu na swoją formę i objętość, książka nie może być monografią wyczerpującą. Niektóre aspekty są potraktowane jedynie powierzchownie — np. wewnętrzne konflikty zakonu, różnice regionalne, życie pojedynczego brata / rycerza templariusza, szczegóły duchowości. Czytelnik szukający bardzo szczegółowych analiz znajdzie w niej punkty zaczepienia, ale będzie potrzebował dodatkowych źródeł. Ponadto, chociaż autorka często odnosi się do roli templariuszy w Ziemi Świętej, ich relacji z muzułmanami czy ze światem islamu, te aspekty są raczej tłem, nie głównym wątkiem. Kto chciałby zgłębiać kontakt kulturowy, relacje, wpływ templariuszy na regiony poza Europą Łacińską, może odczuć niedosyt. Ponieważ Pernoud stara się zdystansować od legend, fantasmagorii i mitów, mniej miejsca poświęca analizie tego, dlaczego te mity powstawały, jak były wykorzystywane w literaturze, sztuce, popkulturze. To nie jest krytyka fundamentalna — autorka wyraźnie nie zamierzała tego zrobić dogłębnie — ale jeśli oczekiwać refleksji kulturowej nad mitami templariuszy, należy szukać dalszych lektur. W świecie historiografii temat templariuszy ciągle się rozwija, więc książka Pernoud nie uwzględnia najnowszych odkryć (to naturalne w przypadku krótkiego, popularnonaukowego opracowania). Choć "Templariusze" to przede wszystkim dzieło historyczne, ma również wymiar literacki: język jest elegancki, spokojny, Pernoud potrafi budować narrację bez nadmiernego patosu, ale z widocznym szacunkiem dla postaci i wydarzeń. Jej opisy są nacechowane troską o fakty, ale także – gdy trzeba – o wymiar moralny historii: jakie były konsekwencje pychy władzy, jakie skutki dla zakonu i dla wiernych miały decyzje polityczne, jakie wartości legły u podstaw życia templariuszy. Książka wpisuje się też w szerszy projekt autorki, który polega na rehabilitowaniu Średniowiecza, przeciw stereotypowemu przekonaniu, że był to czas prymitywizmu, fanatyzmu i zamętu. Pernoud pokazuje, że Średniowiecze miało swoje struktury, kulturę, duchowość i że zakony, w tym templariusze, były instytucjami głęboko osadzonymi w ówczesnych realiach społecznych, politycznych i religijnych. Ta książka przypomina, iż historia templariuszy jest wciąż fascynująca — nie dzięki legendom, ale dzięki samej rzeczywistości: ludziom, instytucji, konfliktom, wierzeniom, polityce i zwykłych codziennych obowiązkach zakonników.

Solidna synteza dziejów zakonu krzyżackiego w czasach jego politycznej i militarnej ekspansji. O nieaktualności pewnych informacji parę osób tu pisało, ja jednak zwróciłem uwagę na błąd potężnego kalibru, który aż dziwi u tuza polskiej mediewistyki jakim był Pan Marian Bikup. Otóż na s. 297 (rozdział Formy Gospodarki Chłopskiej) autor doszukuje się w XIV wiecznych Prusach upraw fasoli i papryki!

Niejednoznaczna w ocenie publikacja gdzie autor, bazując na Starym Testamencie i pracach archeologicznych, stara się oddzielić ziarno od plew z dyskusyjnym rezultatem. Przez niektóre rozdziały przemawia badacz, by w innych wejść w rolę komentatora Starego Testamentu, a może nawet teologa. Różny jest również nacisk położony w poszczególnych rozdziałach i podrozdziałach. Raz historia polityczna, raz rekonstrukcja prawdopodobnych zdarzeń, a innym razem poezja i liryka. Także długość poszczególnych wątków jest różna. Są postacie i wydarzenia którym więcej miejsca jest poświęcone, a innym mniej. Duży plus za aneksy które wyjaśniają pewne wątki poruszone w tekście głównym.

"Dzieje Grecji" N.G.L Hammonda to fundamentalna monografia opisująca historię cywilizacji greckiej od czasów minojskich po wojnę lamijską. Pomimo swoich lat wciąż można ją uznać za podstawę do dalszego wgłębiania dziejów Grecji starożytnej, lecz z pewnymi zastrzeżeniami; dość spora część informacji zawartych w rozdziałach epoki minojskiej, mykeńskiej i archaicznej się zestarzała, więc dla pełnego obrazu warto zajrzeć do innych źródeł (ja sam większość stron o tych epokach pominąłem) Podsumowując, polecam!

Jeden z najbliższych przyjaciół Jerzego Ciechanowicza określił go następująco w dedykowanym mu epitafium: "Życie krótkie, sztuka długotrwała" - za wzorem pewnego ze starożytnych. Autor zmarł przedwcześnie w 43 roku swego życia. Jednak spędził je wyjątkowo twórczo. Był człowiekiem zupełnie niezwykłym (ciekawym polecam zapoznać się z informacjami o nim w Internecie),parał się filologią klasyczną, archeologią śródziemnomorską, tłumaczeniem z łaciny, greki i włoskiego, poezją, wreszcie był wolnomyślicielem i współzałożycielem Towarzystwa Humanistycznego, pierwszego w III RP stowarzyszenia ludzi propagujących kulturę świecką i wolność od religijnych dogmatów. Tyle tytułem wstępu o tym niezapomnianym popularyzatorze antyku. A teraz o książce. "Rzym. Ludzie i budowle" to rzecz świetna. Taki informator o Wiecznym Mieście, który pod płaszczykiem rozważań o kapitalnych jego dziełach sztuki architektonicznej zapoznaje nas zarazem z czasami i ludźmi, którzy tworzyli te pomniki geniuszu rzymskiego i rozsławili je po wsze czasy. To co chyba najważniejsze (przynajmniej dla mnie),to fakt, iż Jerzy Ciechanowicz wzorował się w swym pisarstwie na niedoścignionym w popularyzacji wiedzy o starożytności Aleksandrze Krawczuku. Oczywiście ciężko dorównać mistrzowi z Krakowa, szczególnie w jego specyficznym, niepowtarzalnym dowcipie, ale reszta jest bardzo podobna. Obaj autorzy snuli swe rozważania w sposób lekki i przyjemny dla oka. Obaj także poruszali się z gracją po wielu dziedzinach wiedzy o kulturze, łącząc wiadomości historyczne z tymi o sztuce, filozofii, nauce i - w tym przypadku - architekturze. Jeśli miałbym komuś zachwyconemu piórem Aleksandra Krawczuka polecić kogoś, kogo czyta się w ten sam zajmujący sposób, to byłby to z pewnością Jerzy Ciechanowicz. Na koniec wspomnę, że książka ta towarzyszyła mi w niedawnej podróży i podziwianiu zabytków stolicy dawnego Imperium. Można powiedzieć, że była jak znalazł w tej sytuacji. Jerzy Ciechanowicz był moim przewodnikiem i wydaje mi się, że o lepszego w tej roli byłoby trudno.

To mogła być BARDZO dobra książka... ale jest tylko dobra. Nie, nie chodzi o to, że się zdezaktualizowała czy temat nie został dobrze ujęty. Chodzi o to JAK został ujęty. Niestety jest w strasznie belferskim stylu. To ciągły wykład, potok myśli. Przyznaję - genialnych i dogłębnych, ale myśli tez tzreba umieć przekazać. Nie każdy to potrafi zrobić dobrze. Morenz próbuje, bardzo próbuje... ale wie tyle, ma tyle myśli, że mu się to ciągle rozłazi. Mnóstwo zdań wielokrotnie złożonych, połączone w ciągi z dygresjami. Jeżeli czytając się nie skupimy... to już po nas... przepadliśmy i dociera do nas tylko echo. Więc bardzo trudno się to czytało, to było przebijanie się pod wiatr. Jednak z drugiej strony - genialne myśli i analizy. Co za niesamowita wiedza! Oczywiście książka ma już swoje lata, przez ten czas nic nie stoi w miejscu. Nowe odkrycia, nowe pomysły - nauka idzie do przodu. Morenz (gdyby dzisiaj żył) pewnie przepisałby książkę od nowa :) Tak czy inaczej to arcyciekawa pozycja dla miłośników starożytności egipskich. Jeśli dopiero wchodzisz w ten temat - radzę znaleźć inną książkę i powrócić do tej pozycji za jakiś czas.

„Manicheizm średniowieczny” Autor: Steven Runciman Moja ocena: 9/10 To znakomita i niezwykle wartościowa publikacja, która — mimo swojej niewielkiej objętości — w precyzyjny sposób przybliża czytelnikowi złożony świat ruchów dualistycznych obecnych w średniowieczu. Steven Runciman, znany z erudycji i umiejętności syntetycznego ujmowania tematu, prowadzi nas przez historię idei manichejskich, ukazując ich ewolucję oraz wpływ na religijność i życie społeczne Europy i Bliskiego Wschodu. Autor rozpoczyna od gnostyckich korzeni dualizmu, a następnie śledzi jego rozwój przez kolejne stulecia, przyglądając się szczegółowo takim ruchom jak paulicjanie, bogomiłowie, patareni, a także – choć marginalnie – kwakrzy. Runciman nie tylko przedstawia ich doktryny, ale również analizuje kontekst historyczny, w jakim funkcjonowali, oraz ich relacje z Kościołem i władzami świeckimi. Dużym atutem książki jest jej klarowny, przystępny język oraz logiczna struktura, która pozwala uporządkować i zrozumieć omawiane zjawiska. Publikacja ma charakter naukowy, ale nie przytłacza akademickim stylem – będzie więc wartościową lekturą zarówno dla historyków, jak i dla zainteresowanych duchowością oraz historią religii. Serdecznie polecam tę pozycję każdemu, kto pragnie zgłębić temat średniowiecznych ruchów religijnych i alternatywnych nurtów duchowości w ujęciu jednego z najwybitniejszych historyków XX wieku. ** 16:12 * 21.04.2025 * 36/2025 *

Książka ma już swoje lata, ale przez dziesięciolecia ukazała się chyba tylko jedna nowa pozycja jej dorównująca (chodzi o Tyldesley). Zarysowanie szerokiego tła, przekonywująca argumentacja (odnośnie okresu amarneńskiego). Jeśli kogoś interesuje temat, nie ma wyboru - prędzej czy później będzie zmuszony sięgnąć po tę książkę.

Historyczne śledztwo w sprawie legendarnego królestwa niejakiego Jana, które miało istnieć w średniowieczu gdzieś na stepowych zadupiach Środkowej Azji. Tu jako pretekst do rzucenia okiem na fascynujące czasy powstania i karnawału Imperium Mongołów. Plus eksterminacja kilku mitów. Jak choćby tego o wyjątkowym, na tle epoki bestialstwie hord Czyngisa i jego potomstwa. Plus znakomity wykład o chrześcijańskiej reprezentacji wśród koczowniczych ludów Azji tamtych czasów, poparty wyjątkowa erudycja autora. Minus nie do końca przejrzysta i lekko chaotyczna narracja,

Za chwilę książka będzie miała już niemal 100 lat ale wydaje się w swojej treści ponadczasowa. Co ciekawe, jej pierwsze wydanie pochodzi z 1929 roku i to zaskakujące, że wciąż jest traktowana jako jedno z podstawowych opracowań analizujących chińską cywilizację. Mimo że dotyczy cywilizacji chińskiej czasów starożytnych, aż do okresu panowania dynastii Han, to jednak tezy w niej zawarte, a dotyczące fundamentów idei oraz kultury chińskiej, są aktualne aż po dzień dzisiejszy. Książka podzielona jest na trzy części. Pierwsza z nich dotyczy historii politycznej i opisuje proces kształtowania się organizmów państwowych na terenie dzisiejszych Chin, aż po ukonstytuowanie się jednej centralnej władzy. Druga część skupia się na historii społecznej i odnosi się do życia codziennego, funkcjonowania różnych warstw społecznych, kształtowania się miast, a także okręgów peryferyjnych. W tej części szczególnie interesujące były dla mnie opisy rytuałów oraz reguł i relacji funkcjonujących w rodzinie. Tutaj na myśl przychodzi mi słynna myśl Wschodu – nie można zrozumieć dzisiejszych Chin bez zrozumienia ich rytuałów, które stanowią duszę społeczeństwa. Ostatnia część książki to obszerna bibliografia, którą autor wykorzystał, co świadczy o jego rzetelnym podejściu do tematu. Dla wielu osób książka może być trudna w odbiorze ze względu na dosyć specyficzny, momentami archaiczny język, jednak mnie on odpowiadał – zresztą spotkałem się już z podobnym stylem podczas lektury innych dzieł francuskich historyków. Przypomina mi się tu klasyczna pozycja „Czasy katedr”. Książkę zdecydowanie warto przeczytać, ale podczas lektury warto być mocno skupionym, by w pełni docenić jej wartość i głębię przekazu.

W tej książce autor opisuje dwa wieki działalności templariuszy od ich powstania po proces zakończony zniszczeniem zakonu. W książce znajdziemy opisy reguł zakonnych, życia codziennego zakonników i braci służebnych, krótkie opisy niektórych krucjat oraz samego procesu templariuszy w XIV wieku. Oprócz ochrony ziemi świętej i pielgrzymów, templariusze pełnili także funkcję pomocniczą w krucjatach oraz zajmowali się bankierstwem, czego także znajdziemy tutaj opis. Duża część książki to cytaty z ówczesnych templariuszom pism. Przez to niektóre fragmenty czyta się ciężko. Jeśli kogoś taka tematyka interesuje, to polecam.