Ruta Tannenbaum

Tłumaczenie: Magdalena Petryńska
Seria: Inna Europa, Inna Literatura
Wydawnictwo: Czarne
7,51 (68 ocen i 7 opinii) Zobacz oceny
10
4
9
9
8
15
7
31
6
8
5
1
4
0
3
0
2
0
1
0
Edytuj książkę
szczegółowe informacje
tytuł oryginału
Ruta Tannenbaum
data wydania
ISBN
978-83-7536-051-6
liczba stron
328
kategoria
literatura piękna
język
polski

Wieści o tytułowej Rucie Tannenbaum, ulubienicy przedwojennej zagrzebskiej sceny teatralnej, docierają nawet do Hitlera. Jednak po ogłoszeniu w 1941 Niezależnego Państwa Chorwackiego Ruta budzi się pewnego dnia jako zwykła Żydówka i jej życie gwałtownie się zmienia… Fabularyzowana biografia chorwackiej Shirley Temple to równocześnie wnikliwe studium drobnomieszczaństwa w Zagrzebiu. Jergović...

Wieści o tytułowej Rucie Tannenbaum, ulubienicy przedwojennej zagrzebskiej sceny teatralnej, docierają nawet do Hitlera. Jednak po ogłoszeniu w 1941 Niezależnego Państwa Chorwackiego Ruta budzi się pewnego dnia jako zwykła Żydówka i jej życie gwałtownie się zmienia…

Fabularyzowana biografia chorwackiej Shirley Temple to równocześnie wnikliwe studium drobnomieszczaństwa w Zagrzebiu. Jergović bierze pod lupę dusze zwykłych ludzi, którzy nagle stają się żądnymi krwi ustaszami, a wtedy w miejsce życzliwej ironii i humoru wkrada się autentyczny gniew.

 

pokaż więcej

Brak materiałów.
 Pokaż tylko oceny z treścią
książek: 0
| 2014-11-17
Na półkach: Przeczytane
Przeczytana: 17 listopada 2014

Miljenko Jergović ma niebywały talent do snucia opowieści. Po przeczytaniu kilku stron nie mogłam się oderwać od historii Ruty Tannenbaum. Utwór stanowi rozrachunek z niesławnym etapem chorwackich dziejów pierwszej połowy XX wieku, których kulminacją stało się przyzwolenie na eksterminację mniejszości narodowych i wyznaniowych, uświęcone ideą czystej rasowo Wielkiej Chorwacji.
Jergović pisze wspaniałym, plastycznym językiem, gdzieniegdzie delikatnie stylizuje opowieść, w której pobrzmiewają starotestamentowe echa, zwłaszcza w epizodach związanych z żydowskimi protoplastami Ruty. Mistrzowsko posługuje się ironią i sarkazmem, co uwypukla zarówno cechy charakteru poszczególnych postaci, jak i mentalność zagrzebskiej elity społecznej i kulturalnej, jej szowinizm, prywatę i drobnomieszczańską hipokryzję.

Inspiracją do opisania losów młodziutkiej chorwackiej aktorki żydowskiego pochodzenia w latach trzydziestych XX wieku i w początkowym okresie istnienia Niezależnego Państwa Chorwackiego była postać autentyczna, Lea Deutsch, ulubienica chorwackiej publiczności. Jergoviciowi nie udało się zdobyć wystarczającej ilości informacji, które mogłyby stanowić kanwę biografii Lei Deutsch, ze względu na opór świadków prawdziwej historii Lei przed zabraniem głosu.
Lea zmarła w wieku 16. lat, nie przeżyła kilkudniowego transportu do Oświęcimia. Powieściową Rutę łączy z nią jedynie pochodzenie, imię i nazwisko panieńskie matki, status aktorki dziecięcej i okoliczności historyczne, jakie doprowadziły do jej śmierci.

Fabuła stanowi fikcję literacką, jednak wyraźnie zarysowane tło historyczne i obraz niejednolitej narodowościowo społeczności Zagrzebia w Królestwie Jugosławii, a następnie w realiach ustaszowskiego państwa sprawiają, że wykreowane zdarzenia mają dużą siłę oddziaływania, żeby nie powiedzieć – siłę rażenia. Autor rozdrapuje rany i nie pozwala zapomnieć o odpowiedzialności za zaistnienie okrucieństwa, w wymiarze historycznym i indywidualnym.
Ruta Tannenbaum zostaje gwiazdą sceny przez przypadek, przez kilka lat pozostaje w centrum zainteresowania, dzięki czemu rodzice pławią się w blasku jej sławy. W okresie postępujących represji nawet wbrew oczywistym faktom łudzą się, że pozycja córki zagwarantuje im nietykalność.

Na działania protagonistów powieści w dużej mierze wpływa ich strach, poczucie małości i bycia lekceważonymi w zwykłym, ludzkim wymiarze, co rodzi chęć odwetu i w sprzyjających temu momentach powoduje ujawnienie najgorszych cech. Na szersze tło nakładają się osobiste rozterki i tragedie przeżywane przez bohaterów – rodzinne animozje, śmierć dziecka, groźba ponownego spełnienia klątwy rzuconej na ród chciwego Tannenbauma w XVIII-wiecznej Polsce.

„Czystej krwi” Chorwaci są rozczarowani centralistycznym systemem rządów w powstałym po I wojnie światowej państwie (Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców), a zwłaszcza podziałem administracyjnym, który nie uwzględniał historycznego obszaru Chorwacji.
Po niemieckiej inwazji w 1941 r. Ante Pavelić proklamuje Niezależne Państwo Chorwackie, hitlerowski protektorat, którego faszystowska ideologia nawiązuje do tradycji ustaszów, stanowiącej usprawiedliwienie dla odzyskania Chorwacji dla Chorwatów i jej oczyszczenia z „obcych” – Serbów, Żydów, Cyganów. Idea Wielkiej Chorwacji, do której dołączono terytorium Bośni i Hercegowiny, leczy kompleks małego narodu.
Pavelić wprowadza antysemickie ustawy. Zagrzebianie na widok maltretowanego na ulicy Żyda odwracają oczy, rozmawiając o wydarzeniach kulturalnych. Elita przoduje w okazywaniu lojalności przedstawicielom faszystowskich Niemiec. Kazanie zagrzebskiego księdza przypomina haniebną rolę kleru katolickiego w Chorwacji w kampanii przeciw Żydom i prawosławnym Serbom. Wśród elity społecznej Chorwatów powstaje kasta bezkarnych, stojących ponad prawem ulubieńców ustaszowskich władz, jak lekarz – specjalista od aborcji, obsługujący rządowe sfery, zarazem członek zagrzebskiej socjety i Wielki Chorwat.
Respekt w oczach kolegów na widok munduru ustasza i poczucie przynależności do władzy sprawia, że skromny i znękany życiem zawiadowca kolei niepostrzeżenie staje się mordercą równym zbrodniarzom z Jasenovca, zadającym ofiarom śmierć przez poderżnięcie gardła.

Jednemu z bohaterów dalszego planu, grożącemu Rucie denuncjacją, Jergović daje własne nazwisko. W kontekście odpowiedzialności narodu za los setek tysięcy współobywateli trudno znaleźć inny zabieg, który miałby tak jednoznaczną i silną wymowę.

Pokaż wszystkie opinie o tej książce
Trwa wyszukiwanie najtańszych ofert.
Moja Biblioteczka
Jeżeli chcesz dodać książkę do biblioteczki, wybierz półkę, oceń lub napisz opinię.
Przeczytane
loading
Zapisując się na newsletter zgadzasz się na otrzymywanie informacji z serwisu Lubimyczytac.pl w tym informacji handlowych, oraz informacji dopasowanych do twoich zainteresowań i preferencji. Twój adres email będziemy przetwarzać w celu kierowania do Ciebie treści marketingowych w formie newslettera. Więcej informacji w Polityce Prywatności.

Opinie czytelników


O książce:
Potępiona

Znakomity horror zdolnego polskiego autora - Bartłomieja Fitasa. "Potępiona" łapie za gardło od samego początku i niezwykle mocno trzyma aż...

zgłoś błąd zgłoś błąd