Polaku, kim jesteś?

Seria: Biblioteka Arkadii
Wydawnictwo: Instytut Mikołowski
9 (1 ocen i 0 opinii) Zobacz oceny
10
0
9
1
8
0
7
0
6
0
5
0
4
0
3
0
2
0
1
0
Edytuj książkę
szczegółowe informacje
data wydania
ISBN
978-83-60949-76-4
liczba stron
249
język
polski
dodał
Adrian Tync

Z godną podziwu konsekwencją Instytut Mikołowski przypomina dzieło Witolda Wirpszy. Przypominając zaś, zmienia obraz naszej dwudziestowiecznej literatury. Literatury, bo po Wirpszowej poezji przyszła kolej na eseistykę, a gdzieś tam czeka jeszcze na wznowienie intrygująca proza. Zmienia zaś, gdyż okazuje, że należy się Wirpszy jedno z ważniejszych miejsc w historii kultury polskiej minionego...

Z godną podziwu konsekwencją Instytut Mikołowski przypomina dzieło Witolda Wirpszy. Przypominając zaś, zmienia obraz naszej dwudziestowiecznej literatury. Literatury, bo po Wirpszowej poezji przyszła kolej na eseistykę, a gdzieś tam czeka jeszcze na wznowienie intrygująca proza. Zmienia zaś, gdyż okazuje, że należy się Wirpszy jedno z ważniejszych miejsc w historii kultury polskiej minionego stulecia. Przede wszystkim za odwagę, bezkompromisowość i radykalizm w prowadzeniu swojego, pod każdym względem wyjątkowego eksperymentu artystycznego. Jasne, obecne publikacje odkrywają tego autora zwłaszcza młodszym generacjom czytelniczym. W moim pokoleniu wielkość i oryginalność Wirpszy była oczywistością. Jednak pisarz, przebywający od początku lat siedemdziesiątych na emigracji, a w kraju objęty cenzuralnym zakazem druku, nie dość utrwalił się w społecznej świadomości. Powiedzmy jednak, że stanęła temu na drodze nie tylko polityka, ale także sama twórczość – niejednoznaczna, wiele od czytelnika wymagająca i wymykająca się łatwym ocenom i etykietkom. W przypadku „Polaku, kim jesteś?” ta ostatnia kwestia, trudności samego dzieła, ulega swoistemu zawieszeniu. Książka napisana jest przystępnie, piękną i klarowną polszczyzną. Lekturę ułatwia tematyczny podział na kilkustronicowe rozdziały, same w sobie stanowiące odrębne mini-eseje, układające się jednak w spójną, treściowo i kompozycyjnie zwartą całość. Po części walory te biorą się z faktu, że pierwotnym adresatem książki był cudzoziemiec (pierwsze wydanie zatytułowane „Pole, wer bist du?” ukazało się w 1971 roku w Lucernie) i jest ona odpowiedzią na tytułowe pytanie przez niego jakby zadane. Trzeba więc mu było względnie logicznie i, na ile się da, prosto wyjaśnić meandry polskiej historii, geopolityczne uwarunkowania, osobliwości obyczajów i mentalności, literaturę i kulturę. To przesądziło o charakterze wywodu. Ale w polskiej wersji to tytułowe pytanie, rozbite na kilka szczegółowych („Jak rozgrywasz, Polaku, tę twoją grę w ojczyznę, w państwo, w naród, w ziemię rodzinną, w tradycję i w historię; w przeszłość i w teraźniejszość, i w przyszłość; w wiarę, wiedzę i przesądy; w rzeczywistość i w marzenie, w ideał i w konkret?”), staje się pytaniem zadanym samemu sobie. Pytaniem, okazuje się niełatwym, o własną, narodową, kulturową, społeczną, polityczną tożsamość. O tożsamość prawdziwą, a nie o tę zafałszowaną przez propagandę, stereotypy, mitotwórczość, potrzebę dziejową i potrzebę chwili, nostalgie i resentymenty… Erudycyjny i intelektualny wysiłek, jaki pisarz wkłada w próbę znalezienia i nazwania, przybliżenia owej istotowej tożsamości budzi szacunek, a szlachetność tej próby – podziw. Mimo upływu lat refleksje Wirpszy nadal uderzają aktualnością i prowokują do dyskusji. Dyskusji, która się nie odbyła, kiedy ukazywały się pierwsze polskie wydania tej książki, bo okoliczności temu w 1978 i 1985 roku zdecydowanie nie sprzyjały. Jednak dziś to zaniechane pytanie „Polaku, kim jesteś?” warto znów zadać, tak choćby w kontekście naszych aspiracji unijnych, jak i lansowanej przez niektórych polityki historycznej. A może po prostu po to, by jako zbiorowość, ale też w wymiarze jednostkowym, uświadomić sobie samych siebie.

Zdzisław Jaskuła

 

źródło opisu: Instytut Mikołowski, 2009

źródło okładki: zdjęcie autorskie

pokaż więcej

Brak materiałów.
Trwa wyszukiwanie najtańszych ofert.
Dodaj dyskusję
Dyskusje o książce
    Obecnie jeszcze nie ma dyskusji powiązanych z tą książką.
Sortuj opinie wg
Opinie czytelników (0)
 Pokaż tylko oceny z treścią
Brak opinii. Napisz pierwszą opinię!
Przeczytaj także

Moja Biblioteczka
Jeżeli chcesz dodać książkę do biblioteczki, wybierz półkę, oceń lub napisz opinię.
Przeczytane
loading
Zapisując się na newsletter zgadzasz się na otrzymywanie informacji z serwisu Lubimyczytac.pl w tym informacji handlowych, oraz informacji dopasowanych do twoich zainteresowań i preferencji. Twój adres email będziemy przetwarzać w celu kierowania do Ciebie treści marketingowych w formie newslettera. Więcej informacji w Polityce Prywatności.
Cytaty z książki
Inne książki autora
więcej książek tego autora
zgłoś błąd zgłoś błąd