Nasza strona internetowa wykorzystuje cookies (pol.: ciasteczka)

W celu sprawnego i szybkiego działania serwisu, zapewnienia wygody podczas jego przeglądania, dostosowywania funkcjonalności do indywidualnych potrzeb użytkowników, a także w celach statystycznych oraz reklamowych, używamy informacji zapisanych za pomocą cookies. Korzystanie z serwisu jest równoznaczne ze zgodą użytkownika na stosowanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz tutaj.

Konstanty A. Jeleński

(Kot)

Eseista i krytyk. Nieoficjalny ambasador kultury polskiej w Paryżu i w świecie. Współpracował z najważniejszym pismem polskiej emigracji - paryską "Kulturą", a także z wieloma pismami francuskimi, b... Eseista i krytyk. Nieoficjalny ambasador kultury polskiej w Paryżu i w świecie.

Współpracował z najważniejszym pismem polskiej emigracji - paryską "Kulturą", a także z wieloma pismami francuskimi, brytyjskimi, amerykański, niemieckimi i włoskimi.

Od dzieciństwa wiele podróżował po Europie wraz z ojcem dyplomatą. Okupowaną przez Niemców Polskę opuścił w grudniu 1939 roku, by nigdy już do niej nie wrócić. Walczył z Niemcami w obronie Francji w 1940 roku, po klęsce znalazł się w Wielkiej Brytanii, gdzie służbę w wojsku polskim łączył ze studiami na uniwersytetach Saint-Andrews i Oxford. Do Francji wraca w czerwcu 1944 roku jako żołnierz polskiej Pierwszej Dywizji Pancernej gen. Maczka, której szlak bojowy wiódł od Normandii do Belgii i Holandii. Odznaczony licznymi orderami wojskowymi.

Po zakończeniu wojny do komunistycznej Polski nie chciał wracać. Wybrał los emigranta, mieszkając w kilku krajach i miastach Europy, ale najdłużej - od 1952 roku aż do śmierci, w Paryżu.

Do stolicy Francji przeniósł się z Rzymu wraz z towarzyszką swego życia, włoską malarką Leonore Fini. Szybko znalazł miejsce w intelektualno-artystycznym pejzażu Paryża, co ułatwiła mu znakomita znajomość języka francuskiego i wyniesione z domu obycie w kulturze francuskiej.

"Należę do ostatniego pokolenia Polaków ze środowiska ziemiańsko-inteligenckiego, które nie pamięta, że się po francusku kiedykolwiek uczyło. Pierwsze lata dzieciństwa spędziłem u babki, to jest wśród ludzi rozmawiających ze sobą częściej po francusku niż po polsku" - wspominał.

Nad Sekwaną podjął pracę w sekretariacie generalnym Kongresu Wolności Kultury, gdzie pełnił funkcję kierownika sekcji wschodnio-europejskiej, i w redakcji miesięcznika "Preuves". Współpracował także z najważniejszym pismem polskiej emigracji - "Kulturą", którego siedziba mieściła się w podparyskim Maisons-Laffitte, publikując na jej łamach szereg esejów oraz recenzji książkowych. Europejczyk "avant la lettre", poruszał się swobodnie w wielu językach i wielu kulturach starego kontynentu; pisał, oprócz "Preuves", dla "Le Monde", "La Quinzaine Littéraire", "Les Lettres Nouvelles", a także w brytyjskich pismach "Encounter" i "Survey", amerykańskich "The New Republic" i "Partisan Review", niemieckich "Der Monat" i "Merkur", włoskim "Tempo Presente". Poglądy polityczne zbliżały go do antytotalitarnej lewicy, był też zafascynowany Majem '68 i młodzieżową kontestacją, ale ideologie nigdy nie przesłoniły mu człowieka.

"Zbyt dużo znałem lewicowych rewolucjonistów, którzy byli reakcyjnymi mężami i kochankami, zapobiegliwymi chomikami w życiu codziennym, gorliwych katolików wpatrzonych we własny pępek, nawet - choć rzadziej - tolerancyjnych faszystów, żeby wierzyć, że jakiekolwiek 'idee' mają wiele wpływu na nasze postępowanie."

Jego paryskie mieszkanie przy rue de la Vrilliere było równie często odwiedzane przez pisarzy i artystów z kręgu polskiej emigracji, takich jak Czesław Miłosz, Józef Czapski, Gustaw Herling-Grudziński, a także przyjeżdżających z kraju intelektualistów, co przez europejskich intelektualistów związanych z tą antytotalitarną międzynarodówką myśli, jaką był Kongres Wolności Kultury. Przy udziale wielu z nich (Ignazio Silone, Daniel Bell, Pierre Emmanuel, François Bondy) Jeleński stworzył w 1955 roku Komitet Pomocy Twórcom z Europy Wschodniej, przekształcony później w Fundację Europejską dla Intelektualnej Samopomocy, która przez następne trzydzieści lat zapewniała wielu niezależnym umysłom z krajów bloku wschodniego stypendia i studia w Paryżu.

W latach 1973-76 Jeleński był dyrektorem administracyjnym Centre Royaumont pour une Science de l'Homme, kierowanego przez zaprzyjaźnionego z nim Jacquesa Monod. Potem został doradcą w Institut National de l'Audiovisuel. Dla francuskiej telewizji przygotował serię programów o sztuce "Regards entendus".

Syn dyplomaty, sam był znakomitym, choć nieoficjalnym ambasadorem kultury polskiej w Paryżu i w świecie. Jego największą zasługą pozostaje odkrycie dla publiczności francuskiej i zachodnioeuropejskiej twórczości Witolda Gombrowicza. Dzięki jego niestrudzonym zabiegom we Francji ukazały się dzieła tego wielkiego polskiego pisarza. Sam przełożył na francuski jego "Trans-Atlantyk" oraz dramaty "Iwonę, księżniczkę Burgunda", "Operetkę" i "Historię". Gombrowicz tak mówił o nim:

"Wszystkie wydania moich dzieł w obcych językach powinny być opatrzone pieczątką 'dzięki Jeleńskiemu'."

Wojciech Karpiński, pisarz i krytyk, określił Jeleńskiego jako "działające alter ego" Gombrowicza.

W 1963 wydał "Anthologie de la poésie polonaise" (Editions du Seuil), pierwszą francuską publikację krytyki literackiej dotyczącą nowoczesnej poezji polskiej.
pokaż więcej
Data urodzenia:
2 stycznia 1922

Data śmierci:
4 maja 1987

Płeć:
mężczyzna

Miejsce urodzenia:
Warszawa

Oficjalna strona:
brak danych

Tematyka:
eseje, listy, krytyka literacka

Dodany przez:
zdziwaczała stara_panna

Wszystkie Poza moją biblioteczką W mojej biblioteczce Pokaż książki znajdujące się:
Bellmer albo Anatomia Nieświadomości Fizycznej i Miłości
Bellmer albo Anatomia Nieświadomości Fizycznej i Miłości
Konstanty A. Jeleński

8,25 (12 ocen i 3 opinii)
Bellmer albo Anatomia Nieświadomości Fizycznej i Miłości Seria: Eseje o Sztuce
Blisko związany ze środowiskiem surrealistów Jeleński znał osobiście Bellmera i w 1963 roku, z okazji jego paryskiej wystawy, napisał esej, który wzbudził zainteresowanie nie tylko artystów i krytyków...
czytelników: 55 | opinie: 3 | ocena: 8,25 (12 głosów) | inne wydania: 1
Chwile oderwane
Chwile oderwane
Konstanty A. Jeleński

7,42 (12 ocen i 3 opinii)
Chwile oderwane Seria: Biblioteka Mnemosyne
Chwile oderwane Konstantego Aleksandra Jeleńskiego (1922–1987) możemy czytać dzisiaj jak autobiografię intelektualną niezwykłej, tajemniczej postaci literatury polskiej i europejskiej sceny intelek...
czytelników: 78 | opinie: 3 | ocena: 7,42 (12 głosów)
Korespondencja
Korespondencja
Jarosław Iwaszkiewicz, Konstanty A. Jeleński, Teresa Jeleńska

6 (2 ocen i 0 opinii)
Korespondencja
Przyjaźń Konstantego A. Jeleńskiego z Jarosławem Iwaszkiewiczem dziwiła i gorszyła środowisko emigracyjne. Jeleński - współpracownik Kongresu Wolności Kultury i paryskiego miesięcznika „Kultura” - uwa...
czytelników: 7 | opinie: 0 | ocena: 6 (2 głosy)
Korespondencja
Korespondencja
Czesław Miłosz, Konstanty A. Jeleński

8,88 (8 ocen i 4 opinii)
Korespondencja
Czuję się jak wąż, którego pocięto na kawałki i który nie może się zrosnąć. [...] Nie widzę nikogo, poza Tobą, kto mógłby na użytek cudzoziemców moje kawałki posklejać, bo jednak, znając moje książki,...
czytelników: 39 | opinie: 4 | ocena: 8,88 (8 głosów)
Listy 1950-1987
Listy 1950-1987
Jerzy Giedroyc, Konstanty A. Jeleński

8,33 (3 ocen i 0 opinii)
Listy 1950-1987
Wybrał, opracował i wstępem opatrzył Wojciech Karpiński.
czytelników: 16 | opinie: 0 | ocena: 8,33 (3 głosy)
Listy z Korsyki
Listy z Korsyki
Konstanty A. Jeleński

7,45 (11 ocen i 1 opinii)
Listy z Korsyki
Listy jednego z najważniejszych polskich eseistów, autora klasycznych już dziś szkiców o Miłoszu i Gombrowiczu, wnikliwego krytyka sztuki i literatury, przyjaciela Czapskiego. Książka wznowiona w dwud...
czytelników: 37 | opinie: 1 | ocena: 7,45 (11 głosów)
Szkice
Szkice
Konstanty A. Jeleński

6 (3 ocen i 0 opinii)
Szkice
Pierwszy w oficjalnym obiegu zbiór szkiców jednego z najwybitniejszych emigracyjnych eseistów i krytyków literackich, wieloletniego współpracownika paryskiej „Kultury”. Teksty poświęcone twórczości Go...
czytelników: 5 | opinie: 0 | ocena: 6 (3 głosy)
Walka o sławę Część 2
Walka o sławę Część 2
Witold Gombrowicz, Konstanty A. Jeleński

8,33 (3 ocen i 0 opinii)
Walka o sławę Część 2
Korespondencja pisarza z Konstantym A. Jeleńskim, François Bondym i Dominikiem de Roux. Listy pisane i otrzymywane przez Gombrowicza składają się w przejmująco prawdziwą i niezwykle ciekawą także dla...
czytelników: 29 | opinie: 0 | ocena: 8,33 (3 głosy)

Wywiad z autorem

Chciałbyś zadać pytanie swojemu ulubionemu autorowi?
Dołącz do grupy „Rozmowy z autorami” i zaproponuj pytania, my zorganizujemy wywiad.

Dyskusje o autorze

8
60
187
Tylu naszych czytelników chce przeczytać książki tego autora.
Tyle osób przeczytało książkę tego autora.
Tyle książek tego autora znajduje się w naszej bazie.

Fani autora (7)

Czytelnicy (60)

Cytaty tego autora (2)
lista cytatów dodaj cytat
zgłoś błąd zgłoś błąd