Literatura na ścianie, czyli książkowe murale w Polsce

LubimyCzytać
06.08.2020

Podobizny poczytnych pisarzy, strofy wierszy, nawiązania do treści książek. Tworzone na ścianach budynków murale książkowe bardzo chętnie podejmują dialog z literaturą. Udajmy się w podróż szlakiem murali do dziewięciu polskich miast.

Literatura na ścianie, czyli książkowe murale w Polsce

W te wakacje zapraszaliśmy użytkowników lubimyczytać.pl na letnie festiwale literackie (zwłaszcza na te, odbywające się pod naszym patronatem: Festiwal Języka Polskiego w Szczebrzeszynie, Patrząc na Wschód, Literacki Sopot i Big Book Festival), wspominaliśmy również o „book towns”, czyli rozsianych po całym świecie miasteczkach literackich, wypełnionych książkami, a także o Miastach Literatury UNESCO. Tym razem polecamy objazdową wycieczkę po całej Polsce, szlakiem literackich murali.

Reklama

Poeci w Poznaniu

Polecamy rozpocząć wędrówkę od Poznania. Dzięki staraniom Joanny Pańczak i Tomasza Genowa, wiele budynków w stolicy Wielkopolski zostało ozdobionych wierszami polskich poetów. Spacerując poznańskimi ulicami, możemy znaleźć na ścianach kamienic wiersze Stanisława Barańczaka, Zbigniewa Herberta, Tadeusza Różewicza, Krystyny Miłobędzkiej. Nieopodal Starego Rynku, w pobliżu magistratu, znalazło się na przykład miejsce dla wiersza „Chmury” noblistki Wisławy Szymborskiej.

Wiersz Wisławy Szymborskiejna poznańskim muralu

Wrocławski mistrz kryminału

Z Poznania przenosimy się do Wrocławia. Tam, nieopodal Odry i Placu Świętego Macieja, na ścianie kamienicy przy ul. Jedności Narodowej 42/44a bedzie czekał Marek Krajewski. A raczej jego podobizna, stworzona przez artystę Łukasza Zasadniego. Przedstawiony na muralu autor kryminałów, których akcja często rozgrywa się we Wrocławiu, spogląda zamyślony. W ręce trzyma długopis i zdaje się pracować nad kolejnymi przygodami jego książkowych bohaterów: Eberharda Mocka i Edwarda Popielskiego

Najsłynniejszy opolski autor

Niecałe 100 kilometrów dzieli mural Marka Krajewskiego od portretu kolejnego pisarza kojarzonego przede wsystkim z kryminałami. Remigiusz Mróz, jeden z najpoczytniejszych polskich autorów, urodził się i wychował w Opolu. Tam, przy ulicy Oleskiej 1, powstało malowidło promujące najnowszą powieść Mroza: „Osiedle RZNiW”. Cały proces powtawania muralu i nanoszenia kolejnych warstw farby można prześledzić na poniższym video, udotepnionym przez reprezentujące Remigiusza Mroza wydawnictwo Czwarta Strona.

Reklama

Krakowskie murale

Wizytując południową część Polski należy również udać się do Krakowa. Stolica Małopolski, należąca do sieci Miast Literatury UNESCO, wprost wypełniona jest literackimi muralami. Przedstawiają one motywy literackie, cytaty, autografy literatów, a także portrety pisarzy i poetów. Uważny turysta znajdzie malunki odnoszące się do „Wesela” Wyspiańskiego czy prac Witkacego, ale przede wszystkim do książek związanego z Krakowem Stanisława Lema. Królują wśród nich nawiązania do najbardziej znanej książki pisarza: „Solaris”, a także do „Bajek robotów”. Przykładem może być przedstawiony poniżej mural z ulicy Józefińskiej. Powstał on przy okazji jednej z edycji Festiwalu Conrada, a jego autorem jest Filip Kuźniar, który o przedstawionym przez siebie robocie mówił tak:

Z jego perspektywy codzienna krzątanina jest zabawnie bezcelowa, rzeczy, które określają nasz byt dla niego są mechanicznym (o ironio) chodzeniem w kółko. Jego stałość wizerunku ukazuje, jak relatywny jest czas. Nasz dzień to dla niego sekunda i w tę sekundę potrafimy minąć go bezrefleksyjnie kilka razy. On stoi przerażająco trwały, niezniszczalny, nieruchomy: wielki, potężny, wieczny, idol epoki współczesnej.

Stanisław Lem mural

Ściana Poetów

Z Małopolski przenosimy się do Polski centralnej, tu bowiem warto zatrzymać się w Kutnie i Łodzi. Będąc w tym pierwszym mieście, należy odszukać Ścianę Poetów, znajdującą się w okolicy Parku Traugutta. To tworzona przy okazji festiwalu „Złoty środek poezji” galeria murali. Widnieją na nich wizualizacje nagrodzonych w konkursie wierszy. Jako pierwszy, na ścianie wzdłuż drogi prowadzącej do parku, przedstawiony jest wiersz Wojciecha Gierdysa.

Z Kutna udajmy się do stolicy województwa. W Łodzi odsłonięto w 2018 roku mural poświęcony Januszowi Głowackiemu. Autorem malowidła mającego uhonorować pośmiertnie słynnego polskiego pisarza i felietonistę, autora takich książek jak „Good night, Dżerzi” „Antygona w Nowym Jorku” oraz barwnej autobiografii „Z głowy”, jest znany plakacista Andrzej Pągowski.

Warszawscy literaci

Następnym przystankiem naszej podróży jest Warszawa. W stolicy Polski znajdziemy murale upamiętniające związanych z nią autorów. Na Pradze-Południe, niedaleko miejsca gdzie mieszkał Edward Stachura, zadomowił się malunek przedstawiający poetę. Sam mural znajduje się przy ulicy Rębkowskiej 4; pod jedynką zaś Sted przeżył ostatnie dni swojego życia. Na Czerniakowie, nieopodal ulicy Tatrzańskiej, na której mieszkał Stanisław Grzesiuk, stworzono malowidło upamiętniające popularnego warszawskiego barda i pieśniarza, autora „Pięciu lat kacetu”.

Reklama

Warto wiedzieć, że pod koniec sierpnia w Warszawie ma powstać jeszcze jedno malowidło. Na ulicy Dąbrowskiego 81, dzięki staraniom organizatorów Big Book Festival, jedną ze ścian ozdobi praca Mikołaja Rejsa, nawiązująca do słynnej powieści Gabriela Garcii Marqueza „Miłość w czasach zarazy”

Lubelski szlak pamięci

Po wizycie w stolicy kraju warto udać się na Wschód. W Lublinie, powstał Szlak Pamięci, mający na celu upamiętnienie zagłady lubelskich żydów. Jedną z jego składowych są trzy murale na terenie getta na Podzamczu. Dwa z nich przedstawiają wiersze Julii Hartwig i Anny Langfus. Trzeci mural zawiera treść dramatycznego listu, wysłanego z getta żydowskiego do jednego z mieszkańców w getcie warszawskim.

Wycieczkę śladami literackich murali kończymy nad morzem. W Gdańsku amatorzy street artu powinni zajrzeć w dwa miejsca. Pierwsze to wiadukt PKM przy ul. Polanki, któy zdobi przygotowany przez znanego gdańskiego malarza streetartowego Piotra „Tuse” Jaworskiego wizerunek Brunona Zwarry. Zwarra, rodowity gdańszczanin, popularność zyskał jako autor jako autor „Wspomnień gdańskiego bówki”.

Drugi adres, który warto zapisać, to ulica Startowa 29. Tam, na ścianie jednego, z bloków znalazł swoje miejsce mural upamiętniający wizytę w Gdańsku noblisty Czesława Miłosza. Na pracy Rafała Roskowińskiego, oprócz samego poety, uwieczniony został również były Prezydent Polski i legenda Solidarności, Lech Wałęsa.

Fotografia otwierająca: Włodzimierz Wasyluk

[aj]

Reklama

komentarze [20]

Sortuj:
3473
188
09.08.2020 23:59

Całym sercem popieram pomysł literackich murali... no murali generalnie (poza tematyką sportową. Patriotyczne są w porządku ale bez nadmiaru).

Podoba mi sie ten upamiętniający twórczość Lema.


609
284
08.08.2020 19:25

Widziałam mural z Remigiuszem Mrozem w Opolu. Robi wrażenie :)


1459
292
10.08.2020 10:15

Tyle, że to nie sztuka, a zwykła reklama.


437
146
12.08.2020 11:36

@asymon
No niestety nie mogę się zgodzić. Zwykłą reklamą jest raczej gazetka z supermarketu. Reklama też może być w formie sztuki, sadzę, że jakiś artysta stworzył ten mural z Mrozem. A fakt, że zrobił to na zamówienie, nie decyduje o tym, czy to sztuka czy nie. Idąc drastyczniej Twoim tropem, należałoby freski Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej potraktować jako reklamę...

więcej

1611
150
12.08.2020 11:52

@asymon
Reklama też bywa sztuką. Dla przykładu projektowania plakatów uczy się na Akademii Sztuk Pięknych. Nie jeden plakacista dochrapał się miana artysty, np Andrzej Pągowski - projektuje plakaty teatralne, które są stałymi gośćmi galerii sztuki.


1634
310
12.08.2020 13:42

Jak już tak wchodzicie głębiej... to ja mam mieszane uczucia – oczywiście, że reklama może być sztuką, ale czy poprawnie (nawet pięknie) namalowane coś od razu nazywać sztuką. Fajnie by było, żeby coś wyrażało. „Sztuka wyraża, a design przekonuje”. Inne murale coś wyrażają, mural z Mrozem raczej tylko przekonuje do kupna tej konkretnej książki. Dobre plakaty bawią się...

więcej

1459
292
13.08.2020 11:46

@Ola @Rocinka ale jaka tu jest sztuka? Przemalowane zdjęcie autora i obok okładka. Ani kompozycji żadnej, ani stylu własnego, ani autor nie dodał nic od siebie, tylko zrobił co mu kazano. Baner reklamowy, niczym się nie różni od tego na przykład.

Widzę taką ścianę regularnie malowaną (OK, widziałem jak jeździłem zbiorkomem przez zarazą), Warszawa, Jaworzyńska 9, ale ściana...

więcej

1028
107
07.08.2020 11:47

Gdańsk Zaspa może pochwalić się muralem z cytatem z twórczości Witkacego („Sztuka jest odrębnym światem, jest ostatecznym odbiciem jedności bytu”) zapisanym w kodzie binarnym. Zero jedynkowy ciąg przedstawiono dzięki namalowaniu kropek o średnicy 50 i 20 cm - to takie mrugnięcie okiem w stronę rocznicy zbiegającej się z odsłonięciem muralu (70 rocznica śmierci, 50+20)....

więcej

307
0
07.08.2020 11:29

"Na Białołęce, nieopodal ulicy Tatrzańskiej, na której mieszkał Stanisław Grzesiuk"

Na Tatrzańskiej jak najbardziej mieszkał, ale tą Białołękę wyrzućcie proszę (to jest zupełnie inna część miasta)! Czerniaków/Sielce, Mokotów (dolny). Dla chcących odnależć mural: jest na budynku Lubkowska 7/9 przy Gagarina. To ok. 1km od ulicy Tatrzańskiej. A inny mural poświęcony SG można...

więcej

93
30
07.08.2020 12:21

Poprawione, dziękuję


285
178
07.08.2020 11:03

Niektóre są naprawdę piękne. Zamiast wypisywać głupstwa na ścianach budynków, można stworzyć prawdziwe dzieło.


437
146
07.08.2020 11:02

Malarze mają swój honor i nie bazgrzą po cudzej twórczości, nawet ci, którzy malują znane tylko swojej subkulturze znaki służące, jak sądzę, znakowaniu terytorium. Na moim bloku powstało grafitti nawiązujące do mitologii greckiej i ściśle związane z nazwą ulicy, która jest sprytnie w nie wkomponowana. Od tego momentu skończyły się wszelkie tzw. bazgroły na elewacji.
Nie...

więcej

98
37
06.08.2020 21:09

Niestety w mojej małej mieścinie jest chyba tylko jeden mural kibiców Pogoni Szczecin. Murali książkowych nie ma ale wszystko przed nami.


29
7
06.08.2020 15:20

Mam tylko nadzieję że nikomu nie przyjdzie do głowy po nich bazgrać.


1634
310
06.08.2020 14:49

Prawie wszystkie świetne, z pazurem, szarpiące... jedynie Sted mi nie podchodzi - taki rozmemłany jakiś, nalany, ta rączka taka pulchniutka... obrazek jakby z harlequina ;)


4004
3764
06.08.2020 14:43

Piękne te murale, chętnie bym zobaczył z Mastertonem


1789
259
06.08.2020 18:42

Tu polscy pisarze i poeci są. Murale służą ich upamiętnieniu w miejscach, z którymi byli związani. Mastersona niech sobie malują w Masachusets, czy gdzie on tam mieszkał.


4004
3764
06.08.2020 20:50

To ja bym chciał,coś z polskiego horroru


3473
188
09.08.2020 23:57

O to to to - mural ze Stefanem Grabińskim :)


zgłoś błąd