[Kolejna kwietniowa pełnia, Monty Python i skandaliczny przekład... czyli o „Mistrzu i Małgorzacie“ bez spoilerów]
Jak co roku nadszedł Wielki Tydzień. Jak co roku zakwitły forsycje. Jak co roku nie wiadomo, jak się ubrać, bo kwiecień plecień.
I znowu zapragnęłam przejść się po Patriarszych Prudach i podsłuchać, o czym rozmawiają redaktor Berlioz, poeta Bezdomny i zagraniczny gość. A potem lekko jak jaskółka przefrunąć do innego miasta i do innego czasu i osobiście ujrzeć pierwsze spotkanie prokuratora Judei z Jeszuą.
🔸O czym jest ta książka?🔸
Ośmielę się stwierdzić, że powieść ta w takim stopniu jest o Mistrzu i Małgorzacie, w jakim epos Mickiewicza jest o panu Tadeuszu. Trudno byłoby uznać wspomnianych tytułowych bohaterów za najważniejsze postaci obu dzieł. Kluczowe, istotne – jak najbardziej, ale spośród wielu (a przynajmniej spośród kilkorga). I jakkolwiek wątki Mistrza i Małgorzaty stanowią sporą część powieści, to przecież jest w niej o wiele więcej.
Czego my tu nie mamy! Kto czytał, ten już wie. Humor i powaga. Groza i groteska. Problemy mieszkaniowe sprzed niemal stu lat, a jakże aktualnie brzmiące! Stosunki społeczne. Diagnoza kondycji ludzkiej. Miłość. Przeznaczenie. Eschatologia.
🔸 And now for something completely different🔸
Pamiętacie skecz Monty Pythona o najśmieszniejszym żarcie świata? Tym, który był tak zabawny, że każdy, kto go usłyszał, umierał ze śmiechu? W skeczu żart pojawia się w wersji niemieckiej i jest on nic nie znaczącą zbitką wyrazów.
I tak jest dobrze, bo przecież próba napisania dowcipu, który rzeczywiście mógłby zostać uznany za zabójczo śmieszny, musiałaby skończyć się niepowodzeniem.
I podobnie, jeśli autor wspomina w swoim dziele o genialnej książce, absolutnie nie powinien jej cytować, bo to się po prostu nie uda.
Michaił Afanasjewicz nie zastosował się do tej zasady i cóż, udowodnił, że powyższe jest nieprawdą, jeśli tylko jest się nieprzeciętnym pisarzem.
🔸 Rękopisy nie płoną🔸
Czy wyobrażasz sobie książkę tak cudowną, że byłabyś gotowa gołymi rękami wyciągnąć jej manuskrypt z płomieni, aby ją tylko ocalić? Tym jest powieść Mistrza dla Małgorzaty.
Nie dziwię się Małgorzacie. Zrobiłabym to samo.
🔸Zachwyty się kończą, czyli przekład i audiobook🔸
Bułhakow (bądź: Bułgakow) pisał swoją powieść przez wiele lat i nigdy nie uznał jej za skończoną. Nie istnieje zatem jedna kanoniczna wersja „Mistrza i Małgorzaty“. Co więcej, polski czytelnik może wybierać spośród niezliczonych wydań w rozmaitych przekładach i wariantach (z cenzurą, bez cenzury, z poprawkami...).
Tym razem trafiło mi się tłumaczenie Barbary Dohnalik, które nie zachwyciło mnie jakoś szczególnie (począwszy od podejrzanego „nektaru morelowego“),ale miły głos lektora uśpił moją czujność.
Niestety. Dopiero po lekturze całości odkryłam, że ten właśnie przekład spotkał się z poważnymi zarzutami o nierzetelność (źródła: 1. artykuł Aleksandra Wawrzyńczaka w Przeglądzie Rusycystycznym, nr 3/2019; 2. artykuł Kingi Rozwadowskiej w Przekładańcu, nr 42/2021). Dość powiedzieć, że Dohnalik dodała od siebie zwroty i całe zdania, których autor nigdy nie napisał. Gdybym wiedziała, w jak niedopuszczalny sposób tłumaczka pozwoliła sobie ingerować w oryginalny tekst, z pewnością nie wybrałabym jej przekładu.
Audiobook nagrano w 2023 roku, czyli dość długo po zdemaskowaniu rażących przekłamań w wersji Dohnalik. Wydawca zdecydował się też umieścić w nagraniu „przedposłowie“ tłumaczki zawierające liczne niepotwierdzone teorie na temat życia autora „Mistrza i Małgorzaty“, zaprezentowane jako fakty (jak wskazuje Wawrzyńczyk). I na co to komu?
Wybrałam ten audiobook ze względu na lektora, Filipa Kosiora. Bardzo lubię jego głos i zasadniczo „Mistrza i Małgorzaty“ w jego interpretacji słuchało mi się dobrze. Niestety, i tu mam pewne zastrzeżenia. Otóż lektor uparcie wymawiał przydomek Jeszui Ha-Nocri jako „hanokri“ (a tam jest C!). Minus za brak należytego przygotowania!
Dodatkowo, zdarzało się, że lektor wypowiadał kwestie postaci w sposób znacząco odbiegający od opisu narratora (zwłaszcza Małgorzata z drugiej części powieści była mało udana). Takie „Dumbledore asked calmly“, tylko na odwrót, bo lektor potrafił subtelnym półgłosem przeczytać wypowiedź opisaną jako przenikliwy krzyk...
Przekład, który nigdy nie powinien wyjść drukiem, i niedopracowany audiobook nie zdołały mi popsuć radości z powrotu do „Mistrza i Małgorzaty“, ale następnym razem z pewnością wybiorę inne tłumaczenie.
🏆 Moja ocena: 10/10*
*ale nie dla tej wersji!!
Książka top, ale strzeżcie się przekładu Dohnalik!
***
Michaił Bułhakow (/Bułgakow) „Mistrz i Małgorzata“, przełożyła (między innymi) Barbara Dohnalik, przeczytał (między innymi) Filip Kosior, wydało (między innymi) wydawnictwo Aleksandria
{19/52/2026, audiobook, Storytel}
Szukamy ofert...
Opinie i dyskusje o książce Wielki Gatsby
Bardzo dobra książka na 1-2 wieczory. Uwielbiam takie pozycje, gdzie w krótkiej książce prawie noweli tyle jest esencji, warstw. Stąd moja wysoka ocena.
Bardzo dobra książka na 1-2 wieczory. Uwielbiam takie pozycje, gdzie w krótkiej książce prawie noweli tyle jest esencji, warstw. Stąd moja wysoka ocena.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toHistorię powiada Nick Carraway, który wynajmuje dom obok wystawnej posiadłości Jay'a Gatsby'ego na West Egg. Z kolei na East Egg mieszka kuzyna Nicka - Daisy Buchanan i jej mąż Tom. Wraz z rozwojem wydarzeń dowiadujemy się więcej o Gatsby'm, jego powiązaniach z Daisy, hucznych przyjęciach, które odbywają się w jego domu oraz romansach i wielkich pieniądzach, towarzyszących niektórym bohaterom.
Jest to krótka powieść, momentami dłużąca się, momentami pędząca niczym pociąg z West Egg do Nowego Jorku. Z pewnością pokazuje oblicze świata przesiąknięte pieniędzmi. Pokazuje prawdę o ludzkiej naturze i sprowadza na zie.ię tych, którzy myślą, że pieniędzmi można zdobyć przyjaciół. Możesz mieć setki znajomych, ale kto tak naprawdę przyjdzie na twój pogrzeb?
Historię powiada Nick Carraway, który wynajmuje dom obok wystawnej posiadłości Jay'a Gatsby'ego na West Egg. Z kolei na East Egg mieszka kuzyna Nicka - Daisy Buchanan i jej mąż Tom. Wraz z rozwojem wydarzeń dowiadujemy się więcej o Gatsby'm, jego powiązaniach z Daisy, hucznych przyjęciach, które odbywają się w jego domu oraz romansach i wielkich pieniądzach, towarzyszących...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toFajna ta książka. Zastanawiałam się jednak dlaczego zaliczana jest do ścisłej klasyki. Ponadczasowość jest w wielu pozycjach, jednak tu pokazano rozwarstwienie społeczeństwa na dorobkiewiczów i stare fortuny, no i ten słynny American dream....od zera do milionera. Książka pięknie ukazuje to, jaką głęboką pustkę mogą odczuwać osoby z niezmierzonymi pokładami materialnymi. Samotność mimo domu pełnego gości i zabaw, tęsknota mimo możliwośc kupienia wszystkiego - nawet przyjaciół... a właśnie... przyjaciele... kim są i gdzie są kiedy zaczyna się walić. Ilu z nich stanie i zapłacze nad grobem?
Fajna ta książka. Zastanawiałam się jednak dlaczego zaliczana jest do ścisłej klasyki. Ponadczasowość jest w wielu pozycjach, jednak tu pokazano rozwarstwienie społeczeństwa na dorobkiewiczów i stare fortuny, no i ten słynny American dream....od zera do milionera. Książka pięknie ukazuje to, jaką głęboką pustkę mogą odczuwać osoby z niezmierzonymi pokładami materialnymi....
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCzyta się całkiem sprawnie, ale czy można tę książkę nazwać jedną z najważniejszych w XX wieku, choćby tylko w prozie amerykańskiej?? Gdzie to porównać do takiego Steinbecka przykładowo? "...barwny obraz obyczajów, romanse, miłości i tragedie oraz szybkie fortuny z prohibicją w tle stanowią o nieprzemijającym uroku książki" - problem w tym, że po każdym z tych zagadnień autor ledwie się prześlizguje. Bo i co można zmieścić w powieści która nie ma nawet 200 stron. Jest niedosyt, oczekiwałbym więcej.
Czyta się całkiem sprawnie, ale czy można tę książkę nazwać jedną z najważniejszych w XX wieku, choćby tylko w prozie amerykańskiej?? Gdzie to porównać do takiego Steinbecka przykładowo? "...barwny obraz obyczajów, romanse, miłości i tragedie oraz szybkie fortuny z prohibicją w tle stanowią o nieprzemijającym uroku książki" - problem w tym, że po każdym z tych zagadnień...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toUniwersalny portet bogaczy, o tym jak wyrachowani, interesowni i stawiający się ponad masami są tego typu ludzie. Jedyne co mają to kapitał społeczny i kasa. Książka pięknie opisuje miałkość ich intelektu i pustkę inteligencji emocjonalnej.
Uniwersalny portet bogaczy, o tym jak wyrachowani, interesowni i stawiający się ponad masami są tego typu ludzie. Jedyne co mają to kapitał społeczny i kasa. Książka pięknie opisuje miałkość ich intelektu i pustkę inteligencji emocjonalnej.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNie zachwycił mnie film ( żadna z ekranizacji),nie zachwyciła mnie książka. Próżniactwo i blichtr... "oby to była dziewczynka, śliczna, głupiutka dziewczynka"... zdanie, mało ważne w danej sytuacji, pomyślane przez jedną z kobiet, tuż po informacji, że spodziewa się dziecka...odbijało mi się czkawką przez całą książkę, niemniej jednak świetnie oddaje tamtejszy świat...
Nie zachwycił mnie film ( żadna z ekranizacji),nie zachwyciła mnie książka. Próżniactwo i blichtr... "oby to była dziewczynka, śliczna, głupiutka dziewczynka"... zdanie, mało ważne w danej sytuacji, pomyślane przez jedną z kobiet, tuż po informacji, że spodziewa się dziecka...odbijało mi się czkawką przez całą książkę, niemniej jednak świetnie oddaje tamtejszy...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMuszę przeczytać jeszcze raz (może w nowym tłumaczeniu "Ten wielki Gatsby") i wtedy coś więcej napiszę...
Muszę przeczytać jeszcze raz (może w nowym tłumaczeniu "Ten wielki Gatsby") i wtedy coś więcej napiszę...
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo tofitzgerald z jednej strony opisał historię starą jak świat, z drugiej stworzył coś, co przyczepia się do czytelnika i zostaje z nim już na zawsze. jest lekko, trochę onirycznie i bardzo ulotnie. każdy żyje w bańce swojej klasy, wyobraża sobie, że jest lepszy niż w rzeczywistości i każdy żyje swoimi marzeniami, wypierając rzeczywistość i bojąc się konfrontacji z nią - zarówno jej zmiany jak i zaakceptowania. może, jak pokazuje końcówka, dość słusznie.
to wszystko jest tak ludzkie, że aż boli.
fitzgerald z jednej strony opisał historię starą jak świat, z drugiej stworzył coś, co przyczepia się do czytelnika i zostaje z nim już na zawsze. jest lekko, trochę onirycznie i bardzo ulotnie. każdy żyje w bańce swojej klasy, wyobraża sobie, że jest lepszy niż w rzeczywistości i każdy żyje swoimi marzeniami, wypierając rzeczywistość i bojąc się konfrontacji z nią -...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toAmerykańska klasyka lat 20 XX wieku. Czyli Wielki Gatsby F. Scotta Fitzgeralda. Opowieść o amerykańskim śnie, utraconej miłości, blichtrze i niekończącej się zabawie i dwuznacznej moralności. Nie brak w tej historii pięknych poetyckich opisów świata i ludzkich przeżyć. Gł bohater będący narratorem a pośrednio także i my kibicujemy tytułowemu Gatsby'emu w spełnieniu jego najskrytrzego marzenia. Poznajemy jego życie, motywy i dążenia. Zostajemy z nim do samego końca i jeszcze dalej. Ze stron czuć autentyczny żar letniego słońca i emocji które zalewają bohaterów w ich nie kończącej się zabawie. Nie jest to zbyt długa opowieść jednak autorowi udało się wspaniale wypełnić jej karty, nie pozostawiając niedosytu.
Nie widziałem żadnej ekranizacji ale książka zachęciła mnie by ją poznać w niedalekiej przyszłości .
Amerykańska klasyka lat 20 XX wieku. Czyli Wielki Gatsby F. Scotta Fitzgeralda. Opowieść o amerykańskim śnie, utraconej miłości, blichtrze i niekończącej się zabawie i dwuznacznej moralności. Nie brak w tej historii pięknych poetyckich opisów świata i ludzkich przeżyć. Gł bohater będący narratorem a pośrednio także i my kibicujemy tytułowemu Gatsby'emu w spełnieniu jego...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDługo zabierałem się do przeczytania tego klasyka literatury amerykańskiej, głównie ze względu na mieszane opinie na temat tej książki. Jednak jej krótka treść przekonała mnie, aby spróbować. Niestety, pomimo że książka jest niedługa, i tak z trudem dobrnąłem do końca.
W sumie trudno mi nawet dokładnie powiedzieć, o czym była ta powieść. Ameryka lat 20., niekończące się bankiety, pieniądze, blichtr, Nowy Jork i mnóstwo płaskich bohaterów z ich nieciekawymi życiorysami. Nawet postać dorobkiewicza Gatsby’ego została przedstawiona niejednoznacznie i w sposób mało pociągający.
Rozumiem, że kiedyś ta pozycja mogła się podobać, ale teraz, przy tak ogromnej konkurencji bogatej literatury amerykańskiej, ta książka po prostu się nie broni.
Długo zabierałem się do przeczytania tego klasyka literatury amerykańskiej, głównie ze względu na mieszane opinie na temat tej książki. Jednak jej krótka treść przekonała mnie, aby spróbować. Niestety, pomimo że książka jest niedługa, i tak z trudem dobrnąłem do końca.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toW sumie trudno mi nawet dokładnie powiedzieć, o czym była ta powieść. Ameryka lat 20., niekończące się...