Wojenka. O dzieciach, które dorosły bez ostrzeżenia

Książka Magdaleny Grzebałkowskiej pokazuje drugą wojnę światową oczami dzieci. Przytacza wspomnienia zebrane podczas licznych rozmów i spotkań z osobami, które jako dzieci przeżyły łagry, getto, wywózki na roboty. Są to niejednokrotnie relacje wstrząsające i chwytające za serce.
Osobne miejsce w książe Grzebałkowskiej zajmują zapiski o młodych uczestnikach Powstania Warszawskiego - zrobiły one na mnie największe wrażenie.
Autorka podeszła do tematu dzieciństea odebranego przez wojnę z dużą wrażliwością i wnikliwością. Pokazała też te mniej znane i omawiane aspekty wojny - wysyłka dzieci z Hiszpanii do ZSRR czy obozy internowania dla amerykanów japońskiego pochodzenia (po ataku na Pearl Harbor i dołączeniu USA do wojny)
"Wojenka" jest według mnie wartą uwagi pozycją, zwłaszcza dla osób interesujących się historią najkrwawszego konfliktu w dziejach świata.

Książka Magdaleny Grzebałkowskiej pokazuje drugą wojnę światową oczami dzieci. Przytacza wspomnienia zebrane podczas licznych rozmów i spotkań z osobami, które jako dzieci przeżyły łagry, getto, wywózki na roboty. Są to niejednokrotnie relacje wstrząsające i chwytające za serce.
Osobne miejsce w książe Grzebałkowskiej zajmują zapiski o młodych uczestnikach Powstania...

Rewelacyjna,poruszająca. Tę książkę trzeba przeczytać. Człowiek musi wiedzieć o takich historiach.

Rewelacyjna,poruszająca. Tę książkę trzeba przeczytać. Człowiek musi wiedzieć o takich historiach.

To już druga książka autorki, która wywarła na mnie ogromne wrażenie. Czytając ją, uświadomiłam sobie, jak bardzo wojna potrafi odebrać dzieciństwo niezależnie od miejsca, narodowości czy strony konfliktu. Zaskoczyła mnie różnorodność losów bohaterów i to, jak często nie sama wojna, lecz ideologie i decyzje dorosłych rozrywały rodziny i wykorzeniały młodych ludzi. Autorka oddaje głos osobom z różnych części świata, pokazując, że doświadczenie przemocy i straty miało wiele twarzy. Bardzo poruszyło mnie to, jak wyraźnie widać, że wojenne przeżycia naznaczyły całe ich późniejsze życie.
Grzebałkowska pisze bez ocen i patosu, oszczędnie, a jednocześnie tak sugestywnie, że emocje przychodzą same. To reportaż, który zostanie we mnie na długo i nie pozwoli zapomnieć, że w każdej wojnie największą cenę zawsze płacą dzieci.

To już druga książka autorki, która wywarła na mnie ogromne wrażenie. Czytając ją, uświadomiłam sobie, jak bardzo wojna potrafi odebrać dzieciństwo niezależnie od miejsca, narodowości czy strony konfliktu. Zaskoczyła mnie różnorodność losów bohaterów i to, jak często nie sama wojna, lecz ideologie i decyzje dorosłych rozrywały rodziny i wykorzeniały młodych ludzi. Autorka...

Piękna i smutna książka, ale dająca nadzieję.
Nawet podziękowania które przeważnie są nudne tutaj czyta się z zaciekawieniem.
Spojrzenie pod wieloma kątami na wojną przez inny pryzmat.
Jak podobają Ci się inne książki autorki, to ta spodoba Ci się jeszcze bardziej.

Piękna i smutna książka, ale dająca nadzieję.
Nawet podziękowania które przeważnie są nudne tutaj czyta się z zaciekawieniem.
Spojrzenie pod wieloma kątami na wojną przez inny pryzmat.
Jak podobają Ci się inne książki autorki, to ta spodoba Ci się jeszcze bardziej.

Ta książka to opowieść o życiu w czasie II wojny światowej z perspektywy, jakiej nie usłyszymy na lekcjach historii. To perspektywa dzieci, którym przyszło w tamtych czasach dorastać. Dzieci, które niejednokrotnie nie rozumiały otaczającego ich, brutalnego świata, lecz musiały się do niego bardzo szybko dostosować. Autorka dokonała rzeczy niewiarygodnej. Zebrała i spisała historie bohaterów w sposób poruszający. Należy wyraźnie podkreślić, że to nie są suche wywiady z ocalonymi. To autentyczne opowieści wypływające z wielogodzinnych rozmów trwających dniami, miesiącami, a nawet latami. Autorka nawiązywała z rozmówcami niezwykłą więź, która przełożyła się na autentyczność tych historii. Dzięki takim książkom czytelnicy mogą poczuć choć na chwilę prawdziwe realia wojny z perspektywy uczuć i emocji osób najbardziej wiarygodnych - dzieci.

Ta książka to opowieść o życiu w czasie II wojny światowej z perspektywy, jakiej nie usłyszymy na lekcjach historii. To perspektywa dzieci, którym przyszło w tamtych czasach dorastać. Dzieci, które niejednokrotnie nie rozumiały otaczającego ich, brutalnego świata, lecz musiały się do niego bardzo szybko dostosować. Autorka dokonała rzeczy niewiarygodnej. Zebrała i spisała...

Książka ukazuje jak wojna dotyka każdego dziecka, niezależnie po jakiej jest stronie. Ciekawy zbiór, ponieważ ukazuje tragedię wojny z innej perspektywy.

Książka ukazuje jak wojna dotyka każdego dziecka, niezależnie po jakiej jest stronie. Ciekawy zbiór, ponieważ ukazuje tragedię wojny z innej perspektywy.

Książka z tych, które warto przeczytać, by uświadomić sobie w jak szczęśliwych czasach żyjemy... Piekło, które było udziałem innych dzieci, oby nigdy nie spotkało naszych, bo nikt by nie chciał przeżywać tego, co 80 lat temu przeżywali inni...

Książka z tych, które warto przeczytać, by uświadomić sobie w jak szczęśliwych czasach żyjemy... Piekło, które było udziałem innych dzieci, oby nigdy nie spotkało naszych, bo nikt by nie chciał przeżywać tego, co 80 lat temu przeżywali inni...

Historie kilkorga ludzi, którzy byli dziećmi w czasie IIWŚ i są to bardzo różnorodne historie. Dzieci ofiar ale i dzieci sprawców.

Tak trochę jakby pobocznie książka zahacza o kwestię fałszywych wspomnień - też może ze względu na wiek wspomnienia niektórych bohaterów "się zmieniają". Ale też świetny jest początek - taka konfrontacja tego co ludzie sobie wyobrażają (albo nawet niektórzy faktycznie "pamiętają"!) - no że dzieci wcale nie szykowały się do szkoły... a z resztą, zacytuję ze "Wstępu":

"Jest ostatni dzień sierpnia 1939 roku, nazajutrz rozpoczyna się nowy rok szkolny.
Jeden z bohaterów tej książki wspominał: – Zamykam oczy i znów stoję w kuchni. Mam na sobie granatowe spodenki, marynarkę i kołnierzyk à la Słowacki wyłożony na wierzch, jest już 1 września. Nagle mama mówi: „Słuchaj, coś się dzieje w kraju, jest specjalny komunikat prezydenta o wojnie”. Zaraz po nim ktoś przemawia, że z uwagi na napaść Niemców początek roku szkolnego zostaje przełożony na czas po zwycięskim zakończeniu wojny.
To niepokojąca, filmowa scena. Szkoda, że nie mogła się wydarzyć.
1 września 1939 roku przypadał w piątek. Wojciech Świętosławski, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, z wyprzedzeniem zarządził, że rok szkolny rozpocznie się w poniedziałek, 4 września. (…)
Jednak jeszcze pod koniec sierpnia „Kurier Warszawski” na siódmej stronie informował czytelników: „Ministerium W. R. i O. P. zawiadamia, że data rozpoczęcia roku szkolnego [...] ulega odroczeniu na kilka dni i będzie ustalona osobnym zarządzeniem”.
Rok szkolny 1939/1940 miał się nie zacząć już nigdy. Wybuchła wojna. Mimo to w zbiorowej pamięci Polaków obraz dzieci, którym Hitler właśnie tego dnia pokrzyżował plany, jest niezwykle wyraźny. Istnieją dziesiątki spisanych wspomnień i setki artykułów, w których świadkowie potwierdzają niemożliwe. Dlaczego? Kłamią? Zatajają prawdę? Czy zmyślają, nie mając świadomości, że to robią? Czy mam prawo im to powiedzieć? Ponad osiemdziesiąt lat później wytknąć, że się mylą?
To prawda uniwersalna, dotyczy każdego z moich bohaterów i nas samych – nasza historia zmienia się za każdym razem, gdy ją opowiadamy. Fakty są jedynie szkieletem, na który nawlekamy własne wersje zdarzeń."
(pdf.str. 7-8)

Wiadomo - historie z książki są różne, takie bardziej i mniej ciekawe, niektóre już słyszałem... A inne bardzo mnie zaskoczyły, bo to nie są tylko historie z Europy - np. historia Japończyka dorastającego w USA w momencie kiedy Japonia zaatakowała Pearl Harbor - pierwszy raz spotkałem się z taką historią i było to bardzo ciekawe! Jeśli chodzi o historię, to zdaje mi się, że my w Europie bardzo często zapominamy, że ona nie toczyła się tylko w Europie ;) A historia IIWŚ to nie tylko historia Polaków, Niemców i ewentualnie Żydów... (są w książce też np. Hiszpanie wysłani do ZSRR - też nowość dla mnie).
Ale te bardziej powiedzmy "klasyczne" historie też były ciekawe, np. historia mężczyzny z niemiecko-żydowskiej rodziny:

"– Kogo pan zobaczył wtedy w odbiciu? Żyda czy Niemca? – pytam Michaela Wiecka pewnego zimowego popołudnia 2019 roku.
– Nie sądzę, żebym umiał wówczas oddzielić moją niemieckość od żydowskości – odpowiada i głaszcze po łbie dużego berneńczyka.
– A teraz kim pan jest?
– Zawsze mówię, że Żydem.
– Przecież jesteś Niemcem – mówi jego żona Miriam.
– Oczywiście – Michael drapie psa za uchem. – Ale kiedy sam sobie stawiam to pytanie, za każdym razem odpowiadam, że Żydem. Zaraz jednak zastanawiam się, jaka jest naprawdę różnica między Niemcem a Żydem. I dochodzę do wniosku, że nikogo to nie obchodzi."
(pdf.str. 351-352)
- jakoś sympatyczne :) no i rzeczywiście nikogo zdrowego na umyśle to nie powinno obchodzić ;)

"Nie umiałem poradzić sobie z tym, że należę jednocześnie do narodu sprawców i ofiar."
(pdf.str. 376)

Książka nie była dla mnie jakaś rewelacyjna, ale ogólnie oceniam wysoko.


(czytana/słuchana: 23.05-11.06.2025)
4+/5 [7/10]

Historie kilkorga ludzi, którzy byli dziećmi w czasie IIWŚ i są to bardzo różnorodne historie. Dzieci ofiar ale i dzieci sprawców.

Tak trochę jakby pobocznie książka zahacza o kwestię fałszywych wspomnień - też może ze względu na wiek wspomnienia niektórych bohaterów "się zmieniają". Ale też świetny jest początek - taka konfrontacja tego co ludzie sobie wyobrażają (albo...

Historie dzieci wojny, ich przerażające doświadczenia i pokręcone losy.

Historie dzieci wojny, ich przerażające doświadczenia i pokręcone losy.

Wojenne losy dzieci opowiedziane właśnie przez nie, ofiary różnych konfliktów, ale nie tylko, bo również przez dzieci oprawców. Wyjątkowe wspomnienia, zebrane przez autorkę od bezpośrednich świadków i uczestników brutalnych i tragicznych, wojennych wydarzeń. Może nie do końca wiernie odtworzone, bo dzieci w chwili wywiadów są już dorosłe i na pewno część historii zmodyfikowana została przez upływający czas. Nie umniejsza to jednak znaczenia przedstawionych faktów. To trzeba przeczytać!

Wojenne losy dzieci opowiedziane właśnie przez nie, ofiary różnych konfliktów, ale nie tylko, bo również przez dzieci oprawców. Wyjątkowe wspomnienia, zebrane przez autorkę od bezpośrednich świadków i uczestników brutalnych i tragicznych, wojennych wydarzeń. Może nie do końca wiernie odtworzone, bo dzieci w chwili wywiadów są już dorosłe i na pewno część historii...