Daniel Ludwiński

Historia biegów w pigułce Dzięki Justynie Kowalczyk Polacy pokochali biegi narciarskie. Po zdobyciu przez naszą mistrzynię złotego medalu w Soczi zainteresowanie tą dyscypliną sportu prawdopodobnie wzrośnie jeszcze bardziej. Ale co my tak naprawdę wiemy o biegach? Czy poza sukcesami Justyny potrafimy wymienić osiągnięcia innych Biało-Czerwonych w tym sporcie? Czy poza Marit Bjoergen znamy sylwetki innych biegowych mistrzów i multimedalistów? Dobrą okazją do poszerzenia wiedzy o biegach jest lektura książki Daniela Ludwińskiego „Droga do Justyny Kowalczyk. Historia biegów narciarskich” wydawnictwa SQN. Na początku należy wyraźnie zaznaczyć – to nie jest pozycja o Justynie Kowalczyk. Naszej mistrzyni poświęcony w niej został jedynie ostatni rozdział. To jest książka o tym wszystkim, co w światowych i polskich biegach działo się przed „erą” Justyny Kowalczyk. A działo się sporo. Autor przedstawia historię narciarstwa biegowego, skupiając się na najważniejszych postaciach tej dyscypliny sportu. Poszczególne rozdziały książki są ułożonymi w kolejności chronologicznej mini-biografiami dawnych i obecnych mistrzów. Taka forma jest jednocześnie zaletą i wadą książki. Zaletą, ponieważ unikamy żmudnego wykładu z historii sportu, niekończących się tabelek i suchych statystyk, a zamiast tego dostajemy garść ciekawostek w bardzo przystępnej formie. Poznajemy nieznane fakty z życia wielkich sportowców, zaglądamy za kulisy zawodów, obserwujemy ewolucję biegów na przykładach „z życia wziętych”. Wadą, ponieważ całość robi wrażenie dość chaotyczne, w gąszczu nazwisk i opisywanych startów można się pogubić, zwłaszcza kiedy wydarzenia z różnych rozdziałów zachodzą na siebie, bo opisywani w nich zawodnicy rywalizują na tych samych imprezach. Książka składa się z dwóch części – pierwsza poświęcona jest najwybitniejszym postaciom światowych biegów, druga – polskich. Część poświęcona multimedalistom z zagranicy siłą rzeczy jest subiektywnym wyborem autora – można narzekać, że wielu mistrzów w niej nie uwzględniono, jednak opisanie wszystkich bohaterów światowego narciarstwa biegowego na niespełna 150 stronach jest po prostu niemożliwe. Mamy zatem możliwość zapoznania się z wybranymi sylwetkami sportowców od czasów międzywojennych aż do chwili obecnej: możemy poczytać o osiągnięciach i ciekawostkach z życia pierwszego mistrza olimpijskiego Thorleifa Hauga, najbardziej utytułowanego biegacza w historii Bjoerna Daelhie, czy niepokornego Pettera Northuga juniora. Nie zapomniano także o paniach, w historii biegów narciarskich nie mogło przecież zabraknąć miejsca dla takich gwiazd jak Jelena Wialbe czy Marit Bjoergen. Pełniejsza i bardziej spójna jest jednak druga część książki, poświęcona polskim biegom. Wynika to zapewne z faktu, że autor do wielu bohaterów dotarł osobiście – w poszczególnych rozdziałach często cytowane są ich wypowiedzi, co nadaje historiom bardziej osobisty wydźwięk. Mniej tutaj wyliczania kolejnych sukcesów i osiągnięć, więcej anegdot i opisów życia sportowca w ciężkich czasach i specyficznych polskich warunkach. Trudno się nie uśmiechnąć, gdy czytamy o biegaczkach, które rywalizowały w spódnicach, o organizatorach zawodów, którzy trasę narciarską wyznaczali przy pomocy centymetra, czy o Józefie Łuszczku, który na własną rękę dowoził do Zakopanego kadrę norweskich biegaczy, nie posiadając prawa jazdy. Dodatkowym atutem książki są także wplecione w treść archiwalne relacje z prasy sportowej, dzięki którym łatwiej wczuć się w klimat epoki. Przede wszystkim jest to jednak skarbnica wiedzy na temat polskiego narciarstwa biegowego. Nagle okazuje się, że polskie biegi to nie tylko Justyna Kowalczyk i Józef Łuszczek, że w historii mieliśmy całą plejadę zdolnych zawodników, którzy odnosili mniejsze bądź większe sukcesy na arenie międzynarodowej, choć obecnie nikt o tym nie pamięta. Przed Łuszczkiem medal MŚ zdobył Jan Staszel, polska sztafeta kobiet niegdyś regularnie wygrywała z Norweżkami, a na igrzyskach w Squaw Valley otarła się o podium. Sukcesy odnosiliśmy także w narciarskich maratonach, a pod koniec lat 70 do Zakopanego zawitał całkiem dziś zapomniany Puchar Świata. To tylko garść zaczerpniętych z książki przykładów, będących dowodem na to, że biegi narciarskie mają w naszym kraju barwną historię. Rolę przerywnika pomiędzy biografiami sportowców pełnią w książce krótkie rozdziały-ciekawostki, w których przeczytamy o niezapomnianych biegach i przełomowych zdarzeniach, które wpłynęły na rozwój tej dyscypliny sportu. Dowiemy się m.in.: dlaczego pierwsze MŚ w narciarstwie zakończyły się totalną klapą, dlaczego za sprinty nie przyznawano kiedyś pucharowych punktów, na którego egzotycznego biegacza przez kilka godzin czekał norweski król, skąd wziął się pomysł rozegrania cyklu Tour de Ski i jaki bieg uchodzi za bieg wszech czasów. Poruszane w tych „dodatkowych” rozdziałach zagadnienia są ciekawe, poszerzają horyzonty, a jednocześnie stanowią dobre uzupełnienie „właściwej” treści. Biegi narciarskie są ostatnio w modzie, ale prawda jest taka, że choć bez mrugnięcia okiem potrafimy wymienić ostatnie sukcesy Justyny Kowalczyk czy Marit Bjoergen, brakuje nam wiedzy o samej dyscyplinie sportu. Lektura „Drogi do Justyny Kowalczyk” pozwala nam taką wiedzę zdobyć, poznać historię narciarstwa w pigułce, sylwetki mistrzów i masę ciekawostek z tras i spoza tras biegowych. Co ważne – książka nie jest skierowana tylko do fanów narciarstwa, z zaciekawieniem może ją przeczytać nawet największy sportowy laik – być może po lekturze zainteresuje się biegami. Jest napisana przystępnym językiem, nie nudzi i nie męczy, a poruszane w niej tematy są po prostu ciekawe. W czasach, gdy w Polsce nie wypada nie znać się na biegach narciarskich, warto sięgnąć po pozycję, która pozwala spojrzeć na ten sport szerzej, nie tylko przez pryzmat dokonań naszej mistrzyni. A dla miłośników biegówek to pozycja absolutnie obowiązkowa. (tekst pisany dla portalu igrzyska24.pl)