Ziele na kraterze

U mnie ciąg dalszy czytania książek zalegających od lat na półkach oraz w czytelniczych planach. Tym razem to historia o przyjaźni, która rozkwita w warunkach, gdzie wszystko usycha.” Są ludzie na których od dawna czekamy. Są przyjaźnie nagłe, niespodziewane, o których nigdy nie zapominamy". I tak oto poznajemy historię Włodzimierza Łukicza Diergaczowa, którego Igor Newerly poznał w Majdanku.”Nie wierzcie w piekło: Bóg jest zbyt miłosierny. Ale było piekło na ziemi. Był Majdanek, Oświecim, Belsen...” Książka jest pisana w formie wspomnień, pamiętnika, poukładania w sobie , tego, co przeżyte. Wciągnęła mnie od pierwszej strony ta historia w historii o przyjaźni, wytrwałości, wierności, zaufaniu, człowieczeństwie. „ Człowiek zdrowy musi mieć pracę, którą kocha, sprawę, której służy, musi o coś walczyć, do czegoś dążyć, aby nie zgnuśnieć, nie zborsuczeć do reszty”. Doczekałyśmy się siebie, aby móc docenić.

To jest książka, z której jest prawdziwy wewnętrzny pożytek Podziwiam bohaterkę -autorkę, gwiazdki są dla niej za odwagę, miłość do nauki, poczucie wewnętrzne, że należy działać, wysoki poziom moralny, patriotyzm. Warto przeczytać, żeby poczuć dumę, że jest się Polakiem.

Jak na powieść z końca lat trzydziestych trochę zbyt staroświecka. Sporo tu męczącej młodopolszczyzny. Sprawdza się za to jako powieść psychologiczna (choć nie przepadam za gatunkiem),no i od strony obyczajowej jest całkiem dobrze (świetne obserwacje jak na tak młodego wówczas autora). Jak zwykle u Andrzejewskiego trochę teodycei i trochę religijnej egzaltacji. Generalnie - daje się to czytać, nieźle wytrzymuje próbę czasu, tylko ten epigonizm Młodej Polski trochę psuje wrażenie.

O czym są "Noce i dnie"? Najkrócej mówiąc o życiu. Czasy, mody, spojrzenia na pewne sprawy zmieniają się, ale natura nas- ludzi nigdy. I przez to ta saga rodzinna jest tak prawdziwa i uniwersalna. Zawsze są ludzie pracowici i ci, którzy wolą odpoczywać albo zakombinować, są romantyczki zakochane w swoich platonicznych miłościach i ludzie twardo stąpający po ziemi., udowadniający swoim postępowaniem, że im zależy. Są uczciwi i oszuści, ale też i mali krętacze. Są tacy kochający całym sercem i ci, którzy wydrą komuś to serce, by je "zjeść" bez wyrzutów sumienia. Po prostu życie, w całym jego pięknie, ale i brzydocie. W pełnym spektrum przeżyć idziemy przez tę drogę i my, czytelnicy. Osobiście uwielbiam Daniela Ostrzeńskiego, ten to umiał kochać! :)

To bardzo dobre uzupełnienie “Mojego wieku” Aleksandra Wata, nie sięgające jednak wyżyn tamtego arcydzieła, najlepszej książki o tym, jak się zostawało komunistą przed II wojną, i jak przechodziło się na przeciwstawne pozycje po poznaniu Sowiecji. Niesłabnącą wartością pozostaje opis dramatycznych losów na zesłaniu w Kazachstanie. Z oczywistych powodów Wat nie mógł ich opisać, siedząc wtedy na Zamarstynowie, a potem na samej Łubiance. Ale to również hymn na cześć piękna przyrody i urody świata, także tam, na gorących stepach - latem, a mroźnych - zimą Bardzo mi się to kojarzyło z dopiero co czytanymi wspomnieniami Nadieżdy Mandelasztam z tego samego czasu… To także kawał historii, takiej niekoniecznie znanej i uznawanej. Np. Andrzej, dziecko Watów, styka się z antysemityzmem już od maleńkości, na razie nieświadomie. “Bony, które przeważnie pracowały u Żydów, zbierały się w Parku Ujazdowskim, w pięknej alei bzowej, siadały na ławkach i rozprawiały na tematy żydowskie, a te dozorowane przez nie dzieci różnych adwokatów, inżynierów, lekarzy słuchały i nasiąkały tym wszystkim. I tak oto mój Andrzejek przyszedł zachwycony, że to świetnie, że wybijają szyby”. “+Czy kochasz mamusię?+. Odpowiedział: +Tak, bardzo+. +No to wiedz, że twoja mamusia jest Żydówką. No i co, kochasz Mamę?+. Na co mój Andrzejek zastanowił się, zawahał się chwilę i odpowiedział: +Tobym ją kochał jeszcze bardziej, gdyby nie była Żydówką+”. W 1931 r. Wat trafił jako - wówczas - komunista do więzienia, ale wyszedł z niego dzięki pomocy przyjaciół. “Całe to więzienie polskie ja przynajmniej wspominam teraz jako wielką sielankę. Widzenia, wałówki, umowy, że o określonej godzinie będę chodziła Daniłowiczowską pod więzieniem, a on wtedy będzie wypatrywał mnie przed zakratowane okno. Nie to co Lwów, co więzienia sowieckie. To przepaść”. Bo z Sowietami Watowie spotykają się we wrześniu 1939 r., gdy zajmują oni Lwów. “Chleb zaraz następnego dnia po wkroczeniu Rosjan zawijano w gazetę. Następnego dnia nie było już papieru”. Wat zaczyna we Lwowie pracować w sowieckiej gadzinówce „Czerwony Sztandar”, gdzie robiąc nocną korektę, zawsze miał obsesję, żeby w druku zamiast Stalin nie wyszedł Sralin. „Bo za to rozstrzeliwano” . W 1940 r. Wat wraz m. in. z Broniewskim zostaje aresztowany przez NKWD. Jego żona z synem jako rodzina “wroga ludu” zostaje wywieziona do Kazachstanu. Inni deportowani biorą ją za donosicielkę, bo ktoś ją kojarzy jako żonę komunisty (wtedy - już byłego). W związku z tym jest szykowana przez prawdziwych Polaków, także jako Żydówka. “I chociaż byłam na tym samym co oni dnie nędzy i poniewierki, nie znalazł się ani jeden człowiek, który by usiłował bodaj sprawdzić to, co usłyszał, pomówić ze mną na ten temat, przekonać się że może się mylą, że jestem tak samo jak i oni więźniem”. “Najstraszliwsza tortura ludzkiej niechęci, straszliwych podejrzeń, z dodatkiem obrzydliwego na tym dnie niedoli ludzkiej i osamotnienia antysemityzmu”. “Stłoczeni w wagonie byli wrodzy nie tylko w stosunku do mnie. Po kilku dniach wspólnej jazdy zaczęły wybuchać o byle co awantury nawet pomiędzy członkami rodzin. Nikła warstewka kultury spełzła ze wszystkich w czasie nieprawdopodobnie krótkim”. A już na miejscu nie jest lepiej…. “Zbliża się do mnie pani pułkownikowa Wenclowa i przemiłym głosem proponuje, żebym so​bie poszukała innego miejsca w baraku, bo +tutaj będziemy się modlić, a to i nam, i zapewne pani będzie przeszkadzać+. Na miejscu ciężka praca w kazachskim stepie, marne warunki, głód, brud, ale i piękna natura. I miejscowi, do których Autorka generalnie nie odczuwa niechęć, bo nie ma podstaw. “Byli niewolnikami, każdej chwili zagrożeni więzieniem albo łagrem. Od tej pory twierdzę, że jest to jeden z najnieszczęśliwszych narodów na świecie, O czym świadczą miliony ludzi ginących w łagrach i w więzieniach (...). To nie naród, to ustrój jest zbrodniczy”. “Kazachowie mówili, jak żyją w strachu i nędzy i bez żadnej nadziei na lepsze jutro. Czuło się ich nienawiść do tego ustroju, do komunizmu. Nie tylko za utracony dobrobyt, ale przede wszystkim za utraconą wolność, tak pięknie teraz przez nich wspominaną. Czuło się ich bezsiłę. Zaraz po rewolucji znaleźli się w więzieniu, bo tym więzieniem stał się cały ich świat, te stepy, w których zdawało się, czuje się jeszcze ducha wolności i swobody”. “Nigdy się nie bałam spotkanego przypadkowo w stepie Kazacha. Bałam się natomiast ludzi sowieckich. Kazachowie, jak nauczyło mnie potem doświadczenie, mieli i zachowali swoją wiarę, swoje wierzenia, swoje przykazania moralne”. “Było południe, słońce piekło z okrutną obojętnością i nie było nadziei na błogosławieństwo ochłody świeżego wieczoru ani na rosę przedświtu. Stałam przed naszą lepianką i czekałam na powiew wiatru, który niezmiennie jest tu suchy i gorący, czekałam nieświadoma czasu, który mijał, ponieważ godziny przestały tu być realne, dnie przechodziły w mękę nocy, poranki w piekło południa i nic się nie zmieniało w tej ciekłej, nie kończącej się, żadnymi zmianami nie znaczonej egzystencji”. Albo taka czuła wzmianka o młodym Kazachu, który wrócił z wojny bez nogi : “Położono go na prawdziwym łóżku. Pierwszy raz w życiu leżał na prawdziwym łóżku, a nie na szmatach na klepisku. Leżał na białych prześcieradłach. Pielęgniarka w białym czepeczku i fartuchu podawała mu posiłki, jakich do tej pory nie jadał, opatrywała jego rany. Błogostan. Firanki w oknach. Ciepło, przytulnie, syto, pięknie. Jakiż piękny jest świat, gdzie się tak śpi, je mieszka i gdzie ludzie są tacy dobrzy i grzeczni jak jego pielęgniarka, jak jego lekarz. Bajka z tysiąca jednej nocy. Cudowne przeżycie. I gdyby nie wojna, nigdy by nie dowiedział się, że istnieje taki świat”. Potem już w Ałmaty, już po cudownym spotkaniu z mężem, grozi im śmierć głodowa Wtedy pomaga im Wiktor Szkłowski, ten sam który wspierał wcześniej Mandelsztamów, “przynosząc mi cały woreczek ryżu. Był to jego przydział na miesiąc. Nie śmiałam daru tego przyjąć, ale on ze łzami w oczach twierdził, że nie mam prawa mu tego odmawiać”. Są tam też Paustowski i Zoszczenko. “Pisarze o których wspominam, nienawidzili ustroju, w którym przyszło im życiu tworzyć”. Niestety, Autorka nie może powiedzieć wiele dobrego o miejscowej Delegaturze rządu RP w Londynie. “Ludzie tam pracujący wraz z naszym delegatem myśleli przede wszystkim o sobie, o swoich wygodach, a nawet o luksusie. Nie została tam poczęstowana niczym z suto zastawionego stołu. I co za paradoks: to pisarze, intelektualiści moskiewscy dokarmiali nas, przygarnęli nas do siebie jako współcierpiących z nimi ludzi”. To krótki czas, gdy Polacy związani z Delegaturą, w tym i Wat, relatywnie nie mieli źle, w przeciwieństwie do zwykłych Kazachów: “Na ulicy stał tłum ludzi w ogonku do jakiegoś sklepiku, w którym wydawano zgniłe pomidory. Sklep dla nas mieścił się w podwórzu w ukrytym lokalu. Trudno było uwierzyć w tym czasie, kiedy tylu ludzi umierało z głodu, co przydzielano uprzywilejowanym. Delegaturę w owym czasie zaliczano właśnie do tej kategorii.(..) Dostawało się absolutnie wszystko, łącznie z kawiorem, tortami, winem, czekoladą. (...) Na dnie tej szczęśliwości było prawie że uczucie wstydu, że korzystamy, że żywimy się z tego splugawionego nędzą powszechną źródła”. Po zerwaniu w 1943 r. przez Sowietów stosunków dyplomatycznych z RP wszystko wraca do “normy”, a nawet jest jeszcze gorzej…. Dramatyczny, znany szczegółowo z “Mojego wieku”, opis tak zwanej paszportyzacji czyli zmuszania Polaków w Sowietach do przyjmowania sowieckiego obywatelstwa po zerwaniu stosunków z rządem RP. I w tym kontekście Autorka wspomina o czymś, co nie jest powszechną wiedzą: “Wszyscy Polacy ze Związku Patriotów razem z całą armią i z całym sztabem tych wielkich patriotów weszli przecież do Polski jako obywatele sowieccy. Paszportyzacja i zalegalizowanie Związku Patriotów było jednoczesne i należało do jednego planu: obrócić milion czy półtora miliona Polaków w poddanych sowieckich i jednocześnie dać im nadzieję powrotu do Polski” I to nikt inny, tylko Wat - polski Żyd, zarządził wśród Polaków bojkot przyjmowania paszportów wroga. W reakcji Sowieci aresztują wszystkich. Trafiają do więzienia, gdzie kryminalne więźniarki biją Autorkę, wściekłe, że ma czelność gardzić sowieckim paszportem. Po tym kobiety biorą paszporty obcego, wrogiego państwa - ale nie sam Wat. A to dzięki hersztowi bandytów którzy mieli go bić do skutku, wrzuconego im przez NKWD do celi “na pożarcie”. Ruski kryminalista Walentyn na to jednak nie pozwolił - zaimponowała mu postawa Wata, który powiedział przed frontem kryminalnych, że woli zginąć niż wziąć sowiecki paszport. Zdaje się, że jako jedyny Polak na coś takiego się poważył…. Ostatecznie Watowie wracają do Polski w 1946 r. i od razu deklarują niezainteresowanie budowaniem komunizmu. O dziwo, jest to uszanowane, prawdopodobnie z powodu jego przedwojennej działalności. Po 1956 r. Watowie coraz więcej czasu spędzają na Zachodzie, w związku z leczeniem jego ciężkiej choroby. W tych staraniach zahaczają m. in. o osławionego Padre Pio. “Wydał mi się prymitywny, brutalny, a także w uśmiechu jego było coś chytrego. Następnego dnia Aleksander miał stawić się w kościele do spowiedzi. Na pierwsze pytanie, kiedy się spowiadał po raz ostatni, odpowiedział, że do tej pory nigdy. I wtedy Padre Pio ujrzał jakby piekło, które się przed nim rozwarło i szatana w postaci Aleksandra. Zaczął się od niego opędzać i po prostu wypędzać z kościoła”. Taki to był z niego święty… Niezwykłą osobą była siostra Wata Seweryna Broniszówna, aktorka i wielbicielka Piłsudskiego. Jak pisze Autorka, miała ona przyjaciół wśród najbliższych mu ludzi, Wieniawa-Długoszowski, Stpiczyński, Beck, Miedziński i inni. “Przygotowania do wypadków majowych w 1926 roku odbywały się w jej mieszkaniu. +Byli moimi przyjaciółmi do objęcia władzy+. Potem odeszła od nich. +Nie lubię ludzi sprawujących władzę, a poza tym wiedziałam, że się nie nadają się do rządzenia Polską+”. W młodości była ona zaręczona z Andersem. Przebywając na Zachodzie, Watowie mieli problemy z przedłużaniem paszportów, w końcu wybrali wolność. “Zmuszono nas do tego, jak tylu innych Polaków, którzy gdyby mieli swobodę wyjazdów i powrotów do kraju, na pewno nie musieliby tej wolności wybierać, ponieważ byliby po prostu wolni. Zresztą zerwanie z komunizmem nie wiązało się z +wybraniem wolności+. Zerwanie z komunizmem nastąpiło wiele lat wcześniej”. Nie ma tego dobrego, co by na dobre nie wyszło: wszak dzięki temu z rozmów z Czesławem Miłoszem nagrywanych w Ameryce powstał “Mój wiek”, jedna z najlepszych książek nt. komunizmu. Książce Watowej tylko niewiele ustępuje znakomity film Roberta Glińskiego z niezapomnianym Krzysztofem Globiszem w roli Wata. Wstyd powiedzieć, odtwórczyni roli jego żony zupełnie już nie kojarzę, bo i aktorka chyba jej nie udźwignęła…

Uwielbiam twórczość Herberta. Można w niej sięgnąć dna, odbić się od niego, wzlecieć wysoko w kosmos i wędrować po najbardziej ukrytych zakamarkach ludzkiej duszy i umysłu. Dla mnie to poeta totalny. Szkoda, że nie wyszło z Noblem... Zawsze stawiał na jakość, zarówno w sztuce jak i w życiu. Doceniam wiarygodne przedstawienie powojnia i komunistycznej codzienności. Ta końcówka jego życia: Warszawa, burza, szpital, brak lekarza prowadzącego, on i jego serce. Miejscami niepotrzebnie się dłuży i to mój jedyny zarzut. Pozycja obowiązkowa dla sympatyków Mistrza, ale i tak nic nie zastąpi lektury jego wierszy :)

Standardowa powieść o losach i rozterkach bohaterów po okresie II wojny światowej. Film Andrzeja Wajdy ze Zbigniewem Cybulskim w roli głównej dawno temu oglądałem - ale może wkrótce to się zmieni i obejrzę ponownie. Maciek Chełmicki, uczestnik powstania warszawskiego jest zdecydowanie najlepszą postacią powieści Jerzego Andrzejewskiego - zastanawia się jak każdy normalny człowiek, czy jego postępowanie było słuszne, czy nie dręczyły go wyrzuty sumienia i tym podobne. Trochę czasu poświęcono nawet wątkowi miłosnemu do Krystyny, barmanki z hotelu "Monopol". Tylko trochę inne zakończenie, aniżeli w filmie, bo nieco optymistyczne.

Książka zdecydowanie wymaga skupienia i oddania, mimo krótkiej formy jest wymagająca, ponieważ wielość dygresji przy nieuważnym czytaniu stwarza możliwość pogubienia się. Uważam, że wątki są poprowadzone w niezwykle wciągający sposób, niekonwencjonalny język i humor nadają jej walorów estetycznych, które czynią lekturę przyjemniejszą. Porusza odkrywanie zapomnianego świata, który ukształtował narratora, świata opowiedzianego z perspektywy czasu, więc także z pewnym dystansem, a mimo to tak obfitego w szczegóły (np. to że trzeba było „pociągnąc do siebie" żeby otworzyć kluczem szafkę babci ze słodyczami – jakże mała ale istotna sprawa, tak przecież uniwersalna). Świat dawnych tradycji, ale świat nie wyidealizowany, lecz prawdziwy. Książka zdecydowanie warta uwagi.

zdecydowanie warto było sięgnąć po tę książkę, zwłaszcza że kontaktu z prozą Newerlego nie miałam dotąd żadnego.. A to pewnie dlatego, że sam tytuł 'pamiątka z celulozy' wywoływał skojarzenia z okresem lektur w PRL - stąd bezwiednie od Newerlego trzymałam się z daleka. Tymczasem wspomnienia osobiste pisarza - dzieciństwo w przepięknej puszczy i młodość, która przypadła na czas radzieckiej zawieruchy jest i ciekawa i porażająca i przygnębiająca i pouczająca.. Trochę zmęczyły mnie fragmenty dotyczące ścierania się różnych racji bolszewików, mienszwików, komsomolców, eserów itp itd... Czytałam te strony niewnikliwie, pewnie dlatego, że tak posępnie się te wszystkie nazwy i idee kojarzą. Stad i moja subiektywna, niższa ocena. Mając jednak przeczucie, że ta niezwykła bliskość z naturą w wieku dziecięcym i styl pisarstwa niezwykły pojawi się w kolejnych powieściach, sięgnęłam po "leśne morze" i wędruję po tajdze z bohaterem. Jest chemia między nami :) i plan na kolejną powieść Newerlego.

Postanowiłam odświeżyć sobie dawno czytaną książkę i jednocześnie uczcić 81 rocznicę Powstania Warszawskiego, niezależnie od mojego ambiwalentnego stosunku do niego. Lektura jest jednocześnie monotonna i dynamiczna. Przez cały czas mamy powtarzalne motywy - wieczną zmianę: szukanie przez ludność cywilną Warszawy bezpiecznego miejsca, wody i pożywienia aby móc przetrwać w walczącym mieście. To bardzo warszawska książka, zanurzona w geografii Stolicy: Starego Miasta, Woli, Muranowa, Śródmieścia i Ochoty. Narracja jest niezwykle obrazowa, a także nieustannie wypełniona dźwiękami, pełna wyrażeń onomatopeicznych, oddających hałasy wojny. Widzimy Powstanie z perspektywy przeżyć zwykłych mieszkańców, wyrwanych ze swojej w miarę normalnej egzystencji podczas okupacji. To życie w strachu, niepewności i niepokoju o najbliższych; w niewygodach, głodzie, brudzie; pod obstrzałem i bombami. Życie jest skoncentrowane na poszukiwaniu bezpiecznego schronienia, jedzenia, wody, możliwości umycia się, miejsca do spania. Wokół trwają nieustanne bombardowania, ludzie giną lub zostają ranni. Jednocześnie toczy się życie wśród gruzów, barykad, wędrówki przez podwórka, piwnice, zburzone domy. Szczególnie poruszające są momenty przejścia kanałami, z niesieniem rannego, a także oglądanie kolejnych ofiar powstania. Nikt nie wiedział, czy to nie on nie będzie tym następnym, który straci życie. Budująca jest niesamowita solidarność ludzi w tych ekstremalnych warunkach. Finał to gremialny wymarsz mieszkańców z Warszawy, przez kolejne dzielnice, w pierwszych dniach października, po podpisaniu kapitulacji. Na koniec Autor pokazuje jazdę pociągiem do obozu przejściowego w Pruszkowie i jak tam wyglądał pobyt wygnańców. Miron Białoszewski wspomina swoje przeżycia z ogromną szczerością i dokładnością. Pokazuje jak wyglądała jego egzystencja w czasie Powstania, zawsze w mniejszej lub większej grupie członków rodziny i przyjaciół. Przekazuje mnóstwo szczegółów, równocześnie mając dużo wątpliwości co do tego, czy dobrze je pamięta po 20 latach. Często używa trybu przypuszczającego, często odwołuje się do wspomnień innych osób, np. ojca. Uważam, że warto było wrócić do „Pamiętnika…”, poznać wojenne losy młodziutkiego wówczas (22 lata) Mirona Białoszewskiego, szczęśliwie ocalałego w czasie wojny, późniejszego świetnego pisarza i poety. Opisanie powstańczej wędrówki Autora stanowi znakomite świadectwo owych czasów, tego wyjątkowego momentu w historii Polski. Audiobook jest czytany bardzo dobrze przez Jana Marczewskiego. I jeszcze niezwykle wzruszająca litania z powstańczych podwórek: „Od bomb i samolotów – wybaw nas, Panie, Od czołgów i goliatów – wybaw nas, Panie, Od pocisków i granatów – wybaw nas, Panie, Od miotaczy min – wybaw nas, Panie, Od pożarów i spalenia żywcem – wybaw nas, Panie, Od rozstrzelania – wybaw nas, Panie, Od zasypania – wybaw nas, Panie…”

Po lekturze tychże Dzienników jestem rozczarowany. Mam wrażenie że Nałkowska opisuje tylko to co ją bezpośrednio dotyczy, jakie ciężkie życie wiodła, ciągła "walka" o dochód, żeby zarobić na chleb, na koks, na papierosy do handlu... A to przecież czas wojny!!! Rozpoczyna się bardzo interesująco, opisana kampania wrześniowa z jej perspektywy to świetna relacja z tamtych dni, oddaje w całości tragizm, złamane nadzieje i tragedię narodu. Następnie "akcja" przenosi się do Warszawy i tu już jest nicość. Autorka widzi swój czubek nosa, wszystko co dalej nie zasługuje na uwagę. A to jest Warszawa czasu wojny- brak poruszenia tak ważnych kwestii, jak chociażby utworzenie Getta jesienią 1940. Żydów nie widać w życiu codziennym. Niemcy, okupant, też niemalże występują. Jest tylko narzekanie jak ciężko żyć! Zmienia się dopiero w sierpniu 1944 wraz z wybuchem Powstania Warszawskiego. Ta część Dzienników jest niesamowita. Za wrzesień 39 i od sierpnia 44 ocena 10 ale środek marne 3.

Norman Davies napisał w swoim Powstaniu 44, że Bratny w bardzo słabej książce jako pierwszy powstanie zbeletryzował. Było mi przykro, ale rozumiem. Bratny jako człowiek cyniczny i złamany propagandzista ciężko pracował na złą opinię i zapewne historyk nawet po Kolumbów nie sięgnął tylko bazował na ogólnej opinii o późniejszych dziełach autora. Tyle strasznych ile całkiem sprawnie warsztatowo pisanych. Na szczęście Wydawnictwo Czarne wypuściło dobrą biografię autora, która wiele wyjaśnia. Moim zdaniem do dziś nie ma lepszej beletrystyki w tym temacie. Podkreślam - beletrystyki, nie mylić ze wspomnieniami, dziennikami, wywiadami. A zatem to już jest kanon, w dodatku pisany przez świadka. Bardziej autentycznego już nie będzie i jakoś nie wierzę czy stać na taką epickość jakiegokolwiek współczesnego pisarza. Może Szczepan by dźwignął.

Czy znajdziesz obecnie taką książkę dla młodzieży ??? Napisaną ślicznym, przystępnym językiem, bez teraz wszechobecnych bluzgów, pełną humoru, zapadającą w pomięć na całe życie ? Temat, ponadczasowy !!! Moim zdaniem, to kultowa i obowiązkowa pozycja dla młodzieży, na pewno nigdy nie zostanie zapomniana !!! Och... tutaj mogę się mylić. Dużo wskazuje na to, że w przyszłości młodzieży mogą wystarczyć tylko obrazki !!! Skoro nie jesteśmy jeszcze tak daleko, to ... POLECAM !!!

Wnikliwa obserwacja, celne i pozbawione złudzeń spostrzeżenia pozwalające wczuć się w czasy, które sportretował Herling-Grudziński. Zapiski z literaturą, sztuką w tle koniec końców powracają do tego co zaprzątało autora najbardziej, demaskowania hipokryzji inteligencji Zachodniej wobec systemu zniewalającego pół Europy. Dla mnie to fascynujące świadectwo trudnych czasów.

To było moje pierwsze zetknięcie się z Iwaszkiewiczem i choć Sława i Chwała miała dla mnie momenty słabsze, przez które proces czytania się wydłużał, to ostatecznie sprawiła mi ogrom frajdy. W powieści pojawia się masa bohaterów i to ich uważam za najwiekszą siłę tej pozycji. Choć musiałam się z nimi zapoznać przez parę stron by móc z łatwością rozróżniać i poznawać osoby przewijające się na kartkach to szybko zauważyłam doskonałość Iwaszkiewicza w operowaniu nimi. Przedstanawia nam wachlarz bohaterów i wachlarz obecnych w tamtych czasach klas społecznych, zachowań, przyzwyczajeń. Robi to bardzo detalicznie, bo w dialogach namacalne są nawet charakterystyczne tony głosu - to wszystko jest wytworzone niesamowicie. A co najważniejsze, zżyłam się z nimi. Jednych polubiłam, do innych się przekonałam z czasem, albo przestałam pałać sympatią, cieszyłam się z sukcesów, przeżyłam smutki i cierpienia, widziałam relacje, emocje, to wszystko Iwaszkiewicz stworzył z ogromnym realizmem. Do tego piękne opisy, piękne zdania, miejsca, które ukazują się wręcz same. Taka lektura to tylko przyjemność! Dla bycia lekko przyczepliwym: zdziwiona byłam jedynie dosyć sporym i poważnym przeskokiem między 4 i 5 rozdziałem. Tam brakowało mi trochę bardziej płynnego przejścia, bo ten fragment odebrałam jakby w edycji zgubiło się parę kartek książki..

Słodko-gorzko... i tak i nie... Najkrótsze komentarze o tej książce. Większość ciekawa, dobrze napisana, z atmosferą, z feelingiem, z akcją, bohaterami. I tylko podejście do polskości się zmieniło. Do świata. Ja to rozumiem, stary jestem, ale dla młodych abstrakcja. Gdyby nie było tyle filozofii patriotycznej, moralności rodem z ubiegłego wieku to opowieść byłaby super. Ja nie neguję jej przesłania, sam taki byłem, ale upłynęło 30 lat i świat się zmienił. Podsumowując: czyta się super, a przekaz jest świadectwem lat 90-tych.

Książka jest ok, ale w zasadzie trudno powiedzieć o niej coś więcej. Autorka próbuje w niej przedstawić zarys tego jak żyło się w tamtych czasach, ale sposób w jaki to robi nie jest specjalnie dynamiczny. Stąd pod koniec trochę już męczyłam się z tą książką. Fabuła - raczej niezbyt zaskakująca.

Na tropach Smętka to książka, którą czyta się z podwójnym poruszeniem: z zachwytem nad stylem i uważnością autora oraz ze świadomością historii, która dopiero miała nadejść. Dla mnie była to lektura naprawdę znakomita – nie tylko jako reportaż z podróży, ale jako zapis świata, którego już nie ma. Podczas czytania szczególnie uderzało mnie to, że autor nie mógł nawet przypuszczać, jak potoczą się losy opisywanych przez niego ziem. Opisy Prus Wschodnich, ludzi, miasteczek i krajobrazów powstawały w czasie, gdy granice wydawały się trwałe, a historia jeszcze nie zapisała na tych terenach swojego najbardziej dramatycznego rozdziału. Dziś, z perspektywy czasu, wiemy, że obszary te po wojnie znalazły się w granicach Polski, a ich tożsamość uległa całkowitej przemianie. To właśnie ta świadomość „tego, co będzie” najmocniej mnie poruszała. Czytając opisy codzienności, rozmów i obserwacji, miałem wrażenie obcowania z ostatnimi chwilami pewnego świata. Podróż, która odbywała się jeszcze przed wojną, nabiera dziś wymiaru niemal dokumentu epoki – zapisu normalności tuż przed katastrofą. Melchior Wańkowicz pisze z lekkością, humorem i ogromną empatią, ale to właśnie historia dopisuje do tej książki najważny komentarz. Dzięki temu Na tropach Smętka nie jest tylko opowieścią o wędrówce, lecz także świadectwem czasu, który bezpowrotnie minął. To książka, która zostaje w głowie długo po zakończeniu lektury – i zmusza do refleksji nad tym, jak bardzo losy miejsc i ludzi potrafią zmienić się szybciej, niż ktokolwiek mógłby to przewidzieć.

Podzielam opinię wcześniejszych recenzji, to piękna książka, taka, która tylko wzbogaca. Dodam jedynie co dla mnie pozostanie ważne po latach (czytałam tę książkę kilka lat temu). Zapamiętam sposób w jaki pani Anna Szatkowska opowiada — tam gdzie wspominała najdramatyczniejsze momenty w życiu — robiła to pogodnie; o bliskich, o domu, relacjach rodzinnych - zawsze z czułością, a o wielkich decyzjach — bez dramatu w głosie. Jest w tych wspomnieniach tyle łagodności i szacunku do ludzi, którzy p. A. Szatkowską otaczali, przebija się życiowa mądrość pokoleń i dobre wychowanie ponad wszystko. Niech czytają młodzi :)

Piękne opowiadanie. Smutne bo żal mi było dziecka, którego ojciec nie dostrzega. Zwròciłam też uwagę jak się kiedyś traktowało wiejskie dziewczyny: umieram, nie zaznałem miłości a tu takie ładne ciałko, biorę. Co dalej z tym ciałkiem - kogo to? Dla dziewczyny to był panicz, inny świat, a dla panicza - ciało, które miało dać wrażenie że jeszcze żyję, coś przeżywam. Bardzo to smutne. Ładnie opisane życie ma wsi, stosunki dworu z parobkami oraz ludzkie namiętności.