Macie swoich poetów. Liryka polska urodzona po 1960 roku. Wypisy

Czemu się sięga lub nie po poezję? Czemu ja czasem zaglądam z takie zakamarki, że grzęznę. Wiem. Najczęściej szukam tej jednej myśli, tej co uderza słowem, głębią, mądrością – tylko, że niekoniecznie zawsze to muszą to być takie kamienie milowe. Chyba nawet wolę proste słowa, ale ciekawie, mocno lub delikatnie spisane myśli czy odczucia. 21 LIPCA Poranna, jednoosobowa kawa. Poranne, jednoosobowe scrabble. Wygrałem i przegrałem. Szereg przypadkowych wyrazów się ułożył w tajny plan na dziś. Dziś się wydarzy. Oby nie złe. Oby nie ostateczne. Liter przypadkowy ciąg mi niejasno wieszczy. Oby obce miasto dziś się kochało ze mną i było lojalne CIĘCIE Zła noc. Dzień dobry. We dnie się nie wydaje, we dnie się egzystuje. Biednie, ale z honorem. Nocą jest się Judaszem, Werterem oraz Batmanem. Nocą jest się przegranym. Zbudzić się całkiem samotnie, bez fajek i bez nikogo obok. Wstać i wyjść. Zła noc. Dzień dobry. Dlatego tomiki wierszy jednego poety są dla mnie wartościowsze, bo ciąg myśli jest spójniejszy i łatwiejszy w odbiorze. Dziś odkryłam Świetlickiego, czasem z niego „skorzystam”…

Trudno jest mi ocenić tę książkę. Na pewno to pozycja dla fanów genologii tekstów, bo poeta zaprezentował nam różnorakie konstelacje poszczególnych wierszy. Niektóre utwory mają kilka wersji, inne tylko jedną. Wiele z nich było dość ciekawych, jednakże całościowo wolałabym, żeby to autor przygotował jedną, ostateczną wersję wiersza, choć sama wiem, jak trudno zrezygnować z czegoś, co samemu się napisało.

Kenneth Koch „Jeden pociąg może zasłonić drugi” (napis na przejeździe kolejowym w Kenii) „W wierszu jedna linijka może zasłonić drugą linijkę Tak samo jak na przejeździe jeden pociąg może zasłonić drugi. (…) W rodzinie jedna siostra może zasłonić drugą, Dopiero, kiedy uderzysz w konkury, W przeciwnym razie przychodząc do jednej, możesz zakochać się w drugiej. Jeżeli jesteś kobietą, któryś z ojców albo braci może Zasłonić mężczyznę, na którego ze swoją miłością czekałaś. Zatem zawsze coś stoi przed rzeczami, uczuciami i ideami. Jedno pragnienie może zasłonić drugie. I czyjaś reputacja może zasłonić Inną reputację. Jeden pies na trawniku może zasłonić Innego, więc jeśli umkniesz jednemu, wcale nie musisz być bezpieczny”. (…) s. 579 Piotr Sommer O krok od nich, Przekłady z poetów amerykańskich z reprodukcjami obrazów Jane Freilicher. Karakter, Kraków 2018. Tytuł wiersza z uwagą dotycząca miejsca napisu – bezcenny! Podobnie jak dedykacja: „ i tobie i tobie i tobie” (James Schuyler) Warto też powtórzyć: „Zatem zawsze coś stoi przed rzeczami, uczuciami i ideami”. Potężny zbiór amerykańskiej poezji w przekładzie Piotr Sommera liczący ponad siedemset stron formatu A4 to pozycja dużego kalibru. Wydana z reprodukcjami J. Freilicher -to uczta dla Czytelnika i miłośnika obrazów (jest ich niewiele, ale tworzą klimat). Uczta w sferze ducha, której nie sposób przeżyć ani w jeden, ani w dwa wieczory … nie pomoże nawet liczba „trzy”. Zaczniesz jesienią, przejdzie zima (324 strona),wiosna (471strona),lato zatrzyma cię na 589 stronie, czeka cię kolejna jesień… aż „O krok od nich” znajdzie się w zasięgu twojej ręki, przechodząc na własność. Będziesz panem pamięci i słów amerykańskich poetów od J. Ashber`ego, J. Berrymana, przez E.E. Cummingsa, K. Kocha, R. Lowella F.O` Hary, D. Schuberta…. do Jane Freilicher. Poezja amerykańska ma moc. Jak napisze tłumacz: „A martwi tylko to, że książka ponad miarę spuchła (zakazów nie wprowadzamy, ale w sumie nie ma powodu czytać wszystkiego na raz)”. Słowo ma literacką wagę, a strony ją pomnażają. Poezja amerykańska może wiele… Zacytujmy fragment z wiersza: „Portret kobiety w łóżku” Williama Carlosa Williamsa „Pracować nie pójdę A pieniędzy nie mam No i co z tym zrobisz? - ani biżuterii (cholerni idioci). Ale mam dwoje oczu I gładką twarz i jeszcze to! Spójrz! Jest wysokie! Jest tam mózg i krew – nazywam się Robitza! Do diabła z …(…)( s.114) 10/10

Tytuł jednoznacznie wskazuje treść - wiersze skupiają się wokół przeszłości - tej ogólnej, historycznej, dotyczącej znanych postaci, jak i tej rodzinnej, lokalnej, bliskiej. Nie wszystko do mnie przemówiło, ale kilka wierszy - bardzo. Odnalazłam tam bliskie mi refleksje i doświadczenia o czasie, przemijaniu, istocie uczuć; trafił do mnie też tzw. patriotyczny utwór, wiersz "Mojemu ojcu" - pamiętam z Cytadeli warszawskiej figurki szachowe zrobione z chleba, "chadzali na sybiry" też mi się podoba. Podobnie jak autor, zdarzało mi się wpatrywać w fotografie znanych i nieznanych mi osób i zastanawiać się, co czuły, czego pragnęły, jakie były? W historii i na fotografiach, które są martwe, statyczne, zatrzymano na zawsze żywą istotę, uwieczniono chwilę, wywołaną emocjami, widzimy zastygnięte oczy, grymas, czytamy o śmierci bohatera. Też - jak autor -chciałabym przebić się przez mur czasu i przestrzeni, poczuć tę chwilę, zobaczyć błysk w oku - ale to niemożliwe, stąd wyczuwalna melancholia wiejąca z kart tomiku. Czasami miałam wrażenie, że chodzę po muzeum, ale to nie jest zarzut. Ta sama atmosfera. Zdaję sobie sprawę, że wiele tu myśli, na które każdy z nas trafia w swoim życiu, ale mało kto potrafi ubrać je w słowa. Na tyle, ile potrafię to ocenić, formalnie te wiersze nie są odkrywcze, ale moim zdaniem nie muszą być.

Kopyt przede wszystkim ma manierę świeżo upieczonego lewicującego studenta filozofii albo kulturoznawstwa, który właśnie odkrył słowa "dyskurs" i "paradygmat", ale poza tym zbiór bronią dobre momenty, do których należą na pewno "paradygmat" (o ironio),"z zastanowienia się wynika rytm i piękno rzeczy", "nowa jakość", "wywiad" i "my delicje".

te dwa fiaty stojące przed domem są otoczone rdzą, złuszczonym metalem, który kiedyś był bramą. teraz jest najwyżej koroną cierniową na moim brzuchu, przystanku między wjazdem, a wyjazdem, domem. Pani Justyna wprowadza nas ciągiem w swoje słowa. Nie ma tu szybkich ruchów, wersów jak manewry, które mogą stać się mantrą. W to się po prostu wchodzi, płynie się z tym.

Zacznijmy od tytułu, który można odczytać na co najmniej trzy sposoby. Pierwsze skojarzenie – język obcy to język każdy język, który nie jest językiem polskim. Drugie – biologicznie, język obcy to każdy język, który nie jest językiem moim. Trzecie, zarezerwowane jedynie dla języka literatury, jest jednoznaczne z różnorodnością gatunków i rodzajów literackich. Dehnel robi użytek z każdej z tych interpretacji, jednak na spoiwo swojego najnowszego tomiku wybrał ten trzeci, najbardziej ‘poetyki’ element, dając czytelnikowi 50 stron kolażu form i stylizacji poetyckich. Autor pokazuje dość bogaty wachlarz możliwości, jakimi dysponuje ten gatunek. Otwierający tom cykl „Języki obce”, którym zawdzięczamy tytuł całego zbioru, takiego rozrzutu stylistycznego jeszcze nie zwiastuje. Wiersze które się tutaj pojawiają swoją bielą idealnie wpasowują się w ulubiony przez współczesnych poetów styl. Zamiast rymów i mnogości środków stylistycznych znajdziemy tutaj za to kilka ciekawych refleksji zainspirowanych zasłyszanymi w czasie Międzynarodowego Festiwalu Poezji anegdotkami. I tak Duńczyk opowiada o sposobie liczenia Grenlandczyków, Austriak dzieli się przemyśleniami z poprzedniej nocy, a Amerykanka opowiada o Zuzannie, znajomej Słowaczce. Wszystkie wiersze są ciekawe, nieco przewrotne, jednak jeszcze niczym nie zapowiadają istnej rewii, która stanowi zdecydowaną większość tomiku. [...] Co jeszcze napotka nas w trakcie wędrówki przez karty Języków obcych? W zamykającym tom cyklu „Mały śpiewnik piosenek miłosnych dla średnio zaawansowanych”, którego tematyka oczywiście oscyluje wokół tego najbardziej pospolitego uczucia na ziemi, czytelnik ma okazję doświadczyć prawdziwego festiwalu form. I tak spotkamy tutaj sonet, trzynastozgłoskowiec, piosenkę a nawet villanellę, wywodzącą się z renesansu pieśń polifoniczną, utwór chyba jeszcze bardziej zapomniany niż średniowieczny plankt. W „Pożytkach z romantyzmu” słychać z kolei echa cierpiących poetów pierwszej połowy XIX wieku, natomiast „Bajka o hurtowniku pietruszki” zadziwia swym morałem. Każdy z utworów czymś się wyróżnia, każdy jest inny. W każdym z nich doświadczymy czegoś innego i nawet, jeśli sąsiadujące ze sobą wiersze połączone są motywem miłości, to jednak nie można znaleźć między nimi jednoznacznego powiązania. W tym miejscu zbliżamy się do niebezpiecznego punktu, w którym czytelnik zaczyna się zastanawiać, czy nie panuje tutaj zbyt duży rozgardiasz, czy zbiór ten nie jest prawdziwym cicer cum caule, w którym o zbłądzenie tym łatwiej, że nie dość, że poszczególne utwory nie przystają do siebie tematyką, to jeszcze ich forma przyprawia o zawrót głowy. Po pierwszej lekturze sama odniosłam takie wrażenie. Po fascynacji różnorodnością zamieszczonych w zbiorze utworów, zaczęłam się zastanawiać, czy za pomocą "Języków obcych" autor nie chciał czasem dokonaj demonstracji swoich możliwości poetyckich. „Patrzcie, jaki jestem uniwersalny, jak wiele utworów potrafię napisać! Ha, nawet wiem co to jest villanella!” Jednak nawet, jeśli to właśnie taka była motywacja autora do stworzenia tego tomu (nigdy nic nie wiadomo),to mimo wszystko chyba ten eksperyment zakończył się powodzeniem. Zwłaszcza, że po każdej kolejnej przygodzie z najnowszym dziełem poety, w głowie czytelnika zaczyna powstawać mapa połączeń pomiędzy kolejnymi tekstami, udowadniająca, że jednak dobór tekstów i ich rozmieszczenie nie jest kwestią przypadku. Gdyby tylko podwoić (a nawet i potroić) rozmiar tomu, "Języki obce" mogłyby zostać nazwane antologią (na wskroś subiektywną) form i utworów poetyckich. I chociaż Dehnel bawi się z formą, to jednak wciąż porusza się po bezpiecznym, dobrze mu znanym obszarze. Dlatego prawdopodobnie znajdzie większe zrozumienie wśród tych czytelników, którzy lubią tą klasyczną, bardziej zachowawczą odmianę poezji, niż w gronie młodych gniewnych, którzy nie zaprzątają sobie głowy rymami i innymi środkami stylistycznymi. Chociaż kto wie, może przewrotność pojawiających się tu utworów (Dehnel nie jest bowiem epigonem i wie jak tchnąć ducha w skostniałe ramy wiersza) zachęci do lektury również i tych drugich? Warto spróbować, bo lektura tych tekstów jest ciekawym doświadczeniem. Pełna recenzja: http://literatkakawy.booklikes.com/post/802022/jezyki-obce

Wyruszyłem na poszukiwania efektów twórczości Świetlickiego do biblioteki, bo jak dotychczas mimo moich zachwytów nad autorem, zorientowałem się, że znam to co najnowsze oraz grane przez zespół Świetliki. Natrafiłem na ten cienki tomik, wydany w 2009 roku. Co prawda mógłbym skompletować większość z twórczości autora w sieci, aczkolwiek lepiej przemawia do mnie papier. Nie mogę utaić, iż w porównaniu do znanych przeze mnie "Jeden" czy "Delta Dietla" opiniowane "Niskie pobudki" wypadają przy nich odrobinę blado. Jednakże byłem w stanie odnaleźć parę odpowiadających mi wierszy jak np. "Papier" o czytaniu i pisaniu wierszy. Czułem się lekko zawiedziony rzadko występującym motywem miłości. Nie byłem w stanie wyłapać sensu wierszy kierowanych do innych poetów/dziennikarzy. Bez wielkich uniesień, ale ... co najważniejsze, po raz kolejny zostałem zaproszony do słownych gier, które przez pewien czas będą huczały w mojej głowie. I niech broją oraz rozbrajają mnie z letargu.

Byłam szczególnie ciekawa Autora po odkryciu, iż jest jednym z tych, który został uhonorowany nagrodą Angelusa (2022r). Słyszałam o tej nagrodzie, wydawała się być mało prestiżowa ponieważ niewiele szumu wokół laureatów, jakby to co powinno być nam bliższe zostaje wciąż za zasłoną "mniej wartościowe". Nagroda od kilkunastu lat przyznawana jest corocznie za najlepszą książkę prozatorską opublikowaną w języku polskim w roku poprzednim i przeznaczona dla pisarzy pochodzących z Europy Środkowej, którzy w swoich pracach podejmują tematy najistotniejsze dla współczesności i pogłębiają wiedzę o świecie innych kultur [proza i przekład]. I pewnie, gdy nazwa coś nam mówi, nazwiska zwycięzców już nie koniecznie. Łatwo je przekręcić, niepoprawnie zapisać, to kto je zapamięta jeśli nie sięgnie po napisane przez nich treści? W przypadku Edwarda Pasewicza czy Macieja Płaza może być z tym łatwiej. "Dolna Wilda" (2001) nie jest tomikiem nagrodzonym w tym konkursie, ale miałam ochotę rozpocząć od debiutanckich utworów by w przyszłości pójść dalej i móc odkrywać zmiany w poetyce Pasewicza. A debiutancki tom pozbawiony jest ckliwych słów, czy nawet oprawy, tak by wiersz stawał się przyjazną lekturą. "Dolna Wilda" jest zbudowana z mocnych słów, przedstawia często surowy obraz rzeczywistości, bez aury ubarwiania, tak zwanych kwiatuszków na stole, gdy pisze się o gorzkiej kawie. "Zima i wszystkie z nią związane kurwy zbliżają się do nas z tamtej strony nieba. Chodzi być może o rachunki za prąd, grube ubranie i możliwość grypy. A z tamtej strony nieba jest ciepło, są dalekie kontynenty i nowe wrażenia. Mieliśmy pisać z Prochaską operę, lecz na razie brzmi tylko uwertura." fragm."Piszemy operę" (s.4) "Ta… Jestem trzydziestoletnim facetem i leżę. Wychodzi mi to lepiej niż wszystko inne. Gromadzę się nad ranem w okolicach kawy i obserwuję jej pianę na brzegach kubka. (...) Być może jeszcze czuję różnicę, skrobiąc pysk żyletką, żałując czasami, że nie mogę wraz z warstwą włosów zdjąć wydarzeń, które, o tak, chciałbym bardzo, mogłyby spłynąć w korzenie kanalizacji." frag. "Przebiegi" (s.26) Pomiędzy tak opisywaną zwyczajność codzienności wplecione są tu i tam strofy przypominające przeszłość. A mnie szczególnie ten wiersz otulił własnym ciepłym wspomnieniem, wspomnieniem o dziadku: Nad Odrą Dziadek Barczuk umierał na raka w Kostrzynie nad Odrą. Tam było pełno mew i dlatego to są martwe ptaki. Dni już nie pamiętam, ale są ścieżki, znaki wydrapane w małym kamieniu. Na przykład studnia, którą czyścił, a do której ja wrzucałem śmieci i zabawki. Pulchny jak laleczka, w zielonym sweterku, buła z plasteliny, wrzeszczałem kiedy wyszedł z niej w gumowym ubraniu. Chciałbym powiedzieć: cały w wodorostach, z wodnym bogiem we włosach, z błyskiem w oku, jakby odkrył tajemnicę, którą — wiecie — przekazał mnie. Lecz nie powiem, był suchy i miał szeroką szczękę, żółtą skórę i sękate dłonie. Dotykam drzewa — tak myślałem wtedy i nie myliłem się wcale. (s.7) Są też te bardziej intymne, nacechowane sensualnie słowa: "Kriegsmarine byłaby dumna, widząc jak idę na dno, jak odmierzam dno, jak dnem się staję między brzaskiem a dniem, wpadając ci w oko w światłach dyskoteki, gdy pytasz mnie, jak się czuję w tej koszulce oblepionej wodorostami i czy mogę ją zdjąć. Chcesz rzucić okiem na tors, na nogi, na uda, na jądra kołyszące się jak dzwony, na to skwaszone podniebienie. Chcesz mi usta językiem, taką wielką mową, większą niż mowa najświętszego ze świętych, otworzyć, żebym mógł mówić, żebym mówił wiele, żeby z tego mówienia zrodziło się istnienie." fragm."Kriegsmarine" (s.13) "Ale czy oni mają muzykę? Chłopiec, co wąskie stopy natarł olejkiem do opalania, jego kochanek, który już śpi od południa, i przyjaciele i znajomi palący się w słońcu, Ci przyjechali z Treviru, tamten z Akki, wiem, że widzieli Krzyż Południa i zazdroszczę chłosty w ciemnym pokoju na Via Nuova, tych opowieści słucham drugi tydzień, a jednak nie mogę usłyszeć muzyki." fragm."Naśladownictwo" (s.27) A pośród poruszającej zwyczajności jest tu też taka wstęga zwana śmiercią, która toruje sobie drogę pośród innych odczuć, myśli, opisanych chwil i wspomnień. Jest nienachalna, przycupnie lekko na linii wersu, a w końcu też wybrzmi jako trup z ciała i kości: "Pani Michałowska umarła we wtorek. Nad ranem znaleźli trupa, nad ranem. Jej pończocha wisiała za oknem, podarta i zacerowana, i znowu podarta — wzory skłębionych myśli odciśnięte w powietrzu. Kiedy ją wynosili, pies zawył i kawa wylała się na obrus. Z okrutnej sierści jest ten świat utkany. Taka myśl krążyła jak mucha nad kanapką, w czaszce pustej, białej, przesiąkniętej pleśnią. fragm."Pani Michałowska" (s.31) Na mnie "Dolna Wilda" robi wrażenie topornie ociosanego tomu. Jest jak widok tępo ogolonej twarzy mocno zarośniętego człowieka, gdzie twarz już jest widoczna, można rozpoznać do kogo należy, ale jeszcze potrzebne wygładzenie skóry, może nawilżenie? Oczywiście w przypadku poezji Pasewicza nie chodzi mi o wygładzenie czy to w sposobie pisania czy wyznaczania kierunku w temacie, ale o podbicie tego, co często nieuchwytne, a charakterystyczne dla danego poety. Jest w tym rytm i harmonia, wyłuskany drobiazg i zapamiętana chwila ze spotkania z drugim człowiekiem. Jest też coś łaskoczącego, żeby nie napisać drażniącego, podszytego pod słowa. W przyszłości przyjrzę się Autorowi bliżej. Do całości brakowało mi jeszcze odpowiedzi na nurtujące od początku pytanie - skąd Wilda, czy to realne miejsce? Okazuje się, że to obecnie nazwa dzielnicy Poznania. Najpierw była wieś , potem folwark patrycjuszowski, który w 1488 roku przeszedł w ręce rodziny Wildów, a pod koniec XIX wieku po przyłączaniu terenów gminnych, które do tej pory były zapleczem dla miasta, stały się integralnymi częściami miejskiej aglomeracji. I to tyle historycznie, a dlaczego u Pasewicza nazwa tomu, w którym więcej o zagranicy, jakiejś tam Malcie, niż o Poznaniu?

Biuro Literackie raczy nas mn. świetną serią "44 wiersze" prezentującą polskich poetów, no... już klasycznych, w przenośnym sensie tego terminu, zawsze w wyborze i z przedmową polskich poetów współczesnych, tych ważniejszych czy też częściej nagradzanych. Kupiłem Pawlikowską, pod kuratelą Marty Podgórnik, zatem wziąłem się za kuratorkę, bo to zawsze ciekawe, kogo z współczesnych twórców – i jak – fascynują dawniejsi pisarze, jaka jest ich własna twórczość, i jak zaszczepiona dziełem poprzednika czy poprzedniczki. Już pierwszy wiersz w „Zawsze” bardzo pawlikowsko-konopnicki, może nawet o Pawlikowskiej? „Zatem jednak modernizm? Zapytała szeptem Zbyt teatralnym. Zawsze urodzi się w piekle.” Podgórnik świetnie się nadaje na przewodniczkę po Pawlikowskiej, bo to poetka współczesna ani trochę nie odwrócona plecami do poprzednich epok, co należy przypominać i chwalić wciąż i wciąż. Bardzo tu dużo bardzo gorzkiej ironii, albo goryczy samej, bez żartów. Same tunele, bez światełek. Wiersz „Kiedysz” (podobieństwo do hebrajskiego „kadysz” z pewnością nieprzypadkowe) chociażby. I „Sonet VI”, „Obiekty sztuki”, i chyba wszystkie pozostałe teksty. Podgórnik potrafi pisać klasycznie, są tu sonety, jest sporo rymowania, są też formy klasyczno-współczesne, rap tak rytmiczny, że noga sama podskakuje, a wiersz zamienia się w melodeklamację) („Piąta nad ranem”, „Pieniążek” i nie tylko): „To nie była miłość, przeminęło z wiatrem, do połknięcia było stanowczo za łatwe.” W wymowie, nastroju, stosunku do świata bardzo bliska jest ta poezja twórczości Julii Szychowiak, jednakże narzędzi obie panie używają krańcowo odmiennych, mimo to do gustu (mn. mojego) przypadają obie. „Partyjki pokera, w brydżu bez szans na partnera, w remiku trzeba liczyć, Nie liczyła biegle. Tę jedną grę ma wygrać: papier i nożyce.”

Dosyć odważna pozycja. Niektórzy pewnie zaklasyfikowaliby ten tomik, jako wulgarny. Na szczęście Poetka nie pisze banałów o zakochanych, złotej jesieni i zachodach słońca (co wielu dziś ceni u osób uprawiających trudną sztukę grafomanii). Przekaz jest konkretny i jasny, nierzadko brutalny. Są sprawy, o których się nie mówi, ale o których się pisze. I Poetka właśnie opisuje świat, o którym mało wiemy, a jest na wyciągnięcie ręki, zakamuflowany słodkim gównem, które na co dzień spożywamy, nawet o tym nie wiedząc.

Ostatnio czytałem twórców, którzy celem swojego życia obrali "maksymalistyczne projekty". Miłobędzka jest na antypodach tego typu pomysłów. Ów minimalizm, jaki ze sobą prezentuje, jest nieporównywalnie bardziej pociągający i wzruszający, niż większość znanych nam poetyk. Konfesyjny ton wierszy zasługuje na wysłuchanie.

Andruchowycz zaprasza nas do Bubabu (Burleska-Bałagan-Bufonada) - męskiego świata Europy Środkowej (Niemcy, Polska, Węgry, Ukraina),którego graniczną powierzchnię wyznaczają seks, pijaństwo i głupie żarty, a pod którego powłoką czai się strach przed śmiercią, poczucie wyobcowania, czuła miłość do kobiety i wszelka inna wrażliwość. “Piosenki” ukazały się również w formie płyty (Andruchowycz i Karbido - Samogon) w 2006 (pol) i 2008 (ukr). Bardzo polecam przesłuchać - recytowana przy akompaniamencie muzyki poezja Andruchowycza ukazuje swoje klezmerskie oblicze. Dwie osobiste noty. Po pierwsze, cenię w wierszach Andrucha, że zarysowuje nam swoje przyjaźnie z innymi literatami - vide wiersz o Stasiuku; jako czytelnik czuję, jakby ktoś przystawił mi lustro do obrazu, który już dobrze znam. Po drugie, wiersz Andrucha “Bombing New York City” o atakach na WTC bardziej rezonuje i przemawia do mnie niż “Fotografia z 11 września” Szymborskiej.

Tomik Kamila Brewińskiego miał bardzo duży potencjał, przeczuwałam zachwyt zaczynając lekturę, ale skończyłam z lekkim rozczarowaniem. Bardzo podoba mi się to w jaki sposób autor układa frazę, ale mniej już sam koncept i temat - myślę że tej mąki trochę za mało na dobry chleb.

Trudny to był dla mnie tomik, muszę przyznać. Aż dziw bierze, że to debiut. Niesamowicie wciągający, zwłaszcza te najdłuższe z utworów. Zachwycający wielowarstwowością języka, metafor, znaczeń. Dający o sobie wrażenie dualizmu - z jednej strony precyzja i doskonałe wycyrklowanie słów, a z drugiej ich niekończąca się szkatułkowość.

Podczas lektury zastanawiało mnie, czy autor rzeczywiście znał znaczenie wszystkich terminów użytych w tekstach, co mógłby powiedzieć o albuminie i czy chodzi o osocze krwi ludzkiej. W książce jednak nie chodzi o biochemiczną lekcję, lecz o wykład z zabawy ze składnią, słownymi echolaliami, fraktalnymi strukturami z układu tekstu, ze składu głosek, z rozkładu poezji. Tomik niemożebnie inspirujący i zachęcający do rozpoczęcia własnych eksperymentów z odkryciami filozofii Noama Chomsky'ego.

Wybór z pierwszych publikacji Tkaczyszyna-Dyckiego jest nierówny - momentami poruszający i olśniewający, chociażby w grze metafizyką i dramatem, a chwilami po prostu dość płytki i egzaltowany. Mimo wszystko, w pełnym obrazie z tych 12 lat twórczości poety - jednak na plus.