Nie ma z czego się śmiać

Jak ktoś lubi biografie i panią Stefanię Grodzieńską to polecam przeczytać pełną humoru książkę jej autorstwa "Nie ma z czego się śmiać"

Jak ktoś lubi biografie i panią Stefanię Grodzieńską to polecam przeczytać pełną humoru książkę jej autorstwa "Nie ma z czego się śmiać"

Uwielbiam Grodzieńską, a jej niesamowity życiorys to gotowy scenariusz na film, więc cieszy mnie, że ta książka pogłębia wiele wątków, które pojawiły się we wcześniejszych pozycjach autobiograficznych autorki (trochę to wygląda tak, jakby autorka przed śmiercią chciała jeszcze kilka rzeczy przed czytelnikami odkryć i ocalić od zapomnienia).
Nie wszystko jednak zdecydowała się wyjawić - nie wspomina nic o swoim (po matce) i męża (po rodzicach) żydowskim pochodzeniu ani o tym, że przez 2 lata przebywali w getcie, gdzie organizowali przedstawienia w teatrze Femina. Pragnęła jednak, żeby po śmierci te informacje zostały ujawnione - przekazała do druku materiały, które zostały wydane w 2014 w książce "Miasto skazanych" (zapiski męża i jej wiersze). Same wiersze były już wydane zaraz po wojnie pod pseudonimem Stefania Ney (nazwisko panieńskie matki).

Bardzo zaciekawiła mnie postać siostry męża Jerzego Jurandota - Zochy, która brała czynny w konspiracji i zginęła w powstaniu. Okazuje się, że napisała 3 książki pod pseudonimem Zofia Bardówna. Naprawdę nazywała się Zofia Gleichgewicht i udało mi się odnaleźć w necie kopię jej podania do ASP, łącznie ze zdjęciem, na którym widać przepiękną młodą kobietę. Wysłałam nowo zdobyte informacje do twórców biogramów powstańczych, mam nadzieję, że uzupełnią.

Idąc tym tropem okazuje się, że teściowe p. Stefanii nie nazywali się Tadeusz i Sabina, lecz Dawid i Szajndla. Ich syn Jerzy zmienił nazwisko Gleichgewicht na Jurandot, przy czym wygląda na to, że je wymyślił, ponieważ jedyne osoby o tym nazwisku to on, żona (jako drugie),córka i wnuk Michał (jest pilotem),który nosi nazwisko po matce.

W ogóle w książce ukrytych jest kilka zagadek, np. czemu matka Stefanii była bezpaństwowcem? I skoro Stefania idąc do szkoły b. słabo znała polski - to w jakim języku rozmawiały z nią mama i babcia? Wiele wskazuje, że mógł to być rosyjski. A może jidysz?
Jest też wiele niedopowiedzeń, np. autorka pisze, że śpiewaczkę Helenę Ostrowską poznała w domu konspiracyjnym w Gołąbkach, a tymczasem wcześniej występowały razem w getcie w przedstawieniu "Księżniczka czardasza".
Te niejasności i niedopowiedzenia są głównie konsekwencją przemilczania pochodzenia i pobytu w getcie.

Ciekawy jest też wątek Jurandota - kobieciarza. Żona i córka zgodnie piszą, że im to nie przeszkadzało, a jego kobiety były zawsze w dobrym guście. Na sam koniec p. Stefania nadmienia, że mąż nie miał żadnych wad. Ciekawe.

PS. Słowa p. Joanny Jurandot-Nawrockiej (zm. 2016):
"Rodzice nigdy nie mówili publicznie – i prawie nigdy w domu – o spędzonym w getcie okresie. Był to okres, którego nie chcieli pamiętać, choć zatrzeć go w pamięci oczywiście nie zdołali.
Dodatkowo mama, jako autorka i wykonawczyni tekstów satyrycznych, chciała kojarzyć się z artystką ,,do śmichu”, a nie z tak niewyobrażalną tragedią.
Mogli spokojnie się ukryć, ale poszli do getta dobrowolnie, ze względu na uwielbianych rodziców ojca, którzy tej szansy nie mieli. Wyszli, kiedy „akcje” tak się nasiliły że nie było szans na uratowanie moich dziadków.
O wstydzie nie było mowy, natomiast przyznaję że rodzice – jak wszyscy albo prawie wszyscy ludzie którzy przeżyli tamten koszmar – bali się jego powrotu. Bali się nie o siebie, tylko o nas, o następne pokolenia."

PS. Jerzy Jurandot napisał w getcie sztukę: komedię (!) osadzoną w realiach getta pt. "Miłość szuka mieszkania". Była tam wystawiana. Można wysłuchać świetnego słuchowiska na niej opartego - wpisać na YouTubie: słuchowisko miłość szuka mieszkania.

Uwielbiam Grodzieńską, a jej niesamowity życiorys to gotowy scenariusz na film, więc cieszy mnie, że ta książka pogłębia wiele wątków, które pojawiły się we wcześniejszych pozycjach autobiograficznych autorki (trochę to wygląda tak, jakby autorka przed śmiercią chciała jeszcze kilka rzeczy przed czytelnikami odkryć i ocalić od zapomnienia).
Nie wszystko jednak zdecydowała...

Podróż przez życie z panią Stefanią. Z przymrużeniem oka i wieloma ,,aproposami".

Podróż przez życie z panią Stefanią. Z przymrużeniem oka i wieloma ,,aproposami".

Ostatnia wydana za życia Grodzieńskiej książka to swoiste podsumowanie życia. Autobiografia napisana przy wsparciu i niewielkim współudziale córki, Joanny Jurandot-Nawrockiej, zawiera zarówno wątki już znane z innych książek wspomnieniowych - „Urodził go Niebieski Ptak”, „Już nic nie muszę” czy „Wspomnienia chałturzystki”, jak i ciekawostki dotąd niepublikowane.
Autorka znalazła na to wszystko sprytne obejście: stwierdziła, że za wszystkie powtórzenia sama siebie posądzi o plagiat, a całość ujęła w formę aproposów. Pozornie tworzy to chaos, ale jest on do ogarnięcia. Świetnie oddaje to charakter Grodzieńskiej, jej nietuzinkową osobowość.
Co mnie tym razem zachwyciło? To, jak Grodzieńska pojmuje tolerancję; wskazanie różnicy między "jestem głodna" a "mam apetyt na..."; przypomniana, wspaniała historia szynszylowego futra matki, sprzedawanego po kawałku, aż został tylko wyliniały jak szczur kołnierzyk; zabawne wspomnienia z wojny, gdy autorka na siłę chciała być potrzebna w szpitalu, lała w każdego łyżki waleriany, a każdy uciekał przed „tą małą wariatką”; anegdota o zapominaniu i przypominaniu sobie pewnych spraw, czy jak to jest „mieć Kucuwnę”; przepiękny apropos o narodzinach w powojennym Lublinie radia, o Tadeuszu Chabrosie i byciu Pierwszą Damą i Spikerką Polskiego Radia; losy Spiczygniewa i jego udział w tworzeniu tej książki; idea bratnich dusz i opowieści o przyszywanej rodzinie Grodzieńskiej; wspaniały passus o Arturze Andrusie i Marii Czubaszek; wreszcie potwornie smutne i bardzo serio opowiedziane ostatnie lata, choroba i odejście Jurandota.
Jest i punkt ujemny za ekstazę nad Janem Pawłem II. Całkowicie niezrozumiałe dla mnie uniesienia nad „Papieżem” i „Ojcem Świętym”, wszystko pisane wielkimi literami przez autorkę. Zniesmaczyło mnie to. Nie wiem, czy na starość Grodzieńska zwyczajnie zdewociała, czy ten zachwyt wynika z czasu wojtyłomanii, w którym powstawała ta książka? Bo nie podejrzewam Grodzieńskiej, bądź co bądź Żydówki, o farbowany ultrakatolicyzm. Była na to zbyt inteligentna. Niemniej niesmak pozostał.
Do wydania wkradło się kilka literówek, ale co ja tam się znowu będę czepiał... Wydania z błędami to u nas norma.

Ostatnia wydana za życia Grodzieńskiej książka to swoiste podsumowanie życia. Autobiografia napisana przy wsparciu i niewielkim współudziale córki, Joanny Jurandot-Nawrockiej, zawiera zarówno wątki już znane z innych książek wspomnieniowych - „Urodził go Niebieski Ptak”, „Już nic nie muszę” czy „Wspomnienia chałturzystki”, jak i ciekawostki dotąd niepublikowane.
Autorka...

To moje drugie wspomnienia Stefanii Grodzieńskiej, ale tak jak i pierwsze, czytane były jednym tchem i z niejednym zachwytem. Pierwsze, dotąd niezapomniane i jednak najulubieńsze, „Urodził go „Niebieski Ptak” opowiadały o przedwojniu, dramacie wojny i dedykowane były Fryderykowi Jarosemu. Te zaś, dotyczą całego okresu życia tej pełnej wdzięku, czaru i taktu Tancerki, Pisarki, Aktorki. Śmiało, a nawet bardzo śmiało, można je nazwać wspomnieniami dygresyjnymi, bo à propos goni w nich kolejny à propos i kolejny, a pani Stefania z właściwą sobie lekkością przemieszcza się przez lata swojego życia, naprzód i wstecz – „Skoczywszy od lat pięćdziesiątych do obecnych, zahaczywszy o trzydzieste i znów wróciwszy do teraźniejszości, możemy spokojnie cofnąć się do okresu sprzed aproposa”.
Stefania Grodzieńska jest dla mnie absolutnym autorytetem i chociaż daleko mi do jej rozległych talentów, łączą mnie z nią jej dwa antytalenty - matematyczny i kulinarny. Zawsze coś ;)
Najbardziej zgadzam się z najzłotszą myślą Autorki, czyli tą, że świat pełen jest bratnich dusz, a kwintesencja takiej bratniej duszy, poniżej:
„Bratnia dusza nie ma wieku. Bratnie dusze rozpoznaje się natychmiast, jakby nosiły identyfikatory. Bratniej duszy nie przeszkadzają inne bratnie dusze jej bratniej duszy. Bratnia dusza nie żąda wyłączności. Można się nie widywać i nie kontaktować przez tygodnie, miesiące, lata. Bratnioduszowość między bratnimi duszami pozostaje wbrew jakimkolwiek niesprzyjającym okolicznościom”.

Poniżej wybór moich ulubionych fragmentów, dokonany z większego wyboru, a wcześniej z jeszcze większego, itd. Tych fragmentów poniżej nie potrafię już przetrzebić. Kto zechce, niech czyta :)

„Mam w szufladzie kalkulator, na którym obliczam, ile powinnam zapłacić pani sprzątaczce: pracowała tyle a tyle godzin, tyle a tyle za godzinę. Należy przemnożyć: tyle a tyle razy tyle a tyle. Tabliczkę mnożenia umiem tylko przez dwa i przez dziesięć. Kiedy pani sprzątaczka podaje mi dane, chowam się z kalkulatorem w łazience. Wychodzę z łazienki, uiszczam i pytam, czy się zgadza. Raz tylko coś źle nacisnęłam. Płacę jej, a ona usiłuje mi oddać jakąś niedużą sumę. „Pani kupi swoim dzieciom cukierki” – powiedziałam szybko, żeby mnie nie zdążyła zmusić do jakichś obliczeń”.

„Jestem emerytką, ale do wielu marzeń, mogących wreszcie spełnić się na emeryturze, straciłam serce. Ileż to ja sobie obiecywałam na starość! Będę odświeżać dawną znajomość języków obcych, obszydełkuję dzieci i wnuki przyjaciół, (…) nauczę się porządnie gotować, nauczę się tabliczki mnożenia, przeczytam Ulissesa, kupię psa”.

„Są dwa sposoby na znajdowanie zagubionych w domu przedmiotów. Jeden: zgubić coś następnego i zacząć szukać. Wtedy zawsze poprzednie się znajdzie. Drugi sposób to remont mieszkania. Wszystkie zguby wyłażą”.

„Wiem, że te staroświeckie cholery i diabły spychają mnie do kategorii pisarzy niemodnych i śmiesznych, jak eleganckie rękawiczki w upalny dzień. Myślisz (młody czytelniku),że nie znam tych modnych czy nawet obowiązujących – ty powiedziałbyś „topowych” albo „trendy” – słów, które nigdy nie przeszłyby mi przez gardło? Jak mogę nie znać, jeżeli jeżdżę publicznymi środkami, chodzę po ulicy, czytuję współczesną literaturę, mam córkę i wnuka oraz przyjaciół córki i wnuka?”

„Poznasz mnie po ciemnozielonej lasce. W tamtych czasach laska nie była ani dobrą dupą, ani podporą kulawego, tylko symbolem elegancji”.

„Miałam z okna piękny widok – gdybym była epikiem o zabarwieniu lirycznym, to wyliczyłabym turnie, granie, wierzchołki i żleby, ale nie jestem, więc tylko powiem, że to okno wychodziło na Tatry”.

„(…) jechaliśmy z Misiem do Skolimowa, bo tam można było porozmawiać na jedyne interesujące mnie tematy: o tym, kto umarł, kto zachorował, co komu dolega i z kim ona sypiała przed wojną”.

„Jak ci się wydaje, że tylko siąść i płakać – rusz głową”.

To moje drugie wspomnienia Stefanii Grodzieńskiej, ale tak jak i pierwsze, czytane były jednym tchem i z niejednym zachwytem. Pierwsze, dotąd niezapomniane i jednak najulubieńsze, „Urodził go „Niebieski Ptak” opowiadały o przedwojniu, dramacie wojny i dedykowane były Fryderykowi Jarosemu. Te zaś, dotyczą całego okresu życia tej pełnej wdzięku, czaru i taktu Tancerki,...

Po przeczytaniu książki "Urodził go niebieski ptak", sięgnęłam po następną tej autorki. Nie rozczarowałam się. Stefania Grodzieńska niezwykle interesująco opisuje swoje życie. Od wczesnego dzieciństwa, poprzez dramatyczne lata wojenne, aż do czasów obecnych. Nie skarży się, nie narzeka. Z każdej strony wyziera piękna jej dusza. Jest dramat, jest i komedia. Niezwykle barwnie opisuje osoby, często z pierwszych stron gazet, z którymi łączy ją bliska relacja. Warto przeczytać. Polecam

Po przeczytaniu książki "Urodził go niebieski ptak", sięgnęłam po następną tej autorki. Nie rozczarowałam się. Stefania Grodzieńska niezwykle interesująco opisuje swoje życie. Od wczesnego dzieciństwa, poprzez dramatyczne lata wojenne, aż do czasów obecnych. Nie skarży się, nie narzeka. Z każdej strony wyziera piękna jej dusza. Jest dramat, jest i komedia. Niezwykle...

Cudowna, rewelacyjna, wciągająca.

Cudowna, rewelacyjna, wciągająca.

Niniejsza książka to autobiografia Stefanii Grodzieńskiej (1914-2010) aktorki, tancerki, satyryczki oraz jak sama siebie dowcipnie określiła Chronologicznie Pierwszej Damy Polskiego Radia. Przeciętnemu zjadaczowi chleba jej nazwisko może nic nie mówić, ale aby rozjaśnić nieco w głowie wystarczy wspomnieć o koligacjach z takimi gwiazdami estrady czy literatury jak: Hanka Bielicka, Irena Kwiatkowska, Alina Janowska, Maria Czubaszek, Jan Brzechwa, Julian Tuwim czy z młodszego pokolenia Artur Andrus.
Książka napisana bardzo barwnie, ze swadą, niekiedy z humorem a niekiedy z przejęciem. Humor pojawia się kiedy pani Stefania opisuje swoje wydawałoby się całkiem zwyczajne życie czyli pracę w radiu, teatrze, sprawy rodzinne, wycieczki po górach, wywiady. Tytuł książki czyli fraza :”Nie ma z czego się śmiać” pojawia się w niej chyba z kilkadziesiąt razy a stosowany jest jako przerywnik do opisanych sytuacji w których możemy się serdecznie uśmiać, bądź chociaż uśmiechnąć. A śmiać się jest tutaj rzeczywiście z czego. Autorka twierdzi, że życie dostarcza nam zbyt wielu przygnębiających sytuacji, aby nie można było nie obrócić ich w żart. Natomiast z przejęciem opisuje sytuacje dotyczące II Wojny Światowej i bynajmniej (choć twierdzi, że jest urodzoną egocentryczką) nie stawia siebie w centrum tych wydarzeń. Z przejęciem opisuje też śmierć swojego męża Jerzego Jurandota, również satyryka, który odszedł w 1979 roku.
„Nie ma z czego się śmiać” to naprawdę świetna lektura, podnosząca na duchu. Wszystko opisane lekko a jednocześnie z jakąś głębszą refleksją na temat przemijającego życia. Aż trudno uwierzyć, że pani Stefania opisała wszystko w wieku 92 lat (!) co dowodzi jej niezwykłej sprawności umysłowej w jesieni życia. Warto pamiętać o takich osobach, artystach, bo choć nie zmieniają może znacząco historii (chyba, że jest to np. historia radia czy teatru) to swoim podejściem do życia wzbudzają uśmiech i dodają ludziom otuchy na co dzień. Polecam koniecznie! Osiem gwiazdek (rewelacyjna).

Niniejsza książka to autobiografia Stefanii Grodzieńskiej (1914-2010) aktorki, tancerki, satyryczki oraz jak sama siebie dowcipnie określiła Chronologicznie Pierwszej Damy Polskiego Radia. Przeciętnemu zjadaczowi chleba jej nazwisko może nic nie mówić, ale aby rozjaśnić nieco w głowie wystarczy wspomnieć o koligacjach z takimi gwiazdami estrady czy literatury jak: Hanka...

Interesujące wspomnienia i przemyślenia niewątpliwie nieprzeciętnej osoby.

Interesujące wspomnienia i przemyślenia niewątpliwie nieprzeciętnej osoby.

Właśnie "skończyłam Grodzieńską", którą dość dawno temu przyniosłam z bookcrossingowej półki. Należała się swoje, czego teraz żałuję. Czytałam wcześniej felietony pani Stefanii, ale "Nie ma z czego się śmiać" to o wiele lepsza pozycja. Jeśli lubicie wspomnieniowe książki, bardzo Wam ją polecam. Nie jest to typowa autobiografia, nie znajdziecie tu martyrologii, choć osoba urodzona w 1914 roku mogłaby opowiedzieć wiele gorzkich historii. Stefania Grodzieńska z racji swojej drogi zawodowej znała wiele wybitnych postaci polskiej literatury i teatru. Często i gęsto wspomina ich na kartach swojej książki.
"Nie ma z czego się śmiać" to opowieść, przy której możecie płakać tak ze śmiechu, jak i ze smutku. Barwna osoba, barwne i nietuzinkowe życie, warto sięgnąć po ten tytuł. Cieszę się, że w końcu go przeczytałam, a teraz odstawię z powrotem na półkę bookcrossingową, by inni także mogli poznać te opowieści :)

Właśnie "skończyłam Grodzieńską", którą dość dawno temu przyniosłam z bookcrossingowej półki. Należała się swoje, czego teraz żałuję. Czytałam wcześniej felietony pani Stefanii, ale "Nie ma z czego się śmiać" to o wiele lepsza pozycja. Jeśli lubicie wspomnieniowe książki, bardzo Wam ją polecam. Nie jest to typowa autobiografia, nie znajdziecie tu martyrologii, choć osoba...