Profil użytkownika: Rafał

Gratka dla wszystkich miłośników fantasy i science fiction, która zbiera najsilniej oddziałujące na wyobraźnię (choć w wielu przypadkach i pewnych aspektach pozostawiające jej zaskakująco niewiele miejsca) dzieła mistrzów malarstwa i ilustracji związanych z różnymi nurtami oraz mediami szeroko pojętej fantastyki. Wśród artystów, których prace znalazły się w albumie, pojawiają się takie nazwiska jak Frank Frazetta, Boris Vallejo (który dodatkowo popełnił otwierający album esej "My Fantasy Life", opowiadający o jego inspiracjach i drodze do kariery), H.R. Giger, Moebius, Michael Whelan, bracia Hildebrandt, Jeffrey Catherine Jones, a także Julie Bell, Philippe Druillet, Rodney Matthews, Rowena Morrill i Sanjulian - twórcy, którzy w dużej mierze ukształtowali wizualny język współczesnej fantastyki.

Wiele z wysokiej jakości reprodukcji, które znajdziecie w tym albumie, w tej czy innej formie obiło się już pewnie o Wasze oczy - czy to jako plakaty, okładki albumów muzycznych (zwłaszcza rockowych i heavy metalowych), książek - w Polsce lat 90. zdobiące wydania powieści najpewniej bez wiedzy i zgody twórców lub właścicieli praw - ilustracje komiksów, periodyków (fantasy, science fiction, satyrycznych oraz męskich magazynów lifestyle’owych i erotycznych) czy wreszcie gier fabularnych i karcianych. Dzięki temu publikacja niesie w sobie, poza czysto estetycznymi doznaniami, również silny ładunek nostalgii, ale też swoisty rodzaj satysfakcji i radości płynącej z odkrywania na nowo, tudzież poznawania źródeł obrazów, które od lat funkcjonują w naszej wyobraźni.

Autorka i redaktorka albumu, Dian Hanson (znana z publikacji eksplorujących raczej cielesne niż fantastyczne aspekty kultury wizualnej), oprócz samego wyboru prac wzbogaciła album o wyjątkowo rozbudowaną, jak na tego typu wydawnictwo, warstwę merytoryczną. Obok obszernych not biograficznych znajdziemy tu przekrojowe eseje śledzące rozwój wizualnej sztuki fantastycznej od jej korzeni w sztuce religijnej i mitologicznej, przez estetykę magazynów pulp i narodziny kultury ilustracyjnej, aż po jej ekspansję w obrębie komiksu, filmu i gier.

Całość przygotowano w wersji trzyjęzycznej (francuski, niemiecki i angielski), zaś album, który trafił w moje ręce, to jedna z późniejszych reedycji - tzw. 45th Edition - wariant jubileuszowy wydawany przez Taschen w mniejszym, bardziej przystępnym formacie niż pierwotna, duża edycja kolekcjonerska. Niestety, ten rozmiar ma swoje ograniczenia: trudno w pełni nacieszyć się dwustronicowymi rozkładówkami, a wysokiej jakości papier, choć świetnie oddaje nasycenie kolorów i detale reprodukcji, ma tendencję do łapania odcisków palców i refleksów światła.

Ogółem publikację gorąco polecam - zwłaszcza jeśli uda się Wam, co graniczy z cudem, dorwać wcześniejsze wydanie kolekcjonerskie w rozsądnej cenie.

Gratka dla wszystkich miłośników fantasy i science fiction, która zbiera najsilniej oddziałujące na wyobraźnię (choć w wielu przypadkach i pewnych aspektach pozostawiające jej zaskakująco niewiele miejsca) dzieła mistrzów malarstwa i ilustracji związanych z różnymi nurtami oraz mediami sze...

Rozwiń

Zwiń

Pierwsza z książek w serii antologii od Stalker Books, której zamysłem jest przybliżenie polskiemu czytelnikowi tekstów, które pojawiły się - jeśli dobrze rozumiem ideę - po raz pierwszy na łamach periodyków zwanych wtenczas pulpowymi, dziś kultowymi, choćby z tego tytułu, że na ich kartach pojawiały się krótsze formy autorów, którzy z czasem urośli do rangi klasyków literatury science fiction, przynosi pewne rozczarowanie.

Spośród rzeszy doskonale znanych wszystkim fanom gatunku pisarzy, którzy pisali dla lub publikowali w amerykańskim magazynie "Galaxy Science Fiction", w zbiorze tym pojawiają się opowiadania Roberta Silverberga, Poula Andersona, Frederika Pohla oraz Clifforda D. Simaka, aczkolwiek - wybaczcie, że zdradzam to już na początku - praktycznie żadna z tych historii nie jawi mi się jako jakieś szczególne osiągnięcie, zarówno w dziedzinie literatury s.-f., jak i w dorobku tych wybitnych skądinąd autorów.

Owszem, w pewnej mierze koreluje to z konceptem selekcjonera (Wojtek Sedeńko), który zakładał przybliżenie mniej znanych tekstów pisarzy, choć nie zmienia to faktu, że w tej materii sprawiło mi to pewien zawód. Krótko mówiąc, nie są to bynajmniej zapomniane perełki.

W "Poczcie na Ganimedesa" ("Postmark Ganymede", 1957) Robert Silverberg serwuje prostą powiastkę przygodową, w której weteran "patrolu kosmicznego" dostaje przydział jako "pospolity" listonosz dostarczający przesyłki do ludzkich przyczółków na odległych rubieżach kosmosu, a jego zgorzknienie tym, że to robota daleko poniżej jego doświadczenia i umiejętności, szybko mija, bo już podczas pierwszej misji musi zmierzyć się z inwazją "lodowych robaków" atakujących bazę kosmiczną na tytułowym Ganimedesie.

"Męstwo Cappena Varry" ("The Valor of Cappen Varra", 1957) to klimatyczna, ale jednak raczej sztampowa opowieść fantasy, stylizowana na skandynawskie sagi, w której tytułowy bohater musi zmierzyć się z przebiegłą i okrutną trollicą, w efekcie czego zdobywa sławę godną prawdziwego wojownika i - oczywiście - możliwość poślubienia pięknej córki króla, który zlecił mu jej odzyskanie z rąk potworzycy.

"Zestaw ratunkowy" ("Survival Kit", 1957) Frederika Pohla opowiada o cwaniaczku i kanciarzu Mooneyu, którego podróżujący w czasie (dysponujący zadziwiającymi urządzeniami i - co ważniejsze z perspektywy Mooneya - wartościowymi zasobami) tajemniczy przybysz imieniem Harse angażuje w pewne szemrane przedsięwzięcie. Biegłość w szachrajstwie kontra zaawansowana technologia - kto kogo przechytrzy? Humorystyczne science fiction, które bawi na pewnym poziomie, ale też jakością szczególnie w tym podgatunku się nie wyróżnia.

Chyba najlepiej z koryfeuszów s.-f. wypada tutaj Clifford D. Simak z opowiadaniem "Drugie dzieciństwo" ("Second Childhood", 1951), w którym opowiada o cywilizacji nieodległej przyszłości, w której rozwiązano problem śmierci, aczkolwiek idąca za tym długowieczność sprowadza na ludzi zupełnie nowe konsekwencje - głównie natury psychicznej, bowiem z powodu powiązanej z długowiecznością wyjątkowo trwałej pamięci i niemożności zapominania melancholia i nostalgia dotykające jednostki coraz częściej prowadzą do pragnienia powrotu do najlepiej wspominanego dzieciństwa lub pragnienia zakończenia życia w świecie, gdzie eutanazja jest niedopuszczalna.

Jednak, jak już wspomniałem, nie te opowiadania zapisały mi się najlepiej w pamięci, bowiem najlepszymi - choć wciąż na pewno nie wpisującymi się na moją listę najlepszych, jakie dane mi było przeczytać - opowiadaniami były te od autorów, których - poza Williamem Tennem - nazwisk w ogóle nie kojarzę.

Tak więc na wyróżnienie zdecydowanie zasługuje J.F. Bone i jego "Na czwartej planecie" ("On the Fourth Planet", 1963), gdzie z perspektywy niehumanoidalnej istoty i jej kontaktu z zapomnianym artefaktem przodków cywilizacji, której jest reprezentantem, poznajemy wyjątkowo oryginalną koncepcję tego, jak odmienne może być życie na innych planetach, dalekie od wizji, które prezentuje większość dzieł z gatunku fantastyki naukowej.

Ciekawym, też lekko humorystycznym, ale wchodzącym w niepokojące rejony w końcówce, jest opowiadanie C.M. Kornblutha "Pochód kretynów" ("The Marching Morons", 1951), nie bez przyczyny uznawane za podstawowe źródło inspiracji dla twórców filmu "Idiokracja" (2006, reż. Mike Judge). Niejaki John Barlow zostaje "zahibernowany" i budzi się w odległej przyszłości, gdzie trzon społeczeństwa stanowią ludzie o średnim IQ 45, a zewsząd - telewizja, prasa, rządzący - atakuje go wszechobecna bezmyślność, stąd też szybko udaje mu się wejść na szczyt władzy i zacząć realizować - dość złowieszczy plan, trzeba przyznać - wysyłania wszystkich idiotów na Wenus.

Oczywiście ludzie nie osiągnęli możliwości latania w kosmos, stąd planuje wielką mistyfikację, w ramach której ludzie - i tu kontrowersja - oszukiwani są i miast na drugą planetę od Słońca wysyłani są do obozów na bezludne wyspy, a z czasem... utylizowani.

W "Warunkowym człowieku" ("Conditionally Human", 1952) Waltera M. Millera utylizacji poddawane są również modyfikowane genetycznie zwierzęta - neutroidy - które zastąpić miały ludziom dzieci w społeczeństwie, w którym posiadanie potomstwa jest ściśle kontrolowane przez rząd i obarczone masą obostrzeń i warunków.

Modyfikowane, mówiące kotki, pieski i poślednie hominidy dojrzewają do wieku, kiedy osiągają poziom inteligencji równy dwuletniemu dziecku, a wszystkie rozwijające się ponad normę "egzemplarze" są likwidowane w komorach gazowych.

Opowiadanie pokazuje ten świat z perspektywy urzędnika zajmującego się utylizacją oraz jego żony, którzy w obliczu kontaktu z nad wyraz rozwiniętym neutroidem-dewiantem, wciąż o umyśle dziecka, borykają się z moralnymi rozterkami i aparatem wyraźnie totalitarnego państwa. Skojarzenia z "Czy androidy śnią o elektrycznych owcach?" Philipa K. Dicka i zagadnieniami tam poruszanymi są całkowicie uzasadnione.

I wreszcie wspomniany wyżej William Tenn i "Wewnątrz murów" ("The Men in the Walls", 1963), które tym razem kojarzy się z serią gier "Fallout", dla których mogło - choć nie musiało (bo większość dzieł z gatunku post-apo opiera się na podobnych założeniach) - stanowić źródło inspiracji.

Tak więc mamy społeczeństwo żyjące na gruzach cywilizacji i pozostawionych, w niektórych momentach wciąż funkcjonujących, przez nią artefaktów. Tu wyrocznią dla żyjących gdzieś w podziemiach, kanałach, być może schronach przeciwatomowych, rywalizujących ze sobą plemion jest nadająca komunikaty o produktach i przecenach na nie supermarketowa szczekaczka. Samo opowiadanie ciekawie przedstawia popadający w coraz większy regres cywilizacyjny gatunek ludzki i chyba jego jedyną wadą pozostaje otwarte zakończenie, co rozczarowuje o tyle, że jest to najdłużej angażujący czytelnika tekst w tym zbiorze, który przy odpowiednich szlifach sprawdziłby się jako pełnoprawna powieść.

Tak więc nie jest to z pewnością zbiór, którego posiadanie powinno być obowiązkiem każdego wielbiciela literatury science fiction, a raczej określiłbym go mianem ciekawostki odsłaniającej przestrzeń poznania mniej znanych twórców (i być może sięgnięcia po ich bardziej wartościowy dorobek?), w kilku wypadkach dającej możliwość zapoznania się z historiami, które mogły zainspirować bardziej znane i wartościowe dzieła oraz - poza pewną wartością historyczną - dającej przyjemność i radość z czytania tym, którzy cenią sobie bardziej lekką i rozrywkową formę literatury science fiction, w ramy której wpisują się niewymienione w mojej opinii opowiadania.

Na takich warunkach chyba mimo wszystko polecam!

Pierwsza z książek w serii antologii od Stalker Books, której zamysłem jest przybliżenie polskiemu czytelnikowi tekstów, które pojawiły się - jeśli dobrze rozumiem ideę - po raz pierwszy na łamach periodyków zwanych wtenczas pulpowymi, dziś kultowymi, choćby z tego tytułu, że na ich kartac...

Rozwiń

Zwiń

Trudno określić „Ostre cięcia” mianem pełnoprawnej antologii i nie sądzę, by książka ta spełniła rolę, jaką w dorobku większości autorów pełnią podobne zbiory - formy zachęcenia czytelników, którzy do tej pory nie mieli styczności z twórczością pisarza i wykreowanym przezeń uniwersum.

To zdecydowanie i przede wszystkim pozycja dla fanów, znających pierwszą trylogię z cyklu „Pierwsze prawo” i trzy dodatkowe książki („Zemsta najlepiej smakuje na zimno”, „Bohaterowie” oraz „Czerwona kraina”), i fakt ten daje o sobie znać już od samego początku, w opowiadaniu „Piękny drań”, gdzie mamy możliwość poznania młodego, próżnego i wciąż sprawnego fizycznie pułkownika Glokty tuż u progu wydarzeń, które kompletnie przewartościują jego życie.

Doskonale wiemy, co nastąpi później, i finał opowiadania stanowi mało zaskakującą, acz przygnębiającą zapowiedź tego, o czym już doskonale wiemy - to swoiste studium pychy przed upadkiem działać może na emocje głównie (lub tylko) tych, którzy znają wymiar zbliżającej się katastrofy.

Tyle, że to, o czym mówi opowiadanie, doskonale znamy już ze wspomnień Glokty i innych bohaterów pojawiających się licznie w poprzednich książkach, a z drugiej strony dla nieznających ich będzie to kilka scenek rodzajowych z życia pojedynkujących się na pałacowym dziedzińcu młodych szlachetków.

Podobny charakter ma finałowe „Stworzyłem potwora”, gdzie mamy możliwość poznania Logena Dziewięciopalcego w zenicie bestialstwa, które uczyniło go przerażającą legendą, ale - znów - w zasadzie nie dowiadujemy się niczego, czego byśmy już nie wiedzieli (może odrobinę więcej o Bethodzie).

Podobnie jest zresztą w większości opowiadań, które okazują się formą uzupełnienia wątków i przywołania mniej lub bardziej istotnych - z szerszej perspektywy - epizodów z życia bohaterów wcześniejszych powieści.

W „Robocie głupiego” powraca znana z „Bohaterów” „dwunastka” Gnata, z Cudną i Whirrunem z Bligh na czele, w jednym z pobocznych zadań polegających na odzyskaniu magicznego MacGuffina. Ściślej do „Bohaterów” nawiązuje „Wczoraj, niedaleko wioski zwanej Barden”, gdzie stajemy się świadkami jeszcze jednej z bezsensownych, krwawych potyczek, a w rolach głównych - obok (ech!) Bremmera dan Gorsta - pojawiają się postaci miejscowych wieśniaków oraz idealistycznego młodego żołnierza Unii, świeżo upieczonego ojca, z których perspektyw przedstawione jest całe zajście.

„Też mi desperatka” opowiada o wcześniejszych losach Płoszki Południe, znanej z „Krwawej krainy”, tu będącej jeszcze wyjętą spod prawa bandytką o imieniu Dym, uciekającą przed dawnymi kamratami. I ponownie - obrazek z przeszłości, o której masa wzmianek pojawiała się w powieści, której była główną bohaterką.

„Piekło” z kolei nawiązuje do oblężenia Dagoski opisanego w „Zanim zawisną”, gdzie tuż przed zdobyciem jej przez Gurkhulczyków przebywa inny z bohaterów „Krwawej krainy”, Temple, i to z jego perspektywy obserwujemy dramat płonącego miasta oraz ginących w męczarniach mieszkańców.

A w „Niewłaściwym miejscu, w niewłaściwym czasie” mamy możliwość zobaczyć, jak efekt motyla wywołany przez kampanię zemsty Monzy Murcatto („Zemsta najlepiej smakuje na zimno”) doprowadza do niefortunnych przypadków zwykłych ludzi - urzędników, prostytutek czy szeregowych żołnierzy.

W ogóle większość z zawartych tu opowiadań przypomina strukturą rozdziały z pełnowymiarowych powieści, które na zasadzie „sztafety” ukazują wąską i osobistą perspektywę na śmierć, chaos i pożogę wywołane przez niebaczących na efekty uboczne wodzów, królów i magów - demiurgów tego świata.

Spośród tej kategorii opowiadań wyróżnia się stylizowany na pean tekst opisujący światłość i świetność Nicomo Coski, spisany przez Sworbrecka, ale i ten bawi głównie dzięki znajomości kontekstu tego, jakim łajdakiem i oczajduszą był w istocie ów najemnik.

Tak więc większość historii to prezent dla fanów - przystawka, która w momencie ukazania się mogła zaspokoić apetyty oczekujących na kolejne książki wielbicieli uniwersum i w tej formie sprawdza się przyzwoicie, choć mało zaskakująco.

Jest jednak w tym zbiorze coś, co polecić można zdecydowanie świeżym czytelnikom. Cykl historii o perypetiach Shevedieh, pakującej się w ciągłe tarapaty (lub w nie wciąganej) złodziejce, i jej partnerce Javre, zwanej Lwicą z Hoskoppu - wojowniczej kapłance o nieokiełznanej chuci i magicznym mieczu wykutym z upadłej gwiazdy. Swoją drogą postać ta jako żywo wydaje się pod wieloma względami pierwowzorem Viggi z „Diabłów”...

Przeplatające pozostałe opowiadania wycinki z ich przygód (zawarte w historiach „Drobne przysługi”, „Ucieczka z miasta”, „Dobrana para”, „Troje to tłum” i „Czasy są ciężkie dla wszystkich”) to prawdziwa uczta dla wielbicieli fantasy łotrzykowskiego, a para wręcz przypomina żeński, niepokorny odpowiednik Fafryda i Szarego Kocura, z domieszką energii duetu w stylu Xeny i Gabrielle z serialu o „Wojowniczej księżniczce” - oczywiście wszystko w charakterystycznym stylu Abercrombiego, gdzie niepoprawny i często niewybredny humor miesza się z brudną, ponurą i wulgarną fantastyką (a i tak chyba najlżejszą w jego dorobku).

Opowiadania te, co prawda, umieszczone są w kontekście innych wydarzeń rozgrywających się na przestrzeni około 14 lat tego uniwersum, a Javre i Shev napotykają lub współpracują ze znanymi postaciami („konfrontacja” Javre z Whirrunem z Bligh, znanym również jako Whirrun Rąbnięty, to beczka śmiechu), ale nie przeszkadza to cieszyć się opowieściami o tej parze (której czasem przeszkadza, a czasem pomaga love interest Shev - zmysłowa i niebezpieczna łotrzyca Carcolf), wiecznie się przekomarzającej, lecz lojalnej wobec siebie do tego stopnia, że żadna z nich nie zostawi drugiej, nawet gdy wszystko zaczyna się walić, a ich szanse na przetrwanie nie pozostawiają złudzeń.

Zbiór więc głównie dla fanów, ale z zawartością, która może przypaść do gustu także tym, którzy dotąd nie poznali twórczości Abercrombiego.

Wydaje mi się, że niegłupim pomysłem byłoby wydanie wszystkich opowieści o Shev i Javre w osobnym tomie. Ba, marzy się nawet kontynuacja ich przygód w przyszłości...

A tymczasem moja przygoda z twórczością Abercrombiego dobiegła końca. Ogromnie się cieszę, że znów - po wielu, wielu latach - trafiłem na literaturę fantasy, która sprawiła, że z radością sięgałem po kolejne książki, chłonąc je z emocjami, przywiązując się do bohaterów i przeżywając ich losy, które Abercrombie prowadził w nieoczekiwanych kierunkach lub kończył w zaskakujący sposób.

Teraz pozostaje czekać na kolejne - a w międzyczasie znaleźć coś, co wypełni lukę, jaką pozostawia po sobie uniwersum „Pierwszego prawa”...

Mimo że w przypadku „Ostrych cięć” lekko zrzędziłem, to nie możecie się nie domyśleć, że twórczość Abercrombiego - w całości i nawet w mniejszych, jak w tym zbiorze, kawałkach - gorąco polecam!

Trudno określić „Ostre cięcia” mianem pełnoprawnej antologii i nie sądzę, by książka ta spełniła rolę, jaką w dorobku większości autorów pełnią podobne zbiory - formy zachęcenia czytelników, którzy do tej pory nie mieli styczności z twórczością pisarza i wykreowanym przezeń uniwersum.

To ...

Rozwiń

Zwiń

Lektura "Czerwonej krainy", ostatniej z powieści stand-alone rozgrywających się w uniwersum Pierwszego Prawa, ujawnia całościowy zamysł Joe Abercrombiego, którym najwyraźniej było odejście o kilka kroków w bok od mrocznego i brutalnego fantasy w kierunku innych gatunków i eksperymentów z konwencjami, niekoniecznie z nim kojarzonymi. "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" to udany melanż fantastyki z motywami znanymi z kina zemsty i heist, "Bohaterowie" to swoista literatura wojenna - a może raczej antywojenna - uwypuklająca dramat uwikłanych w bezsensowną wojnę narodów i jednostek, zaś "Czerwona kraina" to powieść tak bliska brudnemu, brutalnemu i realistycznemu westernowi, jak to tylko możliwe w konwencji fantasy.

Tę ostatnią (pisząc z perspektywy oddanego fana gatunku, wielbiciela twórczości Larry’ego McMurtry’ego, Cormaca McCarthy’ego i Thomasa Bergera, serialu "Deadwood" oraz serii gier "Red Dead Redemption"), nie ujmując przy tym "Zemście..." ani (nie do końca trafiającym w mój gust) "Bohaterom", uznaję za eksperyment najbardziej udany w całym tryptyku. "Czerwona kraina" niesie w sobie bowiem wiele z tego, za co pokochałem wyżej wymienione dzieła z przestrzeni rewizjonistycznego westernu.

Powieść zabiera nas w nowe, nieeksplorowane wcześniej przez Abercrombiego rejony określane jako Dalekie Krainy, gdzie pragnący uciec od bolączek i dramatów rozgrywających się w cywilizowanych krajach (przez które, warto przypomnieć, przewala się jedna wojenna zawierucha za drugą) i rozpocząć nowe życie, a być może zdobyć wymarzone bogactwo, podróżują samotnie lub przyłączają się do tak zwanych Drużyn.

Te zaś przypominają karawany osadników - zrzeszające wyjętych spod prawa, upadłych szlachciców, damy lekkich obyczajów, poszukiwaczy złota, handlarzy i domorosłych przedsiębiorców, których usługi mogą przysłużyć się zarówno im samym, jak i mieszkańcom wyrastających jak grzyby po deszczu prowizorycznych osad i miasteczek bez prawa (jak choćby przypominająca serialowe "Deadwood" mieścina zwana Fałdą).

Główna bohaterka "Czerwonej krainy", Płoszka, ma jednak inny cel - jej farma została zaatakowana przez bandę, która uprowadziła jej dwoje rodzeństwa. Kobieta, wraz z towarzyszącym jej starym, acz krzepkim mężczyzną zwanym Owcą, od lat opiekującym się rodziną, rusza więc w pogoń ku rubieżom znanego świata, przyłączając się do jednej z Drużyn (zdesperowanej zgrai marzycieli, łajdaków, życiowych rozbitków i wygnańców), wiedzionej przez legendarnego przewodnika, Daba Słodkiego.

Obok przeciwności losu w postaci surowego klimatu oraz - z oczywistych względów - wrogo nastawionych rdzennych mieszkańców Dalekiej Krainy, zwanych Duchami, bohaterowie napotkają różne niebezpieczne indywidua, wplątają się w lokalne konflikty i, chcąc nie chcąc, również w sprawy wagi globalnej. Interesy Płoszki i jej Drużyny staną bowiem na drodze nikomu innemu jak znanemu choćby z "Zemsty..." Nicomo Cosce oraz królewskiemu inkwizytorowi Lorsenowi, szukającemu buntujących się przeciw królowi Unii rebeliantów.

Jak wspomniałem wcześniej, udała się Abercrombiemu trudna sztuka oddania w pełni klimatu antywesternu i zręcznego zaadaptowania do niego frakcji, postaci oraz realiów znanych z wcześniejszych powieści. Nic to, że zamiast dzierżących rewolwery - choć pojawiają się sporadyczne warianty broni palnej - kowbojów mamy najemników i zmęczonych życiem wojowników, niemal nieustannie trzymających dłonie na rękojeściach mieczy czy przy łukach i kuszach. Są to jednak postaci o rysie klasycznych rewolwerowców, łowców nagród i bohaterów pogranicza o niemal legendarnym statusie. Drużyny, choć przemierzają krainy magii i miecza - przy czym tej magii, jak zwykle u Abercrombiego, jest niewiele - niewiele różnią się od osadników pokonujących szlak oregoński, a mało malowniczy folklor osad przywodzi na myśl odwiedzane w "Red Dead Redemption" miasteczka i widoki z wspomnianego tu chyba już ze sto razy "Deadwood".

Gęsty, ponury klimat, trzymanie się najlepszych reguł antywesternu, a także charakterystyczne dla twórczości Abercrombiego znakomicie nakreślone postaci i żywe dialogi, niosące cierpki, cyniczny humor, często kontrastujący z ponurą rzeczywistością świata i losami bohaterów, zostają tu okraszone świetnie zaplanowaną, pełną zwrotów akcji historią, z wybitnie oddanymi sekwencjami potyczek i pełnymi napięcia - bo przecież nie mogło ich zabraknąć - pojedynkami.

"Czerwona kraina" to znakomita zabawa konwencjami i hołd złożony surowemu westernowi, a zarazem - obok "Zemsty..." - jedna z najlepszych powieści Joe Abercrombiego, do której, jestem przekonany, będę jeszcze niejednokrotnie wracał. Zdecydowanie polecam to swoiste best of two worlds zarówno fanom westernu, jak i fantasy!

P.S. Choć cieszy powrót dawno oczekiwanej postaci i piękne domknięcie jej character arcu, to jednocześnie skończyłem "Czerwoną krainę" z poczuciem smutku i straty, bowiem pozostał mi już tylko deser w postaci zbioru opowiadań "Ostre cięcia", a potem oczekiwanie na kontynuację, która - z uwagi na skupienie autora na uniwersum "Diabłów" - pojawi się raczej nieprędko...

Lektura "Czerwonej krainy", ostatniej z powieści stand-alone rozgrywających się w uniwersum Pierwszego Prawa, ujawnia całościowy zamysł Joe Abercrombiego, którym najwyraźniej było odejście o kilka kroków w bok od mrocznego i brutalnego fantasy w kierunku innych gatunków i ekspery...

Rozwiń

Zwiń

Zrobiłem sobie niejaką krzywdę, sięgając po „Bohaterów” po przeczytaniu trylogii „Epoka obłędu”, w której skutki wydarzeń opisanych w niniejszej książce oraz losy większości - nomen omen - bohaterów z niniejszej powieści są bezpośrednio kontynuowane. O ile prequel w postaci „Zemsty najlepiej smakującej na zimno” miał bardziej samodzielny charakter, a w centrum opowieści (obok Monzy Murcatto i Caula Dreszcza) znajdowali się bohaterowie drugoplanowi wcześniejszych tomów, tak w „Bohaterach” pojawia się cała plejada kluczowych dla „Epoki obłędu” postaci (lub ich przodków). W efekcie wiele zwrotów akcji zwyczajnie traci swoją siłę oddziaływania. Wiem, to mój błąd jako czytelnika, ale nie zmienia to faktu, że znacząco wpłynęło to na mój odbiór książki.

Jakkolwiek to wciąż Abercrombie - pisarz, który doskonale operuje cynicznym humorem, mistrzowsko buduje moralną niejednoznaczność postaci, a także z chirurgiczną precyzją obnaża iluzje bohaterstwa i patos wojny. Potrafi jednocześnie prowadzić wielowątkową narrację z perspektywy różnych bohaterów i nadawać każdemu z nich wyrazisty, unikalny głos. Pod tym względem „Bohaterowie” nie zawodzą ani przez moment.

Tym razem historia koncentruje się na ukazaniu jednej kampanii bitewnej, w której zjednoczeni pod wodzą Czarnego Dowa Północni rzucają wyzwanie Unii, mobilizującej przeciwko nim swoje siły. Centralnym punktem wydarzeń jest strategicznie położone wzgórze, zwieńczone kręgiem starożytnych głazów zwanych Bohaterami. To właśnie o nie przez trzy dni (tak - cała, licząca niemal 800 stron fabuła rozgrywa się na przestrzeni zaledwie trzech dób!) toczy się seria krwawych starć, potyczek, desperackich natarć i mało chwalebnych odwrotów.

Co istotne, o wyniku tych zmagań rzadko decydują zdolności taktyczne czy strategiczne dowódców albo determinacja i kunszt bojowy żołnierzy. Znacznie częściej przesądzają o nim przypadek, chaos pola walki oraz zakulisowe intrygi i manipulacje rozgrywane wewnątrz obu obozów.

W „Bohaterach” (powieści w dużej mierze skupionej na działaniach wojennych) Abercrombie daje pełny popis swojego talentu do kreślenia sugestywnych, żywych scen bitewnych.

Dynamicznie przeskakuje między zróżnicowanymi bohaterami, z których każdy wnosi własną perspektywę: tchórze, przypadkowi rekruci, niedoświadczeni wojownicy szybko tracący złudzenia co do chwały na polu bitwy, nieudolni dowódcy czy zwykli rzezimieszkowie marzący o łupach. Każdy z nich odgrywa swoją rolę i z czasem staje się świadkiem bezsensu wojny oraz własnej nieistotności wobec machinacji potężniejszych graczy i sił.

To właśnie w tym aspekcie Abercrombie błyszczy najmocniej - w ukazywaniu brutalności i bezcelowości konfliktu. Tym bardziej uderza to po lekturze późniejszej trylogii „Epoka obłędu”, gdy okazuje się, że po opadnięciu kurzu i wsiąknięciu krwi w ziemię wszystko wraca do punktu wyjścia: frakcje ponownie rzucają się sobie do gardeł, wybuchają kolejne wojny i powstania, a ktoś znów knuje, jak pozbyć się kolejnego króla czy watażki.

Największym rozczarowaniem tej książki okazuje się dla mnie postać… Bremera dan Gorsta. Ten pomnikowy wizerunkowo bohater z poprzednich tomów (były osobisty strażnik króla, zdegradowany po wydarzeniach z „Zemsty…”, za niedopełnienie obowiązków w trakcie ataku ludzi Murcatto na dom publiczny, w którym przebywał wówczas Jezal) tutaj jawi się jako postać wewnętrznie rozbita, przepełniona goryczą i pogardą wobec innych (zwłaszcza przełożonych i konkurentów na drodze ku miłosnemu spełnieniu). Jego wewnętrzne monologi, pełne tłumionych ripost i frustracji, odsłaniają człowieka głęboko nieszczęśliwego i momentami zwyczajnie męczącego.

Obcowanie z fragmentami z jego perspektywy było dla mnie wręcz wyczerpujące i solidnie przygnębiające. Zwłaszcza wątki jego skrywanych fantazji wobec Finree dan Brock, przyszłej matki Leo z "Epoki obłędu", potęgowały ten dyskomfort. Postać ta stała się wręcz odpychająca i choć celowo tak skonstruowana, to fragmenty z jej udziałem momentami stawały się dla mnie prawdziwą udręką.

To powieść, która spośród dotąd przeczytanych przypadła mi do gustu najmniej - plasuje się u mnie gdzieś na poziomie „Ostrza” - choć jestem przekonany, że odebrałbym ją znacznie lepiej, gdybym sięgnął po nią we właściwej kolejności.

Z drugiej strony to wciąż Abercrombie, który nie schodzi poniżej pewnego poziomu - choćby dzięki znakomitym, naturalnie brzmiącym dialogom (nawet w obliczu brutalnego obrazu wojny, naznaczonych świetnym, cierpkim humorem, w czym przoduje kapral Tunny, cwaniaczek i dekownik) oraz umiejętności tworzenia wyrazistych postaci. Do tego dochodzi konsekwentna, przemyślana konstrukcja fabuły, w której każde wydarzenie ma swoje, często mało oczywiste, konsekwencje.

Dlatego mimo wszystko mogę „Bohaterów” zdecydowanie polecić. Musicie tylko przymknąć oko na Bremera dan Gorsta i przeczytać tę powieść przed „Epoką obłędu”.

Zrobiłem sobie niejaką krzywdę, sięgając po „Bohaterów” po przeczytaniu trylogii „Epoka obłędu”, w której skutki wydarzeń opisanych w niniejszej książce oraz losy większości - nomen omen - bohaterów z niniejszej powieści są bezpośrednio kontynuowane. O ile prequel w postaci „Zemsty najlepi...

Rozwiń

Zwiń

Po lekturze sześciu opasłych i dostarczających masy emocji tomów osadzonych w uniwersum "Pierwszego prawa" myślałem, że doskonale wiem, czego się spodziewać po kolejnej z książek. "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" okazała się na swój sposób zupełnie nowym rollercoasterem wrażeń i zwrotów akcji, a jednocześnie zbliżona konstrukcją fabuły i powiązań między postaciami do tego, co otrzymałem w "Diabłach", najnowszej powieści autora i jednocześnie tej, która sprawiła, że wróciłem do jego twórczości po kilkunastu latach.

Motyw zemsty w popkulturze należy do moich ulubionych tropów fabularnych, a jako że tytuł powieści zobowiązuje, tak i tu mamy do czynienia z - zaznaczam, że z pozoru - klasyczną opowieścią o odwecie. Nie będzie więc wielkim spoilerem, jeśli napiszę, że tu pomsty szukać będzie słynna wojowniczka i przywódczyni Monzcarro Murcatto, która po serii sukcesów i dokonanych na rzecz księcia Orso podbojach w Styrii zostaje przez tegoż księcia (obawiającego się, iż w którymś momencie jej popularność i wpływy mogą przyczynić się do strącenia go z tronu), jego synów oraz grupę jego popleczników zdradzona i nieomal zamordowana. Śmierci nie unika jej ukochany brat Benna, a to sprawia, że Monza, jak zwą ją "przyjaciele", rozpoczyna swą krwawą i bezlitosną vendettę przeciwko tym, którzy przyłożyli się bezpośrednio do spisku. Do zabicia siedem osób i Bóg wie ilu jeszcze, którzy staną jej na drodze do zrealizowania planu...

Abercrombie nadzwyczaj sprawnie wywiązuje się z wykorzystania motywu zemsty i z pewnością nie robi tego od linijki, dbając o to, by odpowiednio - w charakterystyczny dla siebie sposób - zniuansować główny wątek, w wielu momentach podważając zarówno zasadność celu, jak i współmierność odwetu do krzywdy, której doznała bohaterka, a także piętnując konsekwencje, które często wykraczają daleko poza samo ukaranie tych, którzy winni są śmierci jej brata.

Głębsze warstwy - eksplorowane często dzięki reakcjom innych bohaterów, znów znakomicie zarysowanych i wielowymiarowych, na sposoby egzekucji winnych i szkody uboczne, jakie niesie vendetta - nie zmieniają faktu, że "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" to znakomita powieść akcji, w której sceneria (wreszcie dowiadujemy się więcej o innych krainach uniwersum!), a nawet gatunkowa konwencja zmieniają się w przypadku każdego kolejnego celu Monzy.

Bohaterka angażuje do swojej zemsty prawdziwą menażerię postaci, nie ustępujących w niczym tym znanym z wspomnianych wcześniej "Diabłów". Jej grupa złożona z bohaterów nowych - narcystyczny mistrz trucizn Morveer (przypominający jako żywo czarnoksiężnika Balthazara Shama Ivama Draxiego z "Diabłów") ze swoją słodką asystentką o równie słodkim imieniu Dzionek oraz opętany potrzebą liczenia wszystkiego osiłek i morderca o nieadekwatnym przydomku Przyjazny - a także poznanych wcześniej na drugim planie trylogii "Pierwszego prawa", tutaj znacznie rozbudowanych i pogłębionych - wojownik Caul Dreszcz, który udał się do Styrii, by stać się "lepszym człowiekiem", Carlot dan Eider, która uprzednio boleśnie przekonała się o tym, że z inkwizytorem Gloktą się nie zadziera, Shylo Vitari, dawna inkwizytorka, oraz mój ulubiony Nicomo Cosca - najemnik, pijak i bon vivant - angażują się w przedsięwzięcie, w zakres którego wchodzą skrytobójstwa, "skoki na bank" (tak, jest tu cała część w stylu "heist movie"), misternie zaplanowane i spektakularnie realizowane mistyfikacje, aż po wywoływanie wojen, które oprócz głównego celu utopić mogą we krwi całe narody.

Oczywiście, co wiadomo już z poprzednich książek Abercrombiego, żaden z tych bohaterów nie jest do końca godzien zaufania i każdy z nich skłonny jest w najmniej odpowiednim momencie do zmiany strony i zdrady. Nie służy to jednak wyłącznie wywoływaniu - skądinąd zaskakujących - zwrotów akcji, ale wynika ze skrzętnie skonstruowanych, skomplikowanych charakterów i sytuacji, wcześniejszych przeżyć oraz granic tolerancji postaci wobec tego, co planuje i jak działa Murcatto. Krótko mówiąc - żadne z nich nie jest w stanie poświęcić tyle, ile sama główna bohaterka.

"Zemsta najlepiej smakuje na zimno" to powieść znakomita pod każdym względem - zaskakująca i wciągająca jak żadna z czytanych dotąd - a wiedzcie, że uwielbiam pozostałe książki Abercrombiego. Akcja nie zwalnia ani na chwilę, losów antagonistów i bohaterów, ich zachowań ani rozwoju fabuły nie da się przewidzieć, a dodatkowo masa rzeczy, które chwaliłem już w opiniach o poprzednich powieściach - plastycznie oddane sekwencje akcji, skrzące się życiem i humorem dialogi, doskonale budowane napięcie oraz pełne charakteru, zapadające w pamięć postaci - sprawiają, że "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" plasuje się na czołowym - obok "Diabłów" - miejscu przeczytanych dotąd przeze mnie powieści Abercrombiego. Polecam!

Po lekturze sześciu opasłych i dostarczających masy emocji tomów osadzonych w uniwersum "Pierwszego prawa" myślałem, że doskonale wiem, czego się spodziewać po kolejnej z książek. "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" okazała się na swój sposób zupełnie nowym rollercoaste...

Rozwiń

Zwiń

Ostatni tom drugiej trylogii powieści z uniwersum "Pierwszego prawa" pozostawia czytelnika w lekkim odrętwieniu i ze swoistą, smutną konkluzją, jak bardzo świat przedstawiony nie różni się od naszego, zwłaszcza kiedy wziąć pod uwagę przetaczające się przezeń prądy historyczne i wstrząsające jego fasadami dramatyczne wydarzenia. Abercrombie sprawnie wplata motyw "rewolucji pożerającej swoje dzieci" w ramy od początku do końca zaplanowanej z zegarmistrzowską precyzją intrygi - bądź raczej intryg, albowiem każda frakcja i każdy bohater zdaje się pleść własną sieć spisków bądź w nią wpadać - a dopełnienie losów postaci, bądź miejsca, w jakich zostają ostatecznie pozostawione, sprawiają, że o finale "Epoki obłędu" mogę powiedzieć, iż jest wyjątkowo gorzki, a nawet skrajnie pesymistyczny.

Mimo zdławienia rebelii Leo dan Brocka karta szybko odwraca się od króla Unii Orso dan Luthara, bowiem okazuje się, że przyczajeni po stłumieniu powstania ludowego w Valbecku Destruktorzy wciąż snuli swe intrygi i precyzyjnie wykorzystali moment osłabienia kraju po krótkiej, acz intensywnej wojnie domowej, wzniecając nową rewoltę, która swą skalą i konsenkwencjami przerosła wszelkie wyobrażenia.

Tak zwana "Wielka Zmiana" zaczyna się od obalenia króla i oddania władzy w ręce ludu - oczywiście sprawnie sterowanego i wykorzystywanego przez przeciwników króla Orso z warstw uprzywilejowanych - by szybko, pod pozorem dbania o interesy maluczkich, przerodzić się w rządy terroru opętanych szalonymi ideami lub dążących do kompletnego chaosu i anarchii przywódców, wśród których prym wiedzie bezwzględna, fanatyczna Sędzia, działająca w myśl hasła: "Żeby zmienić świat, trzeba go najpierw spalić".

Ostatni tom "Epoki obłędu" to istna karuzela emocji i powieść o chyba największym natężeniu zwrotów akcji, z fabułą pełną spisków, nieoczekiwanych sojuszy i zupełnie nieoczywistych wyborów postaci, skądinąd mających solidne podstawy w ich charakterach, które tak zręcznie skonstruował i rozwijał Abercrombie, konfrontując je z wydarzeniami mogącymi kompletnie przetasować ich wiarę i światopogląd.

Bohaterowie "Epoki obłędu" to postaci, które z pewnością na długo zagoszczą w pamięci każdego czytelnika i z nadzieją czekam na poznanie dalszych losów tych, którym dane było dotrwać do ostatnich kart "Mądrości tłumu" (choć, zważywszy na to, że teraz Abercrombie koncentruje się na kolejnych tomach "Diabłów", przyjdzie na to trochę poczekać).

Przed lekturą "Epoki obłędu" obawiałem się trochę, czy nowa trylogia dotrzyma pola tej pierwszej. Teraz mogę z całą pewnością stwierdzić, że tak, a nawet ją przebija. Wciąż niesie w sobie zalety twórczości, które podkreślałem we wcześniejszych opiniach - świetne dialogi, znakomicie zniuansowane postaci, brutalny realizm świata oraz cyniczny humor - ale jest dużo odważniejsza, bardziej mroczna i bezlitosna. Fabuła jest jeszcze mniej przewidywalna, a postaci bardziej skomplikowane, do tego stopnia, że zakończenie ich wątków - i w sumie całej trylogii - może pozostawić każdego w innym nastroju, w zależności od tego, z którymi z nich sympatyzowaliśmy.

Mnie, jak wspomniałem, zakończenie pozostawiło ze smutkiem.

Na szczęście to jeszcze nie koniec, bowiem przede mną trzy powieści stand-alone - "Zemsta najlepiej smakuje na zimno", "Bohaterowie" oraz "Czerwona kraina" - plus zbiór opowiadań z uniwersum, "Ostre cięcia", które rozgrywają się pomiędzy trylogią "Pierwszego prawa" a "Epoką obłędu" i które - bazując na krótkim rzucie oka na ich opisy - zabiorą mnie w rejony nieco bardziej odległe i rzadziej dotąd przez autora eksplorowane niż Północ i Midderland, ze znanymi i nowymi bohaterami. Choć widzę też, że lepszym pomysłem byłoby czytanie ich po "Pierwszym prawie", ale cóż - czasu się nie cofnie.

Gorąco zachęcam do sięgnięcia po obie trylogie wszystkich, którzy jeszcze nie mieli okazji poznać twórczości Abercrombiego a ja uznaję się oficjalnie już nawet nie za fana, ale za fanatyka jego książek. Polecam!

Ostatni tom drugiej trylogii powieści z uniwersum "Pierwszego prawa" pozostawia czytelnika w lekkim odrętwieniu i ze swoistą, smutną konkluzją, jak bardzo świat przedstawiony nie różni się od naszego, zwłaszcza kiedy wziąć pod uwagę przetaczające się przezeń prądy historyczne i w...

Rozwiń

Zwiń

"Kłopotliwy pokój" dostarcza niemałej dawki emocji i zaskakujących zwrotów akcji w stylu, który uniósł Abercrombiego do rangi prawdziwego wirtuoza!

Mimo zdławienia powstania "prostych ludzi" przez świeżo upieczonego króla Orso dan Luthara i zwycięstwa Leo "Młodego Lwa" dan Brocka nad Północnymi dowodzonymi przez Stoura Zmierzchuna, trudno powiedzieć, że nad Unią rozwiały się wszystkie ciemne chmury. Podpuszczony i zmanipulowany przez konfederację spiskowców, kierowany ambicją i pobudkami natury osobistej Leo staje na czele - a raczej staje się twarzą - rebelii, przygotowania do której i konsekwencje rozmieszczają bohaterów "Epoki obłędu" na szachownicy zdarzeń, w większości przypadków na kompletnie nieoczekiwanych polach i stronach konfliktu.

"Kłopotliwy pokój" pokazuje, jak skrzętnie Abercrombie zaplanował całą intrygę - choć jej nadrzędny plan i umiejętnie sygnalizowane ważkie wątki (jaka jest rola Bayaza w całym zamieszaniu?) odsłonięte zostaną z pewnością dopiero w tomie trzecim, "Mądrości tłumu" - i ponownie udowadnia, że jest arcymistrzem, jeśli chodzi o kreowanie i rozwój postaci, bohaterów pełnych emocji, popełniających fatalne błędy i podejmujących decyzje, które mimo dramatycznych dlań skutków wynikają zarówno z wcześniejszych wydarzeń, uwarunkowań, jak i charakterów. Są to postaci na tyle ludzkie, że niepodobna opowiedzieć się po żadnej ze stron konfliktu i niezależnie od jego wyniku trudno określić, która z nich ostatecznie wygrywa, a która traci najwięcej.

Dodatkowo powtórzę to, co pisałem w przypadku opinii o poprzednich tomach - nie ma tu prostego podziału na dobrych i złych, antagonistów i protagonistów ani też charakterystycznego dla większości literatury fantasy wątku, który mógłby połączyć jednych lub drugich w imię szeroko pojętego większego dobra czy bezgranicznego zła, które trzeba powstrzymać. Dodatkowo Abercrombie kontynuuje wplatanie obszernych rozdziałów, w których przedstawia perspektywę prostych, zwykłych ludzi: mieszczan, żołnierzy, pomniejszych urzędników, wioskowego pospólstwa, dzieci, których dramat wojennej zawieruchy dotyka najbardziej, i znów są to jedne z najbardziej poruszających momentów w książce.

Ponadto, co uczynił już, moim zdaniem, swoim znakiem firmowym, Abercrombie z niezwykłą sugestywnością odmalowuje sceny pojedynków, potyczek i wielkich starć. Tryskająca posoka, dekapitowane kończyny, wylewające się flaki - nic, co miałoby cokolwiek wspólnego z wzniosłymi obrazami batalistycznych scen znanych z większości literatury fantasy (choć warto dodać, że momentów na swój sposób heroicznych i epickich, pośród tej całej krwi, potu i łez, też nie zabraknie).

Tom znakomity, którego finał, po opadnięciu całego bitewnego kurzu, pozostawia czytelnika oszołomionego biegiem wydarzeń i odsłania zupełnie nową perspektywę na to, co może się wydarzyć w finałowym tomie. Biorąc pod uwagę to, co zadziało się w "Kłopotliwym pokoju", nic nie jest oczywiste, a znając Abercrombiego, wiele kart trzyma jeszcze przy orderach. Polecam!

"Kłopotliwy pokój" dostarcza niemałej dawki emocji i zaskakujących zwrotów akcji w stylu, który uniósł Abercrombiego do rangi prawdziwego wirtuoza!

Mimo zdławienia powstania "prostych ludzi" przez świeżo upieczonego króla Orso dan Luthara i zwycięstwa Leo "Młodego...

Rozwiń

Zwiń

Przyznaję, że żywiłem pewne obawy względem kontynuacji trylogii "Pierwsze prawo", choć na drugiej szali przeważała wiara w to, że Joe Abercrombie i tym razem mnie nie zawiedzie. I nie zawiódł! Owszem, musiałem dać nowym bohaterom trochę czasu i w ich gronie pojawiły się postaci, które zwyczajnie, po ludzku - zgodnie z intencją autora - mnie irytowały, ale pomny tego, jak wyzwania stawiane podobnym charakterom w pierwszej trylogii potrafiły je przeobrażać oraz jak świetnie Abercrombie umiał niuansować takie postaci jak chociażby Jezal czy Ferro, byłem spokojny, że nawet mimo wad ich losy okażą się ciekawe, a przypadki i przygody wciągające.

Pomiędzy wydarzeniami z pierwszej trylogii upłynęło z grubsza dwadzieścia kilka lat. Dorastają potomkowie bohaterów znanych z "Pierwszego prawa" i w zasadzie, poza jednym znaczącym faktem, niewiele się zmienia. Frakcje i narody toczą krwawe waśnie, Północni znów stają okoniem względem Unii pod wodzą Stoura Zmierzchuna, syna znanego już czytelnikowi Czarnego Caldera, naprzeciw którego staje Leo dan Brock, pragnący zmyć piętno zdrajcy, którym naznaczył jego ród przodek. Syn króla Jezala, książę Orso, znudzony pijatykami i wszeteczeństwem, wyczekuje swojego momentu chwały, a przybrana córka inkwizytora dan Glokty, Savine wspina się po szczeblach kariery w roli potentatki handlowej, inwestującej w zmieniające oblicze świata wynalazki.

I właśnie one stają się powodem dramatycznych zmian oraz problemów przyćmiewających wszystkie inne - świat wchodzi w epokę rewolucji przemysłowej, co prowadzi do ogromnych niepokojów społecznych, owocujących wybuchającymi wszędzie powstaniami. Ten wątek, jeden z wielu, choć kluczowy, spodobał mi się najbardziej, bowiem uniwersa fantasy - mimo że często obserwujemy je z wielosetletniej lub dłuższej perspektywy czasowej - zwykle tkwią w erze quasi-średniowiecza. Z tych znanych mi, w których doszło do podobnej przemiany, przychodzi do głowy jedynie "Świat Dysku" Pratchetta, cytowanego zresztą w "Szczypcie nienawiści".

Centralnym i przełomowym dla wielu postaci wydarzeniem jest tu - o tyleż malowniczo, co z brutalną dosadnością opisane, niczym oblężenie Adui w "Ostatecznym argumencie" - krwawe powstanie w Valbeck oraz bezlitosne dla możnych i wpływowych tego miasta rządy pospólstwa. Długi rozdział je opisujący, ukazany z różnych perspektyw - zarówno bogatych, zwykłych obywateli, którzy niczemu nie zawinili, jak i opętanej szałem biedoty - to jedna z najbardziej wstrząsających rzeczy, jakie dane mi było przeczytać w literaturze, włączając w to nawet utwory spoza gatunku fantastyki.

Mam zresztą wrażenie, że w "Szczypcie nienawiści" Abercrombie zwalnia jeszcze więcej hamulców i nie szczędzi czytelnikowi ani bohaterom przeżyć chwytających mocno za serce, brutalnych opisów bitew i pojedynków oraz - być może ku uciesze niektórych - obrazowych scen erotycznych. Ponadto nie sposób nie zauważyć, że główne skrzypce, poza paroma wyjątkami, grają tu postaci kobiece. Nie żeby takich nie było w "Pierwszym prawie", ale tym razem większość kluczowych wydarzeń obserwujemy oczami wpływowych i niebezpiecznych niewiast - że wymienię tylko Rikke, Vick czy wspomnianą wcześniej Savine.

Ogółem Abercrombie wciąż dowodzi wysokiej formy i nadal potrafi zaskakiwać pod wieloma względami, zwłaszcza że tym razem poprzeczkę miał ustawioną wyżej, bo swój repertuar tricków odsłonił - wydawać by się mogło - w całości w finale pierwszej trylogii. Po pierwszym tomie "Epoki obłędu" jestem wielce ukontentowany, ciekaw dalszych losów postaci i tego, jaką rolę odegrają tym razem bohaterowie fundamentalni dla poprzednich tomów, którzy w "Szczypcie nienawiści" grają - póki co, a może to kolejna zmyłka? - role drugoplanowe i raczej poślednie.

Bez cienia wątpliwości najlepsze fantasy, jakie czytałem od dawna, i pierwsze, którego lektura tak mnie ekscytuje od niepamiętnie długiego czasu. W mojej osobistej ocenie Abercrombie przebija tu - bez cienia przesady - wszystko, co stworzył GRRM. Polecam!

Przyznaję, że żywiłem pewne obawy względem kontynuacji trylogii "Pierwsze prawo", choć na drugiej szali przeważała wiara w to, że Joe Abercrombie i tym razem mnie nie zawiedzie. I nie zawiódł! Owszem, musiałem dać nowym bohaterom trochę czasu i w ich gronie pojawiły się postaci, ...

Rozwiń

Zwiń

Godne zwieńczenie trylogii, które zaskakuje i kompletnie przetasowuje praktycznie całą dotychczasową wiedzę czytelnika o źródłach wydarzeń, intencjach oraz rolach bohaterów, jakie mieli do odegrania w planie stojących za kurtyną demiurgów wydarzeń wstrząsających światem "Pierwszego prawa". Nie chodzi jednak tylko o to, że Abercrombie igra tutaj z toposami i przełamuje stereotypy charakteryzujące większość literatury fantasy. Powieść tę - podobnie jak pozostałe z cyklu - chłonie się również ze względu na pięknie zniuansowanych bohaterów, którzy w finałowym tomie zostają umieszczeni w miejscach i sytuacjach zupełnie nieoczywistych, zachowując się w sposób sprawiający, że ostatecznie niemal każdego z nich trudno jednoznacznie zaklasyfikować do grona postaci pozytywnych lub negatywnych, podobnie jak ich uczynki i intencje.

Jakby było mało, do grona tych "ukochanych" bohaterów dołączają nowi, których wpływ na bieg wydarzeń okazuje się kluczowy i którzy - równie szybko jak postacie znane z "Ostrza" i "Nim zawisną" - wskakują na listę ulubionych bohaterów literatury fantasy (jak "szalony" góral Crummock-i-Phail i wojownicza czeredka jego dzieciaków). Choć pewne rozwiązania fabularne mogą budzić rozczarowanie - nie ze względu na sposób ich poprowadzenia, lecz z powodu tego, co przydarza się niektórym z ulubionych bohaterów; ot, wewnętrzny sprzeciw czytelnika, który życzy im lepszego losu niż ten ostatecznie im przypisany - to fabularnie wszystko pięknie się tu splata. Większość białych plam zostaje wypełniona, niedomówienia wyjaśnione, a wszystkie trybiki historii wskakują na swoje właściwe miejsca, spinając całość efektowną klamrą.

Z innych rzeczy, które z mojej perspektywy wydają się szczególnie godne polecenia, warto wymienić fakt, że Abercrombie stworzył lore i mitologię mające sens, ale nieprzesadnie - jak to często bywa w gatunku - przekombinowane, pozbawione wyraźnej linii podziału na dobro i zło, również w sferze sił wyższych, magicznych i nadnaturalnych. Ci "dobrzy" sięgają po niecne i bezwzględnie brutalne praktyki w imię tak zwanego "większego dobra", a motywacje "złych" bytów nadnaturalnej proweniencji niekiedy wcale nie są pozbawione racji.

Podobnie jak w przypadku poprzednich tomów, także i tutaj narracja oraz styl są na tyle plastyczne i sugestywne, że przed oczami czytelnika krystalizują się obrazy - często z brutalną dosadnością, gdy w grę wchodzą sceny bitewne, ociekające posoką krwi, bryzgającymi mózgami i odcinanymi kończynami - które aż proszą się o przeniesienie na ekran w formie filmowej superprodukcji. Tym bardziej żal, że taka adaptacja wciąż nie powstała. Finałowa część książki to prawdopodobnie najlepiej opisane oblężenie quasi-średniowiecznego miasta, jakie kiedykolwiek czytałem - i to nie tylko w obrębie literatury fantastycznej.

Całą trylogię gorąco polecam. Notabene, cenię też to, że Abercrombie nie rozpisuje swoich opowieści na kilkunasto- czy kilkudziesięciotomowe cykle, lecz zgrabnie zamyka je w stand-alone'ach i trylogiach. Sam tymczasem zacieram ręce, bo przede mną trzytomowa kontynuacja - "Epoka obłędu" - z nowymi bohaterami i akcją rozgrywającą się dziesięciolecia po wydarzeniach z "Pierwszego prawa". Polecam!

Godne zwieńczenie trylogii, które zaskakuje i kompletnie przetasowuje praktycznie całą dotychczasową wiedzę czytelnika o źródłach wydarzeń, intencjach oraz rolach bohaterów, jakie mieli do odegrania w planie stojących za kurtyną demiurgów wydarzeń wstrząsających światem "Pierwszego pr...

Rozwiń

Zwiń