Galaxy Science Fiction vol 1

Pierwsza z książek w serii antologii od Stalker Books, której zamysłem jest przybliżenie polskiemu czytelnikowi tekstów, które pojawiły się - jeśli dobrze rozumiem ideę - po raz pierwszy na łamach periodyków zwanych wtenczas pulpowymi, dziś kultowymi, choćby z tego tytułu, że na ich kartach pojawiały się krótsze formy autorów, którzy z czasem urośli do rangi klasyków literatury science fiction, przynosi pewne rozczarowanie.

Spośród rzeszy doskonale znanych wszystkim fanom gatunku pisarzy, którzy pisali dla lub publikowali w amerykańskim magazynie "Galaxy Science Fiction", w zbiorze tym pojawiają się opowiadania Roberta Silverberga, Poula Andersona, Frederika Pohla oraz Clifforda D. Simaka, aczkolwiek - wybaczcie, że zdradzam to już na początku - praktycznie żadna z tych historii nie jawi mi się jako jakieś szczególne osiągnięcie, zarówno w dziedzinie literatury s.-f., jak i w dorobku tych wybitnych skądinąd autorów.

Owszem, w pewnej mierze koreluje to z konceptem selekcjonera (Wojtek Sedeńko),który zakładał przybliżenie mniej znanych tekstów pisarzy, choć nie zmienia to faktu, że w tej materii sprawiło mi to pewien zawód. Krótko mówiąc, nie są to bynajmniej zapomniane perełki.

W "Poczcie na Ganimedesa" ("Postmark Ganymede", 1957) Robert Silverberg serwuje prostą powiastkę przygodową, w której weteran "patrolu kosmicznego" dostaje przydział jako "pospolity" listonosz dostarczający przesyłki do ludzkich przyczółków na odległych rubieżach kosmosu, a jego zgorzknienie tym, że to robota daleko poniżej jego doświadczenia i umiejętności, szybko mija, bo już podczas pierwszej misji musi zmierzyć się z inwazją "lodowych robaków" atakujących bazę kosmiczną na tytułowym Ganimedesie.

"Męstwo Cappena Varry" ("The Valor of Cappen Varra", 1957) to klimatyczna, ale jednak raczej sztampowa opowieść fantasy, stylizowana na skandynawskie sagi, w której tytułowy bohater musi zmierzyć się z przebiegłą i okrutną trollicą, w efekcie czego zdobywa sławę godną prawdziwego wojownika i - oczywiście - możliwość poślubienia pięknej córki króla, który zlecił mu jej odzyskanie z rąk potworzycy.

"Zestaw ratunkowy" ("Survival Kit", 1957) Frederika Pohla opowiada o cwaniaczku i kanciarzu Mooneyu, którego podróżujący w czasie (dysponujący zadziwiającymi urządzeniami i - co ważniejsze z perspektywy Mooneya - wartościowymi zasobami) tajemniczy przybysz imieniem Harse angażuje w pewne szemrane przedsięwzięcie. Biegłość w szachrajstwie kontra zaawansowana technologia - kto kogo przechytrzy? Humorystyczne science fiction, które bawi na pewnym poziomie, ale też jakością szczególnie w tym podgatunku się nie wyróżnia.

Chyba najlepiej z koryfeuszów s.-f. wypada tutaj Clifford D. Simak z opowiadaniem "Drugie dzieciństwo" ("Second Childhood", 1951),w którym opowiada o cywilizacji nieodległej przyszłości, w której rozwiązano problem śmierci, aczkolwiek idąca za tym długowieczność sprowadza na ludzi zupełnie nowe konsekwencje - głównie natury psychicznej, bowiem z powodu powiązanej z długowiecznością wyjątkowo trwałej pamięci i niemożności zapominania melancholia i nostalgia dotykające jednostki coraz częściej prowadzą do pragnienia powrotu do najlepiej wspominanego dzieciństwa lub pragnienia zakończenia życia w świecie, gdzie eutanazja jest niedopuszczalna.

Jednak, jak już wspomniałem, nie te opowiadania zapisały mi się najlepiej w pamięci, bowiem najlepszymi - choć wciąż na pewno nie wpisującymi się na moją listę najlepszych, jakie dane mi było przeczytać - opowiadaniami były te od autorów, których - poza Williamem Tennem - nazwisk w ogóle nie kojarzę.

Tak więc na wyróżnienie zdecydowanie zasługuje J.F. Bone i jego "Na czwartej planecie" ("On the Fourth Planet", 1963),gdzie z perspektywy niehumanoidalnej istoty i jej kontaktu z zapomnianym artefaktem przodków cywilizacji, której jest reprezentantem, poznajemy wyjątkowo oryginalną koncepcję tego, jak odmienne może być życie na innych planetach, dalekie od wizji, które prezentuje większość dzieł z gatunku fantastyki naukowej.

Ciekawym, też lekko humorystycznym, ale wchodzącym w niepokojące rejony w końcówce, jest opowiadanie C.M. Kornblutha "Pochód kretynów" ("The Marching Morons", 1951),nie bez przyczyny uznawane za podstawowe źródło inspiracji dla twórców filmu "Idiokracja" (2006, reż. Mike Judge). Niejaki John Barlow zostaje "zahibernowany" i budzi się w odległej przyszłości, gdzie trzon społeczeństwa stanowią ludzie o średnim IQ 45, a zewsząd - telewizja, prasa, rządzący - atakuje go wszechobecna bezmyślność, stąd też szybko udaje mu się wejść na szczyt władzy i zacząć realizować - dość złowieszczy plan, trzeba przyznać - wysyłania wszystkich idiotów na Wenus.

Oczywiście ludzie nie osiągnęli możliwości latania w kosmos, stąd planuje wielką mistyfikację, w ramach której ludzie - i tu kontrowersja - oszukiwani są i miast na drugą planetę od Słońca wysyłani są do obozów na bezludne wyspy, a z czasem... utylizowani.

W "Warunkowym człowieku" ("Conditionally Human", 1952) Waltera M. Millera utylizacji poddawane są również modyfikowane genetycznie zwierzęta - neutroidy - które zastąpić miały ludziom dzieci w społeczeństwie, w którym posiadanie potomstwa jest ściśle kontrolowane przez rząd i obarczone masą obostrzeń i warunków.

Modyfikowane, mówiące kotki, pieski i poślednie hominidy dojrzewają do wieku, kiedy osiągają poziom inteligencji równy dwuletniemu dziecku, a wszystkie rozwijające się ponad normę "egzemplarze" są likwidowane w komorach gazowych.

Opowiadanie pokazuje ten świat z perspektywy urzędnika zajmującego się utylizacją oraz jego żony, którzy w obliczu kontaktu z nad wyraz rozwiniętym neutroidem-dewiantem, wciąż o umyśle dziecka, borykają się z moralnymi rozterkami i aparatem wyraźnie totalitarnego państwa. Skojarzenia z "Czy androidy śnią o elektrycznych owcach?" Philipa K. Dicka i zagadnieniami tam poruszanymi są całkowicie uzasadnione.

I wreszcie wspomniany wyżej William Tenn i "Wewnątrz murów" ("The Men in the Walls", 1963),które tym razem kojarzy się z serią gier "Fallout", dla których mogło - choć nie musiało (bo większość dzieł z gatunku post-apo opiera się na podobnych założeniach) - stanowić źródło inspiracji.

Tak więc mamy społeczeństwo żyjące na gruzach cywilizacji i pozostawionych, w niektórych momentach wciąż funkcjonujących, przez nią artefaktów. Tu wyrocznią dla żyjących gdzieś w podziemiach, kanałach, być może schronach przeciwatomowych, rywalizujących ze sobą plemion jest nadająca komunikaty o produktach i przecenach na nie supermarketowa szczekaczka. Samo opowiadanie ciekawie przedstawia popadający w coraz większy regres cywilizacyjny gatunek ludzki i chyba jego jedyną wadą pozostaje otwarte zakończenie, co rozczarowuje o tyle, że jest to najdłużej angażujący czytelnika tekst w tym zbiorze, który przy odpowiednich szlifach sprawdziłby się jako pełnoprawna powieść.

Tak więc nie jest to z pewnością zbiór, którego posiadanie powinno być obowiązkiem każdego wielbiciela literatury science fiction, a raczej określiłbym go mianem ciekawostki odsłaniającej przestrzeń poznania mniej znanych twórców (i być może sięgnięcia po ich bardziej wartościowy dorobek?),w kilku wypadkach dającej możliwość zapoznania się z historiami, które mogły zainspirować bardziej znane i wartościowe dzieła oraz - poza pewną wartością historyczną - dającej przyjemność i radość z czytania tym, którzy cenią sobie bardziej lekką i rozrywkową formę literatury science fiction, w ramy której wpisują się niewymienione w mojej opinii opowiadania.

Na takich warunkach chyba mimo wszystko polecam!

Pierwsza z książek w serii antologii od Stalker Books, której zamysłem jest przybliżenie polskiemu czytelnikowi tekstów, które pojawiły się - jeśli dobrze rozumiem ideę - po raz pierwszy na łamach periodyków zwanych wtenczas pulpowymi, dziś kultowymi, choćby z tego tytułu, że na ich kartach pojawiały się krótsze formy autorów, którzy z czasem urośli do rangi klasyków...

Stara, dobra fantastyka. Obcy, obce planety i podróże w czasie. Jeśli ktoś to lubi, będzie zadowolony.

Stara, dobra fantastyka. Obcy, obce planety i podróże w czasie. Jeśli ktoś to lubi, będzie zadowolony.

Książkę nabyłem zachęcony recenzją w Nowej Fantastyce. Recenzją pozytywną, które to zdanie podtrzymuję. Opowiadania z lat 30, 40 czy 50, czyli z okresu nazywanego Złotym Wiekiem SF, to potęga wyobraźni. Nie czarujmy się, nawet jeśli czasami nie są najwyższych lotów, nawet jeśli nie są zgodne z dzisiejszym stanem wiedzy, albo rozminęły się z rzeczywistością, którą przepowiadały, to i tak są tym co doprowadziło do burzliwego rozwoju literatury SF. Nieskrępowana wyobraźnia była paliwem dla autorów z tamtych lat. Czasami teksty trącą myszką, ale co tam, cofamy się do czasów gdy wszystko było możliwe. Do tego autorzy opowiadań - sami najlepsi (no prawie). Każde znane nazwisko z tego kręgu literatury przewinęło się przez pulpowe magazyny. Taka wtedy była rzeczywistość wydawnicza. Wiele tekstów uhonorowano nagrodami, w tym najważniejszymi: HUGO i NEBULĄ. A skoro książka to antologia, więc ktoś już zajął się selekcją i wybrał co najlepsze. Gdy wybierającym jest Pan Wojtek Sedeńko, mający na sumieniu już dziesiątki antologii, to nic więcej nie trzeba. Z jednym tylko nie mogę się zgodzić - z decyzją żeby wydać książkę tylko w twardej oprawie. Autor antologii tłumaczy decyzję konsultacjami z czytelnikami. Może i tak, choć kłóci mi się trochę twarda okładka z opowiadaniami pulpowymi, które z założenia drukowane były na słabym papierze i w miękkiej oprawie. Było tak, bo miały być tanie i trafić do każdego chętnego bez względu na jego zasobność portfela. Wystarczyła niewielka kwota by ruszyć w kosmos i walczyć z Obcymi. Niestety wydanie w twardej, co prawda bardzo ładnej oprawie, spowodowało wysoką cenę książki, co może być zaporą dla niejednego czytelnika. Szkoda że nie udało się zrobić dwóch wersji okładek i w ten sposób zweryfikować oczekiwań czytelników.

Książkę nabyłem zachęcony recenzją w Nowej Fantastyce. Recenzją pozytywną, które to zdanie podtrzymuję. Opowiadania z lat 30, 40 czy 50, czyli z okresu nazywanego Złotym Wiekiem SF, to potęga wyobraźni. Nie czarujmy się, nawet jeśli czasami nie są najwyższych lotów, nawet jeśli nie są zgodne z dzisiejszym stanem wiedzy, albo rozminęły się z rzeczywistością, którą...

Zanęcony dwoma opowiadaniami puszczonymi w 74. numerze SFinksa nabyłem drogą kupna i ćwiczyłem cnotę wstrzemięźliwości od rzucenia się na tę antologię w dzikim szale czytania. I dawałem radę aż do ubiegłego tygodnia powtarzając surę „Redaktor W.S (nazwisko znane autorowi) stworzył Antologię Galaxy vol. 1 by ćwiczyć wiernych”. Na nic to się w końcu zdało i pokusie uległem, ale opór nienasyceniu stawiłem aż przez cztery dni, bo na tyle wystarczyło opowiadań.

Pierwsza z zapowiadanych antologii „pulpowych” jest wyborem opowiadań najsławniejszego i najczęściej przywoływanego magazynu z fantastyką. Zacny to zbiór tekstów, które nie mogły do nas trafić przez kilka dekad. To jak orkan świeżości, jak wyważenie drzwi do świata, o którym wiedzieliśmy, że jest za drzwiami, ale nie dano nam szansy, żeby je otworzyć z klucza normalności wydawniczej. A będzie też drugi vol. 2, jak zapowiedział Wydawca i będą antologie innych słynnych magazynów z fantastyką (niektóre też w dwóch albo też trzech odsłonach). Lata świetlne opowiadań przed nami ludziska!

Historie w tych opowiadaniach jak jedna w drugą ciekawe i zajmujące, a co najsamważniejsze, to dotychczas nam tu w Najjaśniejszej Rzeczypospolitej nieznane. W kilku przypadkach dostrzegam inspirację do późniejszych opowiadań innych autorów, a w jednym przypadku (nie, nie zdradzę) objawia się jakby źródłowersja pierwszego opowiadania z „Rakietowych szlaków” w wydaniach z lat: 1958 i 1978 (1 tom). Zaprawdę powiadam Wam, fantastycznie się czyta takie delicje.

Wartością dodaną Antologii jest wstęp skreślony ręką Redaktora. Solidny kop wiedzy o magazynie, o tym co publikował, ile nagród zdobyły publikowane opowiadania i o tym jak czas zniknął „Galaxy” z naszej rzeczywistości (powrotna szarża kilkanaście lat później się nie liczy, bo po dwóch latach skończyła w /dev/null) zanim w lutym 1982 roku narodziła się galaktyka „Fantastyki” i dlaczego. Ale to już inna historia, inna rzeczywistość czasu apokalipsy i fantastyczna podróż trwająca do dziś.

Zanęcony dwoma opowiadaniami puszczonymi w 74. numerze SFinksa nabyłem drogą kupna i ćwiczyłem cnotę wstrzemięźliwości od rzucenia się na tę antologię w dzikim szale czytania. I dawałem radę aż do ubiegłego tygodnia powtarzając surę „Redaktor W.S (nazwisko znane autorowi) stworzył Antologię Galaxy vol. 1 by ćwiczyć wiernych”. Na nic to się w końcu zdało i pokusie uległem,...