Katarzyna Zyskowska

„Pamiętaj, nie zaglądaj w mrok, bo on zajrzy w Ciebie” – ta myśl zdaje się unosić nad każdą stroną nowej powieści Katarzyny Zyskowskiej. Mrok przenika tu wszystko: od sugestywnej okładki i tytułu, przez skomplikowane losy bohaterów, aż po duszne tło historyczne przedwojennej i powojennej Warszawy. Historia zaczyna się na ulicach przedwojennej Warszawy. Hanka Górewiczowa, studentka polonistyki i obiecująca pisarka, ratuje z opresji Ariego Rosenfelda – młodego prawnika pochodzenia żydowskiego, brutalnie napadniętego przez grupę antysemitów. To spotkanie staje się początkiem relacji, która zamiast romantycznej miłości, bardziej przypomina obsesję i szaleństwo. Choć Arie nie potrafi zapomnieć o swojej wybawicielce, w jego sercu pierwsze miejsce zajmuje komunizm i działalność wywrotowa. Prowadząc Hankę przez labirynt ulic Gęsiej, Smoczej czy Nowolipek, celowo unikał pięknych fasad, by pokazać jej „zapach nędzy”. Przekonywał ją bezkompromisowo: „Komunizm jest wolnością. I jest prawdą. A w organizacji potrzeba kobiet, które rozumieją, czym jest myślenie krytyczne, i potrafią czuć, mówić i pisać – że potrzeba im kobiet takich jak Hanka”. Wojenna zawierucha rozdziela ich, rzucając w odległe zakątki świata: od Londynu i Lwowa, aż po Samarkandę i mordercze kopalnie uranu w górach Kurama. Gdy po latach spotykają się w nowej rzeczywistości jako Lew Oszerski i Hanna Hryniewiczówna, dzieli ich już niemal wszystko. Każde z nich inaczej patrzy na kraj i wyznawane niegdyś wartości, boleśnie doświadczając prawdy, że: „W dobrym systemie nawet złego człowieka można sprowadzić na dobrą drogę, a w złym systemie dobrzy ludzie się psują”. Choć początek powieści nie w pełni mnie przekonał, to jej druga część – powojenna Warszawa i wstrząsające spotkanie na Rakowieckiej – pochłonęła mnie bez reszty. Zyskowska po mistrzowsku kreśli portret pokolenia, które w poszukiwaniu światła, nieodwracalnie zabłądziło w mroku. Bardzo polecam 👌