Straszne jest bycie człowieka w świecie, bo on w swojej potędze nic o nas nie wie. Jesteśmy mu obojętni, o czym wiedzieli starożytni stoicy traktujący fizykę jako ćwiczenie duchowe mające odzwyczaić umysł od antropomorficznego patrzenia na świat.

Straszne jest bycie człowieka w świecie, bo on w swojej potędze nic o nas nie wie. Jesteśmy mu obojętni, o czym wiedzieli starożytni stoicy traktujący fizykę jako ćwiczenie duchowe mające odzwyczaić umysł od antropomorficznego patrzenia na świat.

Wątek tego, że Wietnam był miejscem, w którym straszy - a amerykańscy żołnierze zwyczajnie bali się duchów kryjących się nocą w dżungli - jako metafora bagna, w które Ameryka weszła na własne życzenie w 1955 roku, pozostanie ze mną chyba najdłużej, jeśli chodzi o tę książkę. Dobre i mocne.

Wątek tego, że Wietnam był miejscem, w którym straszy - a amerykańscy żołnierze zwyczajnie bali się duchów kryjących się nocą w dżungli - jako metafora bagna, w które Ameryka weszła na własne życzenie w 1955 roku, pozostanie ze mną chyba najdłużej, jeśli chodzi o tę książkę. Dobre i mocne.

Kiedyś Gregory Bateson napisał, że gdyby teorię ewolucję ogłosił Alfred Wallace, a nie Darwin, przyrodę pojmowalibyśmy jako system sprzężeń między organizmami a środowiskiem, a nie jako układ deterministyczny, bezcelowy i ostatecznie bezduszny. Vandermeer zdecydowanie zgodziłby się z Wallace'em: ostatecznie proces ewolucji napędzają siły o wiele bardziej tajemnicze, niż sądził Darwin.

Bohaterka "Anihilacji" dochodzi do tej właśnie konkluzji, konfrontując się z siłami, które gdzieś tam istnieją, tylko my - uzbrojeni w nasze żałosne pięć zmysłów - nie potrafimy ich dostrzec. Biolożka przechodzi swoistą inicjację odbywającą się w ukrywanej przez rząd tajemniczej biosferze zwanej Strefą X (prawdopodobnie siedzibie istot pozaziemskich). Doznaje mrocznego oświecenia, w efekcie którego jej dotyczasowy obraz świata musi się rozpaść.
Przy tym wszystkim prozatorsko rzecz bez zarzutu: świetnie nakreślone postacie, znakomite opisy przyrody. Dobrze się czyta.
Arcydzieło. Naprawdę polecam.

Kiedyś Gregory Bateson napisał, że gdyby teorię ewolucję ogłosił Alfred Wallace, a nie Darwin, przyrodę pojmowalibyśmy jako system sprzężeń między organizmami a środowiskiem, a nie jako układ deterministyczny, bezcelowy i ostatecznie bezduszny. Vandermeer zdecydowanie zgodziłby się z Wallace'em: ostatecznie proces ewolucji napędzają siły o wiele bardziej tajemnicze, niż...

Bardzo dobre! Bohaterowie mają w sobie rozpacz wymieszaną z determinacją i chce się to czytać do końca, aby ich należycie pożegnać. Koniec trochę rozczarował, no ale co tam kto lubi.

Bardzo dobre! Bohaterowie mają w sobie rozpacz wymieszaną z determinacją i chce się to czytać do końca, aby ich należycie pożegnać. Koniec trochę rozczarował, no ale co tam kto lubi.

Powieściowy Chew-Z tym się różni od innych narkotyków, że niszczy strukturę rzeczywistości, a wymazując prawdę sprawia, że intersubiektywność przestaje być potrzebna, co ostatecznie prowadzi do solipsyzmu.
Chew-Z to narkotyk solipsystyczny. Inaczej jest przypadku Can-D, którego zażycie wymaga udziału innej osoby i to w dodatku odmiennej płci. Zażywający go przenoszą się do wyidealizowanej rzeczywistości miniaturowej makiety Perky Pat, która pomaga odetchnąć od koszmaru życia na obcej jałowej planecie. Ale dzięki tej wspólnocie snu mogą oni się także ostatecznie wybudzić.
Tymczasem działanie Chew-Z w pewnym sensie nigdy nie ustaje - budząc się, człowiek odkrywa, że jawa również jest snem, z którego potem budzi się do kolejnego snu i tak bez końca. Wybudzenie jest tu niemożliwe, co prowadzi do paradoksu: wytworzono narkotyk tak silny, że przejął on kontrolę nad rzeczywistością, która go wytworzyła, wyekspandował na nią. Doskonałą tego ilustracją jest scena, w której Leo Bulero budzi się z transu i z ulgą wita wchodzącą do jego gabinetu sekretarkę. Wszystko jest tak jak było, dopóki spod biurka nie wyłazi szczurowaty gluck znany z narkotycznego snu.

Tej właściwości Chew-Z długo nie rozumie główny bohater Barney Mayerson, próbujący za jego pomocą cofnąć się w czasie, żeby zapobiec rozpadowi związku z żoną Emily, którą porzucił dla kariery i seksownych kochanek po to, żeby na końcu zrozumieć, że małżeństwo z Emily było jedynym czasem w życiu, kiedy czuł się naprawdę szczęśliwy:

"Gdyby udało mu się zdobyc stanowisko prognostyka mody na Nowy Jork… Moje życie miałoby jakiś sens, uświadomił sobie Barney. Byłbym szczęśliwy, bo wykonywalbym pracę, przy której mógłbym wykorzystać w pełni swoje zdolności. Czego, do diabła, mógłbym jeszcze żądać? Niczego, to wszystko, o co proszę”.

Tak że jeszcze dziś ucałujcie swoje starzejące się żony, a najlepiej głęboko przytulcie. Szczęście może być w pokoju tuż obok, ale go nie widzimy.

Jak dotąd wszystko wygląda trochę jak fabularyzowana wersja teorii precesji symulakrów Baudrillarda. Chew-Z okazuje się jednak ostatecznie czymś więcej - portalem do umysłu tajemniczej istoty przybyłej z otchłani kosmosu. Ludzie wkraczają do niego, po czym odkrywają w sobie trzy stygmaty, w tym robotyczną rękę, którą posiada Eldritch. Ów bóg-narkotyk wchłonął rzeczywistość, aby w niej się z kolei odrodzić - w niej, a konkretnie w przemienionych na swój obraz ludziach. Eldritch jest bowiem umierającym Bogiem, szukającym ratunku w obliczu nadchodzącego końca.

Porzućcie nadzieję, którzy tu wchodzicie.

Powieściowy Chew-Z tym się różni od innych narkotyków, że niszczy strukturę rzeczywistości, a wymazując prawdę sprawia, że intersubiektywność przestaje być potrzebna, co ostatecznie prowadzi do solipsyzmu.
Chew-Z to narkotyk solipsystyczny. Inaczej jest przypadku Can-D, którego zażycie wymaga udziału innej osoby i to w dodatku odmiennej płci. Zażywający go przenoszą się do...

W swojej kategorii wagowej majstersztyk. Rasowy page-turner.

W swojej kategorii wagowej majstersztyk. Rasowy page-turner.

Apologia rozumu nawet jeśli używając go, skażesz się na mękę i poniewierkę. Nie zgadzam się, że książka hołubi demokrację, przeciwnie - pokazuje, jak kruchy i zawodny to system. Wystarczy kryzys i kilku psychopatów, żeby ulice spłynęły krwią, a porządek rozsypał się jak domek z kart.

Chwila, w której tytułowy władca much ujawnia przed jednym z chłopców swoją tożsamość, jest jedną z najmocniejszych literackich scen, z jakimi do tej pory miałem do czynienia

Apologia rozumu nawet jeśli używając go, skażesz się na mękę i poniewierkę. Nie zgadzam się, że książka hołubi demokrację, przeciwnie - pokazuje, jak kruchy i zawodny to system. Wystarczy kryzys i kilku psychopatów, żeby ulice spłynęły krwią, a porządek rozsypał się jak domek z kart.

Chwila, w której tytułowy władca much ujawnia przed jednym z chłopców swoją tożsamość,...

Biochemia cukrów wyjaśniona przystępnie i ciekawie, ale Inchauspe robi na swoich teoriach ogromną forsę i zawsze w takich sytuacjach zapala mi się czerwona lampka: czego człowiek nie zrobi za kasę? I tak jak czytam na różnych blogach naukowych o tych jej "hackach", to albo wychodzi na jaw poleganie na słabych badaniach (wbrew autorowi opinii z 25.12.24 to bardzo poważny zarzut), albo dowiaduję się, że Inchauspe kłamie, reklamując swoje suplementy jako klinicznie przebadane:

“<<This (Anti-Spike) product has not been clinically tested and has not been proven at all>>,” Abby Langer, a clinical nutritionist, registered dietitian and founder of Abby Langer Nutrition, tells TODAY.com".

Przed sięgnięciem warto wpisać imię i nazwisko, oraz frazę "science behind" do wyszukiwarki.

Zawsze można też sięgnąć, aby poćwiczyć krytyczne myślenie i za to daję trzy gwiazdki. Nie wierzę jej.

Biochemia cukrów wyjaśniona przystępnie i ciekawie, ale Inchauspe robi na swoich teoriach ogromną forsę i zawsze w takich sytuacjach zapala mi się czerwona lampka: czego człowiek nie zrobi za kasę? I tak jak czytam na różnych blogach naukowych o tych jej "hackach", to albo wychodzi na jaw poleganie na słabych badaniach (wbrew autorowi opinii z 25.12.24 to bardzo poważny...

Zważywszy na okładkę, która mi się w ogóle nie podoba, zdumiewająco dobra rzecz. Warsztatowo Arkadiusz Borowik to pisarz nie do zagięcia: bardzo sprawnie destyluje napięcie, zmniejsza je bądź podkręca. W efekcie nie nudziłem się ani przez moment. Postacie bohaterów: Ryś, Izydor, Suchecki, Justyna nie tylko się czyta, ale i widzi (z całym szacunkiem, wynurzenia czytelnika o pseudonimie Ptomek69 to jakieś nieporozumienie). Książka miewa też ciekawe momenty filozoficzne takie jak ten, w którym Ryś - nauczyciel w tym samym liceum co główny bohater - wykłada swój pogląd na temat autodestrukcji społeczeństwa, które oddaje swoje dzieci na wychowanie nauczycielom traktowanym przez nie jak wyrzutki.

Zważywszy na okładkę, która mi się w ogóle nie podoba, zdumiewająco dobra rzecz. Warsztatowo Arkadiusz Borowik to pisarz nie do zagięcia: bardzo sprawnie destyluje napięcie, zmniejsza je bądź podkręca. W efekcie nie nudziłem się ani przez moment. Postacie bohaterów: Ryś, Izydor, Suchecki, Justyna nie tylko się czyta, ale i widzi (z całym szacunkiem, wynurzenia czytelnika o...

Kolejny kamyczek do ogródka "zła, rasistowska Ameryka", który ludzie pokroju Wilkerson będą uprawiać pomimo rosnącej liczby dowodów, że ich ogródek to w rzeczywistości wielkie wysypisko śmieci.

Pulitzera otrzymała również Nikole Hannah-Jones za nieudaną próbę wmówienia Amerykanom, że ich kraj istnieje nie od 1776, a od 1619 roku. I zapewne za ataki na prawdziwych badaczy historii Ameryki, którzy na Projekcie 1619 nie pozostawiali suchej nitki. Takich jak James McPherson, do którego zarzutów Hannah-Jones odniosła się, bredząc na swoim Twitterze, że jest "białym historykiem" i na tym kończąc sprawę.

Kolejny kamyczek do ogródka "zła, rasistowska Ameryka", który ludzie pokroju Wilkerson będą uprawiać pomimo rosnącej liczby dowodów, że ich ogródek to w rzeczywistości wielkie wysypisko śmieci.

Pulitzera otrzymała również Nikole Hannah-Jones za nieudaną próbę wmówienia Amerykanom, że ich kraj istnieje nie od 1776, a od 1619 roku. I zapewne za ataki na prawdziwych badaczy...

Jestem tą powieścią zauroczony. Historia formalnie prosta, z wyrazistymi bohaterami, wciągająca jak najlepszy page-turner. Polecam nawet jeśli ktoś jest zapracowany i ma ochotę na coś lżejszego.

Pracuję też jako nauczyciel akademicki i widzę, że zjawisko, które Williams opisuje na przykładzie doktoranta Walkera i jego promotora Lomaxa, dotarło na polskie uniwersytety (z dużym opóźnieniem, więc jeszcze się nie zadomowiło). Cena erudycji i faktycznej bystrości spada na rzecz sprytu w wygrywaniu grantów i poprawności politycznej. Akademia upodabnia się do korporacji.

Jestem tą powieścią zauroczony. Historia formalnie prosta, z wyrazistymi bohaterami, wciągająca jak najlepszy page-turner. Polecam nawet jeśli ktoś jest zapracowany i ma ochotę na coś lżejszego.

Pracuję też jako nauczyciel akademicki i widzę, że zjawisko, które Williams opisuje na przykładzie doktoranta Walkera i jego promotora Lomaxa, dotarło na polskie uniwersytety (z...

Tylko podczas jednego ataku dronów podwójnego uderzenia, przeprowadzonego przez Baracka Obamę w Jemenie w 2011 roku, zginęło 55 osób, w tym 21 dzieci. A teraz żona zbrodniarza wojennego uczy, jak budować związki i trwałe relacje społeczne.

Tylko podczas jednego ataku dronów podwójnego uderzenia, przeprowadzonego przez Baracka Obamę w Jemenie w 2011 roku, zginęło 55 osób, w tym 21 dzieci. A teraz żona zbrodniarza wojennego uczy, jak budować związki i trwałe relacje społeczne.

Zgrabne powieścidło idealne na długą podróż pociągiem, stąd cztery gwiazdki.

Do książki wybitnej sporo jednak "Alamutowi" brakuje. Wbrew temu, co twierdzi autor, asasyni nie zabijali pod wpływem haszyszu - ten ostatni prawdopodobnie wspomagał wywoływanie transu, w którym stawali się podatni na nauki Starca z Gór. Opisy przeżyć po haszyszu jakby drewniane - czy ten narkotyk rzeczywiście produkuje potężne wizje, jak sugeruje Bartol? W przeszłości nie raz miałem do czynienia z tą substancją i nic podobnego nie pamiętam. Od Marco Polo swoją drogą wiemy, że do rzekomego raju asasyni trafiali po zażyciu opium, a nie haszyszu, jak chciałby Bartol. Opis, który nie różnicuje takich spraw, nie może być dobry.

Sięgałem również po powieść z nadzieją dowiedzenia się czegoś więcej o ezoterycznej nauce izmailitów i Al-Hakima. Autor tymczasem nie potrafi nawet zrozumiale wytłumaczyć 9-stopniowego systemu wtajemniczeń, który obowiązywał w tej sekcie. Na przykład czytamy, że tym, którym pierwszy stopień interpretacji Koranu nie wystarczał, mówiono, że Koran to metafora wielkiej tajemnicy. I to wszystko. Ale co to znaczyło, że Koran to "metafora wielkiej tajemnicy"? Jaka była dokładna treść tego typu nauk? Pomijam już tutaj fakt, że z kolei na s. 542 treść drugiego stopnia ma zawierać jasny regulamin dla wiernych walczących z bronią w ręku. Jak ten opis ma się do opisu ze s. 182, o którym wspominam wyżej?
No i na koniec (s. 542), przy okazji opisywania dalszych planów Starca z Gór,, z 9 stopni raptem robi się 5. Co to ma być?

Nie przekonała mnie wreszcie charakterystyka filozofii naczelnej postaci powieści, czyli owego osławionego ibn Sabbaha. Naprawdę nie wierzę, aby osoba z tamtej epoki - a do tego osoba tak wybitna - była w stanie snuć egzystencjalistyczne rozważania o pustym wszechświecie na poziomie licealisty mającego poważne problemy z dojrzewaniem.

Zgrabne powieścidło idealne na długą podróż pociągiem, stąd cztery gwiazdki.

Do książki wybitnej sporo jednak "Alamutowi" brakuje. Wbrew temu, co twierdzi autor, asasyni nie zabijali pod wpływem haszyszu - ten ostatni prawdopodobnie wspomagał wywoływanie transu, w którym stawali się podatni na nauki Starca z Gór. Opisy przeżyć po haszyszu jakby drewniane - czy ten...

Dla kobiet, które chcą stworzyć szczęśliwy związek. Każda mądra pani o tym wie ;)

Dla kobiet, które chcą stworzyć szczęśliwy związek. Każda mądra pani o tym wie ;)

"Ruda sfora" otworzyła mnie na szamanizm syberyjski. Ps. Maju, spoczywaj w pokoju.

"Ruda sfora" otworzyła mnie na szamanizm syberyjski. Ps. Maju, spoczywaj w pokoju.

"Zaburzony umysł" to najgorzej napisana pozycja z zakresu neurokognitywistyki, którą czytałem w ciągu ostatnich lat. Jak można o czymś tak fascynującym pisać w sposób tak nudny?
Warto dla porównania sięgnąć po "W ciemniej dolinie", w której Robert Kolker opowiada o historii naukowych badań nad genetycznymi podstawami schizofrenii, robiąc to w sposób doprawdy fascynujący czy do "Neuronauki o podstawach człowieczeństwa" Ramachandrana.

"Zaburzony umysł" to najgorzej napisana pozycja z zakresu neurokognitywistyki, którą czytałem w ciągu ostatnich lat. Jak można o czymś tak fascynującym pisać w sposób tak nudny?
Warto dla porównania sięgnąć po "W ciemniej dolinie", w której Robert Kolker opowiada o historii naukowych badań nad genetycznymi podstawami schizofrenii, robiąc to w sposób doprawdy fascynujący czy...

" [...] prowadziły nas gwiazdy... gwiazdy, wytrącone ze swych orbit. Żyjemy w czasach apokalipsy socjalizmu, towarzyszu Ryżyk...".

Arcydzieło na pewno to nie jest. Inaczej jak określilibyśmy "Ulissessa", "Makbeta" i "Mahabharatę"? Z pewnością jednak jest to dzieło wspaniałe, wybitne i wstrząsające.

Książka rosyjskiego, anarchizującego trockisty, który żył w czasach formowania się systemu Związku Radzieckiego. Serge pokazuje, dlaczego ten system ostatecznie zawiódł: bo był próbą stworzenia nowego społeczeństwa od podstaw. Społeczeństwa zaś nie da się stworzyć. Wyłania się ono wskutek trwającej przez wieki interakcji milionów indywiduów ludzkich.

Takim społeczeństwem było na przykład rosyjskie chłopstwo zniszczone przez Stalina. W jednym z rozdziałów Serge pokazuje, jak świetnie funkcjonujące, wielopokoleniowe gospodarstwa w jednym momencie zastąpione zostały przez kołchozy, które - sterowane odgórnie, rękoma planistów - musiały stać się siedliskiem śmierci i zniszczenia. Między innymi dlatego, że chłopi woleli wykończyć konie zamiast oddać je gospodarstwom kolektywnym oraz dlatego, że chłopi "nie przykładali się do obsiewania pól, których nie uważali za swoje".

"Dziś potrzebne są książki gwałtowne, pełne nieodpartej historycznej algebry, pełne bezlitosnych oskarżeń, książki, które osądzą ten czas: każda ich linijka powinna być wypełniona nieskazitelną mądrością, powinna być wydrukowana czystym ogniem" - pisze autor w innym miejscu. Dzieło Serge'a bez wątpienia jest taką książką.

" [...] prowadziły nas gwiazdy... gwiazdy, wytrącone ze swych orbit. Żyjemy w czasach apokalipsy socjalizmu, towarzyszu Ryżyk...".

Arcydzieło na pewno to nie jest. Inaczej jak określilibyśmy "Ulissessa", "Makbeta" i "Mahabharatę"? Z pewnością jednak jest to dzieło wspaniałe, wybitne i wstrząsające.

Książka rosyjskiego, anarchizującego trockisty, który żył w czasach...

Książka Pollana to naukowy reportaż o historii i współczesności badań nad psychodelikami.

Ciekawie wygląda próba krytycznej oceny kaskaderskich i antynaukowych poczynań T. Leary'ego, dzięki którym psychodelikom na trwałe przypięto łatkę wywrotowej substancji zażywanej przez oszołomów. Pollan przypomina również niesłusznie zapomniane nazwiska wielkich, którzy na długo przez Leary'ym interesowali się halucynogenami, włączając je do terapii psychodynamicznej w celu niwelowania wpływu mechanizmów obronnych stanowiących dużą przeszkodę w psychoterapii.

Leary ani więc nie był pierwszy, ani ostatni. Był krzykaczem, który bardziej zaszkodził, niż pomógł.

Prowadzone na długo przed nim (a to jest baaardzo ciekawe) eksperymenty miały więcej wspólnego z establishmentem niż kontrkulturą. Pollan jest zresztą zdania, że kontrkultura - a więc, jeśli dobrze rozumiem: Lato Miłości, Charles Manson, beatnicy, Allen Ginsberg i Woodstock - była efektem prowadzonego przez CIA eksperymentu, który w pewnym momencie wyrwał się spod kontroli. Pomijając Gordona Wassona (bankiera z Wall Street, "odkrywcy" Marii Sabiny), autor sporo uwagi poświęca Alowi Hubbardowi, wpływowej postaci powiązanej z amerykańskim wywiadem. Gdyby nie on, informacja o istnieniu LSD prawdopodobnie nie przedostałaby się do masowego obiegu w Stanach Zjednoczonych lat 50-tych i 60-tych.

Tę dwuznaczność psychodelików dobrze widać w ich podstawowej właściwości, której dotąd nie poświęcano należytej uwagi. Meskalina czy psylocybina dramatycznie zwiększają podatność na sugestię. Na ile więc, powszechnie im przypisywane, doświadczenia unii z Absolutem, wyjścia poza ego czy harmonii z naturą są immanentnym efektem ich zażywania, a na ile warunków i nastawień (set & settings)?
Być może doświadczenia te nie są wcale korelatem obecności psylocybiny czy kwasu lizerginowego w ciele człowieka, ale kulturowo indukowanych memów (Pollan: "To, co dla jednej osoby było 'depersonalizacją', dla kogoś innego mogło być 'poczuciem jedności'"). Zdaniem Pollana współczesne, globalne doświadczenie halucynogenne zostało w dużej mierze ukształtowane nie przez pejotl czy grzyby, ale przez prace takie jak "Drzwi percepcji". Wielcy pisarze pokroju Huxleya "odciskają piętno na świecie za sprawą swoich umysłów, a doświadczenie psychodeliczne już zawsze będzie nosić niezatarty ślad pozostawiony przez Huxleya".

Wszakże jedno wydaje się niezmienną cechą doświadczenia psychodelicznego, niezależną od otoczenia i nastawienia. Sugeruje ją ich nazwa będąca złożeniem dwóch greckich słów: "psyche" oraz "delos" (objawiający/pokazujący). Psychodeliki to zatem środki "objawiające/pokazujące umysł".
Co w tym szczególnego? Od siebie dodam, że zdaniem takich myślicieli, jak Thomas Metzinger, spędzamy życia w tunelach Ego, których ściany według filozofa mają być "transparentne", przezroczyste. Innymi słowy: wszystko to, co podsuwa nam umysł traktujemy serio, jak rzeczywistość; nie dostrzegamy reprezentacyjnego charakteru naszych spostrzeżeń oraz myśli.

Po przeczytaniu książki Pollana zaryzykowałbym tezę, iż dzięki psychodelikom ściany tunelu Ego tracą cechę przezroczystości, a podmiot uzyskuje bezpośredni wgląd w prawdziwą naturę doświadczenia będącego tworzoną w czasie rzeczywistym przez mózg symulacją.

Pytany o przyczynę cierpienia, Sam Harris lubi mawiać: "you're lost in thought". Myślimy nawet o tym nie nie wiedząc. Wydaje się, że psychodeliki uwyraźniają myśli i nastawienia, pozwalają lepiej je ujrzeć. Nic dziwnego, że po udanej sesji ludzie często zaczynają medytować, widzą bowiem, jak fascynujący, niezgłębiony jest umysł w swojej nieustannej, pozornie banalnej aktywności.

Analogia między medytacją a doświadczeniem psychodelicznym to kolejny temat książki. Autor jest zdania, że obie technologie bazują na wyciszaniu sieci wzbudzeń podstawowych będącej tą częścią mózgu, która najbardziej się uaktywnia podczas zatracania się w myślach i nastrojach - czyli zawsze wtedy, gdy tracimy uważność.

Wspomniana sieć neuronalna stanowi domyślny tryb działania mózgu. Za sprawą jej działania w umyśle pojawiają się treści ciążące ku podmiotowi: "[...] ku - jak pisali Davidson i Goleman w "Trwałej przemianie" - najróżniejszym drobiazgom związanym z opowieścią, którą snujemy o nas samych. Domyślny tryb działania mózgu umieszcza każde wydarzenie w kontekście tego, jak się ono odnosi do nas samych, każdego z nas umieszczając w centrum (...) wszechświata".

Eksperymenty Judsona Brewera, do których Pollan często się odwołuje pokazują, że u doświadczonych praktyków medytacji sieć wzbudzeń podstawowych jest mniej aktywna niż u osób z grupy kontrolnej. I teraz najciekawsze: to samo dzieje się podczas doświadczeń psychodelicznych. Pisze Pollan: "(...) to właśnie Brewer odkrył, że mózgi ludzi o dużym doświadczeniu w medytacji wyglądają bardzo podobnie do mózgów ludzi na psylocybinie: zarówno praktyka medytacyjna, jak i psychodeliki radykalnie zmniejszają aktywność w sieci wzbudzeń podstawowych".

Oczywiście rodzi się pytanie, czy jednorazowa sesja psychodeliczna trwale wycisza wspomniany obszar mózgu - tak jak to robi regularna medytacja. Z tego, co przeczytałem, książka nie dostarcza odpowiedzi na to pytanie. Trzeb poczekać na dalsze badania. Albo... czym prędzej zasiąść do medytacji.

Książka Pollana to naukowy reportaż o historii i współczesności badań nad psychodelikami.

Ciekawie wygląda próba krytycznej oceny kaskaderskich i antynaukowych poczynań T. Leary'ego, dzięki którym psychodelikom na trwałe przypięto łatkę wywrotowej substancji zażywanej przez oszołomów. Pollan przypomina również niesłusznie zapomniane nazwiska wielkich, którzy na długo...

Cenna pozycja, szczególnie w czasach, kiedy na Zachodzie Dhamma jest coraz częściej zawłaszczana przez lewicę. Batchelor przekonująco argumentuje za czymś, co można by nazwać ponadkulturowym, kognitywnym rdzeniem buddyzmu dającym narzędzia do pracy nad sobą w niestałym, nieprzewidywalnym świecie - narzędzia, które sympatykom partii Razem mogą być przydatne nie mniej niż Samowi Harrisowi, konserwatywnym rewolucjonistom czy Azjatom z ich zamiłowaniem do wojny (fragment o Koreańczykach, którzy na jeden dzień przerywają odosobnienie medytacyjne, by wziąć udział w szkoleniu wojskowym doprawdy wspaniały).


Batchelor - jak chyba nikt wcześniej - przybliżył mi również historycznego Buddę. Książka jest tak pomyślana, że w II części autor opisuje wrażenia z pobytu w miejscach życia. Przejmujące są opisy melancholii zapadłych dziur, które zostały po niegdyś kwitnącej stolicy klanu Śakjów czy po Radźagasze, jak gdyby potwierdzając kluczowe, buddyjskie rozpoznanie rzeczywistości: wszystko, co powstaje, podlega rozpadowi i nie jest mną.

Cenna pozycja, szczególnie w czasach, kiedy na Zachodzie Dhamma jest coraz częściej zawłaszczana przez lewicę. Batchelor przekonująco argumentuje za czymś, co można by nazwać ponadkulturowym, kognitywnym rdzeniem buddyzmu dającym narzędzia do pracy nad sobą w niestałym, nieprzewidywalnym świecie - narzędzia, które sympatykom partii Razem mogą być przydatne nie mniej niż...

Od dawna uważam Harrisa za jednego z najciekawszych żyjących amerykańskich intelektualistów. Trzeba mieć cojones, żeby głosić takie niepoprawne politycznie poglądy na temat islamu, prawa do posiadania broni palnej i szkodliwych skutków działalności ruchu Black Lives Matter, a jednocześnie nie pozwolić sobie przykleić łatki oszołoma.

Tematem książki jest świadomość, którą Harris bada z dwóch perspektyw: jako doświadczony praktyk medytacji i jako neuronaukowiec (napisał doktorat pod kierunkiem Marco Iacoboniego, wypada więc założyć, że faktycznie wie, o czym pisze). To chyba właśnie połączenie obu perspektyw w jedną narrację powoduje, że książka jest taka dobra.

Praktykujący znajdą w niej szereg uwag, które mogą pomóc w doświadczalnym ujęciu takich kwestii, jak iluzoryczność "ja". Osoby natomiast, które nie miały do tej pory do czynienia z praktyką, znajdą solidne argumenty na rzecz jak najszybszego nadrobienia tej zaległości (choć tutaj późniejsza "Trwała przemiana" Davidsona i Golemana wydaje się jednak niezastąpiona). Nie do końca mnie przekonała krytyka therawady, choć z drugiej strony fajnie pokazał specyfikę dzogczen, mającego umożliwić natychmiastowe doświadczenie niedwoistości, do którego potem będzie się wracać w dowolnej chwili. Tak czy owak, wydaje się, że w obu szkołach chodzi zasadniczo o to samo - o skierowanie uwagi na bieżący moment i zobaczenie, że wówczas coś ciekawego dzieje się z "ja". Kiedy natomiast pojawia się "ja"? I tutaj Harris mówi coś, o czym wcześniej nie myślałem. Jest ono wytworem neuronalnej sieci trybu domyślnego, która aktywuje się najbardziej, kiedy myślimy o sobie i kiedy gubimy się w myślach. Badania - chyba jednak lepiej i kompetentniej przedstawione przez Metzingera - pokazują, że jest to zarazem stan, w którym spędzamy większość życia, w którym pojawia się niepokój, lęk, poczucie niespełnienia. W którym czujemy się nieszczęśliwi. "Otwórz zatem oczy i patrz".

Od dawna uważam Harrisa za jednego z najciekawszych żyjących amerykańskich intelektualistów. Trzeba mieć cojones, żeby głosić takie niepoprawne politycznie poglądy na temat islamu, prawa do posiadania broni palnej i szkodliwych skutków działalności ruchu Black Lives Matter, a jednocześnie nie pozwolić sobie przykleić łatki oszołoma.

Tematem książki jest świadomość, którą...