Natasza Goerke

I. „Tyle widać. Ale są jeszcze śmietniki. One przejęły role stanowisk archeologii współczesności. Zresztą zawsze nimi były. Śmieci więcej mówią o ludzkim „byciu – w -świecie” niż monumentalne pomniki pozostawione potomnym. To odpadki pozwalają rozpoznawać i odtwarzać historię wielkich cywilizacji i kultur, od epoki kamienia łupanego po dziś. Archeolodzy raczej grzebią w śmieciach, niż odkrywają skarby – wbrew wizerunkowi, który stworzyły im popkultura i Indiana Jones. Garbologia - nauka o śmieciach – została zapoczątkowana już w latach siedemdziesiątych dzięki pracom Williama Rothjego z Uniwersytetu Arizony”. (s.136) M. Poprzęcka, Dziedzictwo, s. 135-143 [w:] Każdemu jego śmietnik. Szkice o śmieciach i śmietnikach. Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019. Garbologia – słowo z przyszłością. Jak napisze Maria Poprzęcka w eseju „Dziedzictwo” dziś śmieci wchodzą do muzeów i powołuje się na wystawę „Arv” (po norwesku „dziedzictwo” albo też „spuścizna”). Wystawa była zorganizowana w Tromso Museum (2018) i prezentowała odpadki wyrzucone u wybrzeży Norwegii. I dalej z Poprzęckiej: „Bezkresna, amorficzna, pulsująca, sunie ku nam niczym złowrogie cielsko, znacznie bardziej przerażające niż przybysze z kosmosu, wymyśleni przez twórców horrorów. To nie „obcy”, tego potwora wyhodowaliśmy sobie sami”.( s. 136-137). Czytający, sam może wpisać nazwę owego potwora… I nieco dalej: „W skali mikro – osiedlowy śmietnik i codzienna archeologia. Zmiana pokoleniowa widoczna jest w gabarytach. Wyrzucamy ceramikę sanitarną, kafelki, armaturę, sprzęt AGD, meble, dywany, firanki … „dom polski w transformacji”. (s.137) Według Poprzęckiej w pierwszej kolejności wyrzuciliśmy „wypoczynki” z pluszowymi obiciami, często we wzory (o wyjątkowej tandetności). Z mebli: szafy, stoły, krzesła lądują pod altanami. Meble z dekady Gierka zalegają czyściec (masywne, ciężkie, istny obciach dla amatorów Ikei). Co z książkami? Lądują hurtem. „Dziedzictwo” Poprzęckiej - to tekst, jak zawsze trafiający w samo sedno spraw, problemów, zdarzeń. Nic dodać, nic ująć! Wielkość sama w sobie! Tekst z kolei F. Springera „Śmieciowa przestrzeń” przenosi Czytelnika na Północ (duńskie klimaty). Autor w znakomitej formie. II. „Ale po kolei – Bjarke Ingels to architekt o statusie gwiazdy. Zaplanował to tak (patrząc z góry): niebo ciężkie od chmur, ten idealny pierścionek dymu, komin wystający ze sztucznego stoku narciarskiego z trzema trasami zjazdowymi. Do tego ścianka wspinaczkowa i kawiarnia na dachu, żeby było hygge. Niżej śmieci zamienione w energię w nowoczesnej jak diabli spalarni. Oto nowa duma Kopenhagi. Amager Bakke – Wzgórze Amager. F. Springer, Śmieciowa przestrzeń, s.69- 83. [w:] Każdemu jego śmietnik. Szkice o śmieciach i śmietnikach. Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019. Informacje dodatkowe: Koszt projektu: cztery miliardy duńskich koron. W kopehaskiej spalarni zabrakło śmieci. Duńczycy skrupulatnie segregują odpady, więc zaczął się import z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Szwecji… Było w nich dużo plastiku. To spowodowało pojawienie się w atmosferze więcej gazów cieplarnianych niż pierwotnie zakładano… „Każdemu jego śmietnik”: w szkicach autorstwa Chomątowskiej, Dunin -Wąsowicz, Poprzęckiej, Springera, Zajączkowskiej i innych Czytelnik odnajdzie prawdę o śmieciach. Bez taryfy ulgowej. Prawdę o NAS SAMYCH. Rzecz dla Każdego… Każdy jest producentem śmieci… Plus dla Czarnego za znakomity pomysł i wyjątkowy dobór autorów. 8/10