cytaty z książek autora "Rafał Hetman"
Historie, o których milczymy, mówią o nas dużo więcej, niż nam się wydaje.
![Agnieszka Mioduszewska - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/default-avatar-32x32.jpg)
Plan zbrodniczej polityki nazistów wobec Żydów zakładał nie tylko ich fizyczną eksterminację, lecz także zniszczenie kultury materialnej i zatarcie wszelkich śladów ich obecności. Również zatracie pamięci.
![Dariusz Karbowiak - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/33888/733471-32x32.jpg)
Ale przecież niemal wszystko, co opowiedziano mi o Dębrzynie, jest postpamięcią, zmitologizowaną i zdeformowaną wersją zdarzeń. Historie, których wysłuchałem, przeszły długą drogę, zanim mogłem je zapisać. Przez lata przekazywane z ust do ust, zmieniały się – jedne wątki pęczniały, inne usychały i odpadały. Na pamięć, a wraz z nią na opowieść o lesie, działały często przeciwstawne siły – oficjalna narracja PRL o budowie nowej ojczyzny, uwikłana w polityczne i propagandowe przemilczenia, oraz oddolna, indywidualna pamięć rodzinna, która często wybiera milczenie ze strachu lub wstydu. Po upadku komunizmu pojawiły się nowe narracje, często demonizujące niektóre elementy poprzedniego ustroju, oraz opowieści o przeszłości pełne plotek i mitów powtarzane przez ludzi i wolne już media, nierzadko spragnione sensacji.
![Zasada - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/1940815/971173-32x32.jpg)
A gdyby mu ktoś powiedział, że jedzie na śmierć, uwierzyłby? Może zareagowałby jak kobieta z transportu, która Tovi Blatt spotkał na stacji w Sobiborze? Kiedy jeden z więźniów powiedział jej, że zaraz zginie, poszła poskarżyć się Niemcom, że tamten ją straszy. Tak trudno uwierzyć we własną zagładę.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Więc tylko sobie myślę o tych Ukraińcach, że to nasi współcześni Żydzi, że jak są, to fajnie, bo nam robią taki przedwojenny miszmasz. Można się poczuć, jak w latach 20.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
A potem dodał, że w Izbicy nie ma już ani jednego Żyda, że to, co było żydowskie należy teraz do Polaków, a oni nie mają zamiaru oddać zajętych domów.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Ludzie patrzyli na nich jak na przybyszy z innego świata. Kiedy ktoś wraca z obozu zagłady, trudno w niego uwierzyć. Kilku z tych, którzy im się przyglądali, ruszyło za braćmi w milczeniu.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Idźcie, zobaczcie, jak się Żydzi ruszają na kirkucie – mówili ludzie w Izbicy. Więc kilkunastoletnia Halina pobiegła z koleżankami i zobaczyła. Żydzi ruszali się może przez dwa, trzy dni. To były zbiorowe mogiły, płytko zasypane ziemią. Wzbierające gazy wydobywające się z ludzkich ciał wprawiały ją w ruch, szukając ujścia.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Gdyby Żydów Niemiec nie wybił, to byśmy dawno byli ich niewolnikami.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
W 1947 i 1948 roku dziesięcioro mieszkańców Izbicy zostało oskarżonych o kolaborację z Niemcami. (…) Z ośmiu postępowań przed sądem trzy zakończyły się wyrokami skazującymi.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Kiedy 21-letni Chaim znalazł w Izbicy człowieka z blizną na twarzy, który obciął dwa palce jego matce, strzelił. Raz. Drugi. Trzeci. Potem czwarty i piąty.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Tylko czasem ktoś przyjdzie do apteki i powie, że za Niemca było lepiej, że dawali zarobić, że pozwalali żyć.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Boże, co to będzie za wstyd i hańba, jak się sąsiedzi dowiedzą, że ukrywam Żydów.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Macewy trafiły w podmurówki domów, obór i stodół, przydały się jako progi, albo koła szlifierskie.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Jakiś wykrywacz metali przyniósł kiedyś. I pipczało, pipczało, ale się okazało, że to gwoździe w belkach, a nie złoto.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Ja czytałem książkę o tych Żydach izbickich, to wcale też niepochlebna. Ze to donosiciele byli. (…) Do Niemców donosili na Polaków, jak Ruski przyszedł.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Historia się zmienia. Moi dziadkowie mówili na takich ludzi co chodzili i odczytywali wyroki - bandyci. Teraz słyszę, że mówi się oddziały albo żołnierze wyklęci.
![Szymon_M - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/636563/852949-32x32.jpg)
![Milena - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/285740/1078920-32x32.jpg)
(...) nawet największe zło zwykle zaczyna się niewinnie (...).
![Lunar - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/1917847/730862-32x32.jpg)
Historie, o których milczymy, mówią o nas dużo więcej, niż nam się wydaje.
![Sempere - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/642608/824934-32x32.jpg)
Kiedy Bromberg opowiadał singerowi o wojennych i powojennych doświadczeniach swojej rodziny, pisarz słuchał uważnie. Na koniec jednej z rozmów powiedział:
- To nie komunizm ani faszyzm, to znacznie starsze.
![Szaman - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/188541/842354-32x32.jpg)
- Polakom Niemcy niespecjalnie krzywdy robili. Chyba, że może ktoś tam gdzieś zawinił. Właściwie normalnie się żyło, pracowało. Niemcy kogoś aresztowali, kogoś tam zastrzelili, Żydów nawieźli, potem wywozili. Takie było życie.
![Łukasz Starzewski - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/2148438/961136-32x32.jpg)
Przed wojną w Izbicy mieszkało około 4 000 Żydów. Stanowili 95% mieszkańców. (...) Z całej przedwojennej społeczności żydowskiej Izbicy wojnę w Polsce przeżyły zaledwie 23 osoby. Nazistom wystarczyło 1049 dni, żeby usunąć Żydów z Izbicy. Tyle minęło od pierwszej izbickiej łapanki urządzonej 14.06.1940 roku do 28.04.1943 roku, kiedy ostatni Żydzi z Izbicy odjechali w ciężarówkach do Sobiboru.
![Lunar - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/1917847/730862-32x32.jpg)
Izbica jest jednym z nielicznych miasteczek, które w czasie okupacji zostały całkowicie wyludnione po wymordowaniu przez Niemców i wywiezieniu do Bełżca i Sobiboru ludności żydowskiej.
![Lunar - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/1917847/730862-32x32.jpg)
Cztery lata, a miliony ludzi odeszły, bo tak chciał jeden szaleniec. Czy choć za to przyszły świat będzie lepszy?
![Lunar - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/1917847/730862-32x32.jpg)
- Że tak w ludzkich kościach mogli grzebać? - A co tam komu, kurde, przeszkadza. Jest interes, to...
![Julka - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/default-avatar-32x32.jpg)
Nie rozumiałem tego, co się działo. Zakręciło mi się w głowie. (...) uważałem go za szczerego przyjaciela. Byliśmy w tej samej klasie. Razem bawiliśmy się i chodziliśmy pływać... a teraz mnie zadenuncjował?
Zachowałem zimną krew. Wciąż nie mogąc uwierzyć własnym oczom powiedziałem:
- Janek, ty żartujesz? Powiedz, że to jest żart. (...)
Z tyłu dobiegł mnie pożegnalny okrzyk:
- Do widzenia! Pewnego dnia spotkam cię w sklepie na półce z mydłem!
![Nafalia - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/1805062/882008-32x32.jpg)
![Booka - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/avatars/30732/422533-32x32.jpg)
Poszedł robotnik na zabawę w Ostrzycy, napił się i zaczął rozrzucać to złoto. "Łatwo przyszło, łatwo poszło!".
![Julka - awatar](https://s.lubimyczytac.pl/upload/default-avatar-32x32.jpg)