lubimyczytać
Wokół książki
Publicystyka
Książki z naszego podwórka, czyli Nizurski, Nienacki i Bahdaj i nie tylko

Książki z naszego podwórka, czyli Nizurski, Nienacki i Bahdaj i nie tylko

14.07.2024

Cudze chwalicie… ale pewnie swoje też znacie, bo niektórych autorów nie da się po prostu pominąć w nastoletnim okresie życia. Udajmy się więc wspólnie w nostalgiczną podróż do lat młodzieńczych, na nasze podwórko, szkolne korytarze i w leśne ostępy, po których można było biegać i niczym się nie przejmować – no, może poza burą od rodziców za zbyt późny powrót czy ubrudzone podczas zabawy ubranie.

Książki z naszego podwórka, czyli Nizurski, Nienacki i Bahdaj i nie tylko

Szkoła marzeń

„Nie wiem, kim byłbym bez jego książek”, powiedział po śmierci Edmunda Niziurskiego Krzysztof Varga, i pewnie wielu czytelników mogłoby za nim zgodnie powtórzyć te słowa. Nikt nie potrafił pisać o szkole tak jak Niziurski, tak trafnie oddać rozterek młodych ludzi, pochylić się nad (błahymi według wielu dorosłych) problemami, które wówczas stanowiły dla wielu nastolatków kwestię życia i śmierci. Pierwsze miłości, zwykle okupione cierpieniem, trudności z nauką, prześladowcy z innych klas, czepiający się nauczyciele… A mimo to do szkoły z jego powieści chciało się chodzić. W poniedziałek po lekcjach można było kręcić film z Cymeonem Maksymalnym, we wtorek między matematyką a historią szukać sposobu na nauczycieli z Ciamciarą i Zasępą, w środę po dzwonku wraz z Cykorzem próbować odkryć, czym jest siódme wtajemniczenie, w czwartkowy poranek z Żabą stawić czoła Okulli, zaś w piątkowe popołudnie wytłumaczyć Okistowi, że szkolna przyjaźń nie zawsze trwa wiecznie, a miłosne rozczarowania bolą, ale to z czasem minie.

Kup książkę

No a w weekend, kiedy nie ma lekcji, a prace domowe zrobiło się z samego rana… można było biegać po parku w Niekłaju, dołączywszy do – zależnie od preferencji – Piratów, Kolonistów lub Zielonych Jaszczurek (wejście tylko dla pań). Po tej lekturze konfrontacja z rzeczywistością okazywała się, niestety, bardzo bolesna.

A po szkole…

O ile książki Niziurskiego nie są osadzone w konkretnych realiach (zwykle trudno wskazać konkretne lata, a miejsca nierzadko są wymyślone), o tyle Adam Bahdaj często kazał swoim bohaterom mierzyć się z trudami powojennej rzeczywistości, społecznymi problemami i ubóstwem i stawiać czoła dorosłym, którym rzadko kiedy można było zaufać. Mimo to jego postacie potrafią w najbardziej nieprzyjaznym środowisku stworzyć sobie własny świat i czerpać radość z codzienności.

Kup książkę

Na przykład tacy Paragon, Mandżaro i Perełka w powstającej z gruzów Warszawie całą swoją energię wkładają w treningi piłkarskie, by pogrążyć przeciwników i wygrać mecz („Do przerwy 0:1”). Jeśli jednak mecze nie wzbudzają waszych wielkich emocji, nie wiecie, co takiego fascynującego może być w kopaniu piłki, a spalony to dla was co najwyżej trzymany za długo na patelni kotlet, zawsze możecie z tą trójką wyruszyć na wakacje do leśniczówki nad jeziorem, założyć klub detektywistyczny i spróbować odkryć, co straszy w pobliskim zamku („Wakacje z duchami”). No, chyba że nie lubicie spędzać wakacji w jednym miejscu – wtedy w podróż (za jeden uśmiech!) po Polsce autostopem zabiorą was Poldek i Duduś.

Więcej wrażeń?

Starcie z Okullą was nie przeraża? Duchów się nie boicie? W takim razie najlepszym rozwiązaniem będzie dla was ruszenie w ślad za Panem Samochodzikiem, naszym polskim Indianą Jonesem. Przygód macie tu do wyboru i koloru, ile dusza zapragnie, choć zwykle cel jest dość zbliżony. Możecie wraz z głównym bohaterem i grupką harcerzy szukać ukrytych w czasie wojny zbiorów muzealnych („Pan Samochodzik i Wyspa Złoczyńców”) albo skarbów templariuszy („Pan Samochodzik i templariusze”), albo skradzionych obrazów („Pan Samochodzik i Fantomas”), albo starych ikon („Pan Samochodzik i tajemnica tajemnic”), albo… i tak dalej. Seria wywarła na polskich twórcach takie wrażenie, że kilku z nich zdecydowało się kontynuować losy bohaterów stworzonych przez Nienackiego. I jej popularność wcale nie maleje. Ostatnio Netflix poinformował, że ma w planach ekranizację przygód Tomasza opartą na powieści „Pan Samochodzik i templariusze”. Nie zdradzono jeszcze, kto zagra główną rolę; w poprzedniej adaptacji pod tym samym tytułem, wyemitowanej w 1972 roku, Panem Samochodzikiem był Stanisław Mikulski.

To nie koniec…

Jeśli w lecie pogoda nie sprzyja, zawsze możecie dołączyć do nastolatków, którym ulewa nie przeszkodzi w poszukiwaniu złodzieja dzieł sztuki („Długi deszczowy tydzień” Jerzego Broszkiewicza). Albo spędzić urlop na sielskiej wsi, angażując się w rekonstrukcję bitwy pod Grunwaldem („Dziewczyna i chłopak, czyli heca na 14 fajerek” Hanny Ożogowskiej).

Kup książkę

Albo ruszyć na obóz harcerski w Góry Świętokrzyskie, pośpiewać przy ognisku i znaleźć prawdziwych przyjaciół („Czarne stopy” Seweryny Szmaglewskiej). A po wakacjach… cóż, zmierzyć się ze szkolną rzeczywistością, kolejną dwóją i szkolnymi łobuzami, którym trzeba utrzeć nosa („Heca z Łysym” Janiny Zającówny).

A wy z jakimi bohaterami z „naszego podwórka” spędziliście dzieciństwo? O których pisarzach pamiętacie do tej pory i jakie książki wciąż wywołują wasz uśmiech?

Artykuł po raz pierwszy ukazał się w 2022 roku.