Klara i półmrok

Somoza znany mi dotychczas z „Jaskini Filozofów”, „Klucza do Otchłani” i „Przynęty” po raz kolejny zaoferował mi dokładnie to, czego oczekiwałem. W tym przypadku historia przedstawiona przez autora skupia się na tajemniczym morderstwie w świecie, gdzie ludzie w ramach nowej gałęzi sztuki zwane hiperdramatyzmem dosłownie stają się płótnami, pozbawionym osobowości narzędziem do wymyślnych instalacji artystycznych. Działalność zabójcy ani nie jest szczególnie rozległa, ani wymyślna, a także nie jest jakoś szczególnie angażująca, gdy w książce nie dzieje się wcale za wiele. Nie ma to jednak dla mnie znaczenia, nawet jeśli obiektywnie to bardzo poważny mankament – znając Somozę, wiem czego się spodziewać i czego oczekiwać.

Autor, tak jak ma to w zwyczaju, swoje inspiracje i fascynacje kocha przeinaczać i na swój osobisty sposób ogrywać na łamach swoich książek. Tym razem doświadczenia z Rembrandtem i sztuką współczesną zaowocowały stworzeniem fantazji na temat rozwoju kultury w bardzo nieoczekiwanym, perwersyjnym kierunku. Koncept człowieka stającego się płótnem został rozwinięty na wszelkie możliwe sposoby. Mamy więc modeli robiących za szkice, kopie oryginalnych dzieł, wystawy w muzeach i prywatnych domach, problemy natury fizycznej i fizjologicznej płótn związany z nieustannym pozowaniem, uroki artystycznej kariery, brutalne artszoki, charakterystyczny panteon twórców hiperdramatyzmu, problem z nieletnimi płótnami, gruntowanie, asystentów, korporacje, humanistyczne trendy w ramach tej pokręconej sztuki, jej otwartych przeciwników, a także ludzi nie stających się płótnami, lecz... przedmiotami codziennego użytku. Z podstawowego konceptu Somoza utworzył rozległą mitologię artystycznego świata, dla którego kryminalna intryga jest tylko pretekstem do przelania swoich wymysłów na ppaier. Co więcej, samo ogranie pomysłu to jeszcze kolejne pretekst, tak naprawdę, bo w Somozie przede wszystkim chodzi o jego chore fantazje, dehumanizacje człowieka, brutalne konfrontowanie czytelnika z jego sferą komfortu i wpojonymi mu granicami normalności.

Dlatego nie ma sensu, najmniejszego, oceniać Somozy według obiektywnych kryteriów. Tego autora się po prostu „czuje” lub nie. To literatura oddziałująca na emocje, pasję, najniższe instynkty, w której poruszanie ważnych tematów jest jakby mimochodem, wplątanym w specyficznie pojmowany hołd autora dla jego inspiracji. Dlatego nie widzę najmniejszego sensu pastwić się nad wątkiem kryminalnym i tożsamością oraz intencjami mordercy. Ten jest w tak oczywisty sposób przez narrację pomijany, że staje się wyborem niemal kompletnie niezaskakującym, a naiwność, prostota i złożoność jego intencji godna sadystycznego nastolatka kładą się cieniem na samym Somozie. Dopóki jednak ten daje mi perfekcyjnie ograny koncept płótn, trochę taniej podniety w znanym mi już wydaniu i emocje, to nie będę miał zastrzeżeń. Tak jak pisałem wcześniej: Somozę się kupuje z całym dobrodziejstwem inwentarza lub nie. Kocha lub nienawidzi.

Małą perełką jest swoista etiuda w postaci bliźniaków podejrzanych o brutalne morderstwo, uniewinnionych i żyjących nieoczekiwanie dla siebie samych jako dzieło sztuki i artystyczna prowokacja, nad którą zauważalnie zaciska się pętla mordercy. Czytelnika rozstrzygającego, który z braci ma rację – ten wypierający popełnione morderstwo czy ten, który uwierzył w jego popełnienie zaangażowany zbytnio w sztukę (lub po prostu zbyt zmanipulowany przez artystę i całą otoczkę wokół siebie) – spotyka zaskakująco wiele frajdy z tego przewrotnego, tak pięknie ogranego motywu. Świetny materiał na osobne opowiadanie.

Somoza znany mi dotychczas z „Jaskini Filozofów”, „Klucza do Otchłani” i „Przynęty” po raz kolejny zaoferował mi dokładnie to, czego oczekiwałem. W tym przypadku historia przedstawiona przez autora skupia się na tajemniczym morderstwie w świecie, gdzie ludzie w ramach nowej gałęzi sztuki zwane hiperdramatyzmem dosłownie stają się płótnami, pozbawionym osobowości narzędziem...