Profil użytkownika: Rafał

Lektura "Czerwonej krainy", ostatniej z powieści stand-alone rozgrywających się w uniwersum Pierwszego Prawa, ujawnia całościowy zamysł Joe Abercrombiego, którym najwyraźniej było odejście o kilka kroków w bok od mrocznego i brutalnego fantasy w kierunku innych gatunków i eksperymentów z konwencjami, niekoniecznie z nim kojarzonymi. "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" to udany melanż fantastyki z motywami znanymi z kina zemsty i heist, "Bohaterowie" to swoista literatura wojenna - a może raczej antywojenna - uwypuklająca dramat uwikłanych w bezsensowną wojnę narodów i jednostek, zaś "Czerwona kraina" to powieść tak bliska brudnemu, brutalnemu i realistycznemu westernowi, jak to tylko możliwe w konwencji fantasy.

Tę ostatnią (pisząc z perspektywy oddanego fana gatunku, wielbiciela twórczości Larry’ego McMurtry’ego, Cormaca McCarthy’ego i Thomasa Bergera, serialu "Deadwood" oraz serii gier "Red Dead Redemption"), nie ujmując przy tym "Zemście..." ani (nie do końca trafiającym w mój gust) "Bohaterom", uznaję za eksperyment najbardziej udany w całym tryptyku. "Czerwona kraina" niesie w sobie bowiem wiele z tego, za co pokochałem wyżej wymienione dzieła z przestrzeni rewizjonistycznego westernu.

Powieść zabiera nas w nowe, nieeksplorowane wcześniej przez Abercrombiego rejony określane jako Dalekie Krainy, gdzie pragnący uciec od bolączek i dramatów rozgrywających się w cywilizowanych krajach (przez które, warto przypomnieć, przewala się jedna wojenna zawierucha za drugą) i rozpocząć nowe życie, a być może zdobyć wymarzone bogactwo, podróżują samotnie lub przyłączają się do tak zwanych Drużyn.

Te zaś przypominają karawany osadników - zrzeszające wyjętych spod prawa, upadłych szlachciców, damy lekkich obyczajów, poszukiwaczy złota, handlarzy i domorosłych przedsiębiorców, których usługi mogą przysłużyć się zarówno im samym, jak i mieszkańcom wyrastających jak grzyby po deszczu prowizorycznych osad i miasteczek bez prawa (jak choćby przypominająca serialowe "Deadwood" mieścina zwana Fałdą).

Główna bohaterka "Czerwonej krainy", Płoszka, ma jednak inny cel - jej farma została zaatakowana przez bandę, która uprowadziła jej dwoje rodzeństwa. Kobieta, wraz z towarzyszącym jej starym, acz krzepkim mężczyzną zwanym Owcą, od lat opiekującym się rodziną, rusza więc w pogoń ku rubieżom znanego świata, przyłączając się do jednej z Drużyn (zdesperowanej zgrai marzycieli, łajdaków, życiowych rozbitków i wygnańców), wiedzionej przez legendarnego przewodnika, Daba Słodkiego.

Obok przeciwności losu w postaci surowego klimatu oraz - z oczywistych względów - wrogo nastawionych rdzennych mieszkańców Dalekiej Krainy, zwanych Duchami, bohaterowie napotkają różne niebezpieczne indywidua, wplątają się w lokalne konflikty i, chcąc nie chcąc, również w sprawy wagi globalnej. Interesy Płoszki i jej Drużyny staną bowiem na drodze nikomu innemu jak znanemu choćby z "Zemsty..." Nicomo Cosce oraz królewskiemu inkwizytorowi Lorsenowi, szukającemu buntujących się przeciw królowi Unii rebeliantów.

Jak wspomniałem wcześniej, udała się Abercrombiemu trudna sztuka oddania w pełni klimatu antywesternu i zręcznego zaadaptowania do niego frakcji, postaci oraz realiów znanych z wcześniejszych powieści. Nic to, że zamiast dzierżących rewolwery - choć pojawiają się sporadyczne warianty broni palnej - kowbojów mamy najemników i zmęczonych życiem wojowników, niemal nieustannie trzymających dłonie na rękojeściach mieczy czy przy łukach i kuszach. Są to jednak postaci o rysie klasycznych rewolwerowców, łowców nagród i bohaterów pogranicza o niemal legendarnym statusie. Drużyny, choć przemierzają krainy magii i miecza - przy czym tej magii, jak zwykle u Abercrombiego, jest niewiele - niewiele różnią się od osadników pokonujących szlak oregoński, a mało malowniczy folklor osad przywodzi na myśl odwiedzane w "Red Dead Redemption" miasteczka i widoki z wspomnianego tu chyba już ze sto razy "Deadwood".

Gęsty, ponury klimat, trzymanie się najlepszych reguł antywesternu, a także charakterystyczne dla twórczości Abercrombiego znakomicie nakreślone postaci i żywe dialogi, niosące cierpki, cyniczny humor, często kontrastujący z ponurą rzeczywistością świata i losami bohaterów, zostają tu okraszone świetnie zaplanowaną, pełną zwrotów akcji historią, z wybitnie oddanymi sekwencjami potyczek i pełnymi napięcia - bo przecież nie mogło ich zabraknąć - pojedynkami.

"Czerwona kraina" to znakomita zabawa konwencjami i hołd złożony surowemu westernowi, a zarazem - obok "Zemsty..." - jedna z najlepszych powieści Joe Abercrombiego, do której, jestem przekonany, będę jeszcze niejednokrotnie wracał. Zdecydowanie polecam to swoiste best of two worlds zarówno fanom westernu, jak i fantasy!

P.S. Choć cieszy powrót dawno oczekiwanej postaci i piękne domknięcie jej character arcu, to jednocześnie skończyłem "Czerwoną krainę" z poczuciem smutku i straty, bowiem pozostał mi już tylko deser w postaci zbioru opowiadań "Ostre cięcia", a potem oczekiwanie na kontynuację, która - z uwagi na skupienie autora na uniwersum "Diabłów" - pojawi się raczej nieprędko...

Lektura "Czerwonej krainy", ostatniej z powieści stand-alone rozgrywających się w uniwersum Pierwszego Prawa, ujawnia całościowy zamysł Joe Abercrombiego, którym najwyraźniej było odejście o kilka kroków w bok od mrocznego i brutalnego fantasy w kierunku innych gatunków i ekspery...

Rozwiń

Zwiń

Zrobiłem sobie niejaką krzywdę, sięgając po „Bohaterów” po przeczytaniu trylogii „Epoka obłędu”, w której skutki wydarzeń opisanych w niniejszej książce oraz losy większości - nomen omen - bohaterów z niniejszej powieści są bezpośrednio kontynuowane. O ile prequel w postaci „Zemsty najlepiej smakującej na zimno” miał bardziej samodzielny charakter, a w centrum opowieści (obok Monzy Murcatto i Caula Dreszcza) znajdowali się bohaterowie drugoplanowi wcześniejszych tomów, tak w „Bohaterach” pojawia się cała plejada kluczowych dla „Epoki obłędu” postaci (lub ich przodków). W efekcie wiele zwrotów akcji zwyczajnie traci swoją siłę oddziaływania. Wiem, to mój błąd jako czytelnika, ale nie zmienia to faktu, że znacząco wpłynęło to na mój odbiór książki.

Jakkolwiek to wciąż Abercrombie - pisarz, który doskonale operuje cynicznym humorem, mistrzowsko buduje moralną niejednoznaczność postaci, a także z chirurgiczną precyzją obnaża iluzje bohaterstwa i patos wojny. Potrafi jednocześnie prowadzić wielowątkową narrację z perspektywy różnych bohaterów i nadawać każdemu z nich wyrazisty, unikalny głos. Pod tym względem „Bohaterowie” nie zawodzą ani przez moment.

Tym razem historia koncentruje się na ukazaniu jednej kampanii bitewnej, w której zjednoczeni pod wodzą Czarnego Dowa Północni rzucają wyzwanie Unii, mobilizującej przeciwko nim swoje siły. Centralnym punktem wydarzeń jest strategicznie położone wzgórze, zwieńczone kręgiem starożytnych głazów zwanych Bohaterami. To właśnie o nie przez trzy dni (tak - cała, licząca niemal 800 stron fabuła rozgrywa się na przestrzeni zaledwie trzech dób!) toczy się seria krwawych starć, potyczek, desperackich natarć i mało chwalebnych odwrotów.

Co istotne, o wyniku tych zmagań rzadko decydują zdolności taktyczne czy strategiczne dowódców albo determinacja i kunszt bojowy żołnierzy. Znacznie częściej przesądzają o nim przypadek, chaos pola walki oraz zakulisowe intrygi i manipulacje rozgrywane wewnątrz obu obozów.

W „Bohaterach” (powieści w dużej mierze skupionej na działaniach wojennych) Abercrombie daje pełny popis swojego talentu do kreślenia sugestywnych, żywych scen bitewnych.

Dynamicznie przeskakuje między zróżnicowanymi bohaterami, z których każdy wnosi własną perspektywę: tchórze, przypadkowi rekruci, niedoświadczeni wojownicy szybko tracący złudzenia co do chwały na polu bitwy, nieudolni dowódcy czy zwykli rzezimieszkowie marzący o łupach. Każdy z nich odgrywa swoją rolę i z czasem staje się świadkiem bezsensu wojny oraz własnej nieistotności wobec machinacji potężniejszych graczy i sił.

To właśnie w tym aspekcie Abercrombie błyszczy najmocniej - w ukazywaniu brutalności i bezcelowości konfliktu. Tym bardziej uderza to po lekturze późniejszej trylogii „Epoka obłędu”, gdy okazuje się, że po opadnięciu kurzu i wsiąknięciu krwi w ziemię wszystko wraca do punktu wyjścia: frakcje ponownie rzucają się sobie do gardeł, wybuchają kolejne wojny i powstania, a ktoś znów knuje, jak pozbyć się kolejnego króla czy watażki.

Największym rozczarowaniem tej książki okazuje się dla mnie postać… Bremera dan Gorsta. Ten pomnikowy wizerunkowo bohater z poprzednich tomów (były osobisty strażnik króla, zdegradowany po wydarzeniach z „Zemsty…”, za niedopełnienie obowiązków w trakcie ataku ludzi Murcatto na dom publiczny, w którym przebywał wówczas Jezal) tutaj jawi się jako postać wewnętrznie rozbita, przepełniona goryczą i pogardą wobec innych (zwłaszcza przełożonych i konkurentów na drodze ku miłosnemu spełnieniu). Jego wewnętrzne monologi, pełne tłumionych ripost i frustracji, odsłaniają człowieka głęboko nieszczęśliwego i momentami zwyczajnie męczącego.

Obcowanie z fragmentami z jego perspektywy było dla mnie wręcz wyczerpujące i solidnie przygnębiające. Zwłaszcza wątki jego skrywanych fantazji wobec Finree dan Brock, przyszłej matki Leo z "Epoki obłędu", potęgowały ten dyskomfort. Postać ta stała się wręcz odpychająca i choć celowo tak skonstruowana, to fragmenty z jej udziałem momentami stawały się dla mnie prawdziwą udręką.

To powieść, która spośród dotąd przeczytanych przypadła mi do gustu najmniej - plasuje się u mnie gdzieś na poziomie „Ostrza” - choć jestem przekonany, że odebrałbym ją znacznie lepiej, gdybym sięgnął po nią we właściwej kolejności.

Z drugiej strony to wciąż Abercrombie, który nie schodzi poniżej pewnego poziomu - choćby dzięki znakomitym, naturalnie brzmiącym dialogom (nawet w obliczu brutalnego obrazu wojny, naznaczonych świetnym, cierpkim humorem, w czym przoduje kapral Tunny, cwaniaczek i dekownik) oraz umiejętności tworzenia wyrazistych postaci. Do tego dochodzi konsekwentna, przemyślana konstrukcja fabuły, w której każde wydarzenie ma swoje, często mało oczywiste, konsekwencje.

Dlatego mimo wszystko mogę „Bohaterów” zdecydowanie polecić. Musicie tylko przymknąć oko na Bremera dan Gorsta i przeczytać tę powieść przed „Epoką obłędu”.

Zrobiłem sobie niejaką krzywdę, sięgając po „Bohaterów” po przeczytaniu trylogii „Epoka obłędu”, w której skutki wydarzeń opisanych w niniejszej książce oraz losy większości - nomen omen - bohaterów z niniejszej powieści są bezpośrednio kontynuowane. O ile prequel w postaci „Zemsty najlepi...

Rozwiń

Zwiń

Po lekturze sześciu opasłych i dostarczających masy emocji tomów osadzonych w uniwersum "Pierwszego prawa" myślałem, że doskonale wiem, czego się spodziewać po kolejnej z książek. "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" okazała się na swój sposób zupełnie nowym rollercoasterem wrażeń i zwrotów akcji, a jednocześnie zbliżona konstrukcją fabuły i powiązań między postaciami do tego, co otrzymałem w "Diabłach", najnowszej powieści autora i jednocześnie tej, która sprawiła, że wróciłem do jego twórczości po kilkunastu latach.

Motyw zemsty w popkulturze należy do moich ulubionych tropów fabularnych, a jako że tytuł powieści zobowiązuje, tak i tu mamy do czynienia z - zaznaczam, że z pozoru - klasyczną opowieścią o odwecie. Nie będzie więc wielkim spoilerem, jeśli napiszę, że tu pomsty szukać będzie słynna wojowniczka i przywódczyni Monzcarro Murcatto, która po serii sukcesów i dokonanych na rzecz księcia Orso podbojach w Styrii zostaje przez tegoż księcia (obawiającego się, iż w którymś momencie jej popularność i wpływy mogą przyczynić się do strącenia go z tronu), jego synów oraz grupę jego popleczników zdradzona i nieomal zamordowana. Śmierci nie unika jej ukochany brat Benna, a to sprawia, że Monza, jak zwą ją "przyjaciele", rozpoczyna swą krwawą i bezlitosną vendettę przeciwko tym, którzy przyłożyli się bezpośrednio do spisku. Do zabicia siedem osób i Bóg wie ilu jeszcze, którzy staną jej na drodze do zrealizowania planu...

Abercrombie nadzwyczaj sprawnie wywiązuje się z wykorzystania motywu zemsty i z pewnością nie robi tego od linijki, dbając o to, by odpowiednio - w charakterystyczny dla siebie sposób - zniuansować główny wątek, w wielu momentach podważając zarówno zasadność celu, jak i współmierność odwetu do krzywdy, której doznała bohaterka, a także piętnując konsekwencje, które często wykraczają daleko poza samo ukaranie tych, którzy winni są śmierci jej brata.

Głębsze warstwy - eksplorowane często dzięki reakcjom innych bohaterów, znów znakomicie zarysowanych i wielowymiarowych, na sposoby egzekucji winnych i szkody uboczne, jakie niesie vendetta - nie zmieniają faktu, że "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" to znakomita powieść akcji, w której sceneria (wreszcie dowiadujemy się więcej o innych krainach uniwersum!), a nawet gatunkowa konwencja zmieniają się w przypadku każdego kolejnego celu Monzy.

Bohaterka angażuje do swojej zemsty prawdziwą menażerię postaci, nie ustępujących w niczym tym znanym z wspomnianych wcześniej "Diabłów". Jej grupa złożona z bohaterów nowych - narcystyczny mistrz trucizn Morveer (przypominający jako żywo czarnoksiężnika Balthazara Shama Ivama Draxiego z "Diabłów") ze swoją słodką asystentką o równie słodkim imieniu Dzionek oraz opętany potrzebą liczenia wszystkiego osiłek i morderca o nieadekwatnym przydomku Przyjazny - a także poznanych wcześniej na drugim planie trylogii "Pierwszego prawa", tutaj znacznie rozbudowanych i pogłębionych - wojownik Caul Dreszcz, który udał się do Styrii, by stać się "lepszym człowiekiem", Carlot dan Eider, która uprzednio boleśnie przekonała się o tym, że z inkwizytorem Gloktą się nie zadziera, Shylo Vitari, dawna inkwizytorka, oraz mój ulubiony Nicomo Cosca - najemnik, pijak i bon vivant - angażują się w przedsięwzięcie, w zakres którego wchodzą skrytobójstwa, "skoki na bank" (tak, jest tu cała część w stylu "heist movie"), misternie zaplanowane i spektakularnie realizowane mistyfikacje, aż po wywoływanie wojen, które oprócz głównego celu utopić mogą we krwi całe narody.

Oczywiście, co wiadomo już z poprzednich książek Abercrombiego, żaden z tych bohaterów nie jest do końca godzien zaufania i każdy z nich skłonny jest w najmniej odpowiednim momencie do zmiany strony i zdrady. Nie służy to jednak wyłącznie wywoływaniu - skądinąd zaskakujących - zwrotów akcji, ale wynika ze skrzętnie skonstruowanych, skomplikowanych charakterów i sytuacji, wcześniejszych przeżyć oraz granic tolerancji postaci wobec tego, co planuje i jak działa Murcatto. Krótko mówiąc - żadne z nich nie jest w stanie poświęcić tyle, ile sama główna bohaterka.

"Zemsta najlepiej smakuje na zimno" to powieść znakomita pod każdym względem - zaskakująca i wciągająca jak żadna z czytanych dotąd - a wiedzcie, że uwielbiam pozostałe książki Abercrombiego. Akcja nie zwalnia ani na chwilę, losów antagonistów i bohaterów, ich zachowań ani rozwoju fabuły nie da się przewidzieć, a dodatkowo masa rzeczy, które chwaliłem już w opiniach o poprzednich powieściach - plastycznie oddane sekwencje akcji, skrzące się życiem i humorem dialogi, doskonale budowane napięcie oraz pełne charakteru, zapadające w pamięć postaci - sprawiają, że "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" plasuje się na czołowym - obok "Diabłów" - miejscu przeczytanych dotąd przeze mnie powieści Abercrombiego. Polecam!

Po lekturze sześciu opasłych i dostarczających masy emocji tomów osadzonych w uniwersum "Pierwszego prawa" myślałem, że doskonale wiem, czego się spodziewać po kolejnej z książek. "Zemsta najlepiej smakuje na zimno" okazała się na swój sposób zupełnie nowym rollercoaste...

Rozwiń

Zwiń

Ostatni tom drugiej trylogii powieści z uniwersum "Pierwszego prawa" pozostawia czytelnika w lekkim odrętwieniu i ze swoistą, smutną konkluzją, jak bardzo świat przedstawiony nie różni się od naszego, zwłaszcza kiedy wziąć pod uwagę przetaczające się przezeń prądy historyczne i wstrząsające jego fasadami dramatyczne wydarzenia. Abercrombie sprawnie wplata motyw "rewolucji pożerającej swoje dzieci" w ramy od początku do końca zaplanowanej z zegarmistrzowską precyzją intrygi - bądź raczej intryg, albowiem każda frakcja i każdy bohater zdaje się pleść własną sieć spisków bądź w nią wpadać - a dopełnienie losów postaci, bądź miejsca, w jakich zostają ostatecznie pozostawione, sprawiają, że o finale "Epoki obłędu" mogę powiedzieć, iż jest wyjątkowo gorzki, a nawet skrajnie pesymistyczny.

Mimo zdławienia rebelii Leo dan Brocka karta szybko odwraca się od króla Unii Orso dan Luthara, bowiem okazuje się, że przyczajeni po stłumieniu powstania ludowego w Valbecku Destruktorzy wciąż snuli swe intrygi i precyzyjnie wykorzystali moment osłabienia kraju po krótkiej, acz intensywnej wojnie domowej, wzniecając nową rewoltę, która swą skalą i konsenkwencjami przerosła wszelkie wyobrażenia.

Tak zwana "Wielka Zmiana" zaczyna się od obalenia króla i oddania władzy w ręce ludu - oczywiście sprawnie sterowanego i wykorzystywanego przez przeciwników króla Orso z warstw uprzywilejowanych - by szybko, pod pozorem dbania o interesy maluczkich, przerodzić się w rządy terroru opętanych szalonymi ideami lub dążących do kompletnego chaosu i anarchii przywódców, wśród których prym wiedzie bezwzględna, fanatyczna Sędzia, działająca w myśl hasła: "Żeby zmienić świat, trzeba go najpierw spalić".

Ostatni tom "Epoki obłędu" to istna karuzela emocji i powieść o chyba największym natężeniu zwrotów akcji, z fabułą pełną spisków, nieoczekiwanych sojuszy i zupełnie nieoczywistych wyborów postaci, skądinąd mających solidne podstawy w ich charakterach, które tak zręcznie skonstruował i rozwijał Abercrombie, konfrontując je z wydarzeniami mogącymi kompletnie przetasować ich wiarę i światopogląd.

Bohaterowie "Epoki obłędu" to postaci, które z pewnością na długo zagoszczą w pamięci każdego czytelnika i z nadzieją czekam na poznanie dalszych losów tych, którym dane było dotrwać do ostatnich kart "Mądrości tłumu" (choć, zważywszy na to, że teraz Abercrombie koncentruje się na kolejnych tomach "Diabłów", przyjdzie na to trochę poczekać).

Przed lekturą "Epoki obłędu" obawiałem się trochę, czy nowa trylogia dotrzyma pola tej pierwszej. Teraz mogę z całą pewnością stwierdzić, że tak, a nawet ją przebija. Wciąż niesie w sobie zalety twórczości, które podkreślałem we wcześniejszych opiniach - świetne dialogi, znakomicie zniuansowane postaci, brutalny realizm świata oraz cyniczny humor - ale jest dużo odważniejsza, bardziej mroczna i bezlitosna. Fabuła jest jeszcze mniej przewidywalna, a postaci bardziej skomplikowane, do tego stopnia, że zakończenie ich wątków - i w sumie całej trylogii - może pozostawić każdego w innym nastroju, w zależności od tego, z którymi z nich sympatyzowaliśmy.

Mnie, jak wspomniałem, zakończenie pozostawiło ze smutkiem.

Na szczęście to jeszcze nie koniec, bowiem przede mną trzy powieści stand-alone - "Zemsta najlepiej smakuje na zimno", "Bohaterowie" oraz "Czerwona kraina" - plus zbiór opowiadań z uniwersum, "Ostre cięcia", które rozgrywają się pomiędzy trylogią "Pierwszego prawa" a "Epoką obłędu" i które - bazując na krótkim rzucie oka na ich opisy - zabiorą mnie w rejony nieco bardziej odległe i rzadziej dotąd przez autora eksplorowane niż Północ i Midderland, ze znanymi i nowymi bohaterami. Choć widzę też, że lepszym pomysłem byłoby czytanie ich po "Pierwszym prawie", ale cóż - czasu się nie cofnie.

Gorąco zachęcam do sięgnięcia po obie trylogie wszystkich, którzy jeszcze nie mieli okazji poznać twórczości Abercrombiego a ja uznaję się oficjalnie już nawet nie za fana, ale za fanatyka jego książek. Polecam!

Ostatni tom drugiej trylogii powieści z uniwersum "Pierwszego prawa" pozostawia czytelnika w lekkim odrętwieniu i ze swoistą, smutną konkluzją, jak bardzo świat przedstawiony nie różni się od naszego, zwłaszcza kiedy wziąć pod uwagę przetaczające się przezeń prądy historyczne i w...

Rozwiń

Zwiń

"Kłopotliwy pokój" dostarcza niemałej dawki emocji i zaskakujących zwrotów akcji w stylu, który uniósł Abercrombiego do rangi prawdziwego wirtuoza!

Mimo zdławienia powstania "prostych ludzi" przez świeżo upieczonego króla Orso dan Luthara i zwycięstwa Leo "Młodego Lwa" dan Brocka nad Północnymi dowodzonymi przez Stoura Zmierzchuna, trudno powiedzieć, że nad Unią rozwiały się wszystkie ciemne chmury. Podpuszczony i zmanipulowany przez konfederację spiskowców, kierowany ambicją i pobudkami natury osobistej Leo staje na czele - a raczej staje się twarzą - rebelii, przygotowania do której i konsekwencje rozmieszczają bohaterów "Epoki obłędu" na szachownicy zdarzeń, w większości przypadków na kompletnie nieoczekiwanych polach i stronach konfliktu.

"Kłopotliwy pokój" pokazuje, jak skrzętnie Abercrombie zaplanował całą intrygę - choć jej nadrzędny plan i umiejętnie sygnalizowane ważkie wątki (jaka jest rola Bayaza w całym zamieszaniu?) odsłonięte zostaną z pewnością dopiero w tomie trzecim, "Mądrości tłumu" - i ponownie udowadnia, że jest arcymistrzem, jeśli chodzi o kreowanie i rozwój postaci, bohaterów pełnych emocji, popełniających fatalne błędy i podejmujących decyzje, które mimo dramatycznych dlań skutków wynikają zarówno z wcześniejszych wydarzeń, uwarunkowań, jak i charakterów. Są to postaci na tyle ludzkie, że niepodobna opowiedzieć się po żadnej ze stron konfliktu i niezależnie od jego wyniku trudno określić, która z nich ostatecznie wygrywa, a która traci najwięcej.

Dodatkowo powtórzę to, co pisałem w przypadku opinii o poprzednich tomach - nie ma tu prostego podziału na dobrych i złych, antagonistów i protagonistów ani też charakterystycznego dla większości literatury fantasy wątku, który mógłby połączyć jednych lub drugich w imię szeroko pojętego większego dobra czy bezgranicznego zła, które trzeba powstrzymać. Dodatkowo Abercrombie kontynuuje wplatanie obszernych rozdziałów, w których przedstawia perspektywę prostych, zwykłych ludzi: mieszczan, żołnierzy, pomniejszych urzędników, wioskowego pospólstwa, dzieci, których dramat wojennej zawieruchy dotyka najbardziej, i znów są to jedne z najbardziej poruszających momentów w książce.

Ponadto, co uczynił już, moim zdaniem, swoim znakiem firmowym, Abercrombie z niezwykłą sugestywnością odmalowuje sceny pojedynków, potyczek i wielkich starć. Tryskająca posoka, dekapitowane kończyny, wylewające się flaki - nic, co miałoby cokolwiek wspólnego z wzniosłymi obrazami batalistycznych scen znanych z większości literatury fantasy (choć warto dodać, że momentów na swój sposób heroicznych i epickich, pośród tej całej krwi, potu i łez, też nie zabraknie).

Tom znakomity, którego finał, po opadnięciu całego bitewnego kurzu, pozostawia czytelnika oszołomionego biegiem wydarzeń i odsłania zupełnie nową perspektywę na to, co może się wydarzyć w finałowym tomie. Biorąc pod uwagę to, co zadziało się w "Kłopotliwym pokoju", nic nie jest oczywiste, a znając Abercrombiego, wiele kart trzyma jeszcze przy orderach. Polecam!

"Kłopotliwy pokój" dostarcza niemałej dawki emocji i zaskakujących zwrotów akcji w stylu, który uniósł Abercrombiego do rangi prawdziwego wirtuoza!

Mimo zdławienia powstania "prostych ludzi" przez świeżo upieczonego króla Orso dan Luthara i zwycięstwa Leo "Młodego...

Rozwiń

Zwiń

Przyznaję, że żywiłem pewne obawy względem kontynuacji trylogii "Pierwsze prawo", choć na drugiej szali przeważała wiara w to, że Joe Abercrombie i tym razem mnie nie zawiedzie. I nie zawiódł! Owszem, musiałem dać nowym bohaterom trochę czasu i w ich gronie pojawiły się postaci, które zwyczajnie, po ludzku - zgodnie z intencją autora - mnie irytowały, ale pomny tego, jak wyzwania stawiane podobnym charakterom w pierwszej trylogii potrafiły je przeobrażać oraz jak świetnie Abercrombie umiał niuansować takie postaci jak chociażby Jezal czy Ferro, byłem spokojny, że nawet mimo wad ich losy okażą się ciekawe, a przypadki i przygody wciągające.

Pomiędzy wydarzeniami z pierwszej trylogii upłynęło z grubsza dwadzieścia kilka lat. Dorastają potomkowie bohaterów znanych z "Pierwszego prawa" i w zasadzie, poza jednym znaczącym faktem, niewiele się zmienia. Frakcje i narody toczą krwawe waśnie, Północni znów stają okoniem względem Unii pod wodzą Stoura Zmierzchuna, syna znanego już czytelnikowi Czarnego Caldera, naprzeciw którego staje Leo dan Brock, pragnący zmyć piętno zdrajcy, którym naznaczył jego ród przodek. Syn króla Jezala, książę Orso, znudzony pijatykami i wszeteczeństwem, wyczekuje swojego momentu chwały, a przybrana córka inkwizytora dan Glokty, Savine wspina się po szczeblach kariery w roli potentatki handlowej, inwestującej w zmieniające oblicze świata wynalazki.

I właśnie one stają się powodem dramatycznych zmian oraz problemów przyćmiewających wszystkie inne - świat wchodzi w epokę rewolucji przemysłowej, co prowadzi do ogromnych niepokojów społecznych, owocujących wybuchającymi wszędzie powstaniami. Ten wątek, jeden z wielu, choć kluczowy, spodobał mi się najbardziej, bowiem uniwersa fantasy - mimo że często obserwujemy je z wielosetletniej lub dłuższej perspektywy czasowej - zwykle tkwią w erze quasi-średniowiecza. Z tych znanych mi, w których doszło do podobnej przemiany, przychodzi do głowy jedynie "Świat Dysku" Pratchetta, cytowanego zresztą w "Szczypcie nienawiści".

Centralnym i przełomowym dla wielu postaci wydarzeniem jest tu - o tyleż malowniczo, co z brutalną dosadnością opisane, niczym oblężenie Adui w "Ostatecznym argumencie" - krwawe powstanie w Valbeck oraz bezlitosne dla możnych i wpływowych tego miasta rządy pospólstwa. Długi rozdział je opisujący, ukazany z różnych perspektyw - zarówno bogatych, zwykłych obywateli, którzy niczemu nie zawinili, jak i opętanej szałem biedoty - to jedna z najbardziej wstrząsających rzeczy, jakie dane mi było przeczytać w literaturze, włączając w to nawet utwory spoza gatunku fantastyki.

Mam zresztą wrażenie, że w "Szczypcie nienawiści" Abercrombie zwalnia jeszcze więcej hamulców i nie szczędzi czytelnikowi ani bohaterom przeżyć chwytających mocno za serce, brutalnych opisów bitew i pojedynków oraz - być może ku uciesze niektórych - obrazowych scen erotycznych. Ponadto nie sposób nie zauważyć, że główne skrzypce, poza paroma wyjątkami, grają tu postaci kobiece. Nie żeby takich nie było w "Pierwszym prawie", ale tym razem większość kluczowych wydarzeń obserwujemy oczami wpływowych i niebezpiecznych niewiast - że wymienię tylko Rikke, Vick czy wspomnianą wcześniej Savine.

Ogółem Abercrombie wciąż dowodzi wysokiej formy i nadal potrafi zaskakiwać pod wieloma względami, zwłaszcza że tym razem poprzeczkę miał ustawioną wyżej, bo swój repertuar tricków odsłonił - wydawać by się mogło - w całości w finale pierwszej trylogii. Po pierwszym tomie "Epoki obłędu" jestem wielce ukontentowany, ciekaw dalszych losów postaci i tego, jaką rolę odegrają tym razem bohaterowie fundamentalni dla poprzednich tomów, którzy w "Szczypcie nienawiści" grają - póki co, a może to kolejna zmyłka? - role drugoplanowe i raczej poślednie.

Bez cienia wątpliwości najlepsze fantasy, jakie czytałem od dawna, i pierwsze, którego lektura tak mnie ekscytuje od niepamiętnie długiego czasu. W mojej osobistej ocenie Abercrombie przebija tu - bez cienia przesady - wszystko, co stworzył GRRM. Polecam!

Przyznaję, że żywiłem pewne obawy względem kontynuacji trylogii "Pierwsze prawo", choć na drugiej szali przeważała wiara w to, że Joe Abercrombie i tym razem mnie nie zawiedzie. I nie zawiódł! Owszem, musiałem dać nowym bohaterom trochę czasu i w ich gronie pojawiły się postaci, ...

Rozwiń

Zwiń

Godne zwieńczenie trylogii, które zaskakuje i kompletnie przetasowuje praktycznie całą dotychczasową wiedzę czytelnika o źródłach wydarzeń, intencjach oraz rolach bohaterów, jakie mieli do odegrania w planie stojących za kurtyną demiurgów wydarzeń wstrząsających światem "Pierwszego prawa". Nie chodzi jednak tylko o to, że Abercrombie igra tutaj z toposami i przełamuje stereotypy charakteryzujące większość literatury fantasy. Powieść tę - podobnie jak pozostałe z cyklu - chłonie się również ze względu na pięknie zniuansowanych bohaterów, którzy w finałowym tomie zostają umieszczeni w miejscach i sytuacjach zupełnie nieoczywistych, zachowując się w sposób sprawiający, że ostatecznie niemal każdego z nich trudno jednoznacznie zaklasyfikować do grona postaci pozytywnych lub negatywnych, podobnie jak ich uczynki i intencje.

Jakby było mało, do grona tych "ukochanych" bohaterów dołączają nowi, których wpływ na bieg wydarzeń okazuje się kluczowy i którzy - równie szybko jak postacie znane z "Ostrza" i "Nim zawisną" - wskakują na listę ulubionych bohaterów literatury fantasy (jak "szalony" góral Crummock-i-Phail i wojownicza czeredka jego dzieciaków). Choć pewne rozwiązania fabularne mogą budzić rozczarowanie - nie ze względu na sposób ich poprowadzenia, lecz z powodu tego, co przydarza się niektórym z ulubionych bohaterów; ot, wewnętrzny sprzeciw czytelnika, który życzy im lepszego losu niż ten ostatecznie im przypisany - to fabularnie wszystko pięknie się tu splata. Większość białych plam zostaje wypełniona, niedomówienia wyjaśnione, a wszystkie trybiki historii wskakują na swoje właściwe miejsca, spinając całość efektowną klamrą.

Z innych rzeczy, które z mojej perspektywy wydają się szczególnie godne polecenia, warto wymienić fakt, że Abercrombie stworzył lore i mitologię mające sens, ale nieprzesadnie - jak to często bywa w gatunku - przekombinowane, pozbawione wyraźnej linii podziału na dobro i zło, również w sferze sił wyższych, magicznych i nadnaturalnych. Ci "dobrzy" sięgają po niecne i bezwzględnie brutalne praktyki w imię tak zwanego "większego dobra", a motywacje "złych" bytów nadnaturalnej proweniencji niekiedy wcale nie są pozbawione racji.

Podobnie jak w przypadku poprzednich tomów, także i tutaj narracja oraz styl są na tyle plastyczne i sugestywne, że przed oczami czytelnika krystalizują się obrazy - często z brutalną dosadnością, gdy w grę wchodzą sceny bitewne, ociekające posoką krwi, bryzgającymi mózgami i odcinanymi kończynami - które aż proszą się o przeniesienie na ekran w formie filmowej superprodukcji. Tym bardziej żal, że taka adaptacja wciąż nie powstała. Finałowa część książki to prawdopodobnie najlepiej opisane oblężenie quasi-średniowiecznego miasta, jakie kiedykolwiek czytałem - i to nie tylko w obrębie literatury fantastycznej.

Całą trylogię gorąco polecam. Notabene, cenię też to, że Abercrombie nie rozpisuje swoich opowieści na kilkunasto- czy kilkudziesięciotomowe cykle, lecz zgrabnie zamyka je w stand-alone'ach i trylogiach. Sam tymczasem zacieram ręce, bo przede mną trzytomowa kontynuacja - "Epoka obłędu" - z nowymi bohaterami i akcją rozgrywającą się dziesięciolecia po wydarzeniach z "Pierwszego prawa". Polecam!

Godne zwieńczenie trylogii, które zaskakuje i kompletnie przetasowuje praktycznie całą dotychczasową wiedzę czytelnika o źródłach wydarzeń, intencjach oraz rolach bohaterów, jakie mieli do odegrania w planie stojących za kurtyną demiurgów wydarzeń wstrząsających światem "Pierwszego pr...

Rozwiń

Zwiń

Po lekturze znakomitych "Diabłów" postanowiłem dać drugą szansę cyklowi "Pierwsze Prawo" Joe Abercrombie'ego, od którego pierwszego tomu - "Ostrza" (wtedy jeszcze wydanego w Polsce jako "Samo ostrze"), czytanego równo czternaście lat temu - odbiłem się mocno, czemu dałem wtenczas wyraz w mało pochlebnej recenzji. Dziś, czytając tę opinię po powtórnej lekturze "Ostrza", mam wrażenie, jakbym pisał o zupełnie innej książce. Trudno mi jednoznacznie orzec, co wpłynęło wtedy na taki, a nie inny odbiór - czy był to nastrój i niewłaściwy moment, tudzież zmęczenie literaturą fantasy, czy może poprzedni polski przekład, któremu sporo zarzucałem w recenzji.

Jakby nie było, ponowne czytanie weszło znacznie lepiej i to na tyle, że z marszu sięgnąłem po "Nim zawisną", drugi tom trylogii. Otrzymałem dokładnie to, czego potrzebowałem po lekturze "Diabłów", a więc fantastykę na swój sposób świeżą - mimo iż Abercrombie w konstruowaniu świata i opowieści nie wznosi się za wysoko ponad twarde fundamenty gatunku - opartą głównie na znakomicie skonstruowanych, niejednoznacznych postaciach (których nie oszczędza), skomplikowanych relacjach między nimi, dynamicznie prowadzonej akcji oraz niejednokrotnie zaskakujących rozwiązaniach fabularnych. Wyjątkowo obrazowy sposób przedstawiania akcji i soczystość dialogów sprawiają, że przed oczami rysują się gotowe sekwencje filmowe - i aż dziw, że Hollywood upomniało się o Joe Abercrombie'ego dopiero po "Diabłach".

Jeśli chodzi o postacie - nie stoją w miejscu, co szczególnie cieszy, zwłaszcza w przypadku tych, które irytowały nieco w pierwszym tomie. Jezal, nadąsany i rozpieszczony rycerzyk, dostaje twardą lekcję, z której wynosi odpowiednie wnioski. Mag Bayaz odsłania bardziej mroczne strony swojej osobowości i intencji. Obrażona na cały świat Ferro może nie staje się mniej wściekła, ale odkrywa subtelniejsze pokłady swojej natury i wraz z Logenem Dziewięciopalcym znajdują krótkie chwile wytchnienia w relacji, której ani oni, ani czytelnik raczej się nie spodziewali.

Zdawałoby się, że inkwizytor Sand dan Glokta nadal pozostaje bezwzględnym, mściwym i okrutnym (skądinąd perfekcyjnym i chyba obecnie moim ulubionym w tej kategorii) antybohaterem, ale i on zostaje znacząco zniuansowany. A drużyna wyrzutków z Północy pod wodzą Trójdrzewca dostaje znacząco więcej miejsca - zarówno jeśli chodzi o rozbudowę ich charakterów, jak i niepoślednią rolę, jaką tym razem odgrywają w wydarzeniach.

"Pierwsze Prawo" to zdecydowanie coś, co lubię we współczesnej fantastyce. Abercrombie doskonale czuje, gdzie należy postawić granicę epickimi wydarzeniom, by odgrodzić je od nadmiernego patosu i trzymać się bliżej realiów - jakkolwiek to nie zabrzmi w przypadku fantasy - i bohaterów, na których losy sprawy wielkiej wagi i skali mają wpływ dramatyczny i często brutalny.

Polecam gorąco, a sam sięgam po tom trzeci - "Ostateczny argument".

Po lekturze znakomitych "Diabłów" postanowiłem dać drugą szansę cyklowi "Pierwsze Prawo" Joe Abercrombie'ego, od którego pierwszego tomu - "Ostrza" (wtedy jeszcze wydanego w Polsce jako "Samo ostrze"), czytanego równo czternaście lat temu - odbiłem s...

Rozwiń

Zwiń

Lektura drugiej kompilacji "Ksiąg Krwi" Clive'a Barkera utwierdziła mnie w przekonaniu, że jest on twórcą absolutnie wyjątkowym w dziedzinie literatury grozy. Horror w jego ujęciu potrafi przestraszyć, zszokować, wstrząsnąć i wzbudzić obrzydzenie, a mimo to zachwyca sposobem opowiadania i stylem.

W tomach IV–VI znajdziemy jednak wiele znakomitych opowiadań, które wykraczają poza ramy czystego horroru, jak choćby "Dzieci wieży Babel", lekko humorystyczna, groteskowa i podszyta ironią opowieść o zakonie, który za pomocą naukowych obliczeń oraz politycznych manipulacji rości sobie prawo do kontroli nad losami świata.

Innym opowiadaniem z pogranicza gatunków, a zarazem bodajże moim ulubionym, jest "Ostatnia iluzja", głęboko zanurzona w estetyce noir i horrorze o wyraźnie lovecraftowskim zabarwieniu. Pojawia się tu paranormalny detektyw poruszający się po świecie balansującym między racjonalnym śledztwem a rzeczywistością wymykającą się logicznym kategoriom. Bohater, jak na tego typu postacie przystało, jest obarczony traumatyczną przeszłością, a jednocześnie na tyle wyrazisty i intrygujący, że od razu nasunęła mi się myśl, iż zasługuje na serię książek lub opowiadań poświęconych jego przygodom. Jak się okazuje, Barker rzeczywiście wielokrotnie wracał do postaci Harry’ego D’Amoura, konfrontując go nawet z Cenobitami.

"Epoka żądzy" przypomina mroczną, mocno podkręconą wersję historii Jekylla i Hyde’a. Barker wprowadza tu bohatera poddanego eksperymentowi, w wyniku którego zostaje uwolnione jego nieokiełznane libido. Niepowstrzymana żądza prowadzi do licznych, opisanych dosadnie gwałtów, scen które znów zostają złagodzone, jeśli to dobre określenie, przez rozbudowaną warstwę psychologiczną postaci oraz urok stylu literackiego Barkera.

Świetny jest również "Zakazany", opowiadanie stanowiące bezpośredni pierwowzór filmowego "Candymana". Literacki oryginał działa znacznie silniej niż skądinąd bardzo udana adaptacja. Jest bardziej niepokojący, precyzyjniejszy w budowaniu napięcia i boleśniej oddziałuje na psychikę, zagnieżdżając się w głowie na długo po lekturze.

Barker w sposób niedościgniony dla większości znanych mi autorów grozy potrafi połączyć brutalną, pulpowo-campową i często wręcz ekstremalną stronę horroru, pełną makabry, cielesnych obsesji oraz wyuzdanych scen balansujących na granicy pornografii, z językiem, który potrafi być piękny i fascynuje nawet wtedy, gdy opisuje rzeczy skrajnie szokujące i obrzydliwe.

Zarówno pierwszy zbiór obejmujący tomy I–III, jak i drugi zawierający tomy IV–VI to pozycje absolutnie obowiązkowe i bez najmniejszych wątpliwości powinny znaleźć się na półce każdego fana horroru. Polecam!

Lektura drugiej kompilacji "Ksiąg Krwi" Clive'a Barkera utwierdziła mnie w przekonaniu, że jest on twórcą absolutnie wyjątkowym w dziedzinie literatury grozy. Horror w jego ujęciu potrafi przestraszyć, zszokować, wstrząsnąć i wzbudzić obrzydzenie, a mimo to zachwyca sposobem opow...

Rozwiń

Zwiń

"Moon Knight: The Dream Demon" wzbudził we mnie dość ambiwalentne uczucia i w gruncie rzeczy, mimo pewnych niepodważalnych walorów, raczej męczyłem się z tą kompilacją wczesnych przygód bohatera. Głównie dlatego, że komiks stoi w rozkroku pomiędzy tradycyjnym, dziś już nieco archaicznym stylem narracji a próbą opowiedzenia historii dojrzalszej i bardziej wielowarstwowej.

W wielu historiach scenariusz zahacza o poważniejsze tematy, próbuje zagłębiać się w psychologię postaci i momentami relatywizuje postępowanie antagonistów, sugerując, że nie wszystko da się tu zamknąć w prostym podziale na dobro i zło. Właściwie poza opowieścią z zeszytu "Moon Knight" #28 "Spirits in the Sand", będącą klasyczną przygodówką z rysowanymi grubą kreską złoczyńcami pragnącymi przejąć pradawne skarby z grobowca Khonshu, oraz Morfeuszem z tytułowego "Demona snu", niemal każdy przeciwnik, z jakim przychodzi się tu zmierzyć Moon Knightowi, okazuje się zaskakująco złożony i niejednoznaczny.

To choćby Stained Glass Scarlet z zeszytu #24 "Scarlet in Moonlight", szukająca zemsty za sprowadzenie jej syna na złą drogę, a ostatecznie za jego śmierć, porzucony przez system weteran z historii o Black Spectre z numeru #25, walczący z wilkołactwem Jack Russell z zeszytów "Moon Knight" #29 i #30, czy wreszcie bohater bodaj najlepszej, a na pewno najciekawszej wizualnie i koncepcyjnie opowieści "Hit It!" z numeru #26, odreagowujący traumy wynikające z przemocy doświadczanej w dzieciństwie.

Komiks ciekawie zahacza też o niechlubną przeszłość Marca Spectora i sygnalizuje wątek jego rozszczepionej tożsamości, obecnej w personach taksówkarza Jake’a Lockleya i milionera Stevena Granta, choć nie jest to jeszcze ujęcie tak pogłębione jak w późniejszych odsłonach serii.

Podniesione zostają też kwestie jego, a właściwie ich relacji z ukochaną Marlene, traktowaną raczej przedmiotowo, a w każdym razie egoistycznie, przez każdą z osobowości. Jest wsparciem w trudnych emocjonalnie chwilach, bywa sprowadzana do roli damy w opałach, a czasami wręcz klasycznego sidekicka. Tym bardziej doceniam fakt, że komiks oddaje jej sporo przestrzeni, pozwalając wybrzmieć jej własnym problemom i emocjom związanym z byciem partnerką człowieka tak skonfliktowanego i niestabilnego emocjonalnie, jakim jest Marc Spector, niezależnie od tego, którą z masek akurat nosi.

Z drugiej strony wciąż bardzo mocno czuć tu ducha klasycznych komiksów superbohaterskich epoki. Bohaterowie nieustannie z wyprzedzeniem komunikują, jakie akcje zaraz podejmą, jakiej broni użyją albo co dokładnie planują zrobić, a przy tym na bieżąco komentują wydarzenia, które i tak widać wyraźnie w kadrach. Większość konfliktów rozwiązuje się też na drodze wymiany ciosów i srogiej bitki, znacznie rzadziej przebiegłości i sprytu, a już sporadycznie rozmowy czy bezprzemocowej perswazji.

To komiks, który z pewnością wyróżniał się na tle innych serii z epoki. Eksplorował przestrzenie leżące na uboczu głównego, epickiego nurtu Marvela i zdecydowanie zasługuje na docenienie. Na osobne wyróżnienie zasługuje wybitna, ekspresyjna warstwa graficzna autorstwa Billa Sienkiewicza, która osiąga peak we wspomnianej wcześniej historii "Hit It!".

Jednocześnie "The Dream Demon" pozostaje komiksem swoich czasów, z całym bagażem naleciałości, ramotek i narracyjnych przyzwyczajeń, które w latach osiemdziesiątych były swoistą normą, a dziś potrafią zwyczajnie męczyć, nawet jeśli pod spodem kryje się materiał znacznie ciekawszy.

"Moon Knight: The Dream Demon" wzbudził we mnie dość ambiwalentne uczucia i w gruncie rzeczy, mimo pewnych niepodważalnych walorów, raczej męczyłem się z tą kompilacją wczesnych przygód bohatera. Głównie dlatego, że komiks stoi w rozkroku pomiędzy tradycyjnym, dziś już nieco arch...

Rozwiń

Zwiń