lubimyczytać
Wokół książki
Aktualności
Przeczytasz Orzeszkową z prezydentem? Narodowe Czytanie „Nad Niemnem” już 9 września

Przeczytasz Orzeszkową z prezydentem? Narodowe Czytanie „Nad Niemnem” już 9 września

26.08.2023

„Nad Niemnem”, najbardziej znana powieść Elizy Orzeszkowej, zostanie bohaterką 12. edycji Narodowego Czytania, akcji organizowanej przez prezydenta RP od 2012 roku. Lekturę wybrano m.in. dlatego, że porusza temat powstania styczniowego, którego 160. rocznicę obchodzimy w tym roku.

Przeczytasz Orzeszkową z prezydentem? Narodowe Czytanie „Nad Niemnem” już 9 września

Para prezydencka czyta w Ogrodzie Saskim "Balladynę" Juliusza Słowackiego, 2020, autorka zdjęcia: Eliza Radzikowska-Białobrzewska/KPRP, źródło: prezydent.pl

Prezydent: To książka nastrojowa, napisana barwnym językiem, a zarazem donośna i sugestywna w swoim patriotycznym przesłaniu

Kup książkę

Wokół „Nad Niemnem” od lat toczy się wśród uczniów (i nie tylko) niemało dyskusji – jedni się książką zachwycają, inni nie są w stanie przebrnąć przez liczne opisy przyrody. Powieść powstawała w latach 1886–1887, została wydana w roku 1888 i dobrze przyjęta przez wielu krytyków, np. Stanisław Brzozowski nazwał nawet Orzeszkową „młodszą siostrą Mickiewicza”. Z kolei Zofia Nałkowska w 1929 roku, podczas przemówienia wygłoszonego z okazji odsłonięcia pomnika Orzeszkowej w Grodnie, mówiła: „W wielkim jej dziele zawarta jest wszystka przebogata piękność tego kraju i wszystkie rozdzierające go dramaty dziejowe. Jej mądra dobroć znajdowała na nie ratunek nie w rozjątrzeniu i walce, lecz w głębokim poczuciu prawa i braterstwa”. „Nad Niemnem” zostało również sfilmowane. Pierwsza ekranizacja została zrealizowana w 1939 roku, jednak film zaginął podczas drugiej wojny światowej. Kolejnym nakręconym na jej podstawie obrazem był ten z 1987 roku.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda, w liście wystosowanym z okazji kolejnej już edycji Narodowego Czytania, podkreśla, że to umiłowanie przez Orzeszkową naturalnego piękna warto docenić. Dlatego zachęca:

Odkryjmy na nowo atmosferę tego dzieła, bogatą nadniemeńską przyrodę, wspaniałe pejzaże i krajobrazy. Przypomnijmy wreszcie ważne dziedzictwo Powstania Styczniowego, które powraca we wspomnieniach bohaterów i legendzie jako symbol i fundament narodowej pamięci i którego znaczenie jest istotne także dla innych narodów naszego regionu.

To jednak nie jedyny cel, jaki stawia przed sobą – jak i przed innymi czytelnikami powieści Orzeszkowej – prezydent. Tegoroczna lektura ma pogłębić namysł nad tym, jak współcześnie odczytujemy historię i jak o niej pamiętamy. „I żeby, zwłaszcza dzisiaj, w obliczu agresywnego rosyjskiego imperializmu, odwołując się do powstańczego czynu, powieść Orzeszkowej jeszcze bardziej umocniła przekonanie o podstawowym prawie każdego narodu do własnej wolności i suwerenności”.

Tegoroczne Narodowe Czytanie odbędzie się 9 września. Na stronie Kancelarii Prezydenta znajduje się formularz dla wszystkich, którzy chcieliby włączyć się do akcji i zorganizować czytanie tekstu „Nad Niemnem” w swoim mieście, gminie czy instytucji.

Narodowe Czytanie: najpierw był „Pan Tadeusz”

Pierwszą lekturą wybraną przez organizatorów akcji Narodowe Czytanie był w 2012 roku „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. Rok później odbyło się czytanie dzieł Aleksandra Fredry, w roku 2014 przyszedł z kolei czas na „Trylogię” Henryka Sienkiewicza. Rok 2015 należał do Bolesława Prusa i „Lalki”, a kolejny znów do Henryka Sienkiewicza – tym razem czytano „Quo vadis”. Następnie przyszedł czas na „Wesele” Wyspiańskiego, a w roku 2018, jako że Polska obchodziła setną rocznicę odzyskania niepodległości, wybrano „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego. Dodatkowo przez cały rok czytano „Antologię Niepodległości”, czyli specjalnie przygotowany zbiór powstałych na przestrzeni wieków utworów „zaliczanych do kanonu polskiej literatury patriotycznej”. W 2019 roku w ramach Narodowego Czytania jako lekturę wybrano „Nowele polskie” autorstwa Elizy Orzeszkowej, Marii Konopnickiej, Brunona Schulza, Władysława Stanisława Reymonta, Stefana Żeromskiego, Henryka Sienkiewicza i Henryka Rzewuskiego. Wyboru utworów dokonała para prezydencka ze stu propozycji przesłanych do Kancelarii Prezydenta. W 2020 roku przyszedł czas na „Balladynę” Słowackiego, w roku 2021 – na „Moralność Pani Dulskiej” Zapolskiej, a rok temu odbyło się Narodowe Czytanie „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza.