Autor przychodzi wieczorem

Odrobinę męczący styl, trudno wyłuskać sedno z niektórych niezrozumiałych słowotokowych sentencji. Łatwo wbić czytelnika w poczucie niższości gdyby nie to, że wielokrotnie złożone, wypełnione rzadko używanymi słowami, zdanie, można by z łatwością zamienić 4-5 wyrazowym prostym stwierdzeniem. Gdyby jeszcze ten język malował wielobarwny magiczny obraz będący sam w sobie artyzmem i sztuką, ale na mnie sprawiał wrażenie sztuczności.

Zakręty życia trzech sióstr, które dziedziczą niepowodzenia swoich matek, babć, jak również poprzednich pokoleń kobiet, a co sugeruje fabularny schemat powieści Joanny Sawickiej. Mnogość wątków oraz postaci wyklucza ich zwięzłe omówienie w kilku zdaniach, w związku z czym ograniczyć się należy do przedstawienia głównych komponentów „Second Handu”. Wszystkie drogi prowadzą do podupadającego pensjonatu w Podlewie, który nie ma zbyt wiele do zaoferowania, chyba że przyjezdni oczekują smutnych doświadczeń jego właścicielek. Joanna Fabicka mnoży przykre historie z ich życia, aby usprawiedliwić obecne położenie każdej z sióstr. Wykorzystuje realia PRL-u, które nadają się do stygmatyzowania bohaterek, przy czym stosowanie wspomnianego zabiegu nie świadczy o oryginalności powieści. Atutem „Second Handu” jest język. Joanna Fabicka panuje nad potokiem słów, dzięki czemu znane historie doczekały się nieszablonowej oprawy. Niektórych zrazi brak dialogów oraz tempo powieści, aczkolwiek wspomniane elementy pozwoliły mi sprawnie przejść przez całą książkę. Bez względu na potencjalne zastrzeżenia w zakresie przyjętej narracji, czytelnik nie powinien czuć zawodu. W nagrodę za przebrnięcie przez powieść otrzymuje ciekawe zakończenie z gatunkowym twistem, co otwiera drzwi do wielu interpretacji, choć dla mnie była to jedna z książek o przegranym życiu w cholernie przygnębiającym miejscu.

No tak. Wro jest Wro :) Ocena za całość, bo to zgrabna, dobrze ułożona lektura, która bardzo mi przypadła do gustu. Nie wszystko oczywiście. Najmocniej w pamięć wryły mi się opowiadania Orbitowskiego, Vargi, Malickiego. Kuczok, Chwin, Iwasiów, Karpowicz- dobre. Reszta niekoniecznie, ale że Wro... No właśnie. Powtórzę: Wro jest Wro.

Książka stanowi spojrzenie na literacki gatunek kryminału z punktu widzenia antropologicznego. Jako, że jestem "antropologicznym laikiem" używana terminologia stanowiła dla mnie wyzwanie. Na szczęście z reguły prędzej czy później łapałem o co autorowi chodziło. Podział literatury kryminalnej został dokonany jasno i klarownie, choć nie ze wszystkimi podgatunkami wymienionymi w książce bym się zgodził. Z książki bije zarówno wiedza autora na temat kryminału literackiego, jak i estyma, którą ten gatunek darzy. Szkoda, że pominięty został prawie zupełnie kryminał w wykonaniu polskich autorów (poza okazjonalnymi wtrąceniami na marginesie dotyczącymi twórczości Marka Krajewskiego i Joe Alexa). Dziękuję też autorowi za przybliżenie mi twórczości Tony'ego Hillermana, za którego książki wezmę się przy pierwszej nadarzającej się okazji.

Zjawiskowy – tak w skrócie mogę nazwać debiut autorski młodego polskiego pisarza Mikołaja Łozińskiego, syna sławnego reżysera Marcela Łozińskiego. Książka „Reisefieber”, bo o niej mowa została uhonorowana Nagrodą Kościelskich w 2007 roku. Nie sposób nie odnieść tytułu, czyli gorączki, niepokoju przed podróżą, do historii opowiedzianej na kartkach książki. Jednak należałoby powstrzymać się od dosłownego przeniesienia znaczenia tego słowa, w odniesieniu do sytuacji głównego bohatera, na rzecz alegorii. Ale zacznę od samej treści. Książka jest krótką powieścią psychologiczną, której głównego bohatera – Szweda o imieniu Daniel, poznajemy w momencie dla niego trudnym, a mianowicie w chwili śmierci jego matki. Matki, z którą w wyniku przewrotnych kolei losu nie miał kontaktu przez 6 lat. Autor osadza powieść w scenerii Paryża, do którego Daniel udaje się wprost z Nowego Jorku. Podróż ta nie zakończy się jednak na załatwieniu formalności, ale odbije się głośnym echem w życiu bohatera i stanie się wydarzeniem przełomowym. Będzie to jednocześnie podróż do przeszłości, jej dokładna analiza i próba zrozumienia wpływów jakie owa przeszłość miała na obecne życie bohatera. Daniel odwiedzając ciotkę, psychoterapeutkę matki, jej lekarza, żonę jej kochanka, przyjaciół, odsłoni prawdę o jej przeszłości. Pozwolą mu oni zrozumieć niewyjaśnione dotąd sytuacje, natomiast pożegnalny list matki odsłoni tragiczną prawdę skrywaną przez lata. Podróż ta okaże się również podróżą wgłąb siebie, odsłaniającą ukryte w zakamarkach świadomości traumy. Pozwoli ona uzmysłowić bohaterowi jak ważne są przeszłe wydarzenia i w jaki sposób determinują teraźniejszość. Wracając do domu będzie już innym, świadomym siebie człowiekiem. Wie że za późno jest już na odbudowanie więzi z matką, ale zastanawia się czy jest szansa na naprawę kontaktów z ukochaną, które po drodze nieświadomy siebie skomplikował. Ostatnie zdanie daje do zrozumienia, że najpierw musi uporać się ze samym sobą, poradzić sobie z własnymi lękami, z egoizmem i oziębłością jakimi dotychczas się posługiwał. Powieść Łozińskiego jest kunsztownie skonstruowana. Autor zgrabnie przeplata przeżycia głównego bohatera – te ówczesne i te przeszłe, z ostatnimi przeżyciami jego matki. Od pierwszych stron książka wywołuje przyjemny niepokój, pod koniec napięcie wprost pulsuje i nie pozwala oderwać się ani na chwilę. Powieść jest niczym rozrzucone puzzle, których części stopniowo składane w całość tworzą logiczną całość. Książkę czyta się więc niczym kryminał. Nie jest to jednak pozycja spektakularna o rzucającym na kolana zakończeniu. Odznacza się jednak pewną przejrzystością, lekkością i świeżością. Tytułowe drżenie, niepokój przed podróżą narastają w czytelnikach i w głównym bohaterem z każdym nowym rozdziałem. Jednocześnie książka posiada bardzo kameralny i łagodny nastrój. Myślę że taki debiut jaki popełnił Mikołaj Łoziński zasługuje na szczególną uwagę i jest godny pozazdroszczenia. Powieść tą docenić można dopiero z czasem kiedy emocje opadną. Jest ich dużo, ale ubrane w odpowiedni język dają się ujarzmić w jednym słowie – dojrzałość.

Jaki ten świat mały! Bohaterowie tej powieści spotykają się nieustannie, mimo upływu lat, zmiany miejsca w rzeczywistości. I wciąż towarzyszą im emocje. Dla głównego bohatera liczy się przyjemność. Ponad wszystko... Ale potrafi ją sobie organizować i dawkować. I ma odwagę żyć tak, jak chce. Mimo kosztów, jakie musi ponosić. Przewijająca się postać tytułowej Julii spaja tę wielowątkową, osadzoną w sporej przestrzeni czasu opowieść. A jednak Janek Ruczaj, z pozoru jej najbliższy, jest ...obok Julii. Może dlatego, że do końca życia wciąż dowiaduje się o niej czegoś nowego. Znajduję też w tej książce świetnie oddane klimaty małych, zamkniętych wspólnym losem, zależnościami, trybem życia społeczności. No, i utwierdzam się w przekonaniu, że nie jesteś tym, kim jesteś, tylko tym, którego zapamiętano.

Ciekawa i niebanalna książka. Wartościową rzeczą jest na pewno próba odtworzenia realiów Sosnowca z opisywanego okresu. Nawiasem mówiąc, szkoda, że nie trafiłam na taką książkę, której akcja toczy się w Łodzi :) Wracając do treści książki - jest to niby kryminał, ale bez "prawdziwego" śledztwa, a jednak zagadka makabrycznego jakby nie było morderstwa zostaje rozwiązana. Polecam :)

Z jednej strony interesujący portret współczesnej kobiety: niezależnej, wykształconej, świadomej siebie, czerpiącej z życia, co aktualnie podsuwa, z drugiej intelektualny dyskurs z psychoanalitycznymi teoriami na temat kobiecości i szerzej - ludzkiej kondycji. Według mnie nie łączy się to płynnie, raczej jest tak, jak byśmy czytali powieść psychologiczną ni stąd ni zowąd przetykaną naukowym esejem. W dodatku esejem często trudnym do zrozumienia, bo autorka odnosi się do prac naukowych niekoniecznie znanych czytelnikowi. To powieść debiutancka młodej pisarki, może więc kryje się za tym pewna przekora, a nawet lekceważenie: niech się głupek douczy. Niestety. istnieje ryzyko, że douczyć się nie zechce i odłoży książkę na półkę. Dla wielbicieli Joanny Bator, do których należę, bardzo ciekawa lektura - tak zaczynała.

Oczekiwałam mroku, a dostałam raczej duszność wywołaną nie niepokojem, tylko obrzydzeniem. Jest tu wszystko: różne odmiany zła, w tym pedofilia w najróżniejszych odsłonach, skalpy, gwałty, kazirodztwo, przemoc – cała galeria ludzkiego zepsucia. Metafizyka też się przewija, jakby miała to wszystko spiąć w coś większego. Tyle że zamiast grozy czy napięcia zostaje raczej ciężar i zmęczenie. Miałam momentami wrażenie, jakby autorka wypisała wszystkie możliwe okrucieństwa wobec dzieci, a potem – nie mogąc się zdecydować – wrzuciła je do książki wszystkie naraz. A może to moja wina? Kilka lat temu powiedziałam sobie „dość, nie chcę już czytać o krzywdzie dzieci". Po prostu nie. * Mrok? Niby jest – ciężki, lepki, przytłaczający. Ale nie wynika z napięcia ani tajemnicy, tylko z natężenia brudu i przemocy. I zamiast niepokoju pojawia się odruch: odsunąć się od tej historii. * Bohaterka – paniusia z Warszawy, która prowadzi czytelnika przez tę historię. to niestety kobitka, którą z początku była niełatwa, a potem to już całkiem trudna do zniesienia. Obserwowałam ją z dystansem i coraz większym znużeniem. * Wałbrzych, który miał budować klimat, tak jak „Inna dusza” czyni to z Bydgoszczą, nie zrobił na mnie większego wrażenia – nie stał się tłem, które żyje i oddycha. * Wątek księżnej Daisy, perły i Zamek Książ dodają odrobiny elegancji i tajemnicy, ale to za mało, żeby unieść całość. * Elementy kryminału są , bardzo proszę, jest zagadka, śledztwo, nawet całkiem sprytne momenty i nieoczekiwane rozwiązanie - ale nie ratują książki, która jest po prostu zbyt ciężka i przeładowana. * Do tego cały ten językowy chaos: wkurzające „siuśmajtki”, „kotojady”, „wielbłądki”, „kurwaminy” i inne słowne wygibasy, które zamiast budować klimat, momentami tylko rozpraszają i męczą. A co miały wnieść rozmowy i bluzgi internetowych troglodytów? Wałbrzyską społeczność pokazać, czy jak? Może i książka nie jest porażką, może się innym podoba, ale dla mnie to przede wszystkim niewykorzystana szansa na naprawdę świetną, niepokojącą opowieść. Wolę Joannę Bator w japońskiej odsłonie. Na chyba, że ktoś mi zagwarantuje, że po jakiś konkretny tytuł sięgnąć na prawdę warto.

"Saturn" Jacka Dehnela to powieść o losach i z perspektywy męskiej linii rodu Goya zaczynająca się od sukcesów Francisca, przez historię Javiera i ostatnie ogniwo Mariano. To podobnie jak "Buddenbrookowie. Dzieje upadku rodziny" Thomasa Manna historia upadku potęgi. W obydwu wypadkach potęga pochodziła ze sprawczości i talentu nestora rodu, niestety z tego samego powodu doprowadziła do nieporadności i pasożytniczego trybu życia jego potomków. "Saturn" to książka o historii rodziny, ale to też wniosek, że każdy człowiek, każde pokolenie powinno samo budować świat, dążyć, planować, bazować na swoich zasobach. Życie na bazie zasobów rodziny prowadzi do zguby i niezasadnego poczucia wielkości, będącego tylko pustą manierą. Po przeczytaniu całej książki mam poczucie, że powinnam przeczytać ją drugi raz, bardziej systematyczne, z rozrysowany drzewem genealogicznym. Cóż, "Czarodziejska Góra" dawno temu mnie zachwyciła, "Saturn" jest ciekawy, dobrze napisany, jednak utwierdziłam się w przekonaniu, że nadal zostaję wierna Wokulskiemu i jego ideom. Nie przekonuje mnie teza, że stalkował Łęcką, raczej stracił przy niej głowę zmierzając ku samozagładzie. Mierzi mnie Łęcka stanowiąca ostatnie ogniwo upadającego rodu z powodu głupoty, marazmu życiowego, egzaltacji, egoizmu i pustostanu emocjonalno-aksjologicznego.

Przewrotna, ale zarazem wnikliwa analiza społeczna. Bawi i uczy jak to drzewiej się mawiało. Co by było gdyby kobiety w poczuciu bezradności zachowały się po męsku i sprawy słuszne i mniej słuszne załatwiały brutalną agresją? Pod powłoczką humoru i zabawnych scenek kryją się dramaty i beznadzieja towarzyszące bohaterkom; a w tle wielkie miasto, też wart docenienia niemy bohater powieści.

Początek był trudny ale po zapoznaniu się z bohaterami książkę czytało się bardzo dobrze. Dotyka ona trudnego czasu w historii Polski i Europy. Daje czytelnikowi do myślenia. Pokazuje jaki los potrafi być okrutny i niesprawiedliwy i że czasem wygrać znaczy przegrać...

Dawno mnie już tak nie wciągnęła żadna książka. Tytuł jest mylący, książka nie jest wcale o rozwiązłej kobiecie, czy kontrowersjach erotycznych. Choć na początku można odnieść takie wrażenie. Starsza kobieta po przejściach jest w związku z o połowę młodym, biseksualnym studentem ASP i właśnie poznaje jego rodzinę. Im dalej jednak w las lektury, tym więcej drzew faktów, zawiłości i odkrywanych stopniowo tajemnic. Pomimo specyficznej konstrukcji (trochę przypomina mi pod tym względem "Życie miłosne" Zeruyi Shalev.) książkę tę czyta jednym tchem niemalże. Autor zabiera czytelnika z Warszawy na Mazury, a także na Podlasie, odkrywa małe, zapyziałe miasteczka, w których główna bohaterka szuka swoich korzeni i tożsamości. Tytułowa Rozwiązła to nazwa miejscowości, poniemieckiej wioski na Mazurach, której nazwa została przetłumaczona na polski. Nie można się jednak oprzeć, że nazwa jest jakąś alegorią minionych wydarzeń (dziadek głównego bohatera miał tam daczę, do której przez ostatnie pół wieku sprowadzał kochanki, tam też prowadzą główną bohaterkę ślady do odkrycia swojej przeszłości, pochodzenia, życia matki). Zakończenie jest nieoczywiste i zaskakujące.

Autor, jak zawsze, niezawodnie zaskakuje! Książkę czytałam strasznie długo, bo to literatura "powolna", choć wcale nie bez akcji. Dzieje się, jak to w książkach Chwina, z odrobiną magii i niezwykłości. Ale przede wszystkim trzeba te książkę czytać refleksyjnie, z przerwami. bardzo ciekawy pomysł miał Autor i atrakcyjnie go rozwinął, umieszczając akcję gdzie? Oczywiście w starym, przedwojennym, niemieckim Gdańsku :) Świetny obrazek - szkoda, że nie jestem gdańszczanką!!!

Początkowo powieść zainteresowała mnie. Odnajdowałam w niej własne doświadczenia i obserwacje, np. wynajmując mieszkanie w Wilnie. Kinga Iwasiów obserwuje jakiś wschodni kraj, którego nie nazywa, będący kiedyś w Unii Europejskiej. Jej opisy są drobiazgowe, fotografują nieomal ulice, mieszkania, ludzi. Styl pisarki wciąga czytelnika w świat będący - jak mówi - skansenem. Sylwia widzi tradycje, anachronizmy, opisuje ludzi, ale nie jest ich ciekawa. Woli swoją wyobraźnię niż trud poznawania innych, woli domyślać się zdrady męża niż rozmowę z nim, woli myślenie o synku niż wspólne spędzanie czasu. Toczy banalne rozmowy, myśli o swoim życiu, o mężu i dziecku, o pracy... Nic jej jednak nie cieszy, nie wzbudza emocji. Wszyscy bohaterowie wydają się być podobni, nieco senni i bierni. Niby o czymś marzą, ale to tylko sny. W życiu Sylwii bark pasji i ciekawości, obowiązki zawodowe niosą nudę, brak sukcesów, poczucie niespełnienia. Życie osobiste rozsypuje się. Prawie wszystkich bohaterów łączy lęk przed zmianami i zmienianiem się, stąd rozmyślania o pozytywach miasta-skansenu i uniformizacji teraźniejszości w europejskiej Polsce. Przygnębiająca jest też choroba Sylwii, przez którą znajduje się w stanie zapominania, zamazywania, zaciemniania. Sylwia, Ruta, Witek i inni nie rozmawiają o uczuciach, grzęzną w swoich oczekiwaniach... na co?

Książka Książka (gdyby jeszcze Rafał Książek ją napisał to byłby niezły hattrik - Książka Książka Książka) wymaga skupienia i odrobiny, hmm, nazwałbym czułości. Początek nie zapowiada się ciekawie, ot takie tam wspomnienia, ćwiczenia z pamięci, kartki z kalendarza. Jednak gdzieś w połowie zdołałem uchwycić niewidzialną nić opowieści, zrozumiałem konstrukcję i o co chodzi autorowi w tym grzebaniu w przeszłości. Potem jednak przerwałem lekturę, bo pociag dojechał do celu i następnego dnia w innym pociągu zauroczenie wyparowało. Dlatego rada: czytajcie na jeden raz bez przesiadek. Może poczujecie ducha przeszłości zaklętego w tej rodzinnej opowieści. Ps. Bo jak to bodajże Marek Kondrat w C.K. Dezerterzy odpowiedział na pytanie: czytałeś Barucha Spinozę? Tak, ale tylko w pociagu. Czytajcie w pociągach Spinozę, ale nie Łozińskiego.

Varga w jednym z felietonów pisze: „Historia Polski w dużej mierze składa się z rzeczy, które nigdy nie miały miejsca” – to zdanie, choć przewrotne, zmusza do refleksji nad tym, jak bardzo mitologia i wyobrażenia kształtują naszą tożsamość. „Polska mistrzem Polski” – ten tytuł to nie tylko ironiczny komentarz do narodowej megalomanii, ale i gorzka diagnoza: jesteśmy mistrzami w byciu sobą, w zamykaniu się na własne podwórko, w celebrowaniu własnych sukcesów i porażek, często bez dystansu i autoironii. Czy potrafimy spojrzeć na siebie z boku i śmiać się z własnych słabości?

Mam olbrzymi problem z oceną tej pozycji. Temat "silnych kobiet", które mogą stanowić dla nas inspirację - niezwykle mnie zainteresował. Niestety, trochę się zawiodłam na wykonaniu :( Język wykorzystany do przedstawienia tematu jest według mnie dość toporny, momentami bardzo ciężko przebrnąć przez treść. Przyznaję, iż autorka wykonała olbrzymią pracę nad książką, jednak czegoś zabrakło, aby książka mogła stać się bardziej poczytną. Lektura nie dla każdego, acz z pewnością ma pewien potencjał.

Zabieg to nierzadki, plagiatowany od dawna, kiedy bogatą felietonistykę po selekcji podług ustalonych kryteriów np. tematyki, wydaje się w postaci edycji książkowej, pod wymyślnym tytułem. Robił to Stefan Kisielewski, robi notorycznie z przesadą Rafał Ziemkiewicz, i wielu… wszyscy z pokusą większej popularyzacji pisarstwa. To tak jak celebryta, aktor, podsuwa swój wizerunek pod tandetną reklamę, z przyczyn oczywistych. A jest wielu pisarzy -felietonistów eseistów którzy wystrzegają się tej formy lansu, traktując felietonistykę zgodnie jej definicją i konwencją i umieszczając ja tylko zgodnie z jej przynależnym miejscem. Bo felietonistyka ma swój wymiar czasowy, żyje aktualną reakcją na rzeczywistość, i potem jej przesłanie wygasa, a zadane w niej ostrze tępi się erozją czasu, mody i zmiennych realiów. Tym bardziej, gdy tematyką jest polityka: zmienna, kontrowersyjna, karmiona incydentalnie. Albo wytykane absurdy życia codziennego, które są syndromem stricto danych czasów i obyczaju a dezaktualizują się w miarę szybko, dużo szybciej niż następstwo generacji. W danym przypadku, czy felietonistyka dotycząca pisania, czytania i bibliofilomanii nie podlega podobnej zasadzie - dezaktualizacji. Wydawałoby się, że nie. Jacej Dehnek zabawił się w księgowego, z racji samouznania wiekowego w młodszego, poszperał w swoim splikowanym stosie felietonów pisanych na zlecenie portalu Wirtualnej Polski tudzież Polityki,… ze starannością buchaltera powybierał te wdg subiektywnej samooceny waloru i nośności i powpinał ( kopiuj i wklej ) tematycznie do opatrzonych dość manierycznym tytułem rozdziałów ( ksiąg ) i wyszła książka, hybryda nie podlegająca żadnemu kanonowi. Z minimalizacją wysiłku, z wyświechtanym konceptem, aby dobić swój dorobkowy wolumin. Gdyby nie pióro, które skrzy swoistą satyra, ironią i prześmiewczością, i talent, książkę uznać by można jako z gatunku tych pomijanych, wobec innych o większym kuriozum na rynku literackim. Naszły czasy, literackiego galimatiasu i literackiej bitwy, kiedy walor literacki nie ma siły przebycia pod naporem kiczowatego komercjalizmu literackiego, a quasi - krytyka rozpanoszyła się nad tą rangi profesjonalizmu, i dobrze wirtualnie spozycjonowana przez wydawnictwa ( facebookowe rekomendacje ),zabiega z pazurami o czytelnika-klienta. Nasuwa się konkluzja, czy ten profil edycji niejako nie dezawuuje pisarza, podważa renomę, zarzuca pójście na łatwiznę, bo pisarstwa Dehnela meandruje, unika fabularyzacji z kreacją postaci, co nieraz odsłania autentyczny kunszt pisarstwa. W tych „zaksięgowanych „ felietonach trudno połapać się, kiedy każdy z nich został napisany. Niczym hurmem wrzucony wdg kryterium tematyki, a w przypadku felietonu istotny jest czas publikacji bo jest pisany pod refleksję czytelnika, pod jego interpretację bieżących wydarzeń. W felietonach dostrzega się opcję polityczną autora, podteksty, insynuacje na pewne osoby zaangażowane w politykę, ale chcąc skonkretyzować źródło takiej reakcji, potrzebna jest znowuż data zapisu. Co więcej wizyty autora na międzynarodowych spotkaniach literackich, biennalach, konwentach, festiwalach, stypendiach czy promocjach jego książek wszystko enigmatycznie czasowo. Zaczyna się od definicji terminu - krytyk literacki. I Dehnel sam osobie, jakoby nim nie jest, nie terminuje w tym profilu pisarstwa a ponad wszystko jest czytelnikiem. Trudno zgodzić się z tym samo - osądem, argument brnący w ślepą uliczkę z ukrytą subtelnie hipokryzją, co dalej pokazuj treść zapisu. Wszak ocenia poezje, co więcej w stylu i schematem dawnej Poczty Literackiej, maximum krytykanctwa i negacji minimum aprobaty czy pochlebstwa. Jak sam przyznaje ciężko zdobyć się na aplauz w jego nawyku surowej oceny. A jednakowoż infantylizme literacki, znajduje akceptacje na necie w pewnych sferach odbioru. Nie zmylą go gierki słowne, gierki składniowe, pod publikę internetową, składową której są również subkultury i przeróżnego autoramentu ludzi z wsobnym gustem. Każdy krytyk jest czytelnikiem, z istoty tego zajecia, żeby ocenić trzeba przeczytać wnikliwie. A czy felieton, esej, czy recenzja napisana w aspekcie zapisu wrażenia po przeczytanej książce nie jest „miękką „ krytyką literacką, która Dehnel niby zwodniczo uprawia pełną para i z wzięciem. A czy opowiedzenie się za taką a nie innym dziełem literackim, za takim a nie innym pisarzem, nawet w formie rekomendacji nie jest wyrazem arbitrażu, podlegającego w zakres krytyki.? Czy jego afront wobec mody na „misery books” tak zawłaszczającej, że książki o tym profilu tematycznym- w fabule granych na cierpienie ludzkie ( autor nazywa to „pornografią nieszczęścia ‘’ ) zapełniają szumnie regały biblioteczne. Krytyka z zasady ma coś z sarkazmu, złośliwości (rzadko pochwały ),podparta jadem lub pejoratywnością, czego w dehnelowskim upodobaniu oceny czegokolwiek, nie brakuje. Dziedzinę jakąkolwiek profesjonalnie ocenia ten, która ją uprawia. Trudno odmówić Dehnelowi wyrobionego smaku, wrażliwości na estetykę, sztukę i znawstwa dzieł literackich. Od małego fascynuje go książka a on sam traktuje literaturę i i bibliofilstwo jako pasję życia. Felietonistyka nie jest łatwa w aspekcie wyszukiwania tematów ale w nie w przypadku Jacka Dehnela. Zwykle wydawca sugeruje temat, albo go zamawia pod komentarz społeczny, sprawdzając ciągle angaż czytelnictwa np w necie. Jaki by nie był temat, wyobraźnia pisarska Dehnela upora się z każdym i go rozświetli, i jeszcze w tak finezyjny sposób To magia pisarstwa tego autora, wspartego oczytaniem, erudycją, ogiką i swobodą w doborze metafory, w szastaniu słowotwórstwem aby finalnie sprowadzić rzecz do anegdoty, humoreski i połechtać swoim ciętym językiem. Z błahego tematu, potrafi nie tylko powydobywać kwintesencje, ale spenetrować go na wszystkie możliwe strony, aby wycisnąć z niego resztki merytoryki, to coś niewidoczne, to coś snujące się i nieuchwytne, nie dla każdego zauważalne. Efektem tego zabiegu jest, że to co nikłe, z pozoru lipne urasta do waloru literackiego, jak sam metaforyzuje : jest potrzeba „dooliwienia, doheblowania aby powstała jakość ‘’. Pokazuje jak wielu popada w złe nawyki zaczepiania o tematy nowożytnej historii( np. martyrologia Holocaustu, Powstanie Warszawskie… ),które nie ważne że wzięte i chwytliwe ale rządzą się zasadą nietykalności ( w aspekcie pisania o nich ) dla tych, którzy tego nie doświadczyli lub byli świadkami, bo wychodzą z interpretacją na podstawie drugiego przekazu, co prowadzi do przekłamania historii. I barwią prozę, wiersz na całego i zrozpędu, emocjami, weną, mylną wyobraźnią ( Jerzy Kosiński, Hermann Rosenblat ). „Bo Holocaust to samograj, poruszy twarde serca”. W rozdziale „kopniętej muzy’’ ujmująco profanuje literacki kicz. Bywa, że z ocena jego waloru, książkowym blurb, recenzja są zmistyfikowane. Podaje przykład klanu rodzinnego literackiego ze swoich rodzinnych rewirów: matka , ojciec , syn którzy działają w zwartej produktywnej grupie: jeden pisze, drugi recenzuje ( czytaj :gloryfikuje ),trzeci wydaje. A przy tym rzucane ładnie utkanym werbalizmem hasła niczym aforyzmy, że dziedzictwo to bełkot, dezaktualizacja, czas na novum literackie, niejako w imię sensacji ściągają czytelników. Taki proceder, wywraca rynek literacki do góry nogami. Dehnel z zuchwalstwem i tupetem gani tych z płomienną aspiracją do pisania: ich pozorowany artyzm ( Wiena-Mond- Kozłowska ),albo cel agitacyjny ( Witold Gadowski z neosocjalistyczną propagandą ) nie poparte żadną słuszną krytyką, okazują się tylko groteskową miernotą w swojej wymowie. W rozdziale „Ksiega szpargałów” jest sugestywnie o rzeczach których znaczenie poszło do lamusa, prócz antykwarycznej wartości. A jednakowoż nie do końca wdg autora jest to prawda, ot chociażby zachowane sztambuszki, dawne pamiętniki wpisów, na prowadzenie których była dziewczęca moda ( może gdzieniegdzie jeszcze praktykowana ). I z tych niby trywialnych wpisów, wychodzi dawny obyczaj, maniera, i ten styl pisania zdezaktualizowany grany wtedy na patriotyzm i tożsamość polską. Autora fascynuje każdy dokument minionej epoki : czy to gazety, czasopisma przedwojnia lub świeżo po wojnie, czy nawet retrospekcja o bajkach z personifikacjami zwierząt (przypisem każdemu zwierzęciu cech charakteru człowieka ),czy nawet przedwojenne katalogi sklepowe i o dziwo z rekomendacją zakupu gadżetów erotycznych co w tych czasach wydawałoby się tematem tabu, czy nawet katalogi renomowanych domów wysyłkowych edytowane sto lat wstecz ( np.: katalog firmy Sears-Rembuch ) po których można rozpoznać jak narastały potrzeby w miarę upływu lat, jak zmieniała się moda, preferencje i hierarchia punktów widzenia. Rzec by można, że ten zbiór felietonów to wypisz wymaluj epizodyczny materiał autobiograficzny autora. Poznajemy jego inklinacje do poezji wdg jego uznania mistrzowskiej. Exemplum: Miłosz, który jak zauważył oprócz geniuszu, posiadał jeszcze coś w swoim charakterze:. był propagatorem każdego rodzaju poezji ( nie dość wspomnieć o jego antologii poezji światowej ) w kontekście oceny debiutów poświęcał szczodrze czas każdemu bez wyjątku, który porywał się na poezję. Miłosz nigdy nie był rywalem dla nikogo, aczkolwiek epigonem Iwaszkiewicza, którego de facto przerósł dorobkiem i talentem. Pomijając klasyków z uznaną estymą: Rilke (Austriak ),Brodski (poeta rosyjsko-amerykański),Herbert, Kawafis (Grek ),Osip Mandelsztan (poeta rosyjski, którego tłumaczył ),wystarczy wdg Dehnela wspomnieć XX-stowieczny chociażby panteon polskiej poezji zmuzykowanej i wyśpiewywanej a więc znanej ogółowi : Osiecka spopularyzowana w muzyce pop, Jeremi Przybora w swoich sentymentalnych mówiono-śpiewanych frazach, czy Karczmarski jako bard rewolucyjny ( solidarnościowy ). Dehnel opowiada o swoim czytelnictwie, jego pierwsze oglądanie zbioru obrazków w domowych albumach jakby oswajanie i przymierzanie się do kontaktu z książka, potem wczesna nauka czytania, i stopniowe przeskakiwanie poziomów, do coraz do bardziej wyrafinowanych pozycji , usystematyzowanych na regałach - aż po sufit - w pracowni matki-malarki. Jako dziecko chrome pozbawione tymczasowej mobilności, czytał. Każdemu, jak zapewnia wszak okres choroby z dzieciństwa kojarzy się z książką w tamtych czasach, którą pochłaniało się w łóżku, przy odchorowywaniu. W jego rodzinie pasja czytania przechodziła z pokolenia na pokolenie: dziadkowie, rodzice i on jako ostatnia sukcesja. Obok czytania było zbieranie i gromadzenie książek, tych z których łączyła się osobliwa historia: książka jako prezent, jako spadek po kimś ważnym, to znowuż zakup po wytrwałym szperactwie na dany temat. A także z potrzeby posiadania jako tej spod mistrzowskiego pióra, albo tej ulubionej i wzorcowej w przesłaniu w pewnym etapie życia, bo wystawiona książka na regale zdradza osobowość jest „ jej rebusem i aluzją”. Wspomina nauczycielki -polonistki na przestrzeni lat szkolnych, szczególnie tej jednej , która podsycała miłość do literatury i sztuki ( aczkolwiek to z rodziny wyszły pierwsze zaszczepy i motywacje i nawyki ),poprzez zachęty, wypady do muzeów, na wernisaże.. Ale były i takie, które prezentowały bylejakość nauczania, zbyt rygorystyczny i formalistyczny według programu. Gdańsk miasto Grassa, Huella, Chwina jest miastem jego dzieciństwa i wczesnej młodości, i jakby dobijał do szeregu jego literackich luminarzy. Raz zaglądnąwszy do mieszkania babci i zastawszy je w jakimś chaosie, poustawiał na powrót wszystko tak jak byo dawniej za czasów jego dzieciństwa w imie dochowania reliktu pamięci, aby chociaż przez chwile wrócił sentyment i niezwykłość tamtych lat. Warszawska kawalerka 22 metrów kwadratowych, była miejscem bibliofilskich dylematów: każdy zakup książki, wiązał się z pożegnaniem tej wysiedzianej na półce. Podczas licznych przeprowadzek , jego pedantyzm pakowania wynikał z respektu do książki, o którą zabiegał aby nie była niszczona podczas każdej zawieruchy. Dla pisarza, który uznaje pisarstwo za uprawiany zawód, materiałem, który „przerabia” jest język. Dehnel przyznaje ile trzeba czujności, reaktywności aby sprostać mutacji ( nie tej fizjologicznej ) języka idącym z naturalnej zmienności kultury, postępującej cyfryzacji, rozpychającej się łokciami inteligencji sztucznej. Ale jako tłumacz wie najlepiej, że każdy język ojczysty zachowuje swój rodowód, ma duszę, ciągnie za sobą balast mody, lokalnego obyczaju, swoistej rdzennie kultury (obcej dla tłumacza ). Nie można dokonać wiernej transformacji jeden w drugi- ojczysty w obcy- wychodzą przekłamania, samoistne dezintensyfikacje jego aury i nośności, a rolą tłumacza jest odnaleźć balans : miedzy minimum zdzierania swoistości języka tłumaczonego a maksimum w wykreowaniu obrazów czytelnych i swoistych na język tłumaczony. Podaje recepturalnie pewne zasady pisania. W poezji bardziej niebezpieczna nie jest nawet arogancja słowa ( bluzgi, nietakty, wulgaryzmy…) ale wytarte, zużyte poetycko „despekty” słowne, np.: miłość, noc, samotność, dusza, Bóg, serce, kwiat … Regułą jest że wielkie słowa rezonują przy otoczeniu małych, efekty językowe wymagają przerywników, wyrzut wytrawnego słowa, neologizm nabiera wydźwięku przy tonacji stylistycznej zrównoważonej stabilnej, bo w literaturze ekscytuje to co robi wrażenie : słowo, fraza, koncept, fabuła. Jako przykład podaje powieść „Pnin” Nabokowa, w której jedno zdarzenie w życiu profesora pełne groteskowej niefrasobliwości smutku, że coś się udało i radość idąca z tego faktu – ocalenie wazy- triumfuje wobec całościowego jego nieudacznictwa życiowego. Dehnel wychodzi z przestrogą, że wygasa poprawność pisania, Internet stawia wymogi: zwięźle, lapidarnie, krzykliwie dla atencji. Recenzje sprowadzają się do konkluzji bez uzasadnienia : że czyta się łatwo albo nudno, z pseudoautorytatywnym orzeczeniem czy warto przeczytać, czy nie.. Pojawił się nowy wariant recepcji: siecioholizm, facebookolizm. Wiara w słowo pisane to „obumierający kult dawnego Bożka”. Literatura jest postrzegana jako „zafiksowane hobby” zestawiane z manieryczna pasją. Ale jakże inne jest jego credo i lojalność wobec książki. Książka służy „do pracy na samym sobą”, język jest nieograniczonym kreatorem myśli, poglądów…a literatura i tak zapuszcza się dalej w niezbadane rewiry. I nic nie zastąpi radości z przewracania stron.

Ta króciótka książka miała dla mnie jedną podstawową trudność - kondesację. Te historie,toczące się wokół poronień, strachu, traum, są przełamane niesamowitym poczuciem humoru i takim beztroskim na pozór igraniem ze śmiercią. Ale wróćmy do kondensacji, a może lepiej powiedzieć wprost - poetyckości tej prozy. PO prostu brakło mi energii i przestrzeni wersu. Ta hermetyczność świata, że do niego trzeba się tak przebijać, walić głową w mur, prosić się, skamleć, żeby móc rozbić ten z pozoru niewinny kod tragedii. Ale cały czas jest to świetna książka, która mieni się wieloma odcieniami - od humoru do rozpaczy.