Fantazja bez granic – prawdziwa historia ściemy

monia1989
26.03.2020
Okładka książki Prawda. Krótka historia wciskania kitu Tom Phillips Patronat LC
Średnia ocen:
6,7 / 10
111 ocen
Czytelnicy: 721 Opinie: 36

W „Krótkiej historii wciskania kitu” autor, zręcznie żonglując zaskakującymi faktami z powszechnej historii ściemy, uświadamia nam, że czy tego chcemy, czy nie, fałszowanie rzeczywistości to nasz chleb powszedni. Choć lubimy wierzyć, że żyjemy w czasach przełomowych i wyjątkowych, w których nie chodzi już o to, aby informacje przekazywać, tylko je tworzyć, kreować na pożytek jednych i ku rozpaczy drugich, to lepiej nie wierzmy tak łatwo we wszystko, co brzmi sensownie i zgadza się z naszym obrazem świata. W gruncie rzeczy od niepamiętnych czasów dawaliśmy się skutecznie wodzić za nos zarówno w sprawach nieszkodliwych, jak i tych doniosłych. Czas spojrzeć prawdzie w oczy, świat od zawsze był pełen hochsztaplerów i naciągaczy bazujących na ludzkiej naiwności.

Śledząc przykłady największych oszustw w historii, możemy dziwić się naiwności potomnych, którzy wierzyli w drzewa rodzące pieczone jabłka czy sztormy powodowane praktyką wrzucania kotów do morza. By usprawiedliwić przodków, przyznajmy, że bez dzisiejszych udogodnień znacznie trudniej było im weryfikować prawdziwość takich historii. Musieli oni polegać na uczciwości naocznych świadków, autorytecie naukowców, podróżników, a często zwykłych awanturników za takowych się podających. I tak, przez dobrych kilkadziesiąt lat mapy Afryki powielały istnienie pasma gór Kong, przecinającego kontynent z zachodu na wschód. Fakt ten tak mocno utrwalił się w powszechnej świadomości, że zapuszczający się w te rejony globtroterzy widzieli góry, których faktycznie tam nie było. Pół biedy, gdy kłamstwo nadszarpnęło reputację kilku uczonych, jak w tym przypadku, gorzej, gdy ślepa wiara w bujdy, pogoń za dalekimi krainami, mlekiem i miodem płynącymi, kończyła się utratą majątku lub życia.

Zawsze znajdowali się tacy, którzy ulegali obietnicom i urokowi osobistemu zawodowych naciągaczy, szarlatanów. Największe spustoszenie czyniły jednak zbiorowe ataki histerii oparte na lęku przed obcym, który stawał się kozłem ofiarnym. Średniowieczne oskarżenia trędowatych o zatrucia źródeł wody doprowadzały do ich masowych aresztowań, tortur i konfiskaty majątków. Potem przyszła kolej na Żydów, czarownice oraz innych innowierców posądzanych o najrozmaitsze spiski. Ten mechanizm znamy do dziś, choć: „Lubimy myśleć, że zanim staliśmy się nowocześni i wyrafinowani, zostawiliśmy potwory naszej wyobraźni w przeszłości, w minionych stuleciach, gdy wszystko było cieniem i mrokiem. Ale potwory podróżują z nami, tylko czasami nadajemy im nowe twarze albo inne imiona”.

Wyssane z palca historie uśmiercające oponentów czy informacje nieszkodliwe, zmyślone dla żartu, bez względu na kaliber, raz puszczone w obieg zaczynały żyć własnym życiem, nierzadko nawet wbrew woli samego twórcy. Na nic zdawało się w takich sytuacjach kategoryczne dementowanie fałszu. Jeśli gorąco pragniemy wierzyć w coś, co pasuje do naszych wyobrażeń o świecie, trudno nas z błędu wyprowadzić. Tak było i jest. Mimo że dziś samodzielnie możemy zweryfikować prawdziwość wielu informacji, to najczęściej nadal nie zadajemy sobie tego trudu. Może czasem warto rozważyć choćby taką możliwość, zanim bezrefleksyjnie udostępnimy newsa innym?

Fake newsy istniały zawsze, nie zmienia to faktu, że dziś znacznie szybciej docierają do ogromnej rzeszy odbiorców. Ich powszechność powoduje, że choć wciąż się czasem nabieramy, to wielu z nas sceptycznie traktuje wszystkie pojawiające się informacje, przestaje wierzyć także tym prawdziwym i sprawdzonym. Do czego może prowadzić bagatelizowanie tych naprawdę istotnych, zdążyliśmy się w dobie obecnej epidemii boleśnie przekonać.

Lektura książki poza tym, że bawi, dostarczając wielu zapadających w pamięć anegdot, to jeszcze pokazuje, jak bronić się przed dezinformacją, zachowując przy tym zdrowy rozsądek. Zachęca do stawiania pytań, dociekliwości, poddawania w wątpliwość powszechnych opinii. Wszak poza oczywistym kłamstwem dla zysku czy sławy może istnieć całe mnóstwo twierdzeń, które zgodnie z dzisiejszym stanem wiedzy są prawdziwe, ale jutro mogą już nimi nie być. Być może wiele odkryć, dokonań, które dziś traktujemy jak prawdę objawioną, zostanie w niedługim czasie podważonych. Każda epoka, każdy czas jest na swój sposób ciekawy i wyjątkowy, ale żeby się o tym przekonać, trzeba zadać sobie nieco trudu, poszperać w przeszłości i zdobyć punkt odniesienia. Zupełnie jak z informacją.

Monika Kurek

Porównaj ceny

i
Porównywarka z zawsze aktualnymi cenami
W naszej porównywarce znajdziesz książki, audiobooki i e-booki, ze wszystkich najpopularniejszych księgarni internetowych i stacjonarnych, zawsze w najlepszej cenie. Wszystkie pozycje zawierają aktualne ceny sprzedaży. Nasze księgarnie partnerskie oferują wygodne formy dostawy takie jak: dostawę do paczkomatu, przesyłkę kurierską lub odebranie przesyłki w wybranym punkcie odbioru. Darmowa dostawa jest możliwa po przekroczeniu odpowiedniej kwoty za zamówienie lub dla stałych klientów i beneficjentów usług premium zgodnie z regulaminem wybranej księgarni.
Za zamówienie u naszych partnerów zapłacisz w najwygodniejszej dla Ciebie formie:
• online
• przelewem
• kartą płatniczą
• Blikiem
• podczas odbioru
W zależności od wybranej księgarni możliwa jest także wysyłka za granicę. Ceny widoczne na liście uwzględniają rabaty i promocje dotyczące danego tytułu, dzięki czemu zawsze możesz szybko porównać najkorzystniejszą ofertę.

Pozostałe księgarnie

Informacja

Reklama
zgłoś błąd