Tu jest Grecja! Antyk na nasze czasy

Rzut oka na mapę wystarczy, by zrozumieć, że usadowieni w basenie Morza Egejskiego Grecy mieszkali w najbardziej strategicznym miejscu podwójnego morza, które oddziela od siebie, ale przede wszystkim łączy, Europę, Azję i Afrykę. Morze podwójne, bo Morze Śródziemne i Morze Czarne to dla badaczy cywilizacji jedna całość, a losy szlaków handlowych obu tych akwenów na dobrą sprawę wyznaczają rytm dziejów naszej części świata – od epoki brązu aż do dzisiaj. Złamanie jedności komunikacyjnej tych mórz w VII i VIII wiekach naszej ery w wyniku arabskiego podboju Bliskiego Wschodu, północnej Afryki i Hiszpanii, a w konsekwencji podział świata na jego część muzułmańską i chrześcijańską, to w dłuższej perspektywie najbardziej może dramatyczny przełom w dziejach trzech sczepionych ze sobą kontynentów i ich cywilizacji.

Rzut oka na mapę wystarczy, by zrozumieć, że usadowieni w basenie Morza Egejskiego Grecy mieszkali w najbardziej strategicznym miejscu podwó...

Tukidydes, wraz ze współczesnym mu Sokratesem, są wzorcowymi intelektualistami zachodniej kultury w ich społecznej roli wewnętrznych krytyków własnych tradycyjnych wartości – społecznych, politycznych, religijnych czy moralnych. Co może dla nas w obecnym kontekście najistotniejsze, Tukidydes był przy tym świadom, że krytyka taka jest możliwa, ale i że ma sens tylko w świecie wartości i instytucji, z którego on sam się wywodzi.

Tukidydes, wraz ze współczesnym mu Sokratesem, są wzorcowymi intelektualistami zachodniej kultury w ich społecznej roli wewnętrznych krytykó...

W tym samym czasie u szczytu swojego rozwoju znajdowała się ateńska kultura i sztuka, w tym szybko rozwijająca się filozofia. To czasy Sofoklesa i Sokratesa, ale też Eurypidesa i Arystofanesa, rzeźbiarza Fidiasza, architektów Partenonu i Wielkich Propylejów, i wielu, wielu innych.
To chyba najwspanialszy w ogóle czas w dziejach kultury Zachodu, epoka, z której może w największym stopniu wyrasta nasza kultura. I właśnie w tym momencie dziejowym ateńska publiczność ma ze sceny teatralnej uczyć się na spektakularnym, krwawym mitycznym przykładzie o ograniczeniach ludzkiego umysłu i ludzkich osiągnięć. Ideałem było zapewne, żeby po wyjściu z teatru obywatele Aten oddali się rozmyślaniom albo poświęcili dyskusjom na temat katastrofalnych skutków zbytniego zaufania człowieka do własnych możliwości. Właśnie za to, mówiąc banalnie, płaciła, nie szczędząc wydatków, ateńska polis. Na pewno opłaciło się to w wypadku nieco młodszego od Sofoklesa Ateńczyka Tukidydesa, który – jak zobaczymy dalej – w swoim wspaniałym dziele historycznym pt. Wojna peloponeska odrobił tę lekcję. To także nauka najważniejsza dla nas. Może zwłaszcza w naszych czasach.

W tym samym czasie u szczytu swojego rozwoju znajdowała się ateńska kultura i sztuka, w tym szybko rozwijająca się filozofia. To czasy Sofok...