Rok Witolda Gombrowicza i Czesława Miłosza. Senat wybrał patronów roku 2024
Decyzją Senatu ustanowiono Rok Witolda Gombrowicza – jak podkreślili senatorowie, jednego z czołowych inspiratorów współczesnej europejskiej myśli filozoficznej, społecznej i artystycznej. Na patrona roku 2024 wybrano też Czesława Miłosza – „jednego z najwybitniejszych twórców naszych czasów, który na trwałe wpisał się w polską i światową literaturę”.
GPA Photo Archive / snl.no
Pod koniec lipca Sejm podjął uchwały w sprawie ustanowienia patronów roku 2024. Parlamentarzyści zdecydowali się upamiętnić osoby zasłużone dla polskiej historii, kultury i sportu. Aż cztery z nich to wybitni polscy pisarze: Melchior Wańkowicz, Kazimierz Wierzyński, Zygmunt Miłkowski i Marek Hłasko, który w przyszłym roku obchodziłby 90. rocznicę urodzin. Hłaskę doceniono jako kronikarza „niełatwej codzienności zwykłych ludzi” (więcej na ten temat przeczytasz TUTAJ).
Swoich patronów wybiera też Senat. Rok 2024 senatorowie ustanowili właśnie rokiem: Witolda Gombrowicza, Czesława Miłosza, Wincentego Witosa oraz Władysława Zamoyskiego. Rok 2024 będzie także Rokiem Edukacji Ekonomicznej.
Senat RP podjął uchwały ustanawiające rok 2024 rokiem:
— Senat RP 🇵🇱 (@PolskiSenat) September 7, 2023
🪙 Edukacji Ekonomicznej – jako tej, która powinna być niezbędnym elementem przygotowania młodych ludzi do życia zawodowego i społecznego oraz udziału w budowaniu nowoczesnej i konkurencyjnej gospodarki narodowej. W 2024 roku… pic.twitter.com/duZ50a9L8q
Rok Witolda Gombrowicza
W uchwale podkreślono, że Gombrowicz, którego 120. rocznicę urodzin obchodzić będziemy w przyszłym roku, był jednym z najważniejszych polskich pisarzy XX wieku. Wspomniano jego studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim, pierwsze teksty prozatorskie, które na początku lat 30. ukazały się jako „Pamiętnik z okresu dojrzewania”, i przełomowy dla kariery Gombrowicza rok 1937, kiedy opublikował „Ferdydurke”.
„Przed wybuchem II wojny światowej brał udział jako dziennikarz w pierwszym rejsie statku pasażerskiego MS „Chrobry” do Ameryki Południowej. Wiadomości z kraju sprawiły, że postanowił przeczekać wojnę w Buenos Aires w Argentynie, często żyjąc na granicy ubóstwa”, wspominają senatorowie. To na argentyński okres przypadają właśnie najgenialniejsze dzieła Gombrowicza: „Trans-Atlantyk” (1953), „Pornografia” (1960) i „Kosmos” (1965), a także prowadzony w latach 1953–1969 „Dziennik”, w którym to, jak podkreślono: „autor w sposób ironiczny opowiadał własne losy, podejmował dialog z różnymi nurtami filozoficznymi i tradycją kultury polskiej, komentował wydarzenia polityczne”.
Jego twórczość cechuje przede wszystkim umiejętność widzenia człowieka w jego psychologicznym uwikłaniu w relacjach z innymi ludźmi i kulturową spuścizną, poczucie absurdu, ironia, obrazoburstwo dotykające przyjmowanych przez społeczeństwo tradycyjnych wartości, postaw i form. W swoich utworach Gombrowicz podejmuje nieustanną dyskusję z romantyzmem. Prowadzi dyskurs na temat formy jako uniwersalnej kategorii, pojmowanej zarówno w sensie filozoficznym, jak i socjologicznym i estetycznym, będącej środkiem zniewolenia jednostki przez innych ludzi i społeczeństwo.
„Bezkompromisowe spojrzenie na rzeczywistość”
W tekście uchwały wskazano, że 120. rocznica urodzin pisarza stanowi doskonałą okazję do wzmocnienia potrzeby obecności jego dzieł i myśli w zbiorowej świadomości Polaków.
Jak czytamy: „Pomagają one nie tylko zrozumieć skomplikowaną rzeczywistość, ale również umożliwiają rzetelną jej ocenę i uniknięcie schematycznych, skonwencjonalizowanych sądów, które w praktyce okazują się destrukcyjne dla wszelkich przejawów indywidualizmu”.
Senatorowie wskazali, że Gombrowicz to dziś nie tylko jeden z najważniejszych polskich pisarzy, ale i „jeden z czołowych inspiratorów współczesnej europejskiej myśli filozoficznej, społecznej i artystycznej”, którego dorobek „od dziesięcioleci stanowi wizytówkę nowoczesnej polskiej kultury, jej uniwersalnego wymiaru i awangardowego potencjału”.
W tekście uchwały zwrócono uwagę, że Gombrowicz był też piewcą indywidualizmu, a jego przykład pokazuje, jak ważni dla rozwoju cywilizacji są „ludzie świadomi swych szans i możliwości, nieustannie kształtujący własną tożsamość na fundamencie erudycji i twórczego zapału”.
Są to bowiem te przymioty, które winny charakteryzować nowoczesne społeczeństwo dbające, by jednostka nie stała się komponentem bezwolnego tłumu, lecz zachowała i rozwijała swą pasję poznawczą oraz kreacyjne podejście do wszelkiej aktywności.
I dalej:
Chcąc kształtować pokolenie ludzi prawdziwie wolnych, należy wskazać im pełną skalę zagrożeń, by w praktyce nie pomylili wolności z jej wygodną iluzją. Dlatego tak bardzo potrzeba nam dziś przenikliwości i bezkompromisowego spojrzenia na rzeczywistość, którego konsekwentnie uczył nas Gombrowicz.
Rok Czesława Miłosza
W roku 2024 obchodzić będziemy też 20. rocznicę śmierci Czesława Miłosza, wobec której Senat zdecydował się „oddać hołd jednemu z najwybitniejszych twórców naszych czasów, który na trwałe wpisał się w polską i światową literaturę”.
W tekście uchwały wspomniano dzieciństwo spędzone na terenach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, studia w Wilnie i przynależenie do wileńskiej grupy poetów „Żagary”, a także powojenne losy Miłosza, jego związanie z paryską „Kulturą” Jerzego Giedroycia, publikację „Zniewolonego umysłu”, przeprowadzkę do Stanów Zjednoczonych, gdzie wykładał literaturę słowiańską na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley i na Harvardzie, wreszcie – Literacką Nagrodę Nobla.
Przestroga przed demonami autorytaryzmu
Senatorowie przypominają, że Czesław Miłosz był świadkiem największych wydarzeń minionego stulecia: od pól bitewnych pierwszej wojny światowej, poprzez rosyjską rewolucję, odzyskanie przez Polskę niepodległości, społeczne i narodowościowe problemy II RP, czas spełnionej apokalipsy i piekła, którym stały się ulice okupowanej Warszawy, Holokaust i starcie dwóch totalitaryzmów, doświadczenie emigranta w świecie podzielonym żelazną kurtyną, aż do upadku sowieckiego imperium i budowę demokracji.
W uchwale czytamy:
W czasach, gdy wartości demokracji są ponownie podważane, Miłosz, odznaczony medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, ostrzega przed zgubnymi konsekwencjami budzenia demonów nacjonalizmu, antysemityzmu i autorytaryzmu.
Senatorowie ocenili, że jako pisarz i myśliciel Miłosz stał się „jednym z największych autorytetów intelektualnych, a jego twórczość jest zakorzeniona w wieloetnicznych tradycjach polskiej kultury, reprezentuje zarazem dziedzictwo narodów Europy Środkowo-Wschodniej z jej doświadczeniem skutków nazizmu i komunizmu”.
Wskazali, że w swojej twórczości poeta przekraczał granice kultur, gatunków i języków. „Zniewolony umysł”, owa przenikliwa, nietracąca na aktualności analiza świadomości porażonej przez totalitarne utopie, to zdaniem senatorów jedna z najważniejszych książek ubiegłego wieku.
Tagi i tematy
komentarze [67]
To dobry wybór. Chciałbym, aby uwzględniono to w liście lektur licealnych, na przykład licealistom " Ferdydurke", a maturzystom fragmenty " Dzienników" Gombrowicza pomogłyby w kształtowaniu umiejętności krytycznego myślenia.
Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam
