Duchy na dachu. Groteski

Zbiór pięciu opowiadań. Jako pierwsze mamy "Dwóch młodych ludzi", rzecz jak na Lema silnie nastrojowa. Z jednej strony o tym, że trawa za płotem zawsze zieleńsza, z drugiej o oszukiwaniu zmysłów. Świetne. Dalej mamy trzy opowiadania o Pirxie. "Polowanie" - westernowa w klimacie nagonka na zbuntowanego robota. "Wypadek" - górska wyprawa ratunkowa i "Opowiadanie Pirxa", rzecz o tym jak Pirx napotyka statek obcych ale najbardziej prozaiczne i przyziemne uwarunkowania i problemy uniemożliwiają mu kontakt/zbadanie sprawy. Wszystkie trzy rzeczy oczywiście świetne, używają SF jako anturażu, skupiają się w swej istocie na człowieku, wiele tu płaszczyzn i aspektów. Na koniec "Altruizyna, czyli opowieść prawdziwa o tym, jak pustelnik Dobrycy Kosmos uszczęśliwić zapragnął i co z tego wynikło", później włączona do Cyberiady. Tu wiadomo, głównie o tym, że uszczęśliwianie bliźnich na siłę to nie najlepszy pomysł. Ale oczywiście nie tylko. Czysta rewelacja. Co tu dużo gadać, każde opowiadanie jest świetne. :) 9,5/10

Zbiór opowiadań znanych i mniej znanych polskich pisarzy. Opowiadania równe i nierówne. Nie pozostaje nic innego jak wyciągnąć średnią. Jan Barszczewski – Włosy krzyczące na głowie, ciekawe, niestety, zakończenie wg mnie ucięte – 6/10 Antoni Lange – Władca czasu – ewolucja w pigułce – 6/10 Bruno Schulz – Karakony – niestety, słabiutkie… 4/10 Stefan Grabiński – W domu Sary – groza, jak to u Grabińskiego (chociaż bez wątków kolejowych) – 7/10 Stefan Grabiński – Na tropie – ciekawe, bardzo ciekawe – 7/10 Karol Irzykowski – Kowadło Morda – dziwne, może nie pasujące do tego zbioru, ale ciekawe – 6/10 Michał Choromański – Krzyżówka – poprowadzone bardzo ciekawie, zakończenie niestety mnie rozczarowało 5/10 Janusz Meissner – Dziwny pasażer – nigdy nie czytałem „takiego” Meissnera, pozytywnie mnie zaskoczył - 7/10 Jerzy Szaniawski – Przygoda odmłodzonych - 6/10 Stanisław Zieliński – Histrio, Gibba – dziwnie pokręcone – 6/10 Stanisław Lem – Terminus – a jaka może być moja ocena opowiadania o pilocie Pirxie… - 9/10 Nie chce być inaczej – 6,27 czyli 6/10.

Czytałam ten zbiór długo, ale nie dlatego, że opowiadania były kiepskie. Wręcz przeciwnie, niektóre wywarły na mnie na tyle silne wrażenie, że musiałam dać sobie trochę czasu na przejście do kolejnego. Zbiór został wydany w 1980 roku. Najmłodsze opowiadanie ma obecnie 42 lata, najstarsze 64 (!). Jednak wszystkie są ponadczasowe, jeśli można tak powiedzieć o utworach traktujących o przyszłości. Innymi słowy wtedy były to niesamowite wizje przyszłości i mimo całego postępu technologicznego, po pięćdziesięciu latach dalej są niesamowitymi wizjami przyszłości i jeszcze przez długi czas takie pozostaną. Opowiadania, które szczególnie zapadły mi w pamięć to (ułożone subiektywnie od najlepszego :)): Megalomania (J. Nidecka) Przydział (J. Siwek) Dom (A. Stoff) Wieczorne niebo (A. Czechowski) Wróble Galaktyki (K. Fiałkowski) Test (S. Lem). Dodam jeszcze tylko, że jeszcze dziesięć lat temu zapierałam się rękami i nogami przed opowiadaniami. Dzięki takim utworom (i muszę tu jeszcze wspomnieć Teda Chianga) opowiadanie jako forma literacka powoli, acz nieubłaganie zdobywa moje serce. :)

Akira Kurosawa nakręcił Siedmiu samurajów (七人の侍) i byli tak świetni, że za niedługo John Sturges nakręcił Siedmiu wspaniałych (The Magnificent seven) i oni też odcisnęli swoje piętno w mej pamięci. Dziś skończyłem czytać (po raz kolejny) Siedmiu fantastycznych, których wyboru dokonał Lech Jęczmyk. Wszystkie trzy siódemki są rewelacyjne. Wszyscy pamiętamy Test pilota Pirxa (ci, którzy nie pamiętają, a chcieliby, niech klikną w tytuł i obglądną) nakręcony na podstawie opowiadania Rozprawa Stanisława Lema. Ale wcześniej Pirx musiał przejść Test na pilota. Jak się to odbyło i czym skończyło, dowiemy się z pierwszego opowiadania. Więcej na http://niepamietnikfprefecta.blogspot.com/2012/12/fantastyczny-poczatek.html

Kilka bardzo dobrych opowiadań, niektóre bardziej idące w stronę szeroko rozumianej fantastyki niż fantastyki naukowej z racji tematu czyli podróży w czasie. Ten tom podobał mi się bardziej od poprzedniego, nie zestarzał się tak bardzo a obecność w nim Lema i Zajdla podnoszą ocenę każdej antologii co najmniej o dwie gwiazdki. Jest tu tez kilka błyskotliwych opowiadań autorów o których wcześniej nie słyszałem. Rozważania radzieckich futurologów które znajdują się na końcu książki można spokojnie pominąć.

Ciekawa lektura, w większości przetrwała próbę czasu. - przewidywania: nie brnął w fantazje tylko opierał się o wiedze bieżącą - przecenił biotechnologie - nie docenił Internetu - sztuczna inteligencja za dużo analogii do ludzkiego mózgu - bardzo trzeźwa ocena sytuacji w Polsce i na świecie. Wielki umysł, polecam

25 opowiadań SF (plus dodatkowo na końcu 4 eseje) amerykańskich, rosyjskich, polskich i angielskich twórców ubiegłego wieku, często trącące już myszką, często pobieżne, skrótowe. Nazwy, słownictwo, elektronika, nauka - wszystkie te dziedziny zostały brutalnie zweryfikowane przez upływający czas. Niemniej zdarzają się historie ciekawe a nawet perełki. Czyta się to z nostalgią. 1). Kurt Vonnegut "Jutro..." - rok 2158 Nowy Jork, od czasu wynalezienia antygerasonu ludzie żyją nieskończenie długo w przeludnionym świecie, pozbawionym wszelkich surowców. Małżeństwo Schwartzów - 112to letni Lou i 93letnia Emeralda kombinują, jak uśmiercić 172letniego dziadka, głowę rodziny, ... Absurd i dziwaczny humor typowe dla Vonneguta - 6pkt; 2). Robert Sheckley "Ptaki-czujniki" - Charlie Gelsen jest prezesem jednej z siedmiu firm produkujących ptaki-czujniki, służące zapobieganiu zbrodni. Rząd zatwierdza powszechne wdrożenie ptaków do użycia, Gelsen ma jednak wątpliwości odnośnie układów świadomości wmontowanych w ptaki. Czy myślące maszyny nie wymkną się spod kontroli? Zaczynają się pojawiać pierwsze raporty z działalności ptaków... Dość absurdalne, skrótowe i archaiczne. - 5pkt; 3). Janusz A. Zajdel "Sami" - pozornie niezobowiązująca, filozoficzna rozmowa o celu istnienia Naszego Świata, Zagadce Bytu i Czasu przez grupę nieokreślonych istot imieniem Maudr, Eso, Iti, Oak, Tako i Yox. - 5pkt; 4). Morio Kita "Zbytek" (opublikowane też w zbiorze "Drugie lądowanie") - starzec w ruderze to prezes-fundator statku kosmicznego, na którym spełnia swoje dziwactwa ze sztuczną grawitacją i smażeniem ryb na czele... - 7pkt; 5). Robert Sheckley "Specjalista" - handlowy statek kosmiczny, należący do Związku Galaktycznego, składający się z opartych na współdziałaniu elementów-członków załogi: Gadacz, Oko, Zasilacz, Akumulatory, Ściany, Silnik, Mózg, Popychacz, Doktor, podczas podróży w dalekie rejony kosmosu wpada w burzę świetlną i gubi się gdzieś na peryferiach galaktyki tracąc Popychacza... Osobliwe to, spersonifikowane części statku wytrącają trochę z koncentracji - 6,5pkt; 6). Kirył Bułyczow "Wybór" - wychowany w domu dziecka moskiewski naukowiec od zawsze potrafił więcej, niż zwykli ludzie. W końcu odkrywa, że jest kosmitą... - 7pkt; 7). John Wyndham "Biuro turystyczne Pawleya" - pierwszoosobowy narrator Jerry bada przypadki pojawiania się w różnych losowych miejscach ludzi/duchów, znikających w ścianach czy unoszących się nad ziemią... - 7pkt; 8). Janusz A. Zajdel "Tam i z powrotem" - śmiertelnie chory Herbert Laut, wraz z tysiącami innych chętnych, poddaje się długotrwałej hibernacji. Budzi się w nowej rzeczywistości 150 lat później... - Zajdel jak zwykle mistrzowski! - 10pkt; 9). Kurt Vonnegut "Pies Tomasza Edisona" - emeryta Harold K. Ballard spacerując ze swoim psem całymi dniami szuka potencjalnych słuchaczy w parku w Tampa na Florydzie i nieproszony opowiada im historię swoich dokonań. Trafia w końcu na godnego rywala, który opowiada mu historię o inteligentnym psie Tomasza Edisona (wynalazcy żarówki)... - 8pkt; 10). J. T. McIntosh "Zespół" - 45cio letni, chwilowo bezrobotny Edgar dostaje od przyjaciela Younga propozycję pracy dla międzyplanetarnej organizacji NZZ jako Ojciec Zespołu. W tajemnicy ma opiekować się również zatrudnioną tam córką Younga, Lorraine. Obserwujemy proces rekrutacji kolejnych członków 6cio osobowego Zespołu, prania ich mózgów, szkolenia i w końcu misji na odległą planetę Perryon... Jest to najdłuższe, składające się z 4 części opowiadanie w zbiorze. - 8pkt; 11). Wiktor Kołupajew "Bilet do dzieciństwa" - dorosły naukowiec Aleksander odwiedza 10cio letniego siebie w przeszłości - 7,5pkt; 12). Marian Butrym "Gość z tamtego świata" - reporter Mike Jones z Chicago Tribune odwiedza posiadłość Joe Barnesa w miasteczku Powder Valley, ochroniarza Instytutu Elektroniki Doświadczalnej. Nakłania właściciela do opowiedzenia, co niezwykłego ostatnio mu się przytrafiło... - 8pkt; 13). Ron Goulart "Nowe "Lo!" (opublikowane też w zbiorze "Drugie lądowanie") - kolekcjoner wycinków z gazet przytacza kilka ciekawostek... - 5pkt; 14). Władymir Michajłow "Spotkanie na Japecie" - pilot statku kurierskiego Ładoga i reporter, Bragg i Severe, lądują na planecie Japet. Mają powitać powracających po latach misji w kosmosie astronautów legendarnego gwiazdolotu Błękitny ptak... - 8,5pkt; 15). Edmund Wnuk-Lipiński "Wyprawa ratunkowa" - ekipa ratunkowa podejmuje próbę odnalezienia zaginionej załogi statku na tajemniczej planecie... - 8pkt: 16). Władlen Bachnow "Piąty od lewej..." - Ejbi Si jest jednym z 15tu koordynatorów wysłanych z planety Oz na misje przyśpieszenia rozwoju 15 zamieszkanych planet na obrzeżach galaktyki. Sprawy nie toczą się jednak pomyślnie... - 7pkt; 17). Sakyo Komatsu "Papier czy włosy" - pewnego dnia, na skutek marsjańskich bakterii, ze świata znika wszelki papier. Obserwujemy to przez pryzmat dziennikarza, któremu świat się załamuje... - 6pkt; 18). Stanisław Lem "Kongres futurologów" (opublikowane też w zbiorze "Dzienniki gwiazdowe") - opis światowego zjazdu futurologów w Costarikanie w dziwacznym, stu sześciopiętrowym hotelu Hilton. Jak to w przypadku opowiadań o Ijonie Tichym pełno tu absurdu i dwuznacznego, rubasznego humoru. Zdecydowanie wolę Lema w poważniejszych odsłonach. - 4pkt; 19). Dymitr Bilenkin "Miasto i wilk" - Wilk, należący do 3go pokolenia uczłowieczonych drapieżników, szuka w mieście Selli, zaprzyjaźnioną zoopsycholog. Z włączonym translatorem mowy na szyi spotyka po drodze kosmonautę Borka, który pokazuje mu tajemniczy piasek z Syriusza... - 8,5pkt; 20). Ilja Warszawski "Ucieczka" - w podziemnych obozach koncentracyjnych Medeny więźniowie wydobywają rudę uranu potrzebą do prowadzenia wojny o hegemonię w kosmosie. Jednym z nich jest Arp Zumbi a to jest historia jego ucieczki i jej przewrotny koniec... - 10pkt; 21). Romen Jarow "Zakład" - mieszkaniec planety Amos z gwiazdozbioru Łabędzia przybywa na wezwanie rozgniewanego mieszkańca kamienicy, żądającego usługi ślusarskiej i naprawy kaloryfera. Groteska SF... - 7pkt; 22). Shin'ichi Hoshi "Upominek" - dość trywialna opowiastka jak to kosmici przed wiekami zostawili na Ziemi pojemnik z darami ich cywilizacji dla przyszłych Ziemian, a ci zniszczyli go wybuchem bomby jądrowej... - 6pkt; 23). Arthur C. Clarke "Halo, kto mówi?" - po oddaniu do użytku powszechnej satelitarnej sieci telefonicznej dochodzi do serii niewyjaśnionych wypadków. Pracownicy Naukowego Instytutu Badawczego omawiają teorie co może się jeszcze stać... - 6,5pkt; 24). J. G. Ballard "Głosy czasu" - pseudonaukowy bełkot upozorowany na trudny wielokrotnie złożonymi zdaniami o neurologu Powersie i jego badaniach nad milczącymi genami i nieuchronnymi zmianami zachodzącymi w organizmach... Sam koncept ok. - 5pkt; 25). Władlen Bachnow "Wyprzedaż" - krótka historyjka o handlarzu cudzymi wspomnieniami. - 6,5pkt. Lech Jęczmyk "Jeti, brat lokisa", Herman Maliniczew "Kto, co i w jakim celu?", Gennadij Jeremin "Czy nie zostanie rozwiązana starożytna zagadka?", Alfred Bester "Mój własny świat fantastyki naukowej".

--- Zbiór 27tu opowiadań SF, od kilku do kilkudziesięciu stron każde, zaczynające się naszkicowanym tematycznym obrazkiem, podzielone na 3 grupy. Pierwsza część nosi tytuł "Inwazja Marsjan"i zawiera 19 opowiadań, druga "Diabelskie wynalazki" - 8 opowiadań oraz dodatkowo trzecia "Fakty, hipotezy, zagadki", czyli 4 eseje. 1. Dymitr Bilenkin "Dlaczego?" - na 3 stronach tekstu autor próbuje znaleźć optymalny wariant sygnalizacji międzygwiezdnej i trochę naiwnie wyjaśnia, dlaczego gwiazdy pulsują - 6pkt; 2. Ryszard Sawwa "Lot dalekosiężny" - wydarzenia obserwujemy tu z perspektywy 3 naukowców z Centrum Badań Kosmicznych w Wynnejack, która jest przeplatana, pisaną kursywą, perspektywą obcych (głównie Alfa - pilota liniowca dalekiego zasięgu) - ich automatyczny statek kosmiczny podąża w kierunku Ziemi za sygnałami z niej pochodzącymi... - 7,5pkt; 3. Fredric Brown "Ostatni Marsjanin" - jakiś nieznajomy w barze podaje się, że jest ostatnim żyjącym Marsjaninem, barman dzwoni do redakcji gazety, skąd przybywa dziennikarz i przesłuchuje pijanego podającego się za Marsjanina... - 7,5pkt; 4. Ariadna Gromowa "Bardzo dziwny świat" - Młodszy i Starszy lądują na nieznanej planecie i powoli odkrywają jej tajemnice. W miarę poznawania coraz to nowszych roślin i zwierząt powoli dochodzimy do wniosku, że eksplorują Ziemię... - 7pkt; 5. Clifford D. Simak "Cienie" - trochę naiwna, ale przyjemna historyjka o świecie równoległym istniejącym obok naszego, opowiadana pierwszoosobowo przez chłopca Steve'a, który kumpluje się z trzema nieziemcami - Kudłatym, Lalusiem i Malcem, dziećmi emigrantów-osadników z innych planet - 8pkt; 6. Ilja Warszawski "Kaczka w śmietanie" - opowiadanie zawarte także w zbiorze "Drugie lądowanie" - do domu znanego pisarza SF puka człowiek i podając się za kosmitę prosi o miesiąc pobytu, ale nie zostaje przyjęty... - 8pkt; 7. Stanisław Lem "Opowiadanie Pirxa" - nie lubię tej groteskowości, gawędziarskiej ironii w opowiadaniach Lema (wszechobecnej choćby w "Dziennikach gwiazdowych"), a tu właśnie z tym mamy do czynienia - Pirx nawiguje statkiem "Perła nocy" zbierającym kosmiczne śmieci z załogą chora na świnkę, którą sam karmi i leczy, z wciąż pianym nawigatorem, inżynierem-lamenciarzem, który okazuje się inżynierem drogowym nie kosmonautą, a wszystko w chmurze meteorytów w którą wlecieli przez własną ignorancję i na kursie kolizyjnym ze statkiem-widmem... - 5pkt; 8. Fritz Leiber "Człowiek, który zaprzyjaźnił się z elektrycznością" - agent mister Scott wynajmuje Domek na Wzgórzu mister Leverett'owi, który zdaje się być zauroczonym faktem, że w pobliżu domu przebiega linia wysokiego napięcia... - 5pkt; 9. Arkadij Strugacki, Borys Strugacki "Stan alarmowy" - kiedy na pokładzie kosmolota pojawiają się tajemnicze, ośmionożne muchy rozmnażające się w zatrważającym tempie, kapitan zarządza stan alarmowy - 6,5pkt; 10. Fredric Brown "Przedstawienie kukiełkowe" - opowiadanie zawarte także w zbiorze "Drugie lądowanie" - nieziemiec (kosmita) przybywa na Ziemię w imieniu Związku Galaktycznego w celu sprawdzenia, czy Ziemia może stać się członkiem Związku... - 8pkt. 11. Fredric Brown "Mąż opatrznościowy" - humorystyczne opowiadanie jak to dwóch Darian uprowadziło z Ziemi pijaczka Ala Hanleya na swoją planetę i pokazuje go jako okaz w zoo... - 7pkt; 12. Mark Clifton "Hańba wandalom" - dające do myślenia opowiadanie o eksperymentach naukowych z dziedziny nukleoniki (wywołanie kontrolowanej reakcji jądrowej) przeprowadzanych na Marsie przez ziemskich naukowców, którzy nie potrafią ostatecznie zapanować nad ich niszczycielskimi skutkami... - 7,5pkt; 13. Andrzej Czechowski "Wieczorne niebo" - 2 kobiety utyskują o tym, jak to nad Ziemią fruwają latające spodki a w nich Uranidzi, którzy nawiązali "współpracę" z ludźmi i dostarczają im zaawansowane maszyny... - 7pkt; 14. Władimir Szczerbakow "Żuk" - opowiadanie na 2 strony - Alek z papą na spacerze znajduje żuka, który okazuje się dziwny... - 7pkt; 15. Arkadij Strugacki, Borys Strugacki "Spotkanie" - po powrocie na Ziemię z łupem fauny z planety Jajło Łowca rozpamiętuje wcześniejsze swoje niebezpieczne polowania, swoje moralne wątpliwości, uświadamia sobie, że jest już stary, że powinien osiedlić się na stałe na brzegu Tysiąca Oparzelisk... - 8pkt; 16. Władimir Grigoriew "Własne drogi ku słońcu" - Profesor nakazuje budowę pancerza grawitacyjnego, który ma uniemożliwić odchylenie Ziemi z orbity i oddalenie się od Słońca a następnie rozbicie o "Piątaka" - zawiłe, trącące manifestem komunistycznym w wydźwięku opowiadanie - 4pkt; 17. Władimir Grigoriew "Zgodnie z prawami nauk nieścisłych" - profesor Izjumow w wolnych chwilach bada pierwotniaki, co pochłania cały jego wolny czas i zapał - chaotyczne i nijakie opowiadanie - 4pkt; 18. Zenna Henderson "Podkomitet" - Linjeni, po ataku na Ziemię, postanawiają w końcu zawrzeć porozumienie z Ziemianami. Przylatują swoimi statkami, razem z rodzinami, zajmują wydzielony i odgrodzony obszar i przystępują do pertraktacji pokojowych... W tym czasie mały chłopczyk Splinter wykopuje dziurę pod ogrodzeniem i spotyka się potajemnie z małym Linjenim - Doovie'em, co w końcu odkrywa przerażona matka... - 9pkt; 19. Konrad Fiałkowski "Wróble galaktyki" - grupa studentów pod przewodnictwem profesora Torena bada tajemnicze torusy na Ganimedzie - jednym z księżyców Jowisza, gdy nagle zostają zaatakowani przez tajemniczą chmurę... Opowiadanie trochę podobne do "Niezwyciężonego" Lema, ale napisane trudnym, naukowym językiem... - 6,5pkt; 20. Harry Harrison "Stragan z zabawkami" - opowiadanie zawarte także w antologii "Drugie lądowanie" - zabawka Atomowy Kosmolot wzbudza zainteresowanie wojskowych i naukowców... - 7pkt; 21. Aleksander Szalimow "Koncentrator grawitacji" - naukowiec-konstruktor, po wielu nieudanych wynalazkach, konstruuje koncentrator grawitacji i próbuje go sprzedać panu Gollforby'emu - właścicielowi największego koncernu produkującego automaty... - 7,5pkt; 22. Gerald Kersh "Niebezpieczny sejf" - szalony naukowiec opowiada, jak to opracował "oswojony fluor", którego próbkę przez roztargnienie zostawił w skrytce bankowej narażając tym samym na "uzbrojenie się" potężnej bomby fluorowej i o akcji ratunkowej... - 7pkt; 23. Dymitr Bilenkin "Dzień, w którym zjawiła się żyrafa" - w laboratorium fizyk wjeżdża na ambicję chemikowi po czym robi mu kawał... - 7pkt; 24. R. A. Lafferty "Siedem dni strachu" - opowiadanie zawarte także w zbiorze "Drugie lądowanie" - dziewięcioletni Clarence buduje siedmiodniowy znikacz i w mieście zaczynają znikać rzeczy... - 7pkt; 25. Ł. Mogilew "Okno na przeszłość" - stary profesor Worobiow ginie w zagadkowych okolicznościach w Leningradzie, wcześniej jednak kilka razy spotyka się ze swoim niegdysiejszym studentem-paleontologiem i wyjawia mu pewien sekret o skonstruowanym urządzeniu do "podglądania w czasie"... - 7,5pkt; 26. Anatolij Dnieprow "Otchłań" - młody moskiewski fizyk, zajmujący się badaniem szybkości przewodzenia impulsów nerwowych, słucha powieści byłej dziewczyny o śmierci jej partnera Olega (a jego kolegi ze studiów), pracującego nad tym samym co on i eksperymentującego na sobie... - 7pkt; 27. Roman Jarow "Drugie stadium" - mieszkańcy nowo wybudowanego bloku z profesorem Chromosomowem na czele sadzą drzewa radości w pobliżu budynku. Niezwykłe właściwości lasu ściągają ludzi z okolic w celu wyciszenia i nabrania dobrych emocji. Nie podoba się to złośnikowi, inżynierowi Machorkinowi... - 6,5pkt; 28. Józef Szkłowski "Człowiek, Ziemia, kosmos" - tekst naukowy o wzroście liczby ludności wyprzedzającym wzrost produkowanej energii i wyczerpywaniu się zasobów... 29. Borys Lapunow "Zamieszkany kosmos" - tekst naukowy o tym, czy jesteśmy sami czy nie w kosmosie i o prawach do jego podboju/zagospodarowywania... 30. Aleksander Kazancew "Tunguska katastrofa" - naukowe wyjaśnienie sporu co spadło na tunguską tundrę - meteoryt, kometa, antymateria czy statek kosmiczny obcej cywilizacji... 31. Lech Jęczmyk i jego wywód na temat "Co to jest fantastyka naukowa?".

Naprawdę dobry wybór esejów różnorodnych znawców fantastyki, który przedstawia science-fiction z każdej możliwej strony, próbując znaleźć definicję gatunku. Ponadto, złoto dla osób, które poszukują książki do pracy licencjackiej/magisterskiej i muszą gatunek jakoś opisać.

Mała wielka rzecz. Iwaszkiewicz w przepiękny sposób napisał o dość przygnębiających sprawach jak starość, nadchodząca śmierć, przemijanie. Krótka, wzruszająca nowela o człowieku, któremu umiera ukochany koń i którego krewna wbrew jego woli sprzedaje ulubiony, niesamowicie dla niego cenny i ważny obraz. Smutna historia pana Ignacego, który koniec końców traci wszelki sens i radość życia, nadzieję na lepsze jutro. Przyznać trzeba, że Iwaszkiewicz napisał tę nowelę pięknym, niezwykle obrazowym językiem. Czytało się to z największą przyjemnością, pomimo tego smutnego zakończenia. Polecam, naprawdę warto. Krótkie, a jakie bogate w treść i emocje.

Młyn do mielenia rakiet. Muszę to zanotować, bo zapomnę. Wzruszająca, bardzo głęboka. Cudowna. Bardzo, bardzo wielowarstwowa. Nie wiem, czy uda mi się do niej kiedyś wrócić, może za 20 lat; to by było nawet dobre, spojrzeć na nich ponownie tak bardzo inaczej. Jestem pod tak ogromnym wrażeniem, że to w zasadzie powieść. Piękne to jest.

Awangarda i surrealizm obok piękna i wysmakowania tylko u Schulza. Nie ma wątpliwości, że był geniuszem. Uwielbiam jego głębokie, brunatne i pełne opisy. Sporo nawiązań do Starego Testamentu, na szczęście akurat czytałam. Na początku uznałam, że "Proza" powinna być lekturą, ale potem uznałam, że nie wypada niszczyć takiego arcydzieła. Po co narkotyki, mamy Schulza!

Pierwszy utwór – „Krawiec” przeczytałem właściwie bez zainteresowania. Natomiast drugi, czyli „Garbus” wydał mi się najlepszy z całego zbioru. Opisuje on rozkład moralny pewnego towarzystwa z uzdrowiska, gdzie w tle usługuje całej paczce pewien garbaty mężczyzna. Tekst zawiera problematykę (nie)tolerancji dla innych, brzydoty cielesnej, lęków. Akcja „Amora” rozgrywa się w czasie II wojny światowej. Bohaterem jest nastolatek wchodzący w dorosłość, jego pierwsze inicjacje, fascynacje erotyczne. „Polowanie na lisa” stanowi oryginalny, żartobliwy traktat o polowaniu na sprytnego (do czasu) lisa... W „Serenadzie” także lis jest bohaterem, który to potrafi grać na wiolonczeli. „Lis filozof” i „Lis aspirant” to właściwie monologi dość zróżnicowane; o życiu, naturze, ewolucji czy nawet Kościele.

Interesujący zbiór twórczości Mrożka z lat osiemdziesiątych, zamieszczanej w paryskiej "Kulturze", londyńskim "Plusie" i krakowskim "Tygodniku Powszechnym". Znaleźć w nim można teksty przeróżne. Od groteskowych, satyrycznych opowiadań, po poważniejsze artykuły i felietony w których odnosi się m.in. do komunizmu, stanu wojennego, a także rozprawia się z dylematem Mickiewicza pomiędzy "czuciem i wiarą", a "mędrca szkiełkiem i okiem". Znajduje się tu również jego słynny, analityczny esej o "Popiele i diamencie". Całość ukazuje nam interesującą panoramę dorobku Mrożka, będącego nie tylko wielkim szydercą i dowcipnisiem (w ten sposób najczęściej kojarzony), ale również poważnym, krytycznym pisarzem. Ze świecą szukać drugiego autora, który pisałby z taką odwagą oraz swobodą, nie obawiając się, że któreś utwory mogłyby popsuć jego "pisarski image". Zbiorek dobry na pierwsze spotkanie z Mrożkiem. Nie raz rozbawi, a wiele razy wprawi też czytelnika w zamyślenie.

"Słowa te ryję na glinianych tabliczkach przed moją jaskinią". Czyż to zdanie z opowiadania Lema "Profesor A. Dońda" nie powinno trafić do zbioru najsłynniejszych pierwszych zdań otwierających utwory literackie? Przecież to genialny początek opowiadania SF. Literatura science fiction, szczególnie w swojej krótkiej formie, to przede wszystkim zaskakujący pomysł, poruszająca idea, niepokojąca wizja. Opowiadania zawarte w tej antologii idealnie do tego pasują. Oczywiście jedne są rewelacyjne a inny tylko po prostu dobre, każde zaś na pewno jest wart przeczytania. Do tych najlepszych (subiektywnie) należą "Hart ducha" Vonneguta - jeszcze jedna zwariowana i niepokojąca wariacja na temat szalonego naukowca (jeden z głównych bohaterów nazywa się zresztą Frankenstein); "Gambit von Gooma" Contoskiego - opowiadanie w duchu Monty Phytona (odpowiednik skeczu "Najśmieszniejszy kawał na świecie" przeniesiony do środowiska szachistów); "Szczęśliwy dzień w roku 2381" Silverberga - wizja społeczeństwa, którego głównym celem jest rozmnażanie (trochę przerażająca antyutopia); "Ognie wewnątrz" Clarke'a - a co jeśli wewnątrz Ziemi istnieje jakaś cywilizacja?; "Raport z piwnicy" Zajdla - konsekwencje eksperymentu, nad którym traci się kontrolę; "Dzieci Selcheya" Yepa - znowu o eksperymentach naukowych i ich cenie (smutne, gorzkie, ale jednak z nutką optymizmu na koniec); "Strzała czasu" Clarke'a - o podróżach w czasie (bez jakiegoś przesłania, ale z fajną, zaskakującą końcówką); "Schizochronia" Malinowskiego - wzruszające (kto pamięta jeszcze tego autora?); "Ostatnie pytanie" Asimova - ciekawy głos na temat sztucznej inteligencji i przyczynek do odpowiedzi na pytanie o powstanie wszechświata (przewrotne); "Tylko we wtorek" Farmera - czasem do czegoś usilnie dążymy i jak już to osiągniemy to... spotyka nas rozczarowanie. Tylko usiąść i czytać, bo stare jest piękne. Szczególnie w SF.

Książka ciekawa, dobry, naukowy wstęp, który warto przeczytać jako ostatni, jeżeli nie chce się poznać przedwcześnie treści opowiadań. Nic złego z tym tekstem nie ma, daję sześć, bo to po prostu zbiór krótkich utworów pokazujących formy opowieści grozy w literaturze polskiej na przestrzeni wieków, więc czyta się ją z ciekawości, żeby poznać trochę historii naszego piśmiennictwa, to, czy wciąga, albo jakość tekstów jest drugorzędna. W książce włączono Lema, więc oczywiście bardzo się cieszę, ale Schulza nie pamiętałem i teraz mam ochotę bliżej się z nim zapoznać.

Moja wersja książki pochodzi z 1973 roku i w podtytule ma dodaną frazę "Scenariusze filmowe". Czytałem wieki temu, ale od czasu do czasu do niej zaglądam. Dlaczego? Posiada cudowne czarno-białe zdjęcia z filmów do których scenariusze napisał (ale też niektóre z nich sam reżyserował) Konwicki. A na tych zdjęciach m.in. piękni i młodzi Jan Machulski, Elżbieta Czyżewska, Beata Tyszkiewicz, Edmund Fetting, cudowna Marta Lipińska, czy niebiańsko zmysłowa Anna Dymna (jeszcze jako Anna Dziadyk) w ramionach Andrzeja Łapickiego w filmie "Jak daleko stąd, jak blisko"... który w tym filmie żadnej kobiecie nie przepuścił. Poza tym jako ciekawostkę można potraktować tekst "Ostatniego dnia lata", który od razu powstał w postaci filmowego scenopisu w którym znajdują się sugestie dla operatorów jakim typem obrazu filmowego mają filmować daną scenę. I stąd terminy "ogólny", "średni", "amerykański", "półamerykański", "zbliżenie". Jedna z naj... mojego księgozbioru.

Po raz pierwszy zetknęłam sie z tym autorem i jestem zachęcona do dalszej lektury. Chociaż opowiadania nie są straszne, to rozbudziły moją wyobraźnie. Plusem dla mnie są opisy swojej współczesności, które sprawnie tworzy autor. Jego podejście do tematu wampirów energetycznych, wychodzenia poza ciało, reinkarancji, nawiedzenia, są inne niz to do czego jest się przyzwyczajonym, i przez to bardzo świeże. Autor niczego nie wyjaśnia, snuje tylko opowieść zostawiając czyelnika by sam zadecydował co się tak naprawde stało. Brak opisów "niezwykłych" zdarzeń, ale ma to swój urok. Najbardziej spodobało mi się opowiandanie "Czerwona Magda". Dostrzegam tam elementy starych wierzeń pogańskich.