Higieniści. Z dziejów eugeniki

Jeżeli chcecie zapoznać się z tematem eugeniki maksymalnie szeroko i dogłębnie - to jest właściwa książka. Gdybym miała mieć zastrzeżenia, to jedynie poszerzonych informacji o Japonii i Brazylii mi zabrakło. Poznamy etymologię słowa. Poznamy jego odcienie i znaczenia. Autor wyjaśnia, że nie jest łatwo jednoznacznie określić, co jakie poglądy osoba mianująca się eugenikiem reprezentuje. Może zależeć jej na właściwym wychowaniu młodego pokolenia, na odpowiednim żywieniu i otoczeniu kobiet w ciąży, na poprawie bytu najuboższych, lecz równie dobrze może walczyć o to, by nie było niechcianych ciąży popierając aborcje lub zachęcać do sterylizacji nieodpowiednich ludzi (upośledzonych fizycznie albo umysłowo, czy też źle prowadzących się). O tych wszystkich nurtach opowie lektura. Pokaże jak zwolennicy eugeniki zmieniali poglądy z biegiem lat, wyjaśni dlaczego w niektórych krajach sterylizacja nierokujących cieszyła się tak dużym powodzeniem, a w innych zupełnie się nie przyjęła. Jak się okazuje duże znaczenie ma religia, a także poglądy polityczne. Autor sięga bardzo głęboko, szczegółowo analizuje sytuację, a wnioski końcowe są co najmniej zaskakujące. Książka, z którą zapoznać się należy. 

Jeżeli chcecie zapoznać się z tematem eugeniki maksymalnie szeroko i dogłębnie - to jest właściwa książka. Gdybym miała mieć zastrzeżenia, to jedynie poszerzonych informacji o Japonii i Brazylii mi zabrakło. Poznamy etymologię słowa. Poznamy jego odcienie i znaczenia. Autor wyjaśnia, że nie jest łatwo jednoznacznie określić, co jakie poglądy osoba mianująca się eugenikiem...

Książkę przeczytałem w ramach Dyskusyjne Klubu Książki. Pierwsze wrażenie po otrzymaniu ww książki to.....kolejny naukowy wywód, który będę czytał z tydzień.
Jednak z każdą kolejną przeczytaną stroną coraz bardziej wgłębiałem się i oniemiałem. O ile o hitlerowskich czy japońskich badaniach wiedziałem to w ogóle nie zdawałem sobie sprawy, że niecałe sto lat temu ta "nauka" była na świeczniku w Stanach Zjednoczonych czy Europie. A już szokiem dla mnie była informacja, że ta demokratyczna Szwecja wysterylizowała tyle tysięcy przede wszystkim Szwedek. Tylko dlatego, że były trochę inne od państwowych założeń czystości rasy.
Nauki Darwina, Galtona czy też Lombroso doprowadziły ludzi do tragicznych cierpień fizycznych czy psychicznych. Francja, Anglia (marginalnie też Polska - całe szczęści),Skandynawia rozwodziły się na tą nauką i jej związkami z lepszym człowiekiem. Hitler miał już przetarty szlak do swoich zbrodniczych działań. Szwecja dopiero w latach 70-ch XX wieku zaniechała tego typu działań. Podobnie jak i Japonia.
Mam wrażenie, że Europa sama się wykastrowała w myśl chorej nauki jaką była czystość rasowa. Straszne czasy.
Lektura trudna, ciężka wręcz mroczna. Ale to się działo na prawdę
Bardzo polecam.

Książkę przeczytałem w ramach Dyskusyjne Klubu Książki. Pierwsze wrażenie po otrzymaniu ww książki to.....kolejny naukowy wywód, który będę czytał z tydzień.
Jednak z każdą kolejną przeczytaną stroną coraz bardziej wgłębiałem się i oniemiałem. O ile o hitlerowskich czy japońskich badaniach wiedziałem to w ogóle nie zdawałem sobie sprawy, że niecałe sto lat temu ta...

Eugenika budzi ponure skojarzenia z nazistowskimi Niemcami. Czy slusznie? Powojenne Niemcy dlugo nie chcialy uznac przymusowych sterylizacji za czesc polityki nazistowskiej. Wyjasnialy to tym, ze eugenika nie powstala w III Rzeszy. Jej idee byly stosowane przed dojsciem Hitlera do wladzy w wielu innych krajach.
Maciej Zaremba Bielawski jest synem polskiego postepowego psychiatry Oskara Bielawskiego. Byl on rowniez zalozycielem i redaktorem przedwojennego pisma "Higiena Psychiczna". Na jego lamach dyskutowano zagadnienia eugeniczne. Jednak polska eugenika miala nieco inny wymiar, niz skandynawska i niemiecka higienia rasowa. Te roznice wynikaly z wielu czynnikow - od podejscia religijnego, przez kulturowe, rasowe, az po aspekty socjalne.
Maciej Zaremba Bielawski jako nastolatek wyjechal do Szwecji. Pisze dla szwedzkich dziennikow, jest autorem nagradzanych artykulow. To istotne, bo swietnie rozumie szwedzka mentalnosc. Ksiazka "Higienisci" powstala w jezyku szwedzkim. Autor przedstawia nam historie mysli eugenicznej. Prowadzi nas przez rozne kraje i pokazuje, jak eugenika wpisywala sie w ich obyczajowosc i systemy prawne. Przez ogromna wiedze i talent gawedziarski (widac to po ilosci ciekawostek w przypisach) przebija osobiste zdanie autora na temat eugenikow negatywnych. Jezyk jest ciety i momentami sarkastyczny. Calosci nie czyta sie lekko. To lektura wymagajaca skupienia - szczegolnie w pierwszej polowie. Bardzo gladko przechodzi sie za to przez czesc dotyczaca Polski. Szokujace i dajace do myslenia jest rowniez podsumowanie. Czy lepiej urodzic sie chorym, czy nie istniec? Jak latwo dac sie uwiesc urokowi wplywania na zdrowie, kondycje, czy wyglad przyszlych pokolen.
To wartosciowa lektura.

Eugenika budzi ponure skojarzenia z nazistowskimi Niemcami. Czy slusznie? Powojenne Niemcy dlugo nie chcialy uznac przymusowych sterylizacji za czesc polityki nazistowskiej. Wyjasnialy to tym, ze eugenika nie powstala w III Rzeszy. Jej idee byly stosowane przed dojsciem Hitlera do wladzy w wielu innych krajach.
Maciej Zaremba Bielawski jest synem polskiego postepowego...

To nie jest moja pierwsza lektura na temat eugeniki, wystarczy wspomnieć "Sieroty z Davenport" Marilyn Brookwood wydane przez ArtRage.
Maciej Zaremba Bielawski wgryza się w temat inaczej. Mocno, emocjonalnie, w sposób osobiście zaangażowany, przemierzając lata i kraje. Nikt po przeczytaniu nie będzie łączył "higieny rasy" jedynie z nazistowskimi Niemcami, bo tam tylko ułamek całej potworności. Szwedzi, tak dbający o humanitaryzm, z więzieniami o wysokim standardzie, wcześniej dzielnie oczyszczali się z elementów "mało wartościowych". Wiele innych krajów kroczyło drogą, która w radykalny sposób dzieliła społeczeństwo na obywateli lepszej i gorszej kategorii. Głupi, niezaradny, chory, sprawiający problemy? Wysterylizować, bo po co ma sprowadzać na świat podobnych sobie? Ta myśl uwodziła nie tylko rasistów (mocno tu upraszczam cały wachlarz zwolenników) czy innych radykałów, ale i światłe umysły interpretowały chociażby temat kontroli urodzeń szerzej niż byśmy się tego spodziewali.
Statystyki sterylizacji są porażające, wystarczy podać, że temu zabiegowi poddano ponad 800 tysięcy Japończyków. I to były zabiegi zwykle wymuszone, zgody uzyskiwano w wyniku manipulacji, wyssanych z palca dowodów albo po prostu bez zgody, sterylizując przy okazji innego zabiegu. W dodatku zwolennicy eugeniki stosowali różne fikołki interpretacyjno-moralne, z dowodzeniem nawet, że takie działanie w ogóle nie jest sprzeczne z chrześcijańskim miłosierdziem.
Jest tu też wątek eugeniki w Polsce, którego reprezentacją niech będzie uroczy cytat wenerologa i założyciela Towarzystwa Eugenicznego: "Polak wartościowy, który dzieci nie płodzi, winien być ukarany grzywną. Niewartościowy - poddany sterylizacji. Opornych doprowadzi policja sanitarna".

Ta bardzo dobra i mocno przerażająca lektura zostawiła mnie z niepokojącą myślą o tym, że zbyt łatwo dorabia się ideologię do podłości, wykluczenia i okrucieństwa.

To nie jest moja pierwsza lektura na temat eugeniki, wystarczy wspomnieć "Sieroty z Davenport" Marilyn Brookwood wydane przez ArtRage.
Maciej Zaremba Bielawski wgryza się w temat inaczej. Mocno, emocjonalnie, w sposób osobiście zaangażowany, przemierzając lata i kraje. Nikt po przeczytaniu nie będzie łączył "higieny rasy" jedynie z nazistowskimi Niemcami, bo tam tylko...

Trochę zbyt drobiazgowa. Nie wiem czy to zarzut. Ale z mojej perspektywy- uczyniło to czytanie jej bardziej żmudnym i mniej satysfakcjonującym

Trochę zbyt drobiazgowa. Nie wiem czy to zarzut. Ale z mojej perspektywy- uczyniło to czytanie jej bardziej żmudnym i mniej satysfakcjonującym

Polecam

Polecam

Książka wymagającą skupienia i uwagi. Nie można przeskakiwać ze strony na stronę, bo wiele ważnych rzeczy może uniknąć. Autor ma niezwykłą umiejętność przekazywania ważnych tez w gąszczu pozornie nieistotnych szczegółów. Kapitalnie zgłębia didaskalia nie zadowalając się powierzchownymi wyjaśnieniami. Próbuje zawsze dotrzeć do sedna problemu. Widać w książce jego niezwykłą erudycję, bogactwo wiedzy humanistycznej oraz pokorę w poszukiwaniu prawdy.  Sama książka jest zbiorem artykułów autora ukazujących się w Szwecji w końcu XX w. Autor delikatnie je zmodyfikował i dodał kilka nowych treści, aby dostarczyć czytelnikowi solidną porcję rzetelnej i zaskakującej wiedzy. 

Książka wymagającą skupienia i uwagi. Nie można przeskakiwać ze strony na stronę, bo wiele ważnych rzeczy może uniknąć. Autor ma niezwykłą umiejętność przekazywania ważnych tez w gąszczu pozornie nieistotnych szczegółów. Kapitalnie zgłębia didaskalia nie zadowalając się powierzchownymi wyjaśnieniami. Próbuje zawsze dotrzeć do sedna problemu. Widać w książce jego niezwykłą...

Zgodnie z komentarzem do niniejszego wydania jest to scalony tekst cyklu artykułów które ukazały się pod koniec lat 90-tych w Szwecji. Autor uzupełnił wydanie o część poświęconą historii eugeniki w Polsce, przełomu lat 1920-1953, szczególnie bardzo ciekawy opis okresu działalności Towarzystwa Eugenicznego, którego założycielem był wenerolog Leon Wernic. Tutaj ciekawostka, po zakończeniu drugiej wojny światowej kiedy eugenika była błędnie kojarzona z nazizmem, ówczesne władze PRL starały się zatuszować zaangażowanie takich osób jak: Tadeusz Boy-Żeleński, Ludwik Krzywicki czy sam Janusz Korczak w ruch czystości rasy.
Państwami które "dominowały" na polu wprowadzania ustaw sterylizacyjnych były Szwecja, Japonia, Stany Zjednoczone i oczywiście Niemcy, które zgodnie z danymi przytoczonymi przez Bielawskiego przeprowadziły najwięcej bo ponad 300 000 takich operacji, ofiary do chwili obecnej nie otrzymały odszkodowań, a Bundestag nie potwierdził dehumanizacyjnego charakteru ustawy wprowadzonej przez rząd Hitlera, dopiero w 2007 roku parlament Niemiec przyznał tym osobom status poszkodowanych. Reportaż mimo upływu czasu czyta się sam, wspaniały warsztat zawodowy Autora. Książka przeczytana w ramach czytelniczego wyzwania w roku 2024, polecam.

Zgodnie z komentarzem do niniejszego wydania jest to scalony tekst cyklu artykułów które ukazały się pod koniec lat 90-tych w Szwecji. Autor uzupełnił wydanie o część poświęconą historii eugeniki w Polsce, przełomu lat 1920-1953, szczególnie bardzo ciekawy opis okresu działalności Towarzystwa Eugenicznego, którego założycielem był wenerolog Leon Wernic. Tutaj ciekawostka,...

"Eugenika [gr. eugenés ' dobrze urodzony], zespół poglądów i metod mających na celu poprawienie kondycji gatunku ludzkiego zarówno w sferze biologii, cech psychicznych (np. zdolności),jak i moralności." Taką definicję eugeniki podaje Encyklopedia PWN. O historii tego zjawiska przeczytacie w książce Macieja Zaremby Bielawskiego pt. "Higieniści. Z dziejów eugeniki".

Słowo "eugenika" obiło mi się o uszy, ale nigdy nie miałam okazji zgłębić tematu. Aż do teraz. Lepiej późno niż wcale! Okazało się, że pozycja Macieja Zaremby Bielawskiego, to kopalnia wiedzy. O większości zawartych w niej faktów nie miałam pojęcia. Między innymi o tym, że prym w praktykach eugenistycznych wiodła Szwecja. Obok niej były oczywiście inne kraje, które również miały silne parcie na "higienę rasy", ale to Szwedzi przodowali w uniemożliwianiu "niepełnowartościowym jednostkom" wydawania na świat dzieci.

Z tej niezwykle interesującej lektury dowiecie się też, kim byli ludzie odpowiedzialni za sterylizację obywateli w poszczególnych krajach. Dla przykładu podam tutaj profesora biologii Nilsa von Hofstena, eksperta rządu szwedzkiego do spraw higieny rasy, który był zoologiem, a jego specjalnością - robaki płaskie. Przeczytacie również o tym, co eugenika miała na celu i czy na pewno było to dobro społeczeństwa, a nie czysta polityka.

Autor w swoim dziele zawarł mnóstwo informacji. Zdecydowanie nie jest to łatwa lektura i momentami miałam wrażenie, że mój mózg nie pomieści więcej faktów. A jednak się udało. Czuję się teraz taaaka mądra! Właśnie dlatego lubię czasem przeczytać coś z literatury faktu, co i Wam polecam.

"Higienistów" Macieja Zaremby Bielawskiego nie przeczytacie w jeden wieczór. Pewnie nawet i dwa nie wystarczą. Jestem jednak przekonana, że czas poświęcony tej książce nie będzie stracony. Czytajcie, bo warto!

"Eugenika [gr. eugenés ' dobrze urodzony], zespół poglądów i metod mających na celu poprawienie kondycji gatunku ludzkiego zarówno w sferze biologii, cech psychicznych (np. zdolności),jak i moralności." Taką definicję eugeniki podaje Encyklopedia PWN. O historii tego zjawiska przeczytacie w książce Macieja Zaremby Bielawskiego pt. "Higieniści. Z dziejów eugeniki".

...

Praca Karola Darwina wywarła wpływ praktycznie na wszystkich, od biologów do nacjonalistów i Karola Marksa. Dziś może zaskakiwać, że ona nie tylko zadziałała pasywnie, na większe zrozumienie naszego Świata, ale wielu ludzi poczuła się zobowiązana do wyciągania z niej przesłanego do podejmowania aktywnych działań, często kompletnie niezgodnych z sensem Teorii Darwina. Wpisują się nacjonaliści i antysemici, którzy doszli do wniosku, że dobór naturalny dotyczy walki między rasami (czy innymi grupami ludzi). Ale wpisują się także ludzie realnie zatroskani tym, co się stanie z naszą cywilizacją, która odchodziła wtedy od działania doboru naturalnego.

Pytanie które eugenicy sobie zadawali, było sensowne ale zadane o wiele za wcześnie. Za wcześnie bo nie do końca rozumiano sposób działania i konsekwencje doboru naturalnego (chyba sam Darwin nie do końca rozumiał te konsekwencje). Za wcześnie, bo za mało wiedziano o zasadach dziedziczenia. Za wcześnie, bo kiedy zadawano to pytanie nie sprawdzono jeszcze na ile poprawa warunków życia może wpłynąć na "jakość" rodzaju ludzkiego.

Tu wkracza Maciej Bielawski i pokazuje, że na dobrą sprawę sprawy genetyki były jedynie pewnym naukowym pretekstem do eugeniki. W rzeczywistości chodziło o coś zupełnie innego, na przykład o dbałość o finanse publiczne rozwijających się już wówczas państw opiekuńczych. A być może chodziło także o dyskryminację pewnych grup kobiet?

Autor najwięcej uwagi poświęca Szwecji w latach 30, 40 i 50tych ale daje też niezwykle ciekawy przegląd porównawczy eugeniki w wielu krajach. Dlaczego w niektórych miejscach się ona rozwinęła a w innych nie? I tu naprawdę oczy szeroko się otwierają, bo zależności są niezwykle złożone, takie których w ogóle bym nie podejrzewał. Wiele pytań pojawia się u mnie, niektóre są bardzo aktualne. A niektóre będą aktualne w przyszłości.

Pytanie które eugenicy sobie zadawali, jest sensowne także i dziś. Bo dziś już na pewno odeszliśmy od doboru naturalnego. Jednocześnie bardzo boimy się nawet stawiać te pytania przez to, że wszelkie działania w tym zakresie już na zawsze będą nam się kojarzyć z hitleryzmem. A nawet jeśli zadamy sobie te trudne pytania, to boimy się dawać na nie odpowiedzi, albo ze względu na ograniczanie wolności indywidualnego człowieka, co bardzo brzydko nam pachnie, albo ze względu na ograniczanie wolności biednych narodów, często dawnych kolonii, co również brzydko pachnie. Innymi słowy nie odpowiemy na trudne ale bardzo ważne pytania. I to dopiero będzie problem. Nie mówiąc już o tym, że nasza wiedza o genetyce powoduje dziś, że wiemy iż odpowiedzi siłą rzeczy nie będą jednoznaczne, a tego nie lubimy.

Książka może jest nieco zbyt długa, zwłaszcza dla nie-Szwedów, ale ta długość nie przeszkadza, żeby była ważna i bardzo wciągająca.

Praca Karola Darwina wywarła wpływ praktycznie na wszystkich, od biologów do nacjonalistów i Karola Marksa. Dziś może zaskakiwać, że ona nie tylko zadziałała pasywnie, na większe zrozumienie naszego Świata, ale wielu ludzi poczuła się zobowiązana do wyciągania z niej przesłanego do podejmowania aktywnych działań, często kompletnie niezgodnych z sensem Teorii Darwina....