Jolanta Szpyra-Kozłowska

Jak to jest z tą komunikacją między Kobietami a Mężczyznami? Czy faktycznie, ze względu na szereg różnić, w tym odmienną płeć i wydawać by się mogło oczywiste różnice z tego płynące, nie są w stanie nawiązać porozumienia, także w obszarze językowym? W końcu jaką rolę odgrywają w tym wszystkim społeczno - kulturowe uwarunkowania, a co za tym idzie stereotypy? Na te i na inne pytania stara się znaleźć odpowiedź w swojej książce Pani Jolanta Szpyra- Kozłowska. Warto nadmienić, że Autorka jest profesorką językoznawstwa angielskiego i ogólnego w Katedrze językoznawstwa Angielskiego i Ogólnego na Wydziale Filologicznym UMCS. Jak sama podkreśla, książka "Marsjanie i Wenusjanki? O języku młodych Polek i Polaków" jest "pierwszym tak obszernym opracowaniem wybranych różnić w polszczyźnie współczesnych nastoletnich dziewcząt i chłopców oraz dwudziestokilkuletnich kobiet i mężczyzn". Należy podkreślić, że poszczególne badania (łącznie dwadzieścia) zostały przeprowadzone przy udziale dwóch grup. Jedna z nich to młodzież licealna w wieku 15-18 lat- uczniowie Prywatnego Liceum im.Królowej Jadwigi w Lublinie. Druga - studentki i studenci (w wieku 19-23 lat) Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Marii Skłodowskiej - Curie w Lublinie. W sumie w badaniach Pani Jolanty Szpyry - Kozłowskiej wzięło udział 650 osób. Nie da się ukryć, że sam już tytuł tej jakże interesującej lektury zwraca uwagę. Myślę, że wielu z nas słyszało i być może czytało światowy bestseller Johna Graya "Mężczyźni są z Marsa, a Kobiety z Wenus" (jestem jedną z tych osób. Co więcej, książka wciąż stoi na moim regale). Autorka świadomie nawiązała do tej książki. Jednakże, w przeciwieństwie do tego swoistego poradnika skupia się na interdyscyplinarnym i naukowym aspekcie. Znajdziemy tu zatem szereg odniesień do ustaleń zarówno językoznawców, jak i psychologów, socjologów, neurologów. Jako filolog i nauczyciel w jednym jestem zachwycona faktem wykorzystania bogatego materiału językowego. Jego dokładna ilościowa i jakościowa analiza (dzięki urozmaiconym narzędziom badawczym) nie przeszkodziła w odbiorze monografii. Powiem więcej - dała mi do myślenia. Przedstawiony przez Autorę przebieg tak zróżnicowanej i jednocześnie ciekawej tematyki badań dostarczył wielu cennych informacji. Nie sposób przejść obojętnie wobec uzyskanych wyników (tym bardziej, że niektóre z nich były dla mnie zaskakujące, jak chociażby te w kwestii bogatszego słownictwa kolorystycznego czy tzw. gadulstwa kobiet). Z racji tego, że Autorce zależało na tym, by Jej praca dotarła do szerszego grona Odbiorców i Odbiorczyń, starała się ograniczyć do minimum terminy językoznawcze. W efekcie końcowym otrzymujemy książkę napisaną w przystępny sposób. Wstęp, siedem tematycznych rozdziałów, podsumowanie, aneks z wybranymi pracami osób biorących udział w poszczególnych badaniach, bibliografia czy streszczenie w języku angielskim odzwierciedla bez wątpienia duże zaangażowanie Autorki w procesie tworzenia monografii. Szczególnie ciekawe wydały mi się uwagi odnośnie różnic w języku używanym przez obie płcie (także w wyrażaniu emocji),jak i wulgaryzacji języka. Podany przez Panią Profesor przykład pewnego niecenzuralnego maila, jakiego otrzymała jedna z nauczycielek od matki ucznia, szokuje i siłą rzeczy wywołuje dyskusję na temat "kondycji" kultury języka (ale i przy okazji kultury osobistej) w naszym współczesnym społeczeństwie. Szczerze zachęcam do zapoznania się z książką "Marsjanie i Wenusjanki. O języku młodych Polek i Polaków". To nie tylko monografia mogąca stanowić -jak Autorka zaznacza- pomoc i zachętę do podjęcia kolejnych, bardziej rozszerzonych badań (chociażby w kontekście polszczyzny mówionej),ale i ciekawy portret młodych Ludzi, których język ewaluował na przestrzeni lat. To bez wątpienia ciekawe zjawisko, które warto zgłębić.