Profil użytkownika: Agatonik

To bez wątpienia ambitna książka, choć niekoniecznie łatwa w lekturze. Jej największą wartością jest dla mnie próba zmierzenia się z wygodnym w Polsce przekonaniem o naszej historycznej niewinności wobec kolonializmu. Autor pokazuje, że choć Polska nie była imperium kolonialnym, Polacy również uczestniczyli w tym systemie – jako lekarze, urzędnicy czy przedsiębiorcy działający w strukturach innych państw. Ta perspektywa skłania do zastanowienia się, w jakim stopniu także my korzystamy ze świata ukształtowanego przez kolonialną historię.
Ciekawy jest też wątek języka i naszych wyobrażeń o Afryce. Autor zwraca uwagę, jak bardzo sposób, w jaki mówimy o tej części świata i jej mieszkańcach, wciąż bywa ukształtowany przez kolonialną perspektywę. To widać w słowach, których używamy i w naszym myśleniu o Afryce jako egzotycznej krainie przygód, dzikiej natury czy miejscu wymagającym „cywilizowania”. Takie schematy okazują się bardzo trwałe i często działają w naszym języku niemal niezauważalnie.
Jednocześnie sposób opowiadania tej historii nie zawsze był dla mnie łatwy w odbiorze. Największą trudnością okazał się styl i sama konstrukcja książki. Często miałam poczucie braku porządku i nie zawsze rozumiałam, dlaczego akurat w tym momencie pojawia się dany temat. Narracja składa się z mieszaniny wspomnień, dygresji, cytatów i refleksji autora, przez co momentami sprawia wrażenie bardzo swobodnego, chwilami wręcz chaotycznego toku myślenia. Jeśli w literaturze non-fiction można mówić o pisaniu „strumieniem świadomości”, to właśnie taki charakter ma ta książka. Może więc największą jej wartością nie jest to, czego się z niej dowiadujemy, lecz to, do jakich pytań nas skłania.

To bez wątpienia ambitna książka, choć niekoniecznie łatwa w lekturze. Jej największą wartością jest dla mnie próba zmierzenia się z wygodnym w Polsce przekonaniem o naszej historycznej niewinności wobec kolonializmu. Autor pokazuje, że choć Polska nie była imperium kolonialnym, Polacy rów...

Rozwiń

Zwiń

Na pierwszy rzut oka wydaje się klasyczną historią o ratowaniu świata. Mamy zagrożenie dla Ziemi, samotną misję kosmiczną i bohatera, od którego zależy los całej planety. Jednak dla mnie najważniejsze w tej książce nie jest samo tło katastrofy, lecz coś znacznie bardziej ludzkiego – opowieść o porozumieniu i współpracy ponad wszelkimi podziałami.
Sednem tej historii jest proces budowania relacji między istotami, które dzieli właściwie wszystko: biologia, język, sposób postrzegania rzeczywistości. A jednak stopniowo okazuje się, że nawet tak radykalne różnice nie muszą prowadzić do konfliktu. Wręcz przeciwnie – mogą stać się początkiem prawdziwej przyjaźni. Zamiast typowej dla wielu opowieści science fiction konfrontacji z „obcym” dostajemy historię o tym, jak dzięki cierpliwości, ciekawości i wspólnej pracy można porozumieć się nawet w najbardziej nieprawdopodobnych okolicznościach.
Istotne w powieści jest to, że narzędziem porozumienia staje się nauka – matematyka, fizyka i logika, czyli wszystko to, co pozwala opisywać świat w sposób uporządkowany i zrozumiały. Właśnie dzięki niej możliwe jest przekroczenie barier językowych i biologicznych. Nauka okazuje się uniwersalnym językiem, który potrafi połączyć nawet zupełnie odmienne cywilizacje. Ta wizja jest niezwykle pokrzepiająca: pokazuje, że ciekawość świata i chęć zrozumienia drugiej strony mogą być silniejsze niż różnice. W czasach, gdy coraz częściej podważa się znaczenie nauki i rośnie nieufność wobec wiedzy oraz ekspertów, taka opowieść jest szczególnie cenna. Przypomina, że rozwój cywilizacji, bezpieczeństwo i przyszłość świata opierają się właśnie na rzetelnym poznaniu rzeczywistości.
Dlatego „Projekt Hail Mary” czytam także jako pewnego rodzaju apel – o rozsądek, o ciekawość i o gotowość do współpracy. Skoro w tej historii potrafią porozumieć się istoty pochodzące z zupełnie różnych światów, to tym bardziej powinniśmy potrafić zrobić to my – mieszkańcy jednej planety. Bo alternatywa, w której wiedza ustępuje miejsca ignorancji, a rozsądek przegrywa z „pochwałą głupoty” czy wręcz idiokracją, jest wizją naprawdę ponurą.
Bardzo podobał mi się także film nakręcony na podstawie tej powieści – a nawet chyba jeszcze bardziej.

Na pierwszy rzut oka wydaje się klasyczną historią o ratowaniu świata. Mamy zagrożenie dla Ziemi, samotną misję kosmiczną i bohatera, od którego zależy los całej planety. Jednak dla mnie najważniejsze w tej książce nie jest samo tło katastrofy, lecz coś znacznie bardziej ludzkiego – opowie...

Rozwiń

Zwiń

Kiedy „Białe zęby” ukazały się na początku XXI wieku, czytano je przede wszystkim jako żywą, ironicznie napisaną opowieść o wielokulturowym Londynie. Panował wówczas pewien optymizm: wierzono, że globalizacja i demokracja liberalna stopniowo oswoją napięcia między kulturami, a społeczeństwa Europy staną się coraz bardziej pluralistyczne. Czytając tę powieść w 2026 roku, trudno jednak nie zauważyć, jak bardzo zmienił się kontekst, w którym ją odbieramy.
Minęło zaledwie ćwierć wieku, a Europa wygląda dziś niestety inaczej. W wielu krajach narastają nastroje antyimigranckie, coraz mocniej brzmią głosy skrajnej prawicy, a język nacjonalizmu i kulturowego lęku powraca do politycznego centrum. W takim świecie „Białe zęby” brzmią inaczej niż w momencie swojego debiutu. Tam, gdzie dawniej widziano przede wszystkim ironiczną, satyryczną opowieść o energii wielokulturowego społeczeństwa, dziś łatwiej dostrzec napięcia, niepewności i pęknięcia, które dopiero zaczynały się wtedy ujawniać. To, co na przełomie wieków mogło wydawać się początkiem trudnego, ale możliwego dialogu między kulturami, dziś coraz częściej wygląda jak zapowiedź konfliktów, które dopiero miały nadejść. Powraca pragnienie prostoty: jednolitej tożsamości, czystych tradycji, wyraźnych granic między „nami” a „nimi”.
Dlatego „Białe zęby” pozostają książką ważną nie dlatego, że oferują pocieszającą wizję harmonijnej wielokulturowości. Przeciwnie, ponieważ pokazują jej nieporządek, napięcia i sprzeczności. Smith opisuje świat głośny, chaotyczny, pełen konfliktów i wzajemnych nieporozumień. Dziś widać wyraźniej niż kiedyś, że nie jest to etap przejściowy prowadzący do zgody, lecz obraz rzeczywistości, z którą współczesne społeczeństwa nie potrafią się pogodzić i którą coraz częściej próbują zwalczyć zamiast zrozumieć.
Tym bardziej imponujące jest, że tak przenikliwą diagnozę świata stworzyła autorka mająca zaledwie dwadzieścia kilka lat. „Białe zęby” są powieścią o imponującym rozmachu, niemal epicką, wielopokoleniową i wielowątkową, obejmującą szeroki fragment historii: od doświadczenia wojny, przez powojenne migracje, aż po koniec XX wieku. Największą siłą tej książki pozostaje galeria postaci. Bohaterowie są pełni sprzeczności, często irytujący, czasem groteskowi, ale niemal zawsze prawdziwi. Smith nie idealizuje nikogo - ani tradycjonalistów kurczowo trzymających się przeszłości, ani liberałów przekonanych o własnej moralnej wyższości. Wszyscy są w pewnym sensie zagubieni w świecie, który zmienia się szybciej, niż potrafią to zrozumieć.

Kiedy „Białe zęby” ukazały się na początku XXI wieku, czytano je przede wszystkim jako żywą, ironicznie napisaną opowieść o wielokulturowym Londynie. Panował wówczas pewien optymizm: wierzono, że globalizacja i demokracja liberalna stopniowo oswoją napięcia między kulturami, a społeczeństw...

Rozwiń

Zwiń

Sięgając po „Małą empirię”, spodziewałam się eseju o doświadczeniu „wieku środka”, który pokaże ten etap życia w całej jego złożoności. Niestety książka nie wzbudziła mojego zachwytu. Odebrałam ją przede wszystkim jako bardzo pesymistyczną refleksję nad starzeniem się. Autorka uważnie obserwuje codzienność, ale w jej interpretacji niemal wszystko prowadzi do jednego wniosku: życie nieuchronnie zmierza ku utracie, rozczarowaniu i śmierci. Zamiast dostrzec w „wieku środka” moment dojrzałości, równowagi czy pewnej wolności, widzi głównie zapowiedź starości.
A przecież autorka znajduje się dopiero w połowie życia. Jeśli przyjąć, że prawdziwa starość zaczyna się znacznie później, ma przed sobą jeszcze dwadzieścia czy trzydzieści lat aktywnego, intensywnego życia. Tymczasem zamiast korzystać z tego czasu i cieszyć się nim, zdaje się przeżywać go głównie jako zapowiedź końca. Trudno oprzeć się wrażeniu, że sposób myślenia autorki jest już teraz naznaczony starością – nie biologiczną, lecz mentalną. Pojawia się więc pytanie: skoro już teraz dominuje w nim tak silna melancholia, to jak będzie wyglądała jej perspektywa później?
Oczywiście można powiedzieć, że „Mała empiria” jest po prostu osobistą refleksją. I w tym sensie trudno mieć pretensje do autorki o jej własne emocje czy sposób przeżywania świata. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy jednostkowe doświadczenie zaczyna być przedstawiane jako coś powszechnego. W książce często pojawiają się uogólnienia dotyczące ludzkiego losu, relacji rodzinnych czy doświadczenia starzenia się. Dla mnie te uogólnienia są nieuprawnione – wynikają raczej z indywidualnej wrażliwości autorki niż z rzeczywistego obrazu życia.
Coraz bardziej męczy mnie to, jak łatwo tego typu literatura zdobywa uznanie krytyki i kolejne nominacje do nagród. Brakuje mi literatury, która pokazuje życie nie tylko w perspektywie utraty i przemijania, ale także energii, ciekawości świata i zwyczajnej radości istnienia.

Sięgając po „Małą empirię”, spodziewałam się eseju o doświadczeniu „wieku środka”, który pokaże ten etap życia w całej jego złożoności. Niestety książka nie wzbudziła mojego zachwytu. Odebrałam ją przede wszystkim jako bardzo pesymistyczną refleksję nad starzeniem się. Autorka uważnie obse...

Rozwiń

Zwiń

Moja opinia o tej książce jest ambiwalentna. Literacko trudno uznać ją za szczególnie wartościową, a jednak muszę przyznać, że jej przesłanie pozytywnie mnie zaskoczyło.
Nie przepadam za powtarzanym do znudzenia motywem „magicznego kota” ani za modą na tak zwane przytulne azjatyckie historie o książkach. Tego typu opowieści powstają dziś niemal taśmowo: lekkie, nastrojowe, zaprojektowane tak, by czytelnikowi było po prostu miło. I ta książka w dużej mierze wpisuje się w ten schemat. Język jest bardzo prosty, fabuła schematyczna, a bohaterowie nakreśleni powierzchownie. Literacko to raczej skromna, chwilami banalna opowiastka.
Tym bardziej zaskoczyło mnie jej przesłanie. Autor wyraźnie uderza w zjawisko, które dziś stało się niemal normą: liczenie przeczytanych książek, traktowanie literatury jak statystyki albo elementu autoprezentacji. Czytanie zaczyna przypominać wyścig – im więcej tytułów, tym większy prestiż. Sens i refleksja schodzą na dalszy plan. To trafna diagnoza problemu, który coraz częściej określa się mianem antyintelektualizmu. W świecie nastawionym na tempo i ilość łatwo zapomnieć, że czytanie powinno być przede wszystkim doświadczeniem wymagającym namysłu.
Doceniam też krytykę rynku wydawniczego. Książka pokazuje mechanizm dobrze dziś widoczny: wydawnictwa coraz częściej podążają za najniższymi gustami odbiorców, bo to gwarantuje sprzedaż. Promuje się więc literaturę łatwą i szybką w odbiorze. Taką, która ma przede wszystkim zapewnić przyjemność, zamiast przekazywać wartości czy pogłębiać rozumienie świata.
Dlatego nie przekonuje mnie popularne hasło: „nieważne co czytasz, ważne, że czytasz”. Nie zgadzam się z nim. Czytanie samo w sobie nie jest wartością, jeśli sprowadza się do konsumowania literackiej tandety. Taka lektura nie rozwija i nie uczy myślenia.
Paradoks polega na tym, że ta literacko dość skromna książka potrafi jednocześnie trafnie wskazać problem współczesnej kultury czytania. Być może właśnie dzięki swojej prostocie może dotrzeć do czytelników, którzy rzadko sięgają po bardziej wymagającą literaturę i skłonić ich choć do chwili refleksji nad tym, czym naprawdę jest czytanie.

Moja opinia o tej książce jest ambiwalentna. Literacko trudno uznać ją za szczególnie wartościową, a jednak muszę przyznać, że jej przesłanie pozytywnie mnie zaskoczyło.
Nie przepadam za powtarzanym do znudzenia motywem „magicznego kota” ani za modą na tak zwane przytulne azjatyckie histor...

Rozwiń

Zwiń

Doceniam ten komiks przede wszystkim za podjęcie tematu, od którego jako społeczeństwo wciąż zbyt często instynktownie odwracamy wzrok. To poruszające, autobiograficzne świadectwo jest czymś znacznie więcej niż tylko zapisem osobistej tragedii. To lekcja empatii i uważności. Choć zawodowo znam mechanizmy traumy, uważam, że publikacja ta niesie ze sobą ogromną wartość społeczną, szczególnie w kontekście profilaktyki.
Najważniejszą grupą docelową powinni być rodzice, dla których komiks może zadziałać niczym studium przypadku „na żywo”. Autorka z precyzją pokazuje, jak emocjonalna nieobecność opiekunów i ich własne frustracje tworzą „wyrwę”, którą drapieżca potrafi mistrzowsko zagospodarować. To otrzeźwiający sygnał, jak kluczowe jest budowanie relacji opartej na autentycznym zaufaniu, by dziecko nie szukało wsparcia u „życzliwych” obcych.
Autorka przerywa zmowę milczenia wokół przemocy seksualnej i groomingu, demaskując mechanizmy manipulacji służące izolacji ofiary od świata. Głęboko poruszyło mnie przedstawienie długofalowych skutków traumy. Uświadomienie, że krzywda wyrządzona w dzieciństwie nie znika, a oprawca potrafi destrukcyjnie nawiedzać teraźniejszość ofiary nawet kilka dekad później. To głośny apel o czujność i emocjonalną odpowiedzialność dorosłych; przypomnienie, że nasza obecność i zrozumienie są najważniejszą tarczą, jaką możemy dać dziecku. Wybór formy komiksowej, w której autorka osobiście zwraca się do czytelnika, nadaje historii intymny wymiar i czyni ją świadectwem procesu uzdrawiania oraz odzyskiwania własnego głosu. To pozycja bolesna, ale w swojej szczerości absolutnie niezbędna.

Doceniam ten komiks przede wszystkim za podjęcie tematu, od którego jako społeczeństwo wciąż zbyt często instynktownie odwracamy wzrok. To poruszające, autobiograficzne świadectwo jest czymś znacznie więcej niż tylko zapisem osobistej tragedii. To lekcja empatii i uważności. Choć zawodowo ...

Rozwiń

Zwiń

Lektura pozostawiła mnie z ambiwalentnymi odczuciami. Z jednej strony nie sposób odmówić autorowi dobrego warsztatu pisarskiego. Jednak podczas czytania towarzyszyło mi narastające zmęczenie, a momentami wręcz zniesmaczenie wszechobecną narracją o śląskiej wyjątkowości. Choć autor stara się zachować pewną równowagę w ocenie postaw mieszkańców regionu, z kart książki i tak przebija irytująca potrzeba traktowania „zatwardziałych” Ślązaków w sposób szczególny, niemal nabożny i hołubiący ich bardziej niż mieszkańców jakiegokolwiek innego regionu Polski. Ta ciągła autokreacja Śląska jako „kamyka w polskim bucie” i centrum wszechświata staje się z czasem po prostu męcząca.
Książka jest dla mnie pozycją bardzo nierówną. Za ciekawe i wartościowe uważam rozdziały dotyczące kwestii historycznych oraz skomplikowanych procesów tożsamościowych. Rokita trafnie analizuje traumy przeszłości i współczesne próby zdefiniowania Homo silesius na nowo. Niestety, te wartościowe fragmenty przeplatają się z wątkami, które wprawiły mnie w głębokie znużenie. Mam tu na myśli przede wszystkim zdecydowanie za długi fragment poświęcony klubom piłkarskim. Wynika to zapewne z mojego całkowitego braku zainteresowania tym tematem, jednak w moim odczuciu te dygresje o „fusbalu” niepotrzebnie rozciągały narrację i odciągały uwagę od istotniejszych spraw.
Moim poważnym zarzutem wobec „Aglo” jest również rażące, niemal całkowite pominięcie roli kobiet w opisie aglomeracji. To opowieść zdominowana przez męski punkt widzenia, męskie traumy i męskich bohaterów, co czyni ten obraz Śląska niepełnym i momentami anachronicznym. Mimo to, dostrzegam w tej pozycji wartość publicystyczną. Rokita odważnie stawia pytania o śląski separatyzm. Szczególnie cenne są te momenty, w których autor potrafi krytycznie przyjrzeć się własnej społeczności, na przykład trzeźwo ostrzegając przed niebezpieczeństwem, jakim dla śląskich dążeń może być rosyjska propaganda. Podsumowując, to książka dobrze napisana pod względem literackim, ale ideologicznie budząca we mnie opór ze względu na promowanie wizji Śląska, który rzekomo wymaga odrębnej „umowy społecznej” i nieustannego celebrowania swojej inności.

Lektura pozostawiła mnie z ambiwalentnymi odczuciami. Z jednej strony nie sposób odmówić autorowi dobrego warsztatu pisarskiego. Jednak podczas czytania towarzyszyło mi narastające zmęczenie, a momentami wręcz zniesmaczenie wszechobecną narracją o śląskiej wyjątkowości. Choć autor stara si...

Rozwiń

Zwiń