Teatr Sensacji „Kobra” był kultowym cyklem sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych. 70 lat temu 6 lutego 1956 ruszyła machina sensacyjnej kobry, początkowo spektakli na żywo(wartkiej akcji towarzyszyły więc czasem niepożądane atrakcje, jak na przykład zapadnięty fotel pod Andrzejem Łapickim albo atak kaszlu Tadeusza Plucińskiego, dopiero od 1962 roku przedstawienia rejestrowano na taśmach.) i trwała do 1993 i ponownie od 2013. W latach 50. i 60. XX wieku jeden z najpopularniejszych polskich programów telewizyjnych(oczywiście był jeden kanał, potem dwa). W tym czasie 95 % widzów śledziło "Kobrę" i ulice wyludniały się w Polsce. Inicjatorką cyklu była redaktorka TVP - Illa Genachow, czwartek, legendarny wąż z czołówki zaprojektowany przez Eryka Lipińskiego, animacja Witolda Giersza, muzykę skomponował Francis Poulenc.
Zaczeło się od „Zatrutych liter” Agathy Christie po „Było dziesięciu Murzynków” (dzisiaj tytuł "Było.ich dziesięciu" po 2020 roku oficjalnej zmianie prawnuka pisarki).
Był to fenomen telewizji: oglądalność sięgała 95% widzów, a w 144 spektaklach padło… 400 trupów. Wśród filarów „Kobry” był Józef Słotwiński - „polski Hitchcock”, twórca ponad 100 spektakli. Cykl miał też swoje odmiany: sensacyjną i fantastyczną - i był prawdziwym „oknem na świat” w socrealizmie peereelu. Scenografia, rekwizyty, kostiumy, charakteryzacja i nazewnictwo rodem z zachodu, brytyjskie klimaty czy amerykańskie.
Na ekranie pojawiały się największe gwiazdy polskiego teatru i filmu, m.in. Krzysztof Chamiec, Edmund Fetting, Edward Dziewoński, Wiesław Gajos, Roman Wilhelmi, Emil Karewicz, Irena Kwiatkowska, Aleksandra Śląska, Andrzej Łapicki i inni. W jubileuszowym 2026 roku Teatr Telewizji pokaże premiery: „Wnuczkę Picassa” Juliusza Machulskiego oraz „Wszystko czerwone” Joanny Chmielewskiej w reżyserii Krystyny Jandy.
"Rzeczywistość nas męczyła, nudziła, mierziła", przyznawał Janusz Majewski, tłumacząc popularność czwartkowych wieczorów z "Kobrą".
Zainteresowanie zbrodnią i występkiem było dla władzy podejrzane, więc w przypadku "Kobry" wskutek interwencji funkcjonariuszy Komitetu Centralnego po 1960 roku zmniejszono liczbę premier – kryminalne czwartki emitowano nie cztery, a dwa razy w miesiącu. W treść sztuk ingerowała też niekiedy cenzura.
70 LAT TEATRU SENSACJI
"Samolot do Londynu' czarno-biały spektakl telewizyjny z cyklu Teatr Sensacji Kobra. Premiera w 1964 roku w reżyserii Józefa Słotwińskego, scenariusz Joe Alex, muzyka Adam Sławiński, scenografia Jerzy Gorazdowski.
Obsada aktorska:
Mariusz Dmochowski – Joe Alex
Stanisław Winczewski – Richard Knox
Jan Gorzkowski – George Borclay
Danuta Szaflarska – stewardesa
Igor Śmiałowski – kapitan samolotu
Zygmunt Kacprowski – radiotelegrafista
Tadeusz Kosudarski – Jack "Fighter"
Czesław Roszkowski – Sam Hollow
Janina Niczewska – Agnes Knox
Alicja Świderska – Isabelle Linton
August Kowalczyk – Horacy Roberts
Stefan Brem – celnik.
"Piekło jest we mnie" to powieść Joego Alexa (właśc. Macieja Słomczyńskiego), wydana po raz pierwszy w 1975. Powieść jest oparta na sztuce teatralnej "Samolot do Londynu" tego samego autora, po raz pierwszy wystawionej Teatrze Sensacji „Kobra” .
Tytuł został zaczerpnięty z klasycznej literatury angielskiej, w tym przypadku z księgi III Raju utraconego Johna Miltona:
"...Gdziekolwiek zwrócę lot, tam czekać będzie
Gniew nieskończony, nieskończona rozpacz!
Gdziekolwiek zwrócę lot, tam wszędzie piekło.
Piekło jest we mnie, a na dnie otchłani
Głębsza, ziejąca czeluść się otwarła,
Przy której piekło dręczące jest niebem.
Zmiłuj się wreszcie! Czyż nie ma już miejsca
Dla mej pokuty i dla wybaczenia?
Nie ma, zostało jedynie poddanie
I lęk przed hańbą, która mnie okryje
Wśród duchów w dole..."
Joe Alex – główny bohater powieści, ceniony i znany na świecie autor powieści kryminalnych i współpracownik Scotland Yardu, wraca z Johannesburga, dokąd został zaproszony przez Klub Południowoafrykańskich "Miłośników Powieści Kryminalnej". Na lotnisku nawiązuje znajomość z Richardem Knoxem – przedstawicielem kopalni diamentów. Samolotem, którym razem lecą do Londynu, podróżuje jedynie dziewięciu pasażerów oraz załoga. Dwie godziny po starcie, kiedy pasażerowie śpią, Richard Knox zostaje zamordowany przez nieznanego sprawcę. Joe Alex przeprowadza śledztwo na pokładzie lecącego samolotu i dzięki swojemu doświadczeniu, spostrzegawczości i inteligencji wykrywa sprawcę.
Konstrukcja zamkniętego pomieszczenia, klimat rodem z Agaty Christie, dedukcja Joe Alexa dodają smaczku retro kryminałowi.
Spektakl telewizyjny nostalgią i niedowierzaniem trąci przy odprawie i wnętrzu samolotu.
Maciej Słomczyński urodził się 10 kwietnia 1920 w Warszawie, zmarł 20 marca 1998 w Krakowie. Polski pisarz i tłumacz. Powieści kryminalne podpisywał pseudonimem Joe Alex.
Był autorem powieści sensacyjnych i kryminalnych, publikował pod pseudonimami Joe Alex (także Józef Aleks) i Kazimierz Kwaśniewski (powieści milicyjne). Jako Joe Alex był autorem scenariuszy filmowych, sztuk teatralnych (Panny z Acheronu) oraz widowisk i audycji telewizyjnych. Kryminały Joe Alexa zostały przetłumaczone na 13 języków.
Był synem amerykańskiego lotnika, reżysera i producenta filmowego Meriana C. Coopera i Marjorie Crosby, Angielki (później Marjorie Crosby-Słomczyńska). Nazwisko Słomczyński nosił po ojczymie, Aleksandrze Słomczyńskim, za którego wyszła jego matka, kiedy nie zdecydowała się na wyjazd do USA z Cooperem.
Okres powojenny to inwigilacja.
Twórczość:
"Lądujemy 6 czerwca" 1947
"Zadanie porucznika Kenta" 1947
"Fabryka śmierci"
"Szary cień"
"Opowiadania o sprawach osobistych"1953
"Opowiadania o dalekich drogach" 1954
"Marsz ołowianych żołnierzy" 1965
Jako Joe Alex
"Śmierć mówi w moim imieniu"
"Cichym ścigałam go lotem"
"Gdzie przykazań brak dziesięciu"
"Niechaj odnajdą swoich wrogów "
"Zmącony spokój Pani Labiryntu"
"Cicha jak ostatnie tchnienie"
"Jesteś tylko diabłem"
"Piekło jest we mnie"
"Powiem wam jak zginął"
"Czarne okręty" – cykl powieści historycznych dla młodzieży
Jako Kazimierz Kwaśniewski
"Śmierć i Kowalski" (scenariusz filmu pt. Ostatni kurs podpisany jest Joe Alex)
"Zbrodniarz i panna" (scenariusz filmu o tym samym tytule podpisany jest Joe Alex)
"Każę aktorom powtórzyć morderstwo"
"Gdzie jest trzeci król? "(scenariusz filmu pt. "Gdzie jest trzeci król?" podpisany jest Joe Alex)
"Ciemna jaskinia"
"Czarny Kwiat" (Echo Krakowa 1965–1967, wydanie książkowe: "Gdzie jest trzeci król?")
Scenariusze filmowe
Joe Alex, "Zbrodniarz i panna", 1963, reż. Janusz Nasfeter
Joe Alex, "Ostatni kurs", 1963, reż. Jan Batory
Joe Alex, "Gdzie jest trzeci król?" 1966, reż. Ryszard Ber
Teatr Sensacji „Kobra” był kultowym cyklem sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych. 70 lat temu 6 lutego 1956 ruszyła machina sensacyjnej kobry, początkowo spektakli na żywo(wartkiej akcji towarzyszyły więc czasem niepożądane atrakcje, jak na przykład zapadnięty fotel pod Andr...
Rozwiń
Zwiń