Mezopotamia

czytająć tę ksiązkę miałem wrażenie, że uczestniczę w jakimś onirycznym, pijackim halunie, który prowadzi mnie przez Moskwę lat 80. główny bohater to ukraiński poeta Otton von F., mieszkajacy lub waletujący w jedym ze stolicznych akademików. na kartkach powieści grozy - bo taki ma pod tytuł ów #książka -  przeprowadza czytelnika przez miasto, oczarowuje ludzmi tamtej epoki oraz ukazuje życie u schyłku komunizmu. tak, to przewodnik po Moskiwe, trochę inny niż #moskwapietuszki, ale formą spójny. czytało się bardzo sprawnie, choć tekst wymagał skupinia, ponieważ #Andruchowycz często operuje absurdem, który skutecznie odrywa czytelnika od rzeczywistości. 

"Zwrotnik Ukraina" to trochę paradokument prezentujący atmosferę Majdanu 2014 r. Zawiera przemyślenia osób, dla których Ukraina jest konstruktem ważnym, chociaż dopiero wyłaniającym się mentalnie z krwawej rebelii. Pozwala zrozumieć to, co tam się dzieje dzisiaj i poczuć klimat czasów, które można porównać z polskim powstaniem listopadowym, ze względu na elitarny charakter zrywu i ostateczną klęskę, jaką była i jest okupacja Krymu, Donbasu, itd Literacko nierówna.

Krótka, lecz znakomita powieść słoweńskiego autora. Historia siedmiu lat życia pewnej kobiety, pokazana z punktu widzenia pięciu osób, z których na pewno dwie ją kochały (w tym jeden tak, jak mężczyzna kocha kobietę), a dwóch następnych narratorów jej pożądało. Zaś piąta (przedostatnia w książce) na pewno bardzo lubiła i ceniła. Każdy z rozdziałów ma jednego narratora, pierwszoosobowego i zaangażowanego emocjonalnie, z drugiej strony czerpiącego wyłącznie z własnej wiedzy, doświadczenia i spostrzeżeń. A zatem każda z nich wiedziała w sumie mniej, niż czytelnik po przeczytaniu już drugiego rozdziału. Dramatis personae to bohaterka, jej mąż, a także wprowadzający w fabułę kochanek, matka, niemiecki lekarz, gospodyni rezydencji oraz służący – partyzant. Miejsce akcji to przede wszystkim Słowenia, Lublana i Maribor oraz zamek w Górnej Krainie (Gorenjska), w czasie wojny przyłączonej do Niemiec z krótkim epizodem w południowoserbskim mieście Vranje (znanym z dzieł Borisava Stankovicia). Zatem od roku 1938 do 1941 roku jest to Królestwo Jugosławii a później, do końca wojny, tereny okupowane przez Niemcy. Każdy z narratorów pochodzi z innego środowiska i żywił nieco inne uczucia do pięknej i niezależnej Veroniki, kobiety przyciągającej uwagę wszystkich, nie tylko urodą, ale przede wszystkim osobowością. I każda z tych historii jest w pełni wiarygodna, powoli odsłaniając przed czytelnikiem losy bohaterki. Ona nie mówi o sobie nic, ale dominuje nad treścią książki i życiem wielu przedstawionych w niej postaci. W męskim czytelniku wzbudza fascynację oraz - chociaż to nie jest łatwe – sympatię i nie tylko. To na pewno powieść o miłości, ale nie tylko. To książka o kobiecie i jej roli w ówczesnym społeczeństwie, o ludzkich namiętnościach, o wojnie i o tym jakie postawy wyzwala w ludziach, o łatwości osądzania i karania ale i o ludzkim strachu i niewdzięczności. Realistyczna, z doskonale wyważonymi proporcjami pomiędzy tematyką, sposobem jej opisania i językiem, portretami postaci oraz w pewnym stopniu przesłaniem, a właściwie tym, co pozostawia w czytelniku po zakończeniu lektury. Ani jednego zbędnego i ani jednego brakującego słowa czy zdania. Przeczytane w ramach majowego wyzwania – książka z wątkiem miłosnym.

FANTASTYCZNA książka !!! Panie Ziemowicie, niech Pan, proszę, nie da sobie wmówić, że jest inaczej. Absolutnie fenomenalne, błyskotliwe poczucie humoru i sporo ciekawych rzeczy odnośnie realiów i życia naszych sąsiadów z prawej strony mapy :) Książka nie dla ludzi mało inteligentnych i pozbawionych poczucia humoru i dystansu do świata i rzeczywistości. Tym bez wątpienia książkę ODRADZAM ! Nawet po nią nie sięgajcie. Resztę z Państwa zapraszam do oglądnięcia recenzji książki na moim VLOGu.

Mam mieszane uczucia, choć więcej jest tych pozytywnych. Powieść bardzo filmowa (świetne dialogi), jednak mi trochę się dłużyła. Kilka wątków zbędnych, jak dla mnie, mnogość postaci. Nie wszędzie pasował mi oniryzm, za to fajnie przemycone filozoficzne treści. Woroszyłowgrad to taki western w sowieckich realiach z ciekawym (otwartym) zakończeniem. Idealną oceną byłoby 6,5. Ponieważ 6 to za mało, daję 7.

Po raz kolejny moja opinia jest odmienna od ogółu. Według mnie reportaż Tarasa Prochaśko jest warty uwagi. Styl autora jest specyficzny, z dużą dozą liryczności, przemyśleń, zadumy nad przeszłością. Ukraina u Prochaśko pokazana jest przez pryzmat przyrody, obyczajowości , wierzeń religijnych i historii. Nietypowe podejście autora, ale bardzo oryginalne. Mnie urzekły opisy dawnych karpackich wsi, zamieszkiwanych przez Hucułów. Uwielbiam taką tematykę, więc wiadomo, że musiało mi się to spodobać. Ciekawa książka, a sposób w jaki została napisana świadczy o tym, że autor naprawdę swój kraj nosi w sercu. Polecam.

„Dziwne było tylko to, że nasze życie toczyło się dalej, chociaż moja matka nas opuściła”. Subtelna książka o stracie - i to niejednej - której kanwę stanowią losy węgierskiego rodzeństwa i ich ojca po ucieczce matki jesienią 1956 r. za granicę w związku z upadłym powstaniem. Dzieci z ojcem (duchem nieobecnym, jakby w istocie i jego nie było) zaczynają wędrówkę, pomieszkując to tu, to tam, u bliższych lub dalszych krewnych, na zawsze beznadziejnej prowincji. I zawsze doświadczają tam ciężaru monotonnej codzienności, która nieodłącznie towarzyszy nieprzemijającemu poczuciu tymczasowości. U obojga – starszej dziewczyny i młodszego chłopaka - syndrom sieroctwa przejawia się na różnorakie sposoby, jaskrawiej u Istiego niż u jego siostry, która całą narrację prowadzi (ze świadomością dziecka, choć już wie, co się stanie). I właśnie ta lekko naiwna, nie wszechwiedząca perspektywa wydaje mi się największą wartością tej niełatwej – pora uprzedzić - książki. Gęsta, mocno psychologiczna to proza, jakichkolwiek ozdobników pozbawiona, a chłód emocjonalny otaczający dzieci wydaje się lekko mrozić i czytelnika. Pełna nostalgii i nieokreślonej tęsknoty, pozbawiona zbyt wielu wydarzeń narracja, gdzie dominują odczucia i wrażenia, może odstraszać osoby ceniące konkretne wydarzenia, choć nieco ich jest, zawsze dramatycznych. Język odpowiednio oszczędnie minimalistyczny. Z jednej strony dzieci nie zdają sobie w pełni sprawy z sytuacji, a z drugiej w większym stopniu niż domyślają się tego dorośli, wyczuwają one fałsz ich zachowań. Ich obroną jest, jak zazwyczaj w takich przypadkach, ucieczka w fantazje…. „Wymyślaliśmy sobie z Istim wiele historii o naszej matce, za każdym razem opowiadaliśmy je inaczej. Zapamiętywaliśmy, co komu powiedzieliśmy i nigdy nie pomyliliśmy żadnego zwrotu, żadnego szczegółu. Ciągnęliśmy te historie, upiększaliśmy je, dodawaliśmy coś, czasem ujmowaliśmy. Wykluczaliśmy myśl, że ktoś mógłby je wziąć za kłamstwo, może zresztą sami po jakimś czasie zaczęliśmy w nie wierzyć”. Zakorzenienie nie jest czymś, na co może, na co powinno liczyć dwoje dzieci… „Bywały lata, że pakowaliśmy nasze rzeczy co tydzień, bo już nas dłużej nie chcieli, bo byliśmy uciążliwi, za głośni, za cisi, za mało nas było, za dużo, a my z Isti nie żałowaliśmy, nie przeszkadzało nam, że odjeżdżamy, być może mieliśmy nadzieję, że w nowym miejscu będzie lepiej”. „Kiedy ruszaliśmy, ruszał świat wokół nas, zaczynał się kręcić, sądziliśmy, że w każdej chwili może się zatrzymać, dokładnie wtedy, gdy tego chcieliśmy”. „Nigdy nie pojęłam, dlaczego nie zostaliśmy w jakimś miejscu na stałe, dlaczego ojciec nie wprowadził się do jakiegoś domu, nie założył ogrodu, dlaczego nie zatrzymał się po prostu w jakimś miejscu jak wszyscy inni, jak każdy, kogo spotykaliśmy, i nie powiedział, tutaj zamieszkamy”. Relatywnie najlepszy czas bohaterów to pobyt nad Balatonem, ale i on ma swój kres. Najgorzej na tym wyjdzie brat narratorki Isti (książka swój tytuł zawdzięcza właśnie jemu), „dla którego nie istniał żaden powód, żadna wymówka, żeby nie pływać, nie troszczył się ani o pogodę, ani o upomnienia, ani o zakazy. Jednym skokiem lądował w wodzie, wszędzie i o każdej porze, dorośli zaczęli mówić, że trzeba go wiązać na smyczy.(…) Pływał niezmordowanie”. Kilka razy akcja przenosi się do obozu uchodźców w Austrii, a potem do Niemiec, gdzie matka dzieci znalazła jakąś mechaniczną pracę. Na nic innego nie może liczyć, zwłaszcza gdy życzliwe zainteresowanie losem wygnańców szybko się wyczerpuje… („Inge nie mówiła do nich Vali i Kati, tylko Valerie i Katharina, co jakiś czas pytała je w żartach, dlaczego kobiety o takich imionach pracują jako pomywaczki i szorują brudne podłogi, a Vali i moja matka odpowiadały, że one także nie wiedzą”). Interesującym, przedstawionym tu wątkiem węgierskiego roku 1956, były swoiste „pushbacki wewnętrzne”. Osoby złapane na granicy z Austrią początkowo wywozi się w głąb Węgier, gdzie są, o dziwo, wypuszczane, z kopniakiem na drogę… Dopiero potem następni trafiają za kraty, jak jeden z drugorzędowych bohaterów. „Zamknęli go w szkole, bo zabrakło więzień, które mogłyby kogokolwiek jeszcze przyjąć”. „Wypatrywał każdego pociągu, odkąd dowiedział się, że w Budapeszcie stało się coś, co czuło się aż tu, odkąd usłyszał, że rozbili głowy z kamienia, rozgnietli butami skorupy, że padły strzały, za wiele, że ktoś zawołał do świata przez radio po pomoc, ale świat odmówił, jakby nie słyszał, jakby radio zostało wynalezione nie dla nas”. Dalekim i pobocznym echem odbijają się w narracji i inne ważne, nie tylko dla Węgier, wydarzenia historyczne: „Chodzili po mieście i w pewnej chwili stanęli, bo wszystko i wszyscy stanęli: tramwaje, autobusy, ludzie, pieszo, na rowerach, bo tak kazali przez megafony. Każdy stał i milczał, nie tylko tutaj, w całym kraju, nawet w krajach sąsiednich. (…) Coś się skończyło, skończyło się czyjeś życie, a z nim jakiś czas, jakaś era”. „Na przystani opowiadają, że w Pradze ktoś się podpalił, teraz kiedy wszystko już się skończyło, pół roku za późno, a my nie wiemy, czy w to wierzyć”. Szczególnie podoba mi się to, że nie ma tu nic z kombatanctwa; to opowieść o więcej niż zwykłych ludziach; nie ma tu żadnych herosów ‘walki z komuną’ ani z niczym innym – samo ciśnienie codzienności to wystarczająca opresja…. Ciekaw jestem w tym kontekście recepcji tej powieści w dzisiejszych Węgrzech, gdzie wiadome ‘wzmożenie’ trwa, bo trwa mać, i chyba jeszcze długo się nie skończy… Inne cytaty „Moja matka się z nami nie pożegnała. Poszła na dworzec jak każdego innego dnia”. „Miałam niewiele wspomnień o mojej matce. W zasadzie znałam ją tylko ze zdjęć”. „Udawałam, że nie myślę o mojej matce”. „Wiadomości nigdy nie mówiły nic nowego”. „Wtedy nie wiedziałam, czy to życie przepływa obok niego, czy to on prześlizguje się przez nie bez wysiłku”. „Zapomnieliśmy nawet, że był taki czas, kiedy czytaliśmy na dworcach rzędy cyfr i zapamiętywaliśmy je, wierząc że to może nas uratować przed czymkolwiek”. „Mihaly obejmował jej dłonie swoimi wystarczająco długo, by dać jej coś do zrozumienia, i wystarczająco krótko, żeby nie zauważyli tego inni”. „Wszystkie dziewczyny go lubiły, właśnie dlatego że nie zwracał na nie w ogóle uwagi”. „Szczęście należało do nich, tylko do nich, jakby całe szczęście tego świata zebrało się w jednym miejscu, jakby odjęto je innym, żeby dać je tylko im”. „Uspokaja mnie myśl, że Isti był i coś zabrał. Jest jedną z niewielu myśli, które mnie uspokajają”.

Trzeba się przyzwyczaić do specyficznego wszędobylsko-nachalnego narratora, ale im dalej w las, tym lepiej. Kilka spostrzeżeń baaaardzo zacnych, jedne z moich ulubionych: "nieskrępowane gustem poczucie estetyki" i "trudno budować masochizm narodowy na zwycięstwie".

Książka Stasiuka to ciekawa, bezkompromisowa i odważna wyprawa do wspomnień nieprzefiltrowanych przez bieżącą, jednostronną opowieść o PRL. Stasiuk próbuje oddać ducha czasów swojego dzieciństwa oraz poczuć klimat imperium, które położyło się cieniem na jego dzieciństwie. Ale jak sam mówi, był to cień bez obiektu, który rzucał cień. Samo imperium jawiło się a to jako zagubiony żołnierz gdzieś na Pradze, czy legitymacja partyjna wujka w szufladzie z gumkami do słoików. PRL i jego demoniczna. wiecznie nienasycona krwi i ofiar twarz to konstrukt, który większości obywateli, szczególnie po 1970 roku był obcy ogromnej większości obywateli. Stasiuk pokazuje również na swojej biografii, jak ogromne zmiany i przetasowanie ludnościowe miało miejsce. Jak pożydowskie mienie w miastach było zajmowane przez nowych mieszkańców i jak lud ze wschodu i biednych rubieży emigrował do miast, blokowisk, fabryk. To jest opowieść o awansie, o zmianie, wyrwaniu z biedy, poniżenia i głodu. Możemy różnie oceniać PRL, ale moim zdaniem opowieść Stasiuka jest autentycznym obrazem, stanu ówczesnego ducha młodego człowieka. Świetna, leniwa narracja pełna dygresji, odwołań do Wykopu, wspomnień i obrazków z prowincjonalnej przeszłości.

"miedza" bardzo mi się podobała. to opowiadania o wsi, zawierające w sobie gawędy, legendy i historie najstarszych jej mieszkańców, które autor ocalił od zapomnienia. dużo w tych tekstach nostalgii oraz powrotów do młodzieńczych lat. dlaczego na zdjęciu okładki znjaduje się industrialny krajobraz? bo bohater wielokrotnie wspominał, że w oddali majaczyła Huta Katowice. i za to +.

Ten zestaw obrazków, pozornie ze sobą nie związany, wyjątkowo przypadł mi do gustu. Swoboda w tworzeniu literackich powidoków, będących uzupełnieniem motywów znanych z wcześniejszego dorobku artystycznego autora oraz jeszcze nieprecyzyjne przebłyski nowego, rozwiniętego w późniejszych książkach, a także jeszcze czegoś nieznanego, dają nadzieję, że Stasiuk nie powiedział jeszcze ostatniego słowa i w jego układzie okresowym literackich pierwiastków wciąż jest miejsce na to, by ponosiła go fantazja i wciągałą w kolejne rozkminy nad światem.

"Depeche Mode" przybliża nam losy grupki przyjaciół z Charkowa, intrygujących ludzi, zagubionych w swojej rzeczywistości. Codzienne zmagania tej młodzieży z wątpliwą przyszłością, są przedstawione z godną podziwu autentycznością, dzięki której mocno da się wczuć w panujący w ich środowisku klimat. A w tym boleśnie prawdziwym, przepełnionym beznadzieją obrazie, jest coś fascynującego.

Czy jest sens oceniać baśń czy lepiej dać się jej uwieść? Baśń o świecie gdzieś w Karpatach, która dzieje się niby współcześnie, ale jakby w innym czasie, gdzie życie toczy się według jakiś innych, odrębnych i często brutalnych reguł. I choć nie mogę się oprzeć wrażeniu, że coś mi umyka i czegoś nie dostrzegam, daję się uwieść tej opowieści. Jeśli ktoś odnalazł się w “Okręgu Sinistra” Ádáma Bodora, także tu zatraci się, pośród “Ptaków Wierchowiny".

Książka-dwugłos, łącząca dwa eseistyczne głosy: ukraińskiego pisarza Jurija Andruchowycza („Środkowowschodnie rewizje”) oraz Andrzeja Stasiuka („Dziennik okrętowy”). Obie części podejmują temat tożsamości, przemijania, granic — geograficznych, historycznych i mentalnych — oraz rozpiętości między tym, czym Europa Środkowa jest, a czym mogłaby być. Andruchowycz stawia pytania o pamięć, o to, co znaczy być „pomiędzy”: pomiędzy Wschodem i Zachodem, między historią a teraźniejszością. Esej jest bardzo refleksyjny, melancholijny, pełen obrazów drogi, podróży, przemieszczania. Autor często skupia się na niespójnościach, niedopowiedzeniach historii Środkowo-Wschodniej, na tym, jak społeczna pamięć bywa fragmentaryczna, jak terytoria, granice i tożsamość są nieustannie negocjowane. Esej Andrzeja Stasiuka operuje bliżej krajobrazu, natury, podróży, prostych ludzi, drogi, pustki, zapomnienia. Jego styl jest bardziej obrazowy, mniej teoretyczny, bardziej osadzony w konkretnych miejscach, momentach. „Dziennik okrętowy” tytuł sugeruje obserwację z perspektywy przemieszczania się, dryfowania – dosłownie albo metaforycznie. To esej o przemieszczeniu: geograficznym, psychicznym, kulturowym. Europa Środkowa w tej książce to przestrzeń, w której historia staje się warstwą: imperia, kryzysy, zmiany granic, wpływy różnych kultur. Autorzy pokazują, że tożsamość Środkowej Europy jest ukształtowana przez tę zmienność, przez historię, którą trzeba pamiętać, ale która nie daje jednoznacznych narracji. W obu esejach obecna jest nostalgia, pamięć osobista i zbiorowa — czasem niespójna, naznaczona stratami, ale też miejscami ciepła. Jednocześnie autorzy mówią o zapomnieniu, o tym co zostało utracone, o przemijaniu zwyczajów, języków, krajobrazów. Pamięć, jak sugeruje Andruchowycz, i nadzieja okazują się być kluczowymi cechami ludzkimi, które „chronią nas przed pustką”. Europa Środkowa nie jest stała — jest miejscem wielokrotnych przemian: politycznych, społecznych, kulturowych. Autorzy przyglądają się temu, jak ludzie żyją w cieniu historii, w czasach transformacji, w miejscach, gdzie stare formy wciąż trwają, ale też już nie przystają. To Europa „niezamknięta”, w ruchu. Zapewne dlatego bardzo silnym motywem jest droga — symboliczna i realna — jako przestrzeń doświadczenia, przemiany, obserwacji. Stasiuk zwraca uwagę na codzienność, na zmysłowe doświadczenie miejsca: zimny wiatr, śnieg, opustoszałe wsie, opuszczone domy. I Andruchowycz podobnie, choć także przez perspektywę obserwacji historycznych i literackich. Jeden z fragmentów zaczyna się. Książka nie zawiera ani nie obiecuje prostych odpowiedzi. To raczej zaproszenie do zadumy, do świadomości, że „Europa Środkowa” to nie nazwa geograficzna, lecz mentalna przestrzeń, ciągle przedefiniowywana. Zarówno Andruchowycz, jak i Stasiuk piszą pięknie, z wyczuciem dla miejsca, czasu, szczegółu. Ich eseje mają mocną warstwę estetyczną, poetycką, co sprawia, że lektura jest przyjemnością intelektualną i emocjonalną. Historia, geografia, literatura, pamięć – wszystko się przenika. Autorzy nie starają się być wyłącznie historykami ani teoretykami, lecz literatami, obserwatorami, interpretatorami. Choć teksty są bardzo osadzone w kontekście Europy Środkowo-Wschodniej, to ich refleksje o przeszłości, tożsamości, granicach przemijania są uniwersalne. Każdy kto żyje w regionie, który przeszedł przez zmiany, migruje, albo obserwuje granice – znajdzie tu coś dla siebie. Jest to także dialog dwóch perspektyw: ukraińskiej i polskiej. To konfrontacja doświadczeń, historii, języka, która pozwala dostrzec, że „Europa Środkowa” nie jest monolitem, lecz mozaiką.

Przejmująca, depresyjna, prawdziwa. Zdaniem autora cierpienie nie uwzniaśla. Cierpienie śmierdzi. Jest z człowiekiem do końca. Jednocześnie otwiera chyba zupełnie nowe spojrzenie. Czy bez cierpienia Max Blecher pisałby tak, jak pisał - chyba nie... Polecam, ale czytanie tej ksiązki potrafi zaboleć, uwierać, jak gipsowy gorset głównego bohatera. Jeśli macie "doła" zdecydowanie lepiej wybrać inny czas na przeczytanie tej książki. Niemniej, polecam.

Rzadko czytam felietony, ale skoro już ktoś z domowników miał tę książkę pożyczoną, to tylko skorzystałam. Nie będę się wypowiadać na temat konstrukcji tekstu i charakterystycznych cech gatunku. Przejdę od razu do treści. Na Węgrzech byłam dwa razy w życiu i wystarczającego kontaktu z mieszkańcami nie miałam, żeby przekonać się sama, a nawet uogólniać jakim Węgrzy są narodem. Autor prezentuje własne doświadczenia na bogatym tle historii, geografii, kultury i socjologii. Być może trochę za dużo miejsca zajmują kulinaria, ale da się przebrnąć. W wielkim skrócie jak większość narodów Europy Węgrzy mają kompleks niegdysiejszej wielkości. Kiedyś kraj zajmował znacznie rozleglejszy teren, podporządkowane były różne narodowości, rola była wręcz lokalnego imperium. Te czasy przeminęły, ale nie w świadomości społeczeństwa. Dużą rolę podobnie jak w Polsce odgrywa również martyrologia. Autor opowiada o tożsamości węgierskiej i jej poszukiwaniach. Polecam szczególnie osobom zafascynowanym Węgrami, a także ogólnie środkowoeuropejską polityką.

Cyt.: „Jego oczy patrzą teraz nicości w twarz, czekają, aż z którejś strony pojawi się Bóg i powie mu, że po tamtej stronie i dla ludzi wszędzie obcych znajdzie się miejsce.” Miljenko Jergović, ”Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki” Miljenko Jergović, bośniacki poeta, prozaik i publicysta, z pochodzenia Chorwat, urodzony i wychowany w Sarajewie, od 1993 roku mieszkający i pracujący w Zagrzebiu za swoją wydaną w 2008 roku powieść „Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki” otrzymał cztery lata później Nagrodę Literacką Europy Wschodniej Angelus. To nagroda przyznawana w dziedzinie twórczości prozatorskiej, napisanej w języku polskim lub tłumaczonej na język polski , która od niemal dekady zyskuje na znaczeniu w świecie literackim. To dzięki tej nagrodzie polski czytelnik może odkrywać takie nazwiska jak György Spiró, Swietłana Aleksijewicz, Josef Škvorecký, Oksana Zabużko, Serhij Żadan, Varujan Vosganian, Georgi Gospodinow czy Goran Vojnović. ”Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki” to opowieść o tajemniczej i brutalnej śmierci Srdy Kapurowej, dziewczynki żebrzącej na ulicach Zagrzebia, której pochodzenia nikt nie potrafi ustalić. Skąd pochodzi? Z Mołdawii, Rumunii, Ukrainy czy też jeszcze z innego zakątka Europy? Jak znalazła się w Zagrzebiu? Pięciu bohaterów, z których każdy opowiada swoją historię i która w jakiś sposób łączy go ze śmiercią dziewczynki. Serb urodzony w regionie Lika w Chorwacji, Chorwat, którego rodzina pochodzi z Bośni, Chorwat z Banja Luki, Chorwat, który całe swoje dzieciństwo i młodość spędził w Belgradzie i w końcu Chorwat z Sarajewa, którego dziadek przywędrował na Bałkany z Czech. Tak naprawdę ta tragiczna śmierć to w zasadzie pretekst dla Miljenko Jergovića do opowiedzenia bolesnej historii Bałkanów, tego tygla narodów który wybuchał już wiele razy. To na ostatniej dekadzie wieku XX skupia się autor, gdy w kilka lat po śmierci Josipa Broz Tity Jugosławia rozpadła się jak domek z kart i wybuchła krwawa wojna domowa. Gdy zaczęło być ważne jaką religię wyznajesz, czy w kościele katolickim broń Boże nie żegnasz się trzema palcami i najważniejsze jakiej jesteś narodowości. Przestało mieć znaczenie, że urodziłeś się na tej ziemi i tu mieszkali twoi przodkowie – nie jesteś nasz, jesteś oby. Jesteś Chorwatem czy Bośniakiem w Serbii a Serbem w Chorwacji, wracaj do siebie, wracaj do domu. I nie jest ważne, że ten twój dom był właśnie tutaj. To historia Jugosławii, jej rozpadu i krwawego konfliktu ale nie tylko. Bo Miljenko Jergović opowiada swoje historie w sposób zadziwiający i jednocześnie niezwykle piękny. Z jednej historii przechodzi niezauważenie do następnej, po niej do kolejnej i jeszcze jednej, opowiadając o skomplikowanych losach mieszkańców Bałkanów i losach Chorwacji, od czasów Austro – Węgier, Królestwa Serbów Chorwatów i Słoweńców, Niepodległego Państwa Chorwackiego Ante Pavelica, Jugosławii, wojny domowej i niepodległej Chorwacji. Opowiada o ludziach, którzy, choć żyli obok siebie zawsze byli obcy czy inni. I to o nich jest ta książka. Niezwykła, urzekająca wręcz opowieść.

To nostalgiczna opowieść młodego Bośniaka, którego dzieciństwo zostało przerwane wybuchem wojny na Bałkanach zmuszając rodzinę do ucieczki. Nowy dom w Niemczech daje bezpieczny dach nad głową, ale nie daje spokoju serca, które przywołuje ciągle obrazy wojny, ludzi i krajobrazy, które zostawiło się za sobą. Jeśli widziało się Wyszegrad i Drinę , można dodatkowo namacalnie odczuć poczucie utraty głównego bohatera .

Zdawało by się, że minęło prawie 10 lat, wtedy u władzy Komorowski i Platforma – że to inna epoka, wszystko się zmieniło, książka na przemiał. Nic z tego, poruszone tematy wcale się nie zdezaktualizowały, przeciwnie, z perspektywy czasu lepiej widać ich znaczenie. Jak choćby świeże wtedy wydarzenia w Donbasie, ale też trochę rzeczy z kraju. Niby szyderstwo i rzucanie mięsem, ale ostatecznie robi się poważnie. Nie do końca podobały mi się dziwne strony, w jakie szła fabuła, ale wychodzi na to, że nie o fabułę chodziło, ale o eksperyment i pokazanie pewnych przemyśleń. Elementy humorystyczne spasowały bardzo, elementy na serio nieco mniej, ale do myślenia dały. Warto przeczytać krótki artykuł Wojciecha Orlińskiego z Wyborczej objaśniający niektóre rzeczy.

Wiele lat temu spojrzałem na okładkę książki Jana Pelca... myślę że za co dziesiątą wizytą w księgarni, zaglądałem i nic. Trwało to co najmniej dziesięć lat, potem okładka gdzieś zniknęła. W grudniu znowu czegoś szukałem gdy zobaczyłem ten charakterystyczny rysunek z butelkami. Po stu stronach już byłem trochę znudzony. Bo ile można czytać o piciu piwa z rumem. I o ruchaniu. Chciałem teraz napisać że w moim wieku nie robi to już takiego wrażenia... ale skłamałbym bo robi. Robi ciągle wrażenie, nawet dzisiaj, życie w świecie szarym. Tamtej szarości z której rodzili się robole i kapusie. A w taki sposób jeszcze " nikt" tego nie przedstawił. Pelc więcej powiedział mi o naszej części Europy i o nas samych niż kilka rozpraw filozoficznych. Może zrobił to wyjątkowo wulgarnie, ale w tym przypadku to nawet matoł pojmie w jakim błocie trzeba było sie taplać. I czym był tzw. socjalizm. Spokojnie, my także na kilku stronach jesteśmy obecni. Czytając dochodziłem często do wniosku że opisane wydarzenia są mało prawdopodobne, ale dlatego często łapałem się także na tym że historia musi być prawdziwa. Opisy poszczególnych postaci po prostu były fantastyczne... choćby młoda dziewczyna która po ucieczce musiała wrócić do "poprawczaka" gdzie natychmiast popełnia samobójstwo skacząc z okna,. Jej chłopak, gdy się dowiaduje co się stało, robi to samo. Wiesza się u wejścia do domu matki tej dziewczyny. Przez całą opowieść przebija się jeszcze muzyka kultowej czeskiej kapeli The Plastic People of the Universe. Żeby podkręcić sobie emocje słuchałem "Plastików". Książka to "wybitny dokument" o hipisach, menelach, niebieskich ptakach którzy chcieli być wolni dlatego popijali piwo z rumem.